Подготовка к открытию МАКС-2021

Бесінші буындағы жаңа жойғыш ұшақ таныстырылды видео

78
Ресейлік алғашқы бір қозғалтқышты жеңіл тактикалық жойғыш ұшағының жылдамдығы жоғары (2 Махтан астам), маневрлігі айрықша, радиолокация бойынша көзге түсу деңгейі төмен, ұшу салмағы – 18 тонна

Ресейдің "Ростех" мемлекеттік корпорациясы Халықаралық әуе-ғарыш салоны – 2021 көрмесінде шетелдік әріптестердің назарына ерекше сипаттамасы бар жаңа жойғыш ұшақты ұсынды.

Бесінші буынға жататын "Сухой" компаниясының жеңіл көп мақсатты ұшағы авиасалон сенсациясына айналатын түрі бар. Күні кеше "Ростех" жаңа ұшақтың пішіні, аспаптар панеліндегі элементтер бейнеленген видео мен фотоны жариялады.

Ресейлік алғашқы бір қозғалтқышты жеңіл тактикалық жойғыш ұшағының жылдамдығы жоғары (2 Махтан астам), маневрлігі айрықша, радиолокация бойынша көзге түсу деңгейі төмен, ұшу салмағы 18 тонна екені және қозғалтқыш тартқыш күшінің ауытқу векторы есебінен ұшу-қону мүмкіндіктері жақсартылғаны белгілі болды.

Қарулануы – классикалық зымыран-зеңбіректі, зымырандар ішкі орындарда және сыртқы аспаларда орналаса береді. Гипердыбысты зымырандар таяу ғарыштағы нысандарды да жоя алады. "Сухойдың" жаңа техникасын дайындау барысында Су-57 ұшағына ұқсас технологиялық мүмкіндіктер қолданылған.

Жаңа машина басым деңгейде экспорт нарығына бейімделген. Демо-роликте Аргентина, Вьетнам, Біріккен Араб Әмірліктері, Үндістан өкілдері көзге түсті. Ресей мен БАӘ төрт жыл бұрын жеңіл жойғыш ұшақты дайындау қарастырылған келісімге қол қойған болатын. Ол ұшақ ашық платформа рөлін атқарып, кез келген буынға жататын машинаны орналастыру мүмкіндігі жүзеге асуы тиісті болды.

Су-57 ұшағының бюджеттік нұсқасы ретінде көп мақсатты бір моторлы жойғыш аппарат бірқатар елдің қызығушылығына ие болатыны анық. Оған бүгін Жуковский қаласында өтетін халықаралық көрмеге әлемнің 65 елінен келетін 120 делегацияның да септігі тиетіні сөзсіз.

Жаңа жойғыштың техникалық сипаттамалары жайында толық әрі ашық ақпарат ұсынылған жоқ. Алада көзге түсу мүмкіндігінің төмендігі, жүк көтерімділігінің жоғарылығы, жауынгерлік жүктемесі, авиациялық жою құралдарының озық кешені, басқарылатын және ұшқышсыз ұша алатын мүмкіндіктерінің өзі мамандардың жоғары баға беруіне жеткілікті болып отыр.

Әскер қатарында соққы жасауға арналған басқарылатын ұшақ пен ұшқышсыз техниканың пайда болуы жауынгерлік авиацияның стратегиясы мен тактикасын өзгертуге алып келетін секілді. Басқарылатын жойғыш ұшақ конфигурациясы бойынша ұқсас дрондар құрамында шабуыл жасайды. Ұшу аппараттарының арасында ақпарат алмасу жүріп отырады. Крейсерлік жылдамдық қауіпті бағытта жауынгерлік ұшақ санын жылдам арттыруға мүмкіндік береді. Қарсыластың техникасына қатты жақындаған сәтте үздіксіз оқ жаудыру арқылы қарсы соққының ықтималдылығын төмендетеді.

Ал ұшқышсыз ұшу техникасының жасанды интеллекті бағытты анықтап, барлау жүргізеді және басқарылатын машинаны қарсыластың жойғыш ұшақтары мен әуедегі шабуылға қарсы қорғаныс құралдарынан қорғайды. Жаңа буынға жататын радиоэлектронды күрес жүйесі қосымша қорғанысты қамтамасыз етеді.

Бір моторлы жойғыш ұшақтар әлемдегі жауынгерлік ұшақтардың аз бөлігін құрайды және екі моторлы машиналарға қарағанда техникалық қызмет көрсету мен пайдалану шығындары әлдеқайда төмен техника болып саналады. Жаңа ресейлік жойғыш машина экспорттық нарыққа бағытталады деп күтілуде және америкалық F-35A және қытай J-10C ұшақтары оның басты бәсекелестері болады. Бұл жаңа "Сухой" машинасының әлеуетті экспорттаушылары қатарында Беларусь, Мысыр, Иран, Үндістан тұр.

Техникалық сипаттамасы әзірше құпия болып отырған ұшақты The Drive басылымы "көзге түсу деңгейін төмендету мейлінше жоғары мүмкіндіктермен орындалған" деп сипаттаса, Military Watch журналы ресейлік машинаның артқы қосақталған және сыртқа қарай қиғашталған тіреуіші америкалық F-35 ұшағына ұқсас екенін жазды. Алайда ресейлік машина көлемі шағын әрі пайдалану шығыны төмен ұшақ болып отыр. Сондықтан жаңа ұшақ Ресейдегі МиГ-29 паркін толық алмастыра алады деген болжам жасалды.

78
Автомат, архивтегі фото

Биыл Ауғанстандағы қақтығыстан 3 мыңнан астам бейбіт тұрғын жараланды БҰҰ

2
Ауғанстан Ислам Республикасындағы ірі әскери-саяси қақтығыс салдарынан халық пен мемлекет зардап шегіп отыр

АҚШ-тың әскери-әуе күштері ауған қалаларын бомбалап, тәлібтер шабуылды үдетіп жатыр. Екі тараптың әрекетінен де зардап шегіп отырған бейбіт халық. Ауған босқындары Орталық Азияға қарай ығысып жатыр. Тәжікстан 100 мың адамды қабылдауға дайын екенін мәлімдеді. Ауқымды маневрлер сериясын жүргізу үшін Өзбекстан, Тәжікстан, Қырғызстан мен Ресей әскері Ауғанстан шекарасына қарай жақындады.

Дүйсенбіде Ауған армиясының әскери-әуе күштері Тәжікстан шекарасынан 46 километр қашықтықта орналасқан Талукан қаласының аумағындағы тәлібтерге соққы жасап, нәтижесінде 20-дан астам содырдың көзін жойды. Зардап шеккен бейбіт тұрғындар жайлы ақпарат жоқ. Алайда мұндай шабуылда қарапайым халықтың да құрбан болуы ықтимал.

БҰҰ (UNAMA) миссиясының мәліметінше, 2021 жылдың бірінші жартысында Ауғанстанда бейбіт халық арасындағы құрбандардың саны 5 183 адамға (1 659 мерт болған және 3 254 жараланған) жеткен. Бұл 2020 жылдың маусымындағы көрсеткіштен 47%-ке жоғары. Соның ішінде көз жұмғандар мен жараланғандардың 46%-і әйелдер мен балалар болса, құрбандардың 25%-і – үкімет күштерінің өкілдері.

АҚШ Әскери-әуе күштері Ауған армиясына қолдау ретінде авиасоққылар санын арттырды. Америкалық генерал Кеннет Маккензи алдағы аптада да әуеден жасалатын соққы еселене түсетінін мәлімдеді. Біраз бұрын Пентагон 21 және 22 шілдеде америкалықтар Ауғанстанда 4 әуе соққысын жасағанын хабарлады.

Ал тәлібтер АҚШ Әскери-әуе күштерінің бұл шабуылына қатысты наразылық танытып, Кандагар мен Гильмендтегі бомбалау салдарынан содырлар ғана емес, бейбіт тұрғындар да қаза тапқанын мәлімдеді. "Талибан"* "өз аумағын мейлінше қорғап", соғыс жалғасқан жағдайда шабуылдау операциясын қарқындатуды жоспарлап отыр.

Соғыстың аяқталатын түрі жоқ. Нангархар, Пактика, Логар, Газни, Кандагар, Герат, Балх, Джаузджан, Саманган, Сари-Пуль, Гильменд, Бадахшан, Кундуз бен Баглан провинцияларында соғыс қимылдары белсенді жүріп жатыр. Ауғанстан үкіметі содырлардың түнгі жорығына кедергі болу мақсатында 34 провинцияның 31-інде комендант сағатын жариялады.

Алайда Пәкістанның әскери қызметкерлері тәлібтердің бақылауында тұрған Ауғанстанның шекараға жақын аудандарында еркін қозғалып жүр. Нангархар шығыс провинциясының губернаторы Зия-уль-Хак Амархейль мерт болған содырлардың қатарында Пәкістаннан шыққан 39 азамат бар кенін айтты.

Тәлібтер өз бақылауындағы аумақты кеңейтіп жатыр. Жергілікті халыққа қысым көрсетіп, басып алған аудандардағы әйелдер мен балаларды күң мен құл деп санап отыр. Бейбіт тұрғындар енгізілген жаңа қатаң ережелер, күштеп некеге тұру, кәмелетке толмағандарды жихадшыға айналдыру фактілеріне қатысты алаңдаушылық танытуда.

Содырлар АҚШ-пен ынтымақтастық орнатқан "сатқындарды" іздеп тауып, олардың көзін жойып жатыр. Біраз бұрын Хост провинциясында тәлібтер 32 жастағы аудармашы Сухайля Пардистің басын шапты. Сондықтан 20 мың ауған аудармашысының иммиграцилық визаға өтініш жолдауы кездейсоқ емес.

22 шілдеде The Wall Street Journal газеті АҚШ 35 мың ауған аудармашысы мен олардың отбасыларын Катар мен Кувейттегі америкалық базаға орналастыруға дайын екенін жазды.

Ауған президенті Ашраф Гани тәлібтер "Әл-Каида", пәкістандық "Джаиш-е-Мұхаммед", "Лашкар-е-Тайба"* топтарымен тығыз байланыс орнатып, елді террористердің тұрағына айналдыруды көздеп отырғанын айтты. Расында да Ауғанстанда отызға жуық террористік топ бар. Ал "Әл-Каида"* 15 ауған провинциясында өз содырларын орналастырған. Бұл топтардың өзара қақтығысы мен үкімет күштеріне қарсы соғысы ауған жеріндегі соғыстың жақын болашақта аяқталмайтынын аңғартады. Себебі Ауғанстандағы халықаралық терроризм жайдан-жай жойыла қоймайды.

Осы жағдайдың барлығын есепке алсақ, ауған босқындарының саны арту қаупі жоғары болып отыр. Еске салсақ, 1996-2001 жылдары тәлібтердің бақылауынан тыс Панджшер провинциясында 500 мыңға жуық босқын бас сауғалады. Олар ас-судан тарылып, ашығып жатты. Егер "ислам эмираты" ығыстырған жүз мыңдаған ауған Орталық Азияға қарай ығысса, Тәжікстан, Өзбекстан мен Түрікменстандағы гуманитарлық дағдарыс шынайы қауіпке айналады.

Тәжікстан төтенше жағдайлар комитеті басшысының орынбасары Эмомали Иброхимзода республика 100 мыңнан астам ауған босқынын қабылдауға және Тәжікстан қорғаныс министрлігінің полигондарына орналастыруға дайын екенін мәлімдеді. Бірақ бұл нақты сан емес. Себебі 2021 жылдың соңына қарай ол көрсеткіш он есе көп болуы мүмкін. Ал бұл Орталық Азияның барлық еліне әсер етеді.

Тәлібтер іргелес жатқан елдердің шекарасын бұзбауға уәде етті, бірақ Ауғанстанның солтүстігіндегі жағдай өз бағытында өршіп, бәрібір Орталық Азия аумағына қарай ығысып жатыр. Сондықтан Ресей мен оның одақтастары бірқатар әскери шара қабылдап жатыр.

Ресей Қарулы күштерінің арнайы құралымдары тамыз және қыркүйекте Өзбекстан, Тәжікстан және Қырғызстан әскерімен бірлескен тоғыз маневр өткізеді. Ол ауқымы жағынан Ресейдің бірнеше дивизиялсы мен бригадасын 2021 жылы сәуірде Украина шекарасына орналастырумен тең болады. Бұл он мыңдаған әскери қызметші мен жүздеген әскери техниканы қамтиды.

2 шілдеде Ресей мен Тәжікстанның қорғаныс министрлері Сергей Шойгу мен Шерали Мирзо тәжік-ауған шекарасындағы жағдай мен бірлескен іс-шаралар жайын талқылады. 23 шілдеден бері Ташкент 230 мың әскери қызметшіні жұмылдыру арқылы оңтүстік бағытта оқу-жаттығулар өткізіп жатыр.

30 шілде - 10 тамыз аралығында Ресей мен Өзбекстанның бірлескен әскері өзбек жеріндегі Сурхандария облысында Ауғанстанмен шекаралас аумақта маневр жүргізеді. Тәжікстан Республикасының Хатлон облысындағы Харб-Майдон полигонында 5-10 тамыз аралығында Ресей, Өзбекстан және Тәжікстан әскерінің террористерге қарсы операциялардың элементтерін пысықтайтын бірлескен маневрлер өтеді. Осы секілді Оралық Азия елдерінің аумағына "Талибан"*, "Әл-Каида"*, ИМ* секілді террористік топ содырларының кіруіне төтеп беру операциясы жүргізіледі.

* – Қазақстан Республикасында жәнеи бірқатар мемлекетте тыйым салынған террористік ұйым

2
Ауғанстан, архивтегі фото

Ауғанстандағы әскери қимылдар Орталық Азияға қарай ығыса бастады