Қашықтық авиациясының перспективалы авиациялық кешенінің нобайы (ҚА ПАК)

Ресейлік "стратег" зымыран қашан пайдалануға берілетіні белгілі болды

76
Ресейдің жоғары технологиялы жауынгерлік авиациясы заман талабына сай дамуда. Жаңа буынға жататын стратегиялық бомбалаушы зымыран тасымалдағыш әлеуетті қарсыластың сын-қатеріне төтеп беруге қауқарлы

НҰР-СҰЛТАН, 6 сәуір – Sputnik. Ресейдің қорғаныс министрлігі "Туполев" әзірлемесі бойынша стратегиялық бомбалаушы-зымыран тасымалдағыштың соңғы кескінін бекітті. Мамандар ұшақтың көзге түсу деңгейін мейлінше төмендетуге тырысып, қуатты зымыран қаруына басымдық берді. Қашықтық авиациясының перспективалы авиациялық кешеніне (ҚА ПАК) дыбысқа дейінгі жылдамдық мүмкіндігі орнатылып, ұшу ұзақтығы арттырылады және фюзеляжішілік қарулану қарастырылады. Жаңа буын  "Стратегі" мемлекеттік қарулану бағдарламасы аяқталғанға дейін 2027 жылы қарулануға қабылданады деп жоспарланып отыр. ҚА ПАК Ту-160, Ту-95МС және Ту-22М3 сынды қашықтық авиациясының "ардагерлерінің" орнын басады.

Қорғаныс-өнеркәсіп кешеніндегі ақпарат көзіне сүйенсек, бомбалаушы-зымыран тасымалдағыш "ұшатын қанат" аэродинамикалық сызба бойынша дайындалған. Оның борттық жабдығы мейлінше автоматтандырылған. Ұшақ "әуе-әуе" зымырандарының кең спектрін қолдана алады және ұшқышсыз ұшу аппараттарының тобын басқара алады. Қазір Казань авиация зауытында бірнеше ҚА ПАК тәжірибелік үлгілерін құрастыру жалғасып жатыр.

Су жаңа "стратегтің" арнайы макеттері мен толық көлемді элементтері радиолокациялық көзге түсу деңгейі бойынша стендтік сынақтан сәтті өтті. Бұл сынақ ұшақтың НАТО елдерінің әуедегі шабуылынан қорғаныс жүйелерінен көзге түспей өтуге қабілетті екенін дәлелдеді.

Оқи отырыңыз: "Сармат" зымыранының сынағы қашан басталады

"Туполев" кәсіпорнының басшысы Александр Конюхов 2019 жылы ҚА ПАК-тың алғашқы үлгісін іске қосу 2021-2022 жылдарға белгіленіп отырғанын айтқан болатын. Сондай-ақ Ресейдің қорғаныс министрінің орынбасары (қазір вице-премьер) Юрий Борисов алғашқы ұшу 2025-2026 жылдарға, ҚА ПАК-тың сериялы өндірісі 2028-2029 жылдарға жоспарланып отырғанын мәлімдеді. Алайда ұшақты 2026 жылы қарулануға қабылдау туралы сөз қозғалғанына қарағанда жобаны іске асыру қарқынды жүріп жатыр. Бұл тездету әскери-саяси жағдайдың шиеленісуіне байланысты болып отыр.

Мызғымас беріктік

Ресейлік қашықтық авиациясы Сирияда конвенциялық оқ-дәрі мен дәлдігі жоғары қаруды қолдануды сәтті игерді. Әйтсе де стратегиялық бомбалаушы-зымыран тасымалдағыштардың басты міндеті – ядролық триаданың тиімділігін, сенімділігін және беріктігін арттыру. Дәл осы мақсатта Ту-160М2 зымыран тасымалдағышының өндірісі қайта жаңғыртылды. Ықтимал қарсылас ешқашан триаданың жердегі, теңіздегі және әуедегі компоненттерін алғашқы соққымен жоя алмайды. ҚА ПАК авиациясын қолдану ядролық ұстап тұру жүйесіне қандай жаңашылдықтар алып келеді?

Ресей Федерациясының қорғаныс министрлігіне қолданыстағы Ту-160 (1984 жылдан бері шығарылады), Ту-95МС (1958 жылдан бері өндірісте), Ту-22М3 (1969 жылдан бері шығарылады) сынды үш зымыран тасымалдағыштың функцияларын атқаратын, бірақ Ту-160 машинасынан қымбат тұрмайтын сапалы жаңа ұшақ қажет. Бұған дейін "ұшатын қанат" конструкциясы қашықтық мүмкіндіктерін едәуір арттыруға және жүк көтергіштігін ұлғайтуға мүмкіндік беретіні туралы ақпарат тарады.

Ұшудың максималды ұзақтығы 30 сағаттан асады. Қосымша жанармай құюсыз ұшу қашықтығы - 15 мың шақырым. Кейбір болжамдар бойынша, ҚА ПАК шамамен 35 тонна пайдалы жүкті көтере алады. Салыстыру үшін айтсақ, B-2 Spirit америкалық стратегтің жүк көтергіштігі 27 тоннаға дейін болса, ресейлік Ту-160 "Белый лебедь" 45 тоннаға дейін. Логикалық тұрғыдан алғанда жаңа "стратегтің" арсеналы Ту-160 ұшағынан кем түспеуі керек.

ҚА ПАК үшін арнайы жаңа турбореактивті қозғалтқыш дайындалып жатыр. Әзірлеу жұмыстарын 2018 жылдан бастап біріккен қозғалтқыш жасау корпорациясы жүргізіп келеді. БАҚ материалы бойынша, ұшу салмағы 125 тоннадан астам болуына баланысты бомбалаушы ұшаққа төрт қозғалтқыш орнатылады. Бұл бағыттағы сынақтар жақын уақытта стендте және Ил-76 ұшатын зертханасының базасында өтеді.

Конструкциясы бойынша ҚА ПАК қазір қолданыста бар қашықтықтан бомбалаушы ұшақтардан айтарлықтай ерекшеленеді. Мұнда заманауи және перспективалы материалдар, жаңа технологиялар қолданылған. Соның ішінде көзге түсу деңгейін төмендетуге ерешке назар аударылды: радио сигналын бөгеттейтін жабын, конструкция элементтері, планердің геометриялық пішіні, қару-жараққа арналған ішкі бөлімдер.

Машинаға архитектурасы ашық жаңа авионика орнатылады. Ол болашақта модернизацияны жеңілдетеді. Борт кешені мыналардан тұрады: зымыран қаруын, жаһандық навигациялық спутник жүйесінің спутниктік навигациясын, жергілікті аумақтағы жер бедерін автоматты түрде айналып өтуді, көпарналы байланысты басқару. Сондай-ақ бомбаларға төтеп беретін радиолокациялық станция мен оптика-электронды бомбалаушы нысана да қарастырылады.

Көптеген жүйені айналадағы кеңістікті автоматты шолуға арналған бірыңғай кешенге біріктіру ықтималдылығы жоғары. "Интеллект" ҚА ПАК қарсыластың кез-келген радиолокациялық станцияларын анықтайды және жіктейді де, РЭК құралдарын, пассивті ИҚ-тосқауылдарын тиімді қолдануды қамтамасыз етеді.

Ғылыми-зерттеу жұмыстарының басталуы мен тәжірибелік ҚА ПАК құрастыру басталуы арасында он жылға жуық уақыт өтті. Бұл күрделі жоба үшін қалыпты мерзім. Оның құрылысына шамамен екі жыл кетеді. Одан кейін жердегі және әуедегі сынақтар басталады. Егер жобаның алдында ескерілмеген қандай да бір қиындықтар туындамаса, сериялық өндіріс жоспарға сәйкес 2027 жылы басталады. Әйтсе де бұл істе асығыстық танытудың қажеті жоқ. Бастысы – сапа. Себебі ҚА ПАК бірнеше онжылдықтар бойы қолдану үшін дайындалып жатыр.

Немістердің Stern басылымы былай деп жазды: "Жаңа бомбалаушы ұшақтар кезең-кезеңмен шағын партиялармен шығарылады. Осылайша әр кезең сайын жаңа үлгіні жетілдіре отырып дайындауға болады. Кремль "Армата" Т-14 жауынгерлік танкіне қатысты осы қағиданы басшылыққа алып отыр. Ал АҚШ F-35 ұшағын құрастыру кезінде бірден ауқымды патрияға кірісіп, жобаның ақауларымен әлі де күресіп келеді".

Космостық тосқауыл

Ресейлік жаңа "стратегтің" қолдану аясы кең. ҚА ПАК ұзақ уақыт бойы бір ауданда жауынгерлік патрульдеу режимінде бола тұра он километр қашықтықтағы екінші ауданда қару қолдана алады. Кейбір сарапшылар қарсыластың әуедегі шабуылдан қорғану жүйесінен тыс аудандарда соққы жасауын жоғары бағалап отыр.

ҚА ПАК-ты соғыс кезінде қолдану тактикасы әлеуетті қарсыластың радардағы көріну деңгейіне және зымыран қаруының қашықтығына байланысты болады. Қазір қолданыстағы ұшақтардың гипердыбысты жылдамдығын есепке алсақ, онда "стелс" технологиясы ешқандай рөл ойнамайды. Себебі "стратег" әуедегі шабуылдан қорғану жүйесінің әрекет ету аумағынан тыс соққы жасай алады.

Бүгінде тек Ресей мен АҚШ-та ғана стратегиялық авиация түріндегі әскери-әуе күші бар. Қытай да қалыспай келеді. Америкалық Northrop Grumman компаниясы 2017 жылдан бері ҚА ПАК-қа ұқсас Б-21 "Рейдер" ұшағын құрастырып келеді. Пентагон бұл машина 2021 жылы жердегі сынақтан өтеді деп жоспарлап отыр. Алғашқы ұшу 2022 жылы орындалуы керек. Бір ұшақтың құны шамамен 600 миллион долларды құрайды. АҚШ қорғаныс министрлігінің болжамы бойынша қытай "ұшатын қанаты" – Н-20 2021 жылы сәйкес сынақтардан өтеді. Оның пайдалы жүк көтерімділігі 10 тонна және ұшу қашықтығы 8 500 шақырымды құрайды. Жалпы "стратегтердің" соғысы конструкторлық бюрода, жерде және әуеде де жалғасып жатыр.

76
Кілт сөздер:
қару-жарақ
суасты қайығы, архив

"Посейдон" Тынық мұхитқа шығуға дайындалып жатыр

54
Әскери-өнеркәсіптік кешендегі ақпарат көзі 5 сәуірде теңіздегі ұшқышсыз ұшу аппараттарының тасымалдаушысы "Посейдон" – 09852 жобасының эксперименттік атомдық суасты қайығы "Белгород" реакторы іске қосылғанын хабарлады

Субмарина сынағы қыркүйекте аяқталып, ол мұхиттағы қызметіне кіріседі. Қазір кеме құрылысының, монтаждау мен реттеу жұмыстарының сапасы, жүктеме кезіндегі бас энергетика қондырғысы, қауіпсіздік жүйесі тексеріліп жатыр.

"Посейдон" тасымалдағышы тұрақты үрде Тынық мұхиты флотындағы базалардың біріне орналастырылады. Алайда эксперименттік суасты қайығы әлем мұхитының кез келген нүктесіндегі міндеттерді орындай алады. Ресейдегі 2027 жылға дейінгі мемлекеттік қарулану бағдарламасы бойынша РФ осы сынды үш сүңгуір кеме салуды жоспарлап отыр.

Ресей президенті Владимир Путин "Посейдон" жүйесін әзірлеу туралы алғаш рет 2018 жылы жариялады ("Белгород" 2019 жылдың 23 сәуірінде суға жіберілді). Путин авиатасымалдағыш топтар, жағалау бекіністері мен қарсыластың инфрақұрылымы секілді мақсаттардың кең спектрін атап өтті. РФ президенті осындай құралдар арқылы "бірполярлы ойынның" ережелерін өзгертуге уәде берді. Сол шақта АҚШ шенеуніктері жаңа қаруға үреймен қарап, оны "техникалық тұрғыдан мінсіз" деп атады. Бүгінгі күні АҚШ-тың Мемлекеттік департаменті 2М39 "Посейдон" континентаралық ядролық торпеданың пайда болуына ерекше алаңдаушылық білдіруде. 

09852 жобасының "Белгород" көпнысанды атомды суасты қайығы "Посейдон" жүйесі үшін арнайы бейімделген үшінші буынға жататын "Антей" 949А жобасының эксперименттік "реинкарнациясы" болып отыр. "Антейлер" о баста "Гранит" кемелерге қарсы зымырандарының тасымалдағыштары болатын. "Посейдон" – ұстап тұруға және тосқауыл болуға арналған ауқымды құрал. Терең суларда жүзуге қабілетті және ядролық энергетикалық қондырғысы бар стратегиялық континентаралық аппарат 1000 метр тереңдікте 100 торапты жылдамдықпен (185 км/сағ астам) 10 мыңға дейінгі жылдамдықты еңсере алады. Сынақтар кеменің мінсіз сипаттамаларын растады. Автономды "Посейдон" ықтимал қарсыластың субмариналары, торпедалары мен зымырандары үшін қолжетімсіз тереңдік пен жылдамдықта қозғала алады. Мұндай торпеданы мұхитта анықтау мүмкін емес. Ол төмен жылдамдықта дыбыссыз жүзе алады.

Автономды басқару жүйесі суасты қайықтарына қарсы қорғаныс жүйелерін анықтауға және тойтарыс беруге қабілетті. Ол қарсылас нысандарына қатысты дәлдік пен жойқын зиян келтіруге кепілдік бере алады. Ұзындығы 24 метр және диаметрі шамамен 1,6 метр болатын ядролық қозғалтқышы бар аппарат қарапайым немесе мегатонналық оқтұмсықпен жабдықталуы мүмкін. Мұндай қару тек Ресейде бар. 

Біраз бұрын АҚШ бастаған ұжымдық АҚШ НАТО әскерін шығыс аймаққа орналастыру және Шығыс Еуропада ЗҚҚ жаһандық жүйелерін құру арқылы Ресейдің стратегиялық ядролық күштерінің әлеуетін жоққа шығаруға тырысты. Олар тіпті "Томагавктер" мен орташа қашықтыққа ұшатын басқа да зымырандарды Ресей шекарасына жақын орналастырды. "Посейдон" континентаралық жүйесі "әріптестердің" есін жиғызды. Сондықтан бұл торпеда Американың стратегиялық қолбасшылығын (STRATCOM) 2019 жылдың ақпанында жүргізілген ерте сынақтар кезінде-ақ алаңдатып үлгерді. Конгресс тыңдалымында STRATCOM басшысы Джон Хайтен "Посейдонды" қаруланудың жаңа жүйесі ретінде СШҚШ келісімшартымен шектелмейтінін мәлімдеп, АҚШ-та оның баламасы әзірленіп жатпағанын еске салды.

"Белгород" алғашқы эксперименттік аппаратқа айналады. Континентаралық ұшқышсыз ұшу аппараттарының қалыпты тасымалдағыштары тобы "Хабаровск" (098531 жобасы) атомды сүңгуір қайығы бастайды. Субмаринаның негізгі сипаттамалары құпия сақтаулы. Ащық дереккөздердегі мәліметке сүйенсек, кемеге жаңа ядролық энергетикалық қондырғы орнатылған және ол алты ұшқышсыз ұшу аппаратын тасымалдай алады. Су сыйымдылығы шамамен 10 мың тонна болатын кеменің экипажы кемінде 100 адамнан тұрады. Ол корпусы бойынша "Борей" стратегиялық зымыран тасымалдағышына ұқсас.

Еске салсақ, орта және шағын қашықтыққа ұшатын зымырандардың көзін жою туралы келісімшарттан Ресей емес АҚШ бірінші болып шығып кетті де, 2020 жылы әскери бюджетті 750 миллиард долларға дейін ұлғайтты. Бұл басқа елдердің қорғаныс саласыдағы шығындарын біріктіргенде ғана қол жететін көрсеткіш.

54
Сармат жаңа ауыр континентаралық баллистикалық зымыранының сынағы

"Сармат" зымыранының сынағы қашан басталады

97
18 000 шақырымға ұша алатын "Сармат" жаңа ауыр континентаралық баллистикалық зымыраны (КБЗ) ұшу сынағынан өтеді. Одан кейін сериялық өндіріс басталып, бұл зымырандар Ресей мен оның одақтастарының аумағында қауіпсіздікті қорғау қызметіне кіріседі

"Роскосмос" мемлекеттік корпорациясының басшысы Дмитрий Рогозин 30 наурызда "Сармат" РС-28 зымырандарының ұшу сынағына дайындық жүріп жатқанын және жақын уақытта іске асатынын мәлімдеді.

Ұшу-конструкторлық сынақтардың аяқталуы мен ауыр "Сармат" КБЗ бар кешен өндірісінің басталуы 2021 жылға жоспарланған болатын. Келесі жылы "Авангард" гипердыбысты жоспарлаушы блоктары бар су жаңа зымыран стратегиялық мақсаттағы зымыран әскерлері (СМЗӘ) қатарына жауынгерлік қызметке қабылданады. Қуатты "Сармат" атақты "Воеводаның" орнын басады. Ол ядролық ұстап тұру арқылы 32 жылдан бері елдің қауіпсіздігін қамтамасыз етіп отыр.

2018 жылдың наурызында Плесецк ғарыш айлағында "Сарматтың" серпіме сынақтары аяқталған болатын. Содан кейін 2019 жылдың желтоқсанында СМЗӘ бас қолбасшысы Сергей Каракаев бас зымыран полкі жаңа кешендермен қайта қарулануға дайын екенін мәлімдеді. Ол "Сарматтың" конструкциясы мен тактикалық-техникалық сипаттамалары Ресейдің жетекші жоғарғы оқу орындарында бірнеше жылдан бері меңгеріліп жатқанын айтты.

Тиімді жүктемесі шамамен 10 тонна стартта салмағы 208 тонна болатын зымыран 18 мың шақырым қашықтықта қарсылас нысандарына соққы жасауға мүмкіндік береді. "Сармат" жаңа буынға жататын гипердыбыстыларды қоса алғанда, жауынгерлік блоктардың бүтіндей бір топтамасымен жабдықталады. "Сарматқа" арналған гипердыбысты "Авангард" СМЗӘ Домбаров зымыран дивизиясында жауынгерлік кезекшілікке кіріскен. КБЗ шахталары ауқымды ядролық соққы есебімен әзірленген.

"Сарматтың" шетелдік баламасы жоқ. Мысалы, әлдеқайда жеңіл америкалық Minuteman III КБЗ-ның қашықтығы – шамамен 10 мың шақырым. Ол бірнеше модернизациялаудан кейін де ресейлік "Воеводамен" теңесе алмайды. Жаңа GBSD (Ground Based Strategic Deterrent) жобасы әзірленіп жатыр. Бірақ ол да "Сарматпен" бәсекелесе алмайды. Ең дұрысы, ресейлік "Сармат" кешенін ресейлік "Воеводамен" салыстыру керек.

СМЗӘ ардагері ауыр топқа жататын жауынгерлік блоктарды 11 мың шақырым қашықтыққа жеткізе алады. Ал "Воеводаның" моноблокты бас бөлігі қарсылас нысандарына 16 мың шақырым қашықтықта оқ жаудыруға қауқарлы. "Сармат" екі тоннаға артық тиімді жүктеме тасымалдай алады, әлдеқайда жылдам және екі мың километрге ұзақ ұшады.

Жауынгерлік қуаты жағынан "Воевода" мен "Сармат" бірдей. Себебі әрбір зымыранның штатты жүктемесі көлемі Техаспен бірдей аумақтың көзін жоюға жетеді. Үдемелі учаскесі, КБЗ-ның Aegis, THAAD сынды жүйелерді айналып өту қабілетін салыстыру әлдеқайда күрделі. Ашық дереккөздерде толық ақпарат болмағанымен, ауыр топқа жататын КБЗ зымыран шабуылынан қорғаныс жүйелерін тез еңсеруге және нысанаға дөп тиюге "міндетті".

"Воевода" мен "Сарматтың" негізгі айырмашылығы – ядролық емес соққының жоғары дәлдік ықтималдылығы. Атмосферадағы шамамен 15 Мах жылдамдық кезінде жауынгерлік блоктың кинетикалық энергиясы аймақты радиоактивті зақымдаусыз жойқын түрде көзін жоюға кепілдік береді.

РФ қорғаныс министрлігінің мәліметінше, 1998 жылы 58 бірлік Р-36М2 "Воевода" КБЗ орналастырылған. Бүгінде әлемдегі жағдай дәл осы көлемде континентаралық баллистикалық зымыранның сериялық өндірісін жүргізуге мүмкіндік береді. Біраз бұрын CNBC арнасы АҚШ-тың барлау қауымдастығына сілтеме жасай отырып 60 бірлік "Сармат" туралы ақпарат таратты. Қалай болғанда да Стратегиялық шабуылдау қаруын шектеу туралы келісімшарт бойынша Стратегиялық ядролық күштерге арналған континентаралық баллистикалық зымыран мен жауынгерлік блоктардың шекті көлемі белгілі.

Ресейлік кешеннің таңғаларлық мүмкіндіктерін сипаттай келе, Military Watch басылымы былай деп жазды: "Сармат" шамамен 10 Мах жылдамдықпен қозғалатын болады. Ал "Авангард" 20 Махтан астам жылдамдықпен оқтұмсықтар жеткізіп отырады... "Сармат" бір соққы арқылы көлемі Францияға тең келетін аумақтың күл-талқанын шығаруға жеткілікті бірнеше ядролық оқтұмсық тасымалдай алады. "Авангард" екі тонналы оқтұмсықты тасымалдайды. Бұл "Сарматтыкінен" шамамен 3-4 есе қуатты. Осылайша "Авангард" әлдеқайда жылдам және шоғырланған соққы жасаса, "Сармат" соққысының ауқымы едәуір кең болады. Екі платформаның арасындағы айырмашылық оларға өзара әрекеттесе отырып, бірлескен шабуылдар жүргізуге мүмкіндік береді.

The National Interest басылымы "Сарматты" ресейлік стратегиялық қарулардың ішіндегі ядролық соғыс жүргізу құралдарының көзін жоюға арналған ең беделдісі деп бағалады. Пентагон Ресеймен қақтығыс бола қалған жағдайда Ресей АҚШ аумағына "Сарматтар" арқылы шабуыл жасайтынын жақсы түсініп отыр. Америкалық сарапшылардың пікірінше, бір РС-28 "Сармат" КБЗ 7,5 ядролық мегатонна жеткізе алады. Бұл АҚШ-тың 35-37 миллион азаматының өліміне әкеп соғады. Ал он зымыран бүкіл елді жойып жіберуі мүмкін.

Жауынгерлік дайындық іске қосылғаннан кейін, 60 секунд ішінде "Сармат" зымыран шабуылынан қорғаныс жүйелерін айналып өтіп, болжап білмейтін траекториялар арқылы ұша алады. 15 Мах жылдамдықпен маневр жасайтын "Сарматтың" жолында тосқауыл жасау мүмкін емес.

97
Ақорда

Тоқаев ұлттық экономика министріне бірқатар тапсырма берді

19
(Жаңартылды 18:23 13.04.2021)
Кездесу барысында макроэкономикалық тұрақтылықты және өңірлік дамудың тепе-теңдігін қамтамасыз ету жөніндегі шараларға баса мән берілді

НҰР-СҰЛТАН, 13 сәуір — Sputnik. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев ұлттық экономика министрі Әсет Ерғалиевті қабылдады, деп хабарлады Ақорда.

Мемлекет басшысына биылғы І тоқсандағы еліміздің экономикалық дамуының алдын ала қорытындылары, Экономикалық өсімді қалпына келтірудің кешенді жоспарының іске асырылуы туралы есеп берілді.

Президентке экономиканың нақты секторындағы ахуал және жалпы ішкі өнімге қатысты болжамдар жөнінде баяндалды. Әсет Ерғалиев Қасым-Жомарт Тоқаевқа ортамерзімді перспективадағы экономиканың сапалы әрі орнықты дамуын қамтамасыз етудің негізгі жолдарын ұсынды.

Сонымен қатар министр шағын және орта бизнесті қолдау жөніндегі президент тапсырмасының орындалуы туралы баяндады.

Кездесу барысында макроэкономикалық тұрақтылықты және өңірлік дамудың тепе-теңдігін қамтамасыз ету жөніндегі шараларға баса мән берілді.

Кездесу соңында мемлекет басшысы министрге бюджет саясатының тиімділігін арттыруға, өңірлік саясатты жетілдіруге және өңдеу өнеркәсібін дамытуға бағытталған бірқатар нақты тапсырма берді.

19
Тақырып бойынша
Ауыл әкімдерін сайлауға 17 миллиард теңге қажет - экономика министрлігі
Атырау зауытында жөндеу мерзімі созылды: бензин қанша күнге жетеді
300 мың теңгеге дейін төленеді - министрлік акцияның басталу уақытын жариялады
Зейнетақы қоры 1 мамырдан бастап қандай өзгеріс болатынын айтты
Қазақстандықтар бір айда 3 мыңға жуық алтын құйма сатып алған