Армения ресейлік қаруға неге күмәнмен қарап отыр

63
(Жаңартылды 12:19 26.02.2021)
Жоғары технологиялық және жоғары дәлдіктегі қару-жарақ жүйелерін жауынгерлік қолдану үшін арнайы оператор мамандарды даярлау, сенімді барлау мен соққы жасауды ұйымдастыру, сондай-ақ, саяси даналық пен қабылданған шешімдер үшін жауапкершілік қажет

Әйтпесе, ең жетілдірілген зымырандардың өзі "дұрыс емес жүйенікі" болып шығуы, ұша алмауы, нысандардың жанынан ұшып өтуі немесе 10 проценті ғана жарылуы мүмкін.

Армения Республикасының премьер-министрі Никол Пашиня 1in.am басылымына берген сұқбатында Таулы Қарабақта жақында өткен соғыс әрекеттеріне баға бере отырып, ресейлік қарудың сенімділігі және соғысқа жарамдылығына күмән келтірді. Оның айтуынша, "Искандер" зымырандары біресе мүлде жарылмады, біресе тек "10 проценті ғана жарылды". Сондай-ақ, мемлекет басшысы әскер саласында құрылымдық және қару-жараққа қатысты реформалар жүргізуге ниетті екенін мәлімдеді.

Армения Республикасының қорғаныс министрлігі премьер-министрдің "Искандерлер" туралы екіұдай ойына қатысты пікір білдіруден бас тартты.

Ресейдің әлемдік қару-жарақ нарығының үштен бірін бақылауда ұстап отыруы кездейсоқ емес. Оның қару-жарақ экспортының көлемі 2020 жылы 13 миллиард долларды құрады. Бұл цифрлар мен фактілер көптеген ел өзіндік құнына сатып алатын қорғаныс өнімдерінің сапасының айшығы болса керек.

"Искандер" жедел-тактикалық зымыран кешендері ебі бар қол басқарса, Кавказ тауларында да, теңізде де, ал соғыс жағдайында Сирия аумағы мен Африканың солтүстігінде де нысандарға дәл тие алады. Мұндай қаруды көп мемлекет сатып алғысы келгенімен, "Искандер-Э" экспорттық модификациясына қол жеткізетіндер қатары санаулы ғана.

Ресей жоғары технологиялық мүмкіндіктерін оңды-солды кез-келген мемлекетпен бөлісіп жатқан жоқ. Сондықтан, Пашинянның сұқбаты төбеден қойып қалғандай болды. "Искандер-М" кешені Ресей қару-жарағының қатарына 2006 жылы қабылданды. Осы орайда оны "80-ші жылдардың қаруы" деп атаған жөн емес.

Ресейлік ЖТЗК қатысты Армения премьер-министрінің ашық айыптауы бірнеше болжамды тұжырымдар жасауға итермелеп отыр. Ресей қаруын кемсітудің астарында армян әскерін сапалы реформалаудың алғышарттары жатқан жоқ па деген ой туады. Олай болса, Ереван алдағы келешекте қандай қару сатып алмақ және қорғаныс қабілетін қандай стандарттар бойынша нығайтпақшы?

Әрине, Таулы Қарабақтағы қақтығыстан кейін бірқатар тұжырым жасалып, жоспарлар құрылғаны анық. Пашинянның сұқбатынан қорғаныс министрлігі мен бас штабта "соғыс туралы шындықты анықтау, дәлелдеу, білу" үшін аналитикалық жұмыстар жүріп жатқаны белгілі. Сондай-ақ, мыңнан астам қылмыстық іс қозғалған. 

Көлемді сұқбатта ҰҚШҰ атауы тек бір ғана тұста аталған: ұйымның міндеттемелері Арменияның халықаралық деңгейде мойындалған шекарасында қалыптасқаны туралы сөйлемде. Алайда, ҰҚШҰ Қарабақтағы аумалы-төкпелі жағдай мен тұрақсыздық кезіндегі Арменияның арқа сүйер жалғыз тірегі емес пе. Жиі қолданылатын "революция" мен "конституция" сөздері өздігінен ештеңені реттемейді, ел қауіпсіздігіне кепілдік бермейді. Кез келген мемлекеттің тұрақтылығының негізі – әскер. Бірақ, нақты іс-әрекет жоспары болмай, қандай да бір ауқымды реформалар жайлы айту бос сөз. 

"Искандер-М" зымыран кешені жаудың маңызды нысандарын жоғары дәлдікпен 500 километрге дейінгі қашықтықта жоюға арналған. Мысалы, әскери базалар, командалық пункттер мен байланыс тораптары, зымыран кешендері, аэродромдардағы ұшақтар мен тікұшақтар. Армения иелігінде 300 километрге дейінгі қашықтықта оқ ата алатын "Искандер-Э" ЖТЗК бар. Кешеннің негізгі артықшылықтары: стратегиялық мобильділігі, жауынгерлік кезекшілікті жасырынды түрде өтеу және зымыранды соққылар жасау мүмкіндігі, ұшу тапсырмасын автоматты түрде есептеу және іске қосу, оқ ату және радиоэлектронды қарсы әрекеттер кезінде жауынгерлік тапсырманы орындау ықтималдылығы жоғары.

Зымырандардың екі түрін - баллистикалық және қанатты зымырандарды пайдалану есебінен оның жауынгерлік тиімділігі жоғары. Зымыранды ұшыру уақыты бірнеше минутты құраса, іске қосу арасындағы аралық бір минутты құрайды.

"Искандердің" әрбір іске қосу қондырғысы мобильді әрі дербес. Ол кез-келген жерде және уақытта әрекет ете алады. Зымырандарды ұшу кезінде қайта бағыттауға болады. Бұл қозғалыстағы нысандарды көздеуге мүмкіндік береді. Соңғы сәтте айрықша дәлдікті қамтамасыз ететін өздігінен бағыттаудың ақылды оптикалық бастиегі іске қосылады. 9М728 немесе Р-500 бастиектері нысаннан небәрі 1 метрге ғана ауытқуы мүмкін.

"Искандер-М" ЖТЗК дәлдігі, зымырандарды дайындау жеделдігі және басқа да сипаттамалары бойынша LORA, Lance, ATACMS, Pluton сынды шетелдік жедел-тактикалық зымыран кешендерінен асып түседі. Ресейлік кешенге қатты ұқсас израильдік LORA зымыранының өзі қашықтығы мен дәлдігі жағынан осалдау. 2020 жылы ATACMS кешенін модернизациялаудан бас тартқан америкалықтар да кейіндеп келеді.

63
Су-57

Су-57 жойғыш ұшағына қызығушылық танытқан елдер саны артты

32
Көп функциялы Су-57 жойғыш ұшағы Ресейдің әуе-ғарыш күштеріне 2020 жылдың желтоқсанында қабылданған болатын. Бесінші буынға жататын бірінші топтамалы жойғыш 2021 жылдың басында Оңтүстік әскери округке табысталды

Қазір машинаны модернизациялау жүріп жатыр. Нәтижесінде ұшаққа екінші кезеңдегі жетілдірілген қозғалтқыштар, жасанды интеллект пен бірқатар қару-жарақты орталықтан автоматты түрде басқару тетігі орнатылады деп жоспарланған.

Бесінші буынның Су-57 ұшағы әуедегі, жердегі және су үстіндегі кез келген нысанды жоюға арналған. Оның дыбыстан жоғары крейсерлік жылдамдығы, фюзеляжішілік қару-жарағы, радиотолқындарды жұтып қоятын жабыны және борттық жабдықтардың жаңа кешені бар.

Су-57 жоғары маневрлілігі және жауынгерлік сипаттамалары жағынан ерекшеленеді. 2024 жылдың соңына дейін Ресей ӘҒК 22 бірлік Су-57 алса, 2028 жылға дейін олардың әскердегі саны 76-ға жетеді деп көзделуде. Содан кейін Су-57Э Ресейдің шетелдік одақтастары мен стратегиялық серіктестеріне экспортталады.

Батыстық сарапшылардың есебі бойынша, ресейлік Су-57 ұшағын сатып алушылар кезегінде ондаған мемлекет тұр. Бұл жағдайға жақында ғана америкалық F-35 жобасының сәтсіздігі мен АҚШ әскери-әуе күштерінің бұл машинаны 2022 жылы іске қосудан бас тартуы да әсер етті.

Ресейдің өнеркәсіп және сауда министрі Денис Мантуров жақында ғана 2021 жылы бекітілген кестеге сәйкес Су-57 құрылысы үдетілетінін мәлімдеді. Ұшаққа "Сатурн 30" жаңа қозғалтқыштары орнатылып, олар 2022 жылы әскерге жеткізіледі деп жоспарланып отыр. Бірінші кезең қозғалтқыштары (АЛ-41Ф1) көп дегенде бес машинаға орнатылады.

Сонымен қатар Су-57 жойғыштарының өндірісін үдету 2024 жылы да белгіленіп отыр. Қарулану мен авиониканың жаңа жүйесі аясында Су-57 планерінің конструкциясында да елеулі өзгерістер болады деп күтілуде.

Денис Мантуров ресейлік ұшқышсыз ұшу аппараттарының жүйесі Су-57 ауыр жойғыш ұшақтарымен бірлесе отырып жауынгерлік басқарудың әуе орталығына айналатынын атап өтті. Кейбір дереккөздер Су-57 кабинасынан бірнеше соққы жасаушы ұшқышсыз ұша алатын ұшақтарды басқару мүмкіндігі қарастырылып жатқанын жазды.

Су-57 жойғыш ұшағының жасанды интеллекті соғыс кезіндегі басқару жүйесіне кіріктірілген. Сондықтан басқарылатын жойғыш ұшақтың өзі адамның қатысуынсыз-ақ алдағы тапсырмалардың 90%-ін орындай алады. Бұл алдын ала орнатылған бағдарламаның арқасында мүмкін болады. Егер соғыс кезінде ұшқыш жараланса немесе көз жұмса, Су-57 ұшағының электронды "миы" нысандарға сәтті соққы жасап, автоматты режимде базаға қайта орала алады.

 Су-57
© Sputnik / Андрей Станавов
Алдағы уақытта Су-57 мен "Охотник" ұшқышсыз ұшатын аппаратын біріктіре отырып пайдалану мүмкіндігі де қарастырылып жатыр. Бұл екі машина да Сухой тәжірибелік-конструкторлық бюросында дайындалған. Бұл мақсат жүзеге асырылса, 20 тонналық "Охотниктер" басқарылатын Су-57 ұшағымен әуедегі және жердегі нысандардың көзін жойып, тапсырмалардың кең спектрін орындай алады.

Су-57 жойғыш ұшағының қауіпсіздік жүйесі де осал емес – оның радарлары, лазерлері, радиоэлектронды құралдармен күрес жабдықтары бар. Сонымен қатар әрекет ету қашықтығы сәйкесінше 195 және 400 километр болатын "әуе – әуе" К-77 және Р-37М зымырандарымен жабдықталған.

Соғыс кезінде Су-57 жойғыш, шабуылдаушы ұшақ немесе ауыр ұшқышсыз ұшу аппараттарына арналған әуедегі басқару орны қызметін атқара алады. Маневрлілігінің жоғары болуымен қатар, оның қарсыластың радарларына түсу мүмкіндігі төмен. Дыбыстан жоғары жылдамдықта әуеде ұзақ уақыт бойы ұша алатын бұл машинаның бортында шағын, орташа және үлкен қашықтыққа ұша алатын зымырандар бар.

Алжир бірінші болып 14 дана Су-57 жойғышына тапсырыс берді. Келісімшарт құны 2 миллиард долларды құрайды. Өз аумағында лицензиялық өндірісті дамытқысы келетін Үндістан да осы техниканың ірі экспорттаушысы болып отыр. Су-57 жойғышына Үндістан мен Алжирден басқа Қытай, Мьянма, Вьетнам, Малайзия, Иран және Түркия да қызығушылық танытып отыр. Соңғы мәліметтер бойынша бүгінде виртуалды кезекте Қазақстан, Эфиопия және Мысыр тұр.

32
Американские военнослужащие у транспортного самолета перед отправкой в Афганистан в аэропорту Манас. Фото из архива

Пентагон "Баграм" авиабазасын Ауғанстанның үкіметтік армиясына тапсырады