Военнослужащие Афганистана на учениях

Тәлібтер АҚШ-тан әскерді Ауғанстаннан шығаруды талап етті

60
(Жаңартылды 07:43 20.04.2021)
"Талибан"* террористік ұйымы АҚШ-қа әскерді Ауғанстан аумағынан шығару жөнінде қатаң талап қойып, Вашингтонды көпполярлы әлемнің шынайы өміріне қайтарды.

Ақ үй 13 сәуірде Америка әскері 11 қыркүйекте Ауғанстаннан кететіні туралы хабарлады. Тәлібтер әскерді 1 мамырға дейін елден шығаруды талап етті (2020 жылдың 29 ақпанындағы Дохадағы келісім талаптары бойынша). "Талибан"* "Америка мен басқа да отарлаушы елдерді соғысты созу әрекеттерін ақтауды доғарып, барлық қарулы күшті Ауғанстан аумағынан алып кетуге" шақырды. Одан кейін мәтінде "Ислам Эмираты мождахеттерінің" ашық доңайбаты жазылған.

АҚШ әкімшілігі бұл мәлімдемеге жедел жауап беріп, әскерді шығару мерзімі 1 мамырға белгіленді. НАТО бойынша одақтастар да дәл сол күні "Батыл қолдау" миссиясының күштерін шығару туралы осы тектес шешім қабылдады. Бұл мүдделер қайшылығы кезінде барлығы дау-жанжалға жол бермеуге тырысты.

Қасым-Жомарт Тоқаев
© Photo : Официальный сайт президента Казахстана
АҚШ президенті Джо Байден сәрсенбі күні америкалық әскерилердің Ауғанстан аумағында болуы тұрақты үкімет құруға көмектеспейтінін мәлімдеді. АҚШ қорғаныс министрі Ллойд Остин әскер Ауғанстандағы өз міндетін орындағанын, сондай-ақ "экономика, азаматтық қоғам және саясат саласындағы ілгерілеуге мүмкіндік жасағанын" атап өтті.

Жалпы Пентагон мен оның одақтастарының о баста Ислам республикасындағы операцияларға жүздеген миллиард доллар жұмсап, мыңдаған сарбаздан айырылып, ақырында ұрыс алаңын осылай тастап кетуі және елді тәлібтердің қолында қалдыруы қаншалықты дұрыс?

14 сәуірде Орталық барлау қызметінің директоры Уильям Бернс әскерді шығарудан айтарлықтай қауіп бар екенін хабарлады. Оның пайымдауынша, америкалық сарбаздар кеткен соң елдегі "Ислам мемлекеті" мен "Әл-Каиданың" (екі құрылымға да Қазақстанда тыйым салынған) ықпалы артады. АҚШ президентінің ұлттық қауіпсіздік жөніндегі экс-кеңесшісі Джон Болтон қазір әскерді шығару билікті "Талибанға" тапсырумен тең екеніне сенімді.

Ал тәлібтер АҚШ пен НАТО алдын ала келісілген мерзімге – 1 мамырға дейін әрекет етпесе, шетелдік әскерлерге қарсы соғыс әрекеттерін, яғни "жихадты" қайта бастауға қамданып отыр. "Талибанның"* мұндай пиғылын бұған дейін Забиулла Моджахед жеткізді: "Байден мамырға дейін әскерді шығару күрделі болатынын мәлімдеді. Бірақ біз Дохадағы келісім орындалуы керек деп санаймыз. Себебі дәл осы құжат Ауғанстан мен АҚШ арасындағы проблеманың шешімі болып отыр".

Логистика бойынша қарастырсақ, көлік ұшақтары арқылы 3-5 мың әскери қызметшіні тасымалдау үшін он төрт ай жеткілікті. Соған қарағанда АҚШ пен НАТО әскерін ел аумағынан шығаруды тәлібтермен арадағы үздіксіз соғыс әрекеттері, Ауғанстанның қазіргі үкіметімен болашақ мемлекеттік аппараттағы құзырлы қызметті бөлісе алмау тежеп тұрған секілді.

Ауғанстан Ислам Республикасының ұлттық ымыраласу жөніндегі бұрынғы кеңесі президент Ашраф Ганидің бейбітшілік жоспарын қоса алғанда, жиырмадан астам ұсынысты бірыңғай бағдарламаға біріктіре алды. Алайда "Талибан"* 14 сәуірде Ауғанстан болашағы туралы келіссөздерге қатысудан бас тартты (кезекті кезең Түркия аумағында өтеді деп жоспарланған). Тәлібтердің қаруланған құрылымдары үкімет күштерін жеңу үшін АҚШ пен НАТО әскері және әскери техникасының толық шығарылуын күтіп отыр. Жалпы Кабул Америка әскери-әуе күштерінің террористерге соққы жасауының арқасында әлі де болса қорғаныста тұр. Ауғанстан жақын болашақта "Ислам Эмиратына" айналуы әбден мүмкін.

Ауғанстандағы жиырма жылға жуық соғыстың қорытындысы бойынша және тәлібтермен келісімге келгеннен кейін америкалықтар қаруын жалаңдатуды доғарып, халықаралық істерде өзін сәл де болса сабырлы ұстап, тарихтан сабақ алса жөн болар еді.

Америкалық барлау қауымдастығы 2019 жылы және одан біраз бұрын Ресей "Талибанның"* АҚШ пен коалицияның Ауғанстандағы шабуылдарын қаржылай ынталандырды деген мәлімдеме жасады. Ресей болса өз тарапынан мұндай айыптауды жоққа шығарды.

Пентагон басшысы Ллойд Остин бірнеше мыңдаған америкалық әскери қызметшіні Ауғанстаннан алып кету басқа жаққа назар аударып, "болашақ қарсыластар" – Қытай мен Ресейді тежеуге мүмкіндік береді деп санайды. Себебі "бұл елдердің әрекеттері АҚШ-тың ұлттық мүдделеріне сәйкес келмей отыр".

Америка ислам елінен "басқа жаққа назар аударғаннан" кейін Ауғанстан мен оған іргелес жатқан елдерге агрессиялы әскери-діни қозғалыспен өз беттерінше күресуге тура келеді. Тәлібтердің билігінде болған елде әйелдердің білім алуына тыйым салынды, теріс жүріске салынғандар қала алаңдарында өлім жазасына кесілді, ұрылардың қолы шабылды, ал телевидение, тетар мен музыкаға қатаң тыйым салынды.

Ауғанстанның ұлттық қауіпсіздік басқармасы 12 сәуірде Дохадағы АҚШ пен "Талибан"* келісімі елдегі тұрақтылықты қамтамасыз етпегенін мәлімдеді. 2020 жылдың 29 ақпанынан бері Ауғанстанда тәлібтердің шабуылы 24%-ке артқан. "Талибан"* өз тактикасын өзгертпейді, елдегі зорлық-зомбылықты азайтпайды және "Әл-Каидамен" (Қазақстанда тыйым  салынған) одақтас қарым-қатынасын бұзбайды.

*"Талибан" – Қазақстан Республикасында тыйым салынған террористік ұйым.

60
Америкалық әскерилер

Пентагон Орталық Азияға орныға ма?

85
Пентагон базаларының Таяу Шығыс пен Орталық Азияда болуы қауіпті. Ауғанстан, Ирак, Сириядағы соғыс әрекеттері осыған дәлел болады

АҚШ-тың Ауғанстандағы әскери аэродромдары мен басқа да нысандарын Тәжікстан, Өзбекстан, Қазақстан немесе Қырғызстанға көшіру саяси және басқа тұрғыдан алғанда да дұрыс емес. Себебі ол Ауғанстан Ислам Республикасындағы (АИР) соғыстың мәнін еш өзгертпейді және өңірдегі қауіпсіздікке қауіп төндіреді.

The Wall Street Journal газетінің ақпаратына сәйкес, АҚШ Ауғанстан аумағынан шығарылатын әскерді Орталық Азияға орналастыруды көздеп отыр. Бұл базалар Пентагонға жеке құрамды, ұшқышсыз ұшу аппараттарын, басқарылатын бомбалаушы ұшақтар мен артиллерияны орнықтыруға қажет екені жазылған.

Бұл мақсатты жүзеге асыру үшін Ауғанстанның солтүстігіне қарай орналасқан және Парсы шығанағындағы мемлекеттер қарастырылып отыр. Алайда Бішкек, Душанбе, Ташкент пен Нұр-Сұлтанға Вашингтоннан ресми сауал жеткен жоқ.

Өзбекстанның қорғаныс министрлігі елдегі қорғаныс доктринасы, Конституция, 2012 жылы қабылданған сыртқы саясат концепциясы Өзбекстан аумағында шет мемлекеттердің әскери базалары мен нысандарын орналастыруды қарастырмайтынын мәлімдеді. Қорғаныс министрлігінің бұл позициясы түсінікті. Бірақ шетелдік әскери базаны бірлескен оқу-жаттығу немесе логистикалық орталық деп атаса, онда мәселе бағыты да өзгеріп шыға келеді.

Тәжікстан президенті Эмомали Рахмонның 9 мамырдағы Ресейге сапарын РФ президенті Владимир Путинмен ауған мәселесін талқылау мүмкіндігі ретінде қарастыруға болады.

Ауғанстанмен ең үлкен шекара Тәжікстанға тиесілі. Сондықтан Пентагон үшін Пяндж өзенінің жағалауына база орнату қолайлы болар еді. Сонда Ислам республикасы қол созым қашықтықта болады. Бірақ Тәжікстан ҰҚШҰ-ға мүше болғандықтан ел аумағында Ресейдің 201-ші әскери базасы орналасқан. Сонымен қатар мұнда "Окно-М" ғарыш нысандарын анықтауға арналған ресейлік оптикалық-электронды кешені де бар.

Жеңіс парадының қарсаңында Владимир Путин Кремльде тәжік көшбасшысы Эмомали Рахмонды қабылдады. Қос мемлекеттің басшылары Ауғанстандағы жағдайға байланысты алаңдаушылық білдіріп, ауған жерінен шығарылатын америкалық әскер мен әскери техниканың жайын талқылады. Қандай шешім қабылданғаны әзірше белгісіз.

Жалпы The Wall Street Journal басылымының АҚШ-тың ауған жеріндегі әскери контингенті Өзбекстан немесе Тәжікстанға орын ауыстыруы ықтималдылығы туралы жазбасы Вашингтонның Орталық Азияға көз тігіп отырғанын болжауға себеп болды. Америкалық газеттің айтуынша, өңірде Ресей әскерінің орналасуы және Қытаймен көрші болуы "Орталық Азияға базалар орналастыруды күрделендіріп отыр".

The New York Times сәуірдің соңында Пентагон, америкалық барлау агенттіктері мен батыстағы одақтастар әскер мен соққы жасаушы авиацияны Ауғанстаннан көршілес Тәжікстан, Қазақстан және Өзбекстанға көшіруді талқылап жатқанын хабарлады. Алайда The Wall Street Journal Қазақстанды атамай отырғаны қызық. Жалпы көп мәселе "кадрдан тыс" қалып отыр.

Еске салсақ, сәуірдің басында Пентагон делегациясы Өзбекстанда жұмыс сапарымен болып қайтты. Оған АҚШ Қарулы күштері Орталық қолбасшылығының Стратегиялық жоспарлау және саясат басқармасы басшысының орынбасары бригадалық генерал Дюк Пирак жетекшілік етті. Пентагон көп уақыттан бері бұл елге жан-жақты қызығушылық танытып келеді. Бұрын Ханабадтағы АҚШ әскерімен өзара әрекеттестіктің жағымсыз салдарына қарамастан, Өзбекстан Вашингтон үшін әлдеқайда қолайлы пікірлес болуы ықтимал.

Пентагон мен оның одақтастары үкіметтік күштер мен тәлібтер арасындағы текетірес өршіп жатқан Ауғанстан Ислам республикасынан кететін болды. Моджахед содырларымен соғыс әлі аяқталған жоқ. АҚШ пен оның одақтастарының ауған жеріндегі соғысының алдағы уақытта салдары айқын білінетінін жақсы түсінеді. Сондықтан бұл мәселеде жауапкершілікті көршілес Орталық Азия елдеріне жүктегілері келеді.

Біраз бұрын АҚШ ҚК Штаб басшыларының біріккен комитетінің төрағасы Марк Милли америкалық әскерилер елден кеткеннен кейін Ауғанстандағы  жағдайдың дамуына қатысты пікір білдірді: "Елдегі жағдай нашарлайды немесе қатты нашарлайды". Енді бұл жорамал бүтіндей бір өңірге таралып кетпесіне кепіл жоқ.

Өткен аптада Ислам республикасында соғыс әрекеттері қарқын алып, соның салдарынан күш құрылымының 211 өкілі және 15 бейбіт тұрғын көз жұмды және 315 содырдың көзі жойылды.

"Талибан"* содырлары солтүстік Баглан провинциясының Баглани-Маркази ауданындағы шабуыл кезінде алты әскери база мен жеті үкіметтік бекетті басып алды. Бұл қақтығыс кезінде 100-ден астам әскери қызметші тәлібтерге өз еркімен берілді. Вардак, Газни, Гильменд және Кундуз провинцияларында да қақтығыс жиіледі. Әскердің саны мен сапасы моджахедтерге Ауғанстаннан тыс аймақтарда да операциялар жүргізуге мүмкіндік беріп отыр.

Пәкістан шекарашылары мен әскери қызметкерлеріне төрт күннің ішінде Ауғанстан аумағынан екі рет шабуыл жасалғаны туралы ақпарат тарады. Белуджистан провинциясындағы шабуыл кезінде пәкістандық үш шекарашы қаза тапты. Арнайы іздеу операциясы нәтиже берген жоқ. Пәкістан содырлардың белсенділігі Ауғанстаннан НАТО әскери күштерінің шығарылуымен байланысты деп санайды.

"Талибан"* – Қазақстан Республикасында тыйым салынған террористік ұйым

85
Подводный крейсер стратегического назначения Князь Владимир

Ресей әскери-теңіз флотын күшейтеді

77
Әскери-теңіз флотын дамыту Ресейдің мемлекеттік басымдылықтарының бірі болып қала береді. Әскери кеме құрылысының тұрақты қарқыны теңіз бен мұхиттардағы заманауи қауіп-қатерлерге төзімді, әскери-теңіз флотының саны мен сапасы жағынан да тиімділігін көрсетуде

Ресейде ірі соғыс кемелерінің құрылысы артып, жаппай сериялы өндіріске көшуде. Мысалы, 9 мамырға дейін Ресей Федерациясында тағы алты кеменің құрылысы басталады: "Севмашта" – "Борей-А" стратегиялық мақсаттағы жобаның екі атомдық суасты крейсері ("Дмитрий Донской" мен "Князь Потемкин"), "Адмиралтеские верфи" – 636.3 жобасының "Можайск" және "Якутск" екі дизель-электрлі суасты қайығы, Амур кеме жасау зауытында – 20380 жобасының екі корветі (әзірше атау берілмеген).

 Адмирал флота Касатонов фрегаты
© Sputnik / Александр Гальперин
"Севмаштағы" "Борей-А" жобасының төрт стратегиялық субмаринасының дайындығы түрлі сатыда тұр. Сондай-ақ "Ясень-М" жобасына жататын "Воронеж" бен "Владивосток" көпнысаналы атомды суасты қайықтарының құрылысы да жалғасып жатыр. "Хбаравоск" субмаринасының аясындағы жұмыстар да қызу жүріп, "Белгород" атомды суасты крейсері сынақтан өтуде.

Еске салсақ, 2020 жылы Ресейдің әскери-теңіз флоты қырыққа жуық әскери кемемен және қамсыздандыру кемесімен толықты. "Князь Владимир" стратегиялық суасты зымыран тасымалдағышы, "Петропавловск-Камчатски" субмаринасы, "Адмирал флота Касатонов" алғашқы сериялы фрегаты, "Петр Моргунов" үшкен десантты кемесі, "Яков Баляев" минаға қарсы кемесі, "Гремящий" корветі, "Алдар Цыденжапов" корветі, "Одинцово" шағын зымыран кемесі жауынгерлік қатарда пайда болды. Сонымен қатар, 2020 жылдың соңына қарай Тынық мұхиты флоты үшін 636.3 жобасының "Варшавянка" суасты қайықтарының құрылысы басталды.

Стратегиялық мақсаттағы суасты зымыран крейсерлері "Дмитрий Донской" мен "Князь Потемкин" ресейлік ядролық триаданың теңіз құрылымын күшейтеді. Бұл кемелер 2026 және 2027 жылдары пайдалануға беріледі. "Борейлер" бортында 8 мың километр қашықтыққа ұша алатын "Булава" континентаралық баллистикалық зымырандарын тасымалдайды.

Ресейдің ӘТФ-да үш стратегиялық "Борей" бар. Олар – "Юрий Долгорукий", "Александр Невский" және "Владимир Мономах". Бұл кемелердің әрқайсысы 16 континентаралық баллистикалық зымыран тасымалдайды. Келесі сериядағы кемелер бортында бұдан да көп зымыран алып жүруі ықтимал.

"Варшавянка" дизель-электрлі суасты қайықтарын жоғары құпиялылығына байланысты "Әлем мұхитындағы қара саңылау" деп атайды. Заманауи "Варшавянкалар" бортында суасты және суүсті нысаналардың көзін жоюға арналған 18 торпеда мен 24 мина, "Калибр" қанатты зымырандарын алып жүреді. litary Watch басылымы да "Варшавянка" әлеуетіне жоғары баға беріп, ресейлік аймақтық суларды қорғауға сенімді техника екенін атап өтті.

636.3 жобасының субмариналары су астында 20 торапқа дейінгі жылдамдықта қозғала алады. Әрекет ету радиусы – 2000 миля. Дербестігі – 45 тәулік. Суасты қайығының көлемі – ұзындығы 73 метр, ені 10 метр, шөгуі – 6,2 метр. Бұл шағын суларда да жасырынуға мүмкіндік береді. Суға шөгу тереңдігі 300 метрден аспайды. Күш қондырғысы мен экипажға (52 адам) арналған ауа қоры бойынша "Варшавянка" 260 сағатқа дейін су астында бола алады.,

Ресейде шақын теңіз аймағының 3-дәрежедегі кемелердің жобалары (20380, 20385 және 20386) жүзеге асырылып жатыр. Бұл – су сыйымдылығы 2000-3000 тонна болатын корветтер. Жалпы 20385 пен 20386 жобалары 20380 жобасының әлдеқайда күрделі, бірақ жетілдірілген нұсқалары. Мысалы, 20385 жобасында "Редут" зениттік зымыран кешенінің қару-жарақ жиынтығы 12-ден 16 ұяшыққа дейін ұлғайтылды. Сол сияқты Х-35 "Уран" кемеге қарсы зымырандары "Калибр-НК" кешенінің 8 зымыранымен ауыстырылды және болашақта кеме "Циркон" гипердыбысты зымырандарымен жабдықталуы мүмкін.

Корветтер патрульдеуге, мемлекеттің жақын теңіз аймағында қарсыластың кеме және субмариналарымен шайқасуға, жағалаудағы нысаналарға зымыран-артиллериялық соққы жасауға, десанттық операциларға қолдау көрсетуге арналған. Мұндай кемелер балтық, Қара және басқа да теңіздерде әркез сұранысқа ие болады.

Бүгінгі таңда армия мен флотта заманауи қарудың үлесі 70%-тен асты. Ресейдің қорғаныс өнеркәсібі өзіндік ерекшелігі мен қолтаңбасы бар қару-жарақ дайындап келеді. Қазіргі көпполярлы әлемде жоғары технологиялық қару-жарақ жүйесі кез келген мемлекетті тәуелсіз әрі қуатты қарсыласқа айналдырады.

Ресей әскери-теңіз күштерінің жедел-стратегиялық құрылымдары: Солтүстік, Тынық мұхиты, Балтық және Қара теңіз флоттары, сондай-ақ Каспий флотилиясы тиісті өңірлік бағыттарда ұлттық теңіз саясатын орындап жатыр.

77
Иллюстративті фото

Сәтбаевтағы жаппай тәртіпсіздікке қатысқандарға сот үкімі шықты

4
(Жаңартылды 13:44 14.05.2021)
Бұған дейін сотталушылардың адвокаттары сот процесінде туындаған шиеленісті жағдайды ескеріп, істі қарауды тездетуді сұраған

АЛМАТЫ, 14 мамыр – Sputnik. Сот өткен жылы Сәтбаев қаласындағы жаппай тәртіпсіздікке қатысқандарға үкім шығарды, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан.

Қарағанды облысының ювеналды сотында 55 адамға қатысты іс қаралды. Себебі, тәртіпсіздік кезінде сотталушылардың үшеуі 18 жасқа толмаған еді.

Сот алдына 49 ер адам мен 6 әйел келді. Оларды екі қылмыстық бап бойынша кінәлі деп таныды: 272-бап "жаппай тәртіпсіздік" және 380-бап "билік өкіліне қатысты зорлық-зомбылық".

Процесс барысында сотталушылар өздеріне тағылған айыпты мойындап, прокурордың соттан сұраған жазасына келісті.

14 мамырда судья Кенжебай Ысқақбаев сотталушыларға қатысты жазаны анықтады. Тоғыз адам үш жылға бас бостандығынан айырылды. Тағы 44 сотталушы төрт жылға шартты түрде жаза алды, қалған екі адам бір жарым жыл шартты түрде бас бостандығынан айырылды.

Тұрғындар педофилді беруді талап етті

Сәтбаев қаласында жаппай тәртіпсіздік 2020 жылдың 24 шілдесіне қараған түні бес жасар қызды ұрлап, зорлағаннан кейін басталды. Ашуланған жергілікті тұрғындар өздеріне педофилді беруді талап етті. Алайда, полиция күдіктіні үйден байқатпай алып шықты.

Содан жаппай тәртіпсіздік басталды, жағдай ұлттық ұлан жауынгерлері көмекке келгеннен кейін ғана бақылауға алынды. Оған дейін полиция бөлімшесі мен олардың қызметтік көліктері талқандалды. Іс бойынша елуге жуық полиция қызметкері, 13 азаматтық тұлға, облыстық полиция департаментінің бір өкілі жәбірленуші ретінде қатысты.

Оқи отырыңыз: Сәтбаевтағы жаппай тәртіпсіздік: адвокат сотталушылардың жүйкесі сыр бергенін айтты

Ал қызды зорлады деген күдікке ілінген ер адам сотқа дейін тергеу изоляторында қаза тапты. Ол өз-өзіне қол жұмсағаны хабарланды.

4
Кілт сөздер:
Сәтпаев қаласы, педофил
Тақырып бойынша
Қырғызстанда жаппай тәртіпсіздік ұйымдастырмақ болған экс-депутат ұсталды
Алматыда жаппай вакциналау қайта басталады – денсаулық басқармасы мерзімін атады
Қордайдағы жаппай тәртіпсіздік: бір адам тергеу изоляторында қайтыс болды
Түркістанда жаппай төбелестен соң қылмыстық іс қозғалды – видео
Сәтбаевтағы жаппай тәртіпсіздік: 54 адамға қатысты сот басталды