Мұнай скважинасы

"Мұнай дәуірінің" аяқталып келе жатқаны рас па

748
Егер мұнай өндіруші елдер одағы "мұнай дәуірінің" аяқталып жатқанын астыртын талқылап жатқан болса, онда бұл жағдайдың шын мәнінде өзгеруі деген сөз

ОПЕК-тегі ақпарат көздері Рейтер агенттігіне мұнай экспорттаушы елдердің альянсы мұнайға деген сұранысты қарастырғанын мәлімдеген. Олардың пікірінше, енді ешқашан сұраныс қайта қалпына келмейді және бұл мұнай өндіруші елдер үшін айтарлықтай ауыр зардаптарға әкеледі.

Ал британиялық жаңалықтар агенттігінің хабарлауынша, "мұнай қолдануды (пайдалануды) қолдайтын 60 жыл бұрын негізін қалаған әлеуетті ОПЕК-тің кейбір лауазымды тұлғалары мұнай дәуірі аяқталуға жақындаған тұста биылғыдай ұдайы өзгерістер мен тасымалдауды тиімді басқаруда сұраныстың күрт төмендеуін алдын алуға келмей ме деген мәселені көтерді. Агенттіктің жеті дереккөзіне (соның ішінде ОПЕК-тің бұрынғы және қазіргі жоғары лауазымды өкілдері де бар) сүйенсек, ОПЕК-тің ұзақ мерзімді болжамы бойынша мұнайды жаһандық тұтыну тұрақты төмендеу жағына қарай қайта қаралуы керек дейді. Бірақ ұйымның ресми ұстанымы пессимистік бағалаудан алыс екенін ескерген жөн.

Анығында, Рейтердің бұл материалы жоғары қызығушылық тудырды (тіпті, даулы десе де болады): егер мұнай өндіруші елдер одағы "мұнай дәуірінің" аяқталып жатқанын астыртын талқылап жатқан болса, онда бұл жағдайдың шын мәнінде өзгеруі деген сөз. Демек, Ресей, Канада немесе Норвегия сияқты олар өздерінің жоспарын қайта қарауға мәжбүр болуы тиіс.

Алайда, бұл батыстық БАҚ-тың анонимді (кейде анонимді емес) жоғары дәрежелі ақпарат көздері арқылы "мұнай дәуірі" аяқталғанын немесе оның күні батып бара жатқанын бірінші рет жариялауы емес. Коронавирустық экономикалық күйзеліс, шын мәнінде, мұнайға сұраныстың азаятыны күтілген ұзақ мерзімді көрінісіне жаңаша ештеңе қоспады. Мұнда тек екі тармақ: жаһандық жылынумен күрес шаралары және "жасыл энергетика" технологияларының бұрын-соңды болмаған дамуы тізімге қосылды.

Тиісінше, қазір осы екі фактор коронавирус планета экономикасын құлдыратады деген тезиспен толықтырылуда. Сондықтан да мұнайға деген бұрынғы сұраныстың деңгейі енді ешқашан болмайды. Басқаша айтқанда, коронавирус тұтынушылардың мінез-құлқының өзгеруіне әкелді. Тіпті, экономика қалпына келген күннің өзінде тұтынушылар бұдан былай жұмысқа автокөлікпен бармайды (барлығы да қашықтан жұмыс істейтін болады) және демалыста ешқайда ұшпайды, өйткені туризм эпидемия аясында құлдырап жатыр.

Әлемнің әр елінде байқалатын дәстүрлі туристік бағыттардың қалпына келуіне байланысты қолжетімділікті алып қарасақ, тұтынушылар мінез-құлқындағы үздіксіз өзгерісті тиімді деп санауға болмайды. Жалпы әлемдік экономиканың қалпына келуі, екі-төрт жыл уақытты қажет етсе де, мұнайға деген сұраныстың табиғи өсуін баяулатады.

Олар 2004 жылдан бастап жұмысшылардың едәуір бөлігінің қашықтан жұмыс істеуге ауысуы мен интернет дәуірінің басталуы туралы әңгіме қозғады. Бірақ мұндай тәжірибелердің көпшілігі тиімділігін көрсетпеді. Өйткені, бұл жағдайда тәртіп пен еңбек өнімділігі жиі төмендейді. Кеңседегі әріптестер өздерінің басшыларымен жеке-жеке байланысатынын қашықтан жұмыс істейтін қызметкерлер тез байқады. Нәтижесінде, кеңседе істейтіндер корпоративті баспалдақпен көтерілу кезінде оларды айналып өтеді де, бұл қашықтан жұмыс істеуді тартымсыз етеді.

Мұнайға деген сұраныстың бірден-бір елеулі қатері электромобильдерді, сондай-ақ электр жүк тасымалдағыштар мен теңізде контейнер тасымалдағыш электр кемелерін бәсекеге қабілетті ететін нақты технологиялық жетістік болуы мүмкін. Бірақ бұл жерде коронавирус жаңадан ештеңе әкелмеді десек те, жаңа технологиялардың қаупі әрқашан болған.

Бір қызығы, кейбір шикізат өндіруші саланың болашағы туралы алаңдаушылық тудырған сәтте бұл салаға инвестициялар ең тартымды болып шығады. Мүмкін бір-екі жылдан кейін әлемдік мұнай өндірісінің келешегі туралы қазіргі пікірталастар күлкілі болып көрінуі мүмкін. Өйткені, мұнай сұранысы сияқты проблемалар туындауы мүмкін.

Мәселен, Financial Times-қа берген сұхбатында тәжірибесі мол тәуелсіз тақтатас компанияларының бірі Parsley Energy президенті Мэтт Гэллэхер АҚШ-тың мұнай өндірісі шыңынан өткенін мәлімдеді және бұдан былай күніне 13,1 миллион баррель мұнай өндірген рекордтық деңгейге қайта көтерілмейтінін айтты.

Оның үстіне, бұл мәселеге өте аз адамдар қызығушылық танытқан қазіргі кезде, АҚШ-тағы тақтатас мұнайының қорлары көбінесе жалған болып шықты. Бұл "кремльдік насихаттаудың" бағалауы емес, америкалық Bloomberg ақпарат агенттігінің жүргізген зерттеуінің нәтижесі:

"Бұрынғы және қазіргі бес инженер-геологпен анонимдік жағдайдағы сұхбатында олар оптимизмді сыйлайтын (корпоративті) мәдениетті сипаттайды. Сауалнамаға қатысқан екі инженер басшыларына ашық түрде "қорларды көбейту керек" деп айтқанын атап өткен. Ал басқалары мұндай сұраныстың орындалғанын және тек агрессивті рейтинг ұсынған инженерлердің қызметте өскенін еске салды. Олардың кейбірі өздері немесе әріптестері негізгі фигураларды "салғысы келмегендіктен" жұмыстан шығарылды дейді.

Соңғы жылдардағы дәстүрлі мұнай өндірісіне инвестициялардың созылмалы жетіспеушілігін ескере отырып, эпидемиядан кейін сұраныс қалпына келе бастауы мүмкін. Бірақ мұнай көлемі оны қанағаттандыру үшін жеткіліксіз болады. Бір қарағанда бұл сценарийдің ықтималдығы әлдеқайда жоғары. ОПЕК+ альянсы да мұнайдың қымбаттау жағдайында ғана өндірісті дұрыс басқару міндетіне тап болады.

748
Кілт сөздер:
мұнай бағасы, мұнай

Екінші дүниежүзілік соғыс тарихы бұрмаланып жатыр

50
(Жаңартылды 12:47 22.06.2021)
1945 жылғы жеңіс – бұл посткеңестік кеңістікте бұрмалауға да, Батыста жалған мәліметтермен "ластауға" да келмейтін көпұлтты кеңес халқының ұлы жеңісі

Екінші дүниежүзілік соғыс аясында өте көп соғыс әрекеттері, ұлы шайқастар мен полк басшыларының ерліктері көрініс тапты. Қызыл армия гитлерлік Германияның қарулы күштерін ойсырата жеңіп, герман және жапон милитаризмін жеңуде сүбелі үлес қоса алды.

Екінші дүниежүзілік соғыс 1939 жылдың 1 қыркүйегінен 1945 жылдың 2 қыркүйегіне дейін жалғасты. Оған халқының жалпы саны 1,7 миллиард адамнан асатын 57 ел қатысты. Әйтсе де соғыстың қалай аяқталатыны 1941 жылдың 22 маусымында фашистік Германия КСРО-ға шабуыл жасаған кезден-ақ белгілі болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс түрлі елдердегі 55 миллион адамның өмірін қиды. Кеңес Одағы 27 миллионға жуық азаматынан айырылды және олардың көпшілігі бейбіт тұрғындар. Қызыл Армияның орны толмас адам шығыны (РФ Қарулы Күштері Бас штабының мәліметі бойынша) 12 миллионға жуықтаған. Оның ішінде 6 миллион 885 мың адам көз жұмса, 4 миллион 559 мың адам хабарсыз кетті және тұтқынға түскен. Бұл үлкен құрбандық кеңес халқының Гитлер экспансиясына батыл әрі мызғымас қайратпен қарсы тұрғанын білдіреді. "Шығыс майдан" екінші дүниежүзілік соғыстың басты аренасына айналды. Себебі осы шайқаста Мәскеу, Сталинград және Курск үшін тартыс жүрді.

Неміс тарихшыларының мәліметі бойынша Екінші дүниежүзілік соғыста 5,2 миллион неміс сарбазы мен 1,2 миллион бейбіт тұрғын көз жұмды. Қаза тапқан әскерилер мен бейбіт тұрғындардың бұл кері пропорциясы Қызыл Армияның Еуропаны фашизмнен азат етумен айналысуымен түсіндіріледі. Кеңес сарбаздары Германия және Жапонияның бейбіт халқы мен тұтқындарды қырумен айналысқан жоқ.

Екінші дүниежүзілік соғыста АҚШ-тың сарбаз шығыны 248 мың әскери қызметкерді құрады. Бұл 2020-2021 жылдары коронавирус пандемиясынан қаза тапқандар санынан екі есе аз. Ал жапондар бірнеше жылдың ішінде 467 мың адамынан айырылды. КСРО-ның Польшаны азат ету кезінде шамамен осынша - 477 мың сарбазы қаза тапты. Алайда араға 75 жыл салып, Жапония бұл соғыста өзін агрессор емес, "құрбан" ретінде көрсетуге бет алған. Себебі мектеп оқулықтарында бірқатар шешуші шайқас туралы мәлімет түбегейлі жоғалып кеткен.

Кеңестік бұрынғы республикалар – Украина, Латвия, Литва, Эстония да тарихты қайта жазуға көшкені байқалады. Соғыс кезінде шын ерлік көрсеткендер қатарына өз ұлтының қанын төгіп, басқыншының рөлін атқарып, өз ауылдарын өртеп жібергендер де еніп кетті.

Литвада жыл сайын неонацистік полктің салтанатты шаралары өтеді: Холокост қатысушысы Йонас Мисюнасқа арналған шеруге екі мыңға жуық адам қатысады. Эстонияда жыл сайын эстондық эсэсшілер – 1944 жылы Қызыл әскер көзін жойған Waffen SS 20-шы дивизиясын құрметпен еске алады. Сол сияқты жағдай Латвияда да қалыптасып отыр.

Ұлы Отан соғысының алғашқы күндері
© Sputnik / Анатолий Гаранин
Сонымен қатар Украинада да неонацистік бағдар қалыптаса бастағаны байқалады. Жоғарғы рада Степан Бандер – украиналық ұлтшыл қозғалыстың көшбасшысының туған күнін мереке күні деп белгіледі. Ал Украинаның көтерілісшілер әскері құрылған күнді Украина қорғаушыларының мерекесі ретінде бекітті.

Жақында ғана Укриана президенті Владимир Зеленский Освенцимдегі концлагерьді 100-ші Львов дивизиясы, яғни "украиндер" азат еткені туралы мәлімдеме жасады. Ал украиналық премьер-министр Арсений Яценюк Ресей Федерациясы Екінші дүниежүзілік соғыс тарихын қайта жазып, "КСРО-ның Германия мен Украинаға басып кіргені әлі есімізде" деген пікір айтты.

Өкінішке қарай Беларусь Республикасында да жоғары шенді азаматтардың осы тектес пікір айтуы жиі кездеседі. Бірақ дәл осы халық соғыс кезінде КСРО құрамындағы ең батыл және партизан республика болған еді.

Ресей қорғаныс министрі Сергей Шойгу ТМД елдеріндегі әріптестерін соғыстың ортақ тарихын бұрмалағысы келетіндерге, жеңілгендерді құрбан немесе батыр етіп көрсетуді көздегендерге қарсы тұруға шақырған болатын.

Германияның федералды президенті Франк-Вальтер Штайнмайер өткен аптада Берлинде 80 жыл бұрын Германияның Кеңес Одағына басып кіргені туралы айтып, Германия Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Еуропа шығысында жасаған қылмыстары жайлы ұмытпау туралы үндеу жасады.

Бұл позиция құрметке лайық. Себебі Батыста тарих мүлде басқаша мәнде айтылып жүр. Мысалы, қаңтарда немістің Der Spiegel журналы "Аушвиц-Биркенау" концлагерін америкалықтар азат еткені туралы жалған ақпарат жариялады. Бірқатар сын айтылғаннан соң басылым "қате" кеткенін айтып, мақалаға түзету енгізді.

Мұндай қателіктер жиі көрініс тауып жатыр. Біраз бұрын Польшаның сыртқы істер министрі Гжегож Схетына поляк радиосының эфирінде Освенцим нацистік концлагерін украиндер азат етті деп айтты. Сол сияқты халықаралық конференциялардың бірінде АҚШ профессоры генерал Дуайт Эйзенхауэр "Берлинді басып алуға қауқары болғанымен, Сталинмен текетірес болмас үшін осы қадамға бармағанын" мәлімдеді. Соған қарағанда Батыс Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде КСРО мен Қызыл армияның рөлін мейлінше төмен етіп көрсетуге тырысып жатыр.

Гитлер 1941 жылы КСРО-ны толық талқандап, Кеңес Одағының ауқымды экономикалық ресурсын иеленуді, халықты құлдыққа мәжбүрлеуді көздеді. Ол Кеңес Одағын "нағыз жау" деп көрді. Неміс әскерінің 80%-і шығыста орналастырылды. Оның ішінде 3400 танк пен 2700 ұшақ болды. Әйтсе де 1941 жылы-ақ неміс сарбаздары мен офицерлері бұл соғыстың қалай аяқталатынын түсінді.

Соғыс уақытында Германия мен оның одақтастарының негізгі күштері "Шығыс майданында" шоғырланды: Финляндия, Венгрия, Румыния, Италия, Словакия және Испанияның 190-286 фашистік дивизиясы Кеңес әскерімен соғысты. Салыстыру үшін айтсақ, англо-америкалық әскерге қарсы Солтүстік Африкада 9-20 дивизия, Италияда 7-26, Батыс Еуропада 56-75 дивизия әрекет етті. Қызыл Армия жалпы саны 113 миллионнан асатын халқы бар Румыния, Польша, Болгария, Югославия, Чехословакия, Венгрия, Австрия, Германия территориясын толығымен немесе ішінара азат етті.

Батыста қалыптасып жатқан тағы бір аңыз – КСРО Германияны АҚШ пен Ұлыбртанияның көмегінсіз жеңе алмауы туралы. Алайда соғыс қорытындысы бойынша Қызыл армиядағы әрбір оныншы танк қана импорттық тауар болған. Соғыстың ең қиын уақыты саналатын 1941 жылы одақтастар КСРО-ға 4500 танк жіберемін дегенімен, небәрі 466 машина жөнелткен.

Осы тектес тарихты бұрмалау және айқын ақпаратты мейлінше жоққа шығару фактілері бүгінгі қоғамда жиі көрініс тауып отыр. Бірақ тарихтың мәні оны өскелең ұрпаққа тура қалпында жеткізуде емес пе? Штайнмайер айтқандай, "Өткеннің іздеріне бүгінгі күні көз жүгіртіп, оны мойындай алатын адам ғана соғыс пен қырғынға қарсы болашақ үшін үлкен үлес қоса алады".

50
Кабул

НАТО мен АҚШ әскері Ауғанстаннан шығарылады: Кабул әуежайын Түркия күзетеді

53
АҚШ пен НАТО әскері Ауғанстан аумағынан кеткен соң Кабулда қалған түрік әскери бөлімшелері тәлібтердің ашуына тиюі мүмкін

Түрік-ауған қақтығысы көрші жатқан Орталық Азия елдерінде тұрақтылықты шайқалтып, Солтүстікатлантикалық альянс әскерінің "қайта оралуына" себеп болуы ықтимал.

17 маусымда Ақ үй Америка мен Түркия президенттері Джозеф Байден мен Реджеп Тайып Ердоған АҚШ пен НАТО әскері кеткеннен кейін Кабулдағы әуежайды күзету туралы келісімге келгенін хабарлады. Әуежайдың қауіпсіздігін қыркүйектен кейін де елде қалатын Түркия қамтамасыз ететін болады. Альянс Түркия, АҚШ және Ұлыбритания күштерімен Катар аумағында ауғандық арнайы әскери бөлімшелердің сарбаздарын даярлауды қарастырып жатыр.

Ресей СІМ ресми өкілі Мария Захарова Ауғанстанда түрік әскерилерінің қалуы Дохада жасалған келісім талаптарына қайшы келетінін және ауғанаралық ұлттық бітімгершілікке кедергі болатынын мәлімдеді.

Біраз бұрын Ауғанстан үкіметі мен түрік тарапы арасында келіссөздер жүріп, президент Эрдоған АҚШ пен НАТО әскері кеткеннен кейін "Түркия Ауғанстанның жалғыз үміті" екенін атап өтті. Түркияның қорғаныс министрі Хулусу Акар АҚШ пен оның одақтастары сәйкес түрде қаржыландырған жағдайда Түркия Ауғанстан астанасындағы әуежайды күзетуге дайын екенін айтты. Кабул әуежайы өте үлкен және қаланың ішінде орналасқандықтан оның қауіпсізігін қамтамасыз ету өте күрделі мәселе.

Тәлібтер шетелдік әскердің ел аумағынан толық кетуін талап етіп, Түркия да НАТО мүшесі болғандықтан, басқыншы ретінде қарастырылатынын бірнеше рет еске салуда. Ал Ауғанстандағы жағдай әлі аз да болса тынышталған жоқ. Қақтығыстар мен шабуылдар әлі де жалғасып жатыр.

18 маусымда Қазақстан мен Ауғанстан әскери ынтымақтастық туралы келісімге келді. Қазақстанның қорғаныс министрі Нұрлан Ермекбаев пен Ауғанстанның ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесшісі Хамдулла Мохиб сәйкес құжатқа қол қойды. Бұл келісім бірлескен әскери оқу-жаттығу өткізу, әскери кадрларды даярлау, материалдық-техникалық қолдау, екі елдің барлау қызметтері арасындағы өзара іс-қимыл және медицина саласындағы ынтымақтастығын қарастырады.

Гератта Ауғанстан мен Түрікменстанның сыртқы істер министрлері Мохаммед Ханифа Атмар мен Рашид Мередовтың арасында келіссөздер өтті. Тараптар бірқатар бірлескен жобаның жайын талқылады. Оның қатарында қауіпсіздік саласындағы ынтымақтастыққа қатысты келелі мәселелер болуы ықтимал. Ауғанстан СІМ басшысы түрікмен аумағында Кабул мен "Талибан"* арасында келіссөздер жүргізуге дайындығы үшін Ашхабадқа алғыс айтты.

Өзбекстан оңтүстігіндегі көршісінің бейбіт өмірге қайта оралуына белсенді атсалысып жатқан елдің бірі. Ол өткен аптада пандемиямен күрес үшін Ауғанстанға мың оттегі баллонын жөнелтті. Ташкенттегілер "Ауғанстан қауіпсіздігі – бұл Өзбекстанның да қауіпсіздігі" деп санайды. Сондықтан өзбектер Кабулмен де, "Талибан"* жетекшілерімен де байланысты реттеген.

Ресей мен АҚШ президенттері Владимир Путин мен Джо Байден 15 маусымда Женевада өткен саммитте Ауғанстандағы жағдайды талқылады. Америкалық көшбасшы терроризмнің жандануына жол бермеу мақсатында Ресейдің Ауғанстан мәселесі бойынша қол ұшын созуға деген ниетін жоғары бағалады. Біраз бұрын Ресейдің қорғаныс министрі Сергей Шойгу Тәжікстан мен Өзбекстанға іссапармен барып, НАТО мен АҚШ әскерінің ауған жерінен кетуіне байланысты ықтимал қауіп-қатерді талқылап қайтты.

Ауғанаралық бейбіт келісімдер қазір тығырыққа тірелген. 1 мамырда басталған АҚШ пен НАТО әскерінің елден кетуі террористердің шабуылдарды жиілетуіне алып келді. Үкіметтік күштердің ай сайынғы адам шығыны жүздеген көрсеткішке жетті: сәуірде – 388, мамырда 1 134 әскери қызметші мен полиция қызметкері көз жұмды. Тәлібтер қару-жарақ пен техника сақталған бірнеше қойманы басып алды.

Ауғанстан қорғаныс министрлігінің мәліметінше, 17 маусымда Фарьяб провинциясында болған тәлібтермен қақтығыста 21 ауған әскериі қаза тауып, 15 сарбаз із-түзсіз жоғалып кетті. "Талибан"* әскери қызметкерлер және бейбіт тұрғындарды өлтіру арқылы билікті басып алуға ұмтылып жатыр.

Біраз бұрын Нангархар провинциясында полиомиелитке қарсы екпе салатын бес маман қаза тапты. Елдегі вакциналау наурызда басталған болатын. Ол 34 провинциядағы 9,6 миллион адамды қамтуы керек.

Солтүстік-шығыстағы Баглан провинциясында 9 маусымда тәлібтер аумақты минадан тазалаумен айналысатын HALO Trust британ-америкалық коммерциялық емес ұйымның 10 қызметкерін өлтірді. ИМ* бұл қылмысты өз мойнына алды.

Түркия мен Ауғанстан қарым-қатынасы бұрыннан оң сипатта болуына байланысты Ислам республикасындағы түрік әскері елдегі мемлекеттік қауіпсіздік пен өңірлік тұрақтылықты қамтамасыз етуі бек мүмкін. Алайда түрік миссиясының оңтайлы жүзеге асуы ең алдымен тәлібтердің көзқарасы мен шетелдік әскердің елден кету жылдамдығына байланысты болып отыр.

ИМ, Талибан* – Қазақстанда, Ресейде және бірқатар мемлекетте тыйым салынған террористік ұйымдар.

53
Ақорда

Тоқаев бірқатар ауыс-түйіс жасады

0
Шайх-Хасан Жазықбаев "Астана" өңірлік қолбасшылығы әскерлерінің қолбасшысы лауазымына тағайындалды

НҰР-СҰЛТАН, 22 маусым – Sputnik. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев бірқатар өкімге қол қойды, деп хабарлайды Ақорда.

Мемлекет басшысының өкімімен Қаныш Асанханұлы Әбубәкіров Қазақстан Республикасы қарулы күштерінің құрлық әскерлері десанттық-шабуылдау әскерлерінің қолбасшысы лауазымынан босатылды.

Оқи отырыңыз: Тоқаев сыртқы істер саласында ауыс-түйіс жасады

Сондай-ақ, Тоқаевтың өкімімен Мереке Мәтімұлы Күшікбаев Қазақстан Республикасы қарулы күштерінің құрлық әскерлері десанттық-шабуылдау әскерлерінің қолбасшысы лауазымына тағайындалды, ол "Астана" өңірлік қолбасшылығы әскерлерінің қолбасшысы лауазымынан босатылды.

Шайх-Хасан Саттарқұлұлы Жазықбаев "Астана" өңірлік қолбасшылығы әскерлерінің қолбасшысы лауазымына тағайындалды.

0
Кілт сөздер:
Қасым-Жомарт Тоқаев, кадрлық тағайындаулар