Той, архивтегі сурет

"Қазақта болған жоқ": Сүндет тойды дүркіретіп өткізу дәстүрі қайдан келді?

2630
(Жаңартылды 18:24 08.11.2019)
Этнограф мамандар сүндет той жақын ағайынның ішінде атқарылатын шаруа екенін айтады. Бір атаның балалары арасында атап өтсе де болады

НҰР-СҰЛТАН, 8 қараша – Sputnik. Бүгінде Оңтүстік Қазақстанда сүндет тойды "ұлы той" деп атап өту дәстүрге айналып барады. Отбасылық мейрам болса да, оған жүздеген адамды шақырып, аста-төк той жасайтындар баршылық. Sputnik Қазақстан тілшісіне сұхбат берген этнограф мамандар ол "дәстүрдің" қайдан шыққанын және қалай таралып жатқанын айтып берді.

"Не шықса да, оңтүстіктен шығады"

Этнограф Досымбек Қатранның айтуынша, қазақ халқы сүндет тойды дүбірлетіп тойламаған. Ондай салт араб елдерінде болған. Оны тарихи деректер де растап отыр.

"Мысалы, Мысырға барған Бейбарыс сұлтан уәзірлері мен сарбаздарының балаларын бір күнде сүндетке отырғызып, ұлан-асыр той жасаған дейді. Ол XIII ғасырда болған. Бірақ ол бізге тән дүние емес. Әрине, баланың мұсылмандық парызын орындап жатқаны – үлкен қуаныш. Дегенмен, соншалықты дүркіретіп өткізген даңғазалық, мақтаншақтық деп есептеймін. Әйтеуір, не шықса да, оңтүстіктен шығатын болды ғой", - дейді Қатран.

Маманның сөзіне қарағанда, сүндет той – жақын ағайынның ішінде атқарылатын шаруа. Бір атаның балалары арасында атап өтсе де болады. Оны атқа мінгізу салтымен қоса өткізеді.

"Қазақта ең үлкен той ол – үлкен қайраткердің жылын өткізу, яғни "ас" деп аталады. Сол шын мәнінде үлкен той еді. Оны ат шаптырып тұрып өткізеді. Осыны оқыған адам этнографтар қатып қалған қағиданы айта береді деп ойлауы мүмкін. Бірақ бұл – талай ғасырдан бері атадан балаға мирас болып келе жатқан салт-дәстүр. Біз соны ғана айтамыз", - деп атап өтті Қатран.

Қазақ екі салтты үндестіре білген

Сүндет той – бұл әулеттің тойы. Бір әулетте ек-үш баланы бір уақытта сүндетке отырғызып, ағайынның ішінде тойын қатар өткізе береді. Сосын қазақ халқы бұл салтты баланың шаруаға араласатын жасқа келуімен шебер үндестіре білген.  

"Біздің салтымызда ол "жарты мүшел" болып саналады. Сондықтан баланың жеті жасында атқа қонып, шаруаға араласқанын қоса атап өтетін. Сүндет той мен атқа мінгізудің қатар жүретіні де сол. Атам қазақ екеуін үндестіре білген ғой. Яғни, 7 жасқа дейін бала ойын баласы, одан кейін үйдің шаруасына араласқан", - дейді Қатран.

Қыз бала да солай, 7 жастан кейін шешесіне қолғабыс жасай бастайды.

"Ал жаңағыдай дабырлатып тойлау қазақта болған жоқ. Енді, үлкен той жасау түріктерде, күрдтерде, кавказдықтарда болған. Ондайда баланы көлікке отырғызып, сүндет тойын дүбірлетіп өткізген", - деп түсіндірді ол.

Этнографтың айтуынша, кез келген әдет 40-50 жылдың ішінде қолданыстан шығуы мүмкін. Ал 100 жылға дейін барып, қолданыстан шықпаса, ол салтқа айналады. Оңтүстік Қазақстандағы "ұлы той" да солай.

"Мысалы, кеңес заманында үйге қонақ келсе, үстелге дүңк етіп, арақ қоятын бір әдет болған. Бүгінде ол қолданыстан шығып бара жатыр. Әдет болып еді, салтқа айналған жоқ", - деп атап көрсетті Қатран.

Көрші елдің ықпалы болуы әбден мүмкін...

Ал этнограф Бибізия Қалшабаеваның пікірінше, оңтүстіктегі "ұлы той" этно-мәдени ықпалдың нәтижесі болуы әбден мүмкін. Себебі 80-жылдарға дейін оңтүстіктің халқы сүндет тойды қазіргідей тойламаған. 

"Біз 90-жылдары Ташкентте тұратын қазақтардың тұрмыс-салтын зерттеп барғанбыз. Сол кездің өзінде Өзбекстанда сүндет тойды "ұлы той" деп атап жүрді. Мен үлкен той үйлену тойы емес пе деп сұрасам, олар "Жоқ, ең үлкен той осы – ұлы той" деген, яғни сүндет той. Себебі бұл мұсылмандыққа жасалған маңызды қадам деп айтқан. Сондықтан бүгінде елімізде, әсіресе, оңтүстікте сүндет тойды "ұлы той" деп атап өтуіне көрші өзбек ағайындардың ықпалы болды деп өзім тұжырымдаймын", - дейді профессор.

"Не деген көргенсіздік!": Белгілі этнодизайнер бүгінгі тойдың кемшілігін атады 

Ғалымның айтуынша, бүгінде басқа аймақтарда сүндет тойды олай тойламайды. Сондықтан бұл үрдіс көрші елдің этно-мәдени ықпалы екенін тағы бір мәрте көрсетіп отыр.

"Сосын оңтүстікте сүндет тойда жасалатын негізгі әдет-ғұрыптарға келетін болсақ, онда да өзбек халқының мәдени ықпалы байқалады. Мәселен, баланың нағашы жұрты бір тай алып келеді. Сол тайға баланы отырғызады да, жұрттың алдына шығарады. Сондай-ақ, балаға арнап киім-кешек, көрпеше және тағы басқа заттарды алып келеді. Өзбектер де соны міндетті түрде жасайды. Сондықтан осы дәстүр көршілес елдің ықпалы деген ойдамын", - деп түйіндеді Қалшабаева.

2630
Кілт сөздер:
салт-дәстүр, сүндет той
Тақырып бойынша
Төрт жас бақытты болсын: Жаңаөзенде ерекше той өтті – фото
Тойда күйеуін қызғанған әйелдің әрекеті жұрттың ішек-сілесін қатырды – видео  
"Ажырасу көбейіп кетті": этнограф қазақтың ежелгі салтын жаңғыртуды ұсынды
"Оның бәрі - "фальш": жазушы қазақ тойының басты кемшілігін атады
"Тойдың тең жартысы керек емес": Мамандар қазақша "понтты" сынап тастады
Скрипка

Қазақстанда Санкт-Петербург музыка үйінің шеберлік сағаты өтті

15
Әлемге әйгілі ресейлік орындаушылар қазақстандық жас музыканттарға онлайн шеберлік сағаттарын өткізді

АЛМАТЫ, 3 желтоқсан – Sputnik. Қазақстанда Санкт-Петербург музыка үйінің онлайн шеберлік сағаттарының топтамасы аяқталды. Бұл туралы Нұр-Сұлтандағы Ресей ғылым және мәдениет орталығы хабарлады.

Ресейдің жетекші педагогтары мен музыканттары жетекшілік ететін сабақтар мамыр айында басталып, қазақстандық музыка мектептері мұғалімдерінің де, олардың шәкірттерінің де үлкен қызығушылығын тудырды.

Оқи отырыңыз: Тоқаев ресейлік делегациямен кездесті  

Ресей педагогтары шеберлік сағаттарының онлайн топтамасы 3 желтоқсан, бейсенбіде аяқталды. Оларды Сергей Ролдугин, Михаил Гантварг, Андрей Диев, Максим Федотов, Алексей Массарский, Александр Мндоянц секілді әлемге әйгілі орындаушылар жүргізді.

"Пандемия кезінде Санкт-Петербург музыка үйі мен Россотрудничество өкілдігі керемет сыйлық жасады. Сабақтар өте үлкен сұранысқа ие болды. Олар біздің балаларымызға өздері үшін орындаушылық шеберліктің мүлдем жаңа көкжиектерін ашуға мүмкіндік берді", - дейді Павлодар қаласындағы балалар музыка мектебінің мұғалімі Елена Поршнева.  

Бүгін көрнекті педагог, Мәскеу мемлекеттік филармониясының профессоры Евгений Петров биылғы жылдың қорытынды шеберлік сағатын өткізді.

Нұр-Сұлтандағы Ресей ғылым және мәдениет орталығы мәдени бағдарламаларының директоры Ольга Скальчук ​​алдағы уақытта жаңа маусым мен ресейлік музыканттармен жаңа кездесулер күтіп тұрғанын атап өтті.

Ресейдің Қазақстандағы төтенше және өкілетті елшісі Алексей Бородавкин бұған дейін Қазақстан мен Ресей арасында Ресейдің мемлекеттік академиялық үлкен театры және Санкт-Петербург музыка үйі мен "Астана Опера" мемлекеттік опера және балет театры арасында ынтымақтастық орнату, сондай-ақ Мемлекеттік академиялық үлкен театр мен "Астана Балет" театры арасында ынтымақтастық туралы меморандум жасау туралы келісімге қол қойылғанын айтты.  

15
Димаш Құдайберген

Димаш Құдайберген Мәскеуде жаңа әннің тұсауын кесті видео 

1940
Димаш Құдайберген тоғыз айдан кейін сахнаға шығар алдында қобалжу мен қуаныш сезімінің қатар тұрғанын айтты

АЛМАТЫ, 3 желтоқсан – Sputnik. Димаш Құдайберген Мәскеуде жаңа жылдық кештің түсіріліміне қатысты. Ол "Жаңа жылдық шам" кешінде Игорь Крутой мен Игорь Николаевтың "Мен сені сағындым" атты жаңа әнін орындады, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан.

Әнші Димаш Құдайберген Instagram парақшасында Хизри Байтазиевпен түскен фотосын жариялап, Мәскеуге ұшып бара жатқанын жазды.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от Dimash Kudaibergen (@kudaibergenov.dimash)

Ресейлік композитор Игорь Крутой да жеке парақшасында Димашты қалай күтіп алғаны, концерттің қалай өткені көрсетілген видео жариялады.

"Бүгін бақытты күн. Себебі Игорь Николаевпен бірге жазған "Мен сені сағындым" атты жаңа әніміз менің және көпшіліктің сүйікті әншісі Димаш Құдайбергеннің орындауында өмір жолын бастап жатыр", - деп жазды Крутой.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от Игорь Крутой (@igorkrutoy65)

Сонымен қатар Димашпен жылы жүздесіп, өткен тоғыз айдағы өміріне қатысты әсерін бөліскенін жазды. 

"Студиядағы көрермендер қуана қарсы алды. Бұл қошемет режиссердің нұсқауымен соғылмағаны сенгім келеді. Елді жаңа жылмен құттықтадық. Сүйікті іспен айналысу қандай бақыт! Мен 2020 жылды тезірек  өткізіп, 2021 жыл коронавирусты жеңіп, барша халыққа бейбітшілік пен достық, әр адамға тыныштық пен махаббат әкелетініне сенемін", - деп жазды ол.

Ал Димаш Құдайберген тоғыз айдан кейін сахнаға шығар алдында қобалжу мен қуаныш сезімінің қатар тұрғанын айтты.

"Құрметті достар! Бұл өте толғанысты сәт, араға тоғыз ай салып мен қайтадан сахнаға шықтым. Көрермендерді қатты сағынып қалдым. Әрине, сахнаны, Игорь Яковлевичті, ол кісінің роялін сағындым", - деді Димаш Құдайберген.

Сондай-ақ, әнші жаңа әннің көрермен көңілінен шығатынына сенім білдірді.

 

1940
Кілт сөздер:
Мәскеу, ән, видео, Димаш Құдайберген
Тақырып бойынша
"Ненің құрметіне?!": Димаш шенеуніктерге неге шүйлікті
"Үндемедім": Димаш Құдайберген неден ұялғанын айтты
Димаш тағы бір талантымен жанкүйерлерін тәнті етті – видео
"Олар мені Димаш деп атайды": науқастарға ән салған санитар сұхбат берді
Димаш Джеки Чанның жаңа фильміндегі басты әнді шырқады
Илья Ильин Sputnik студиясында өткен баспасөз мәслихатында

Илья Ильин сүйінші жаңалығын бөлісті

0
Әлемнің төрт дүркін чемпионы Илья Ильин жаңа қызметке тағайындалды. Бұл туралы спортшы әлеуметтік желіде жазды

НҰР-СҰЛТАН, 5 желтоқсан – Sputnik. Танымал қазақстандық спортшы Илья Ильин Ұлттық ғылыми-практикалық дене тәрбиесі орталығының дене шынықтыру саласындағы ғылыми зерттеу жұмыстары зертханасының бас ғылыми қызметкері болып тағайындалды.

Ауыр атлет сүйінші жаңалығын Instagram-дағы парақшасында бөлісті.

"Тағайындау! Ильин Илья Александрович ҚР БҒМ "Ұлттық ғылыми-практикалық дене тәрбиесі орталығы" РМҚК дене шынықтыру саласындағы ғылыми зерттеу жұмыстары зертханасының бас ғылыми қызметкері лауазымына тағайындалды", - делінген жазбада.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от Илья Ильин (@ilyailyinforever)

Биыл 10 қыркүйекте Ильин Қазақстандық спортшылар одағының Қызылорда облысы бойынша филиалын басқаратынын мәлімдеген еді. Танымал спортшы туған жерінде спортты дамытуға қатысты үлкен жоспарларының бар екенін жеткізді.

Ал 8 қазанда ауыр атлет "Халық алғысы" медалімен марапатталды.

0
Кілт сөздер:
жаңа қызмет, спортшы, Илья Ильин
Тақырып бойынша
Ауруханаға түсіп қалған Илья Ильин видео жариялады
Илья Ильин алтын медаль ұтып алды - видео
Илья Ильин "Халық алғысы" медалімен марапатталды
Илья Ильин жаңа қызметке тағайындалды