Ақша

Шілдеден бастап зейнетақы көбейеді. Қалайша?

4148
(Жаңартылды 10:37 18.07.2018)
Енді базалық зейнетақының мөлшері еңбек өтiлiне байланысты болады

АСТАНА, 22 мамыр – Sputnik. Осы жылдың бірінші шілдесінен бастап зейнеткерлердің зейнетақысы көбейеді. Себебі, базалық зейнетақы қайтадан есептеліп, жаңаша форматпен тағайындалады. Бұл өзгеріс зейнетақы алатындарға да, болашақ зейнеткерлерге де қатысты. Зейнетақы жүйесіне қатысты өзгеріс пен көптің көкейіндегі бірқатар сауалдың жауабын білу үшін "Әлеуметтік төлемдерді ведомствоаралық есептеу" орталығы ОҚО филиалы директорының орынбасары Несібелі Қаражановамен әңгімелестік, деп жазды Оtyrar.kz.

Базалық зейнетақы дегеніміз не?

Әңгімесін "1 шілдеден бастап барша зейнеткерге бірдей төленіп келген базалық зейнетақы көлеміне айтулы өзгерістер енеді. Енді базалық зейнетақының мөлшері еңбек өтiлiне байланысты болады" деп бастаған маман сөзінен білгеніміз: Базалық зейнетақы — Елбасының 2005 жылдағы Жолдауы негізінде зейнеткерлікке шыққан азаматтар мен зейнет жасына жеткен мүгедектерге тағайындалады. Бүгінгі таңда оның мөлшері — 15 274 теңге болып отыр. Бұл сома зейнетақы жүйесіне қатысу өтіліне қарамастан бірыңғай төленіп келген. Алайда енді базалық зейнетақының мөлшері — ынтымақты және жинақтаушы жүйеге қатысу кезеңіне сәйкес болмақ. Яғни, 1998 жылға дейiн жиналған еңбек өтiлi мен 1998 жылдың 1 қаңтарынан кейiн зейнетақы жүйесiне аударылған зейнетақы жарналарына негізделіп тағайындалады.

Айта кетейік, 1998 жылдың 1 қаңтарына дейін тағайындалған базалық зейнетақы зейнеткердің іс-құжатында бекітілген стажына сәйкес қайта есептеледі.

Базалық зейнетақы қалай есептеледі?

Еңбек өтілі 10 жыл және одан кем болса, оларға ең төменгі күнкөріс деңгейінің 54 пайызы тағайындалады. Еңбек өтілі 10 жылдан асатындарға әр жыл үшін 2 пайыз үстеме қосылады. Егер еңбек өтілі 20 жыл болса, ең төменгі күнкөріс деңгейінің 74 пайызы, ал еңбек өтілі 35 жыл болса, базалық зейнетақы 100 пайыз көлемінде болады.

– Мәселен, 1998 жылдың 1 қаңтарына дейін — 15 жыл, содан кейін — 16 жыл жұмыс істесе, базалық зейнетақы тағайындау үшін жалпы — 31 жылдық еңбек өтілі қабылданады. Бұл жағдайда (31 жыл) 10 жылы үшін зейнеткер кепілдендірілген 54 пайызға ие болады. Қалған 21 жылы үшін оған 2 пайыздан — 42 пайыз қосылады. Осылайша, 31 жылдық еңбек өтілі бар зейнеткер 54-ке 42-ні қосқанда, ең төменгі көрсеткіштің 96 пайызын (шамамен 27153 теңге) алады. 1998 жылдың 1 қаңтарынан кейінгі еңбек өтілі жинақтаушы қорына аударылған зейнетақы жарналарының 10%-ның түсуіне қарай есептеледі, — дейді Несібелі Қаражанова.

Айтпақшы, есептеудің жаңа әдісі бойынша жеңілдік шартпен зейнеткерлікке шыққан зейнеткерлер, яғни 5 және одан да көп баласы бар аналар, Семей полигоны аймағында 1949-1963 жылдар аралығында кемінде 5 жыл тұрған азаматтарға базалық зейнетақы 63 жасқа толғанда ғана тағайындалады.

Ескерту: базалық зейнетақыны қайта есептеу кезінде басынан ешқандай құжаттар қабылданбайды. Барлық мәлімет базада толық сақталған. 1Зейнетақым дұрыс есептелмеді" деп оны қайтадан есептетуге болмайды. Бұл өзгертілмейді.

Әзірден мына құжаттарды құнттаңыз

Алайда жоғарыдағы ескерту 1 шілдеден кейін зейнетке шығатындарға қатысты емес. Ертеңгі күні зейнетақыдан қағылғыңыз келмесе, әзірден бастап құжаттарыңызды құнттаңыз.

Бұл үшін:

1. 1998 жылға дейінгі жинаған еңбек өтілін растайтын еңбек кітапшасы;

2. жинақтаушы зейнетақы жүйесіне 1998 жылдан кейін үздіксіз аударылған зейнетақы салымдарының үзінділері қажет.

Бұдан бөлек зейнетақыны тағайындау үшін:

1. Жеке бас куәлігі;

2. Мекенжай анықтамасы;

3. Банктегі есепшот нөмірі;

4. Жұмыс орнынан табысты растайтын анықтама;

5.Әскери билет;

6. Балалардың туу туралы куәлігі;

7. Неке қию туралы анықтама;

8. Жалпы орта білім туралы аттестат;

9. Диплом сұрайды.

Бала күтімі еңбек өтіліне жата ма?

Бұл сауал да көпті жиі мазалайды. Әсіресе әйелдер қауымын.

Несібелі Қаражанованың айтуынша, бала туып, үйде отырған келіншектерге уайымдауға негіз жоқ. Себебі, бала тууға және оның күтіміне байланысты заңды түрде жұмыстан шыққан азаматшалар мен декрет демалысында отырған әйелдердің 3 жылы еңбек өтіліне жатады. Егер әйел бала күтіміне байланысты 12 жылға дейін заңды түрде еңбек қатынасында болмаса, барлық баласының арасы — 3 жастан аспаған жағдайда осы аралық оның еңбек өтіліне есептеледі.

— Мәселен, бала күтімі үшін алынған еңбек өтілі 01.01.98 жылға дейін 7 жыл болса және әйелдің 10.05.1999 және 14.10.2001 жылы туған балалары болған жағдайда осы жылдар бала күтімі үшін 12 жылдан аспайтын еңбек өтілі болып есептеледі. Ал 1998 жылға дейін туған балалар үшін 7 жыл еңбек өтілі болып есептелінеді. Ал декрет демалысындағылар үшін мүлдем басқа. Жұмыс істеп декрет демалысына шыққан әйелдерге бір жасқа дейінгі бала күтіміне байланысты зейнетақы жарнасы аударылады. Жалпы міндетті жарнаның бір бөлігін мемлекеттік сақтандыру қоры аударса, қалғаны республикалық бюджеттен субсидияланады. Бұл әйел бала күтімімен декрет демалысында отырған жылдары (3 жылдан аспауы керек) еңбек өтіліміне саналады деген сөз,- дейді маман.

Бас бостандығынан айырылғандар ше?

Ел арасында "бас бостандығынан айырылған азаматтардың түзету мекемесінде өткізген жылдары еңбек өтіліміне есептеледі" деген түсінік бар. Несібелі Қаражанованың сөзінше, бас бостандығынан айырылған уақытты еңбек өтіліне есептеу "ҚР Зейнетақымен қамсыздандыру" туралы Заңында қарастырылмаған. Сондықтан да, түзету мекемесінде өткізген жылдар еңбек өтіліміне есептеледі деген ой қате. Ал әскерде болған кезі міндетті түрде еңбек өтілі ретінде саналады екен.

Айтпақшы…

1 шілдеден бастап мүмкіндігі шектеулі жандардың отбасына қатысты да өзгеріс енеді. Кәмелет жасына толған, І топтағы мүмкіндігі шектеулі балалардың ата-аналарына не қамқоршыларына мемлекеттік жәрдемақының жаңа түрі төленеді. Мөлшері шамамен — 30 мың теңгені құрайды. Айта кетейік, бұған дейін қаржылай қолдау — 18 жасқа дейінгі мүмкіндігі шектеулі баланың ата-анасына не қамқоршысына ғана беріліп келген. Оның мөлшері — 29 мың теңге болатын. 


4148
Кілт сөздер:
декреттік демалыс, жөргекпұл, бала күтімі, әлеуметтік төлем, зейнетақы
Тақырып:
Зейнетақы мөлшері қалай өзгерді (66)
Иллюстративті фото

Brent мұнайының бағасы 40 доллардан төмендеді

7
Brent маркалы солтүстік теңіз мұнай қоспасының қаңтардағы фьючерстерінің бағасы барреліне 39,97 долларға дейін төмендеді

НҰР-СҰЛТАН, 28 қазан – Sputnik. Brent мұнайының бағасы едәуір төмендеді, оған сауда-саттық мәліметтері дәлел.

РИА Новостидің хабарлауынша, Brent маркалы мұнайдың бағасы 5 қазаннан бері алғаш рет барреліне 40 доллардан төмен түсті.  

Нұр-Сұлтан уақытымен сағат 17.38-дегі жағдай бойынша Brent маркалы солтүстік теңіз мұнай қоспасының қаңтардағы фьючерстерінің бағасы 3,92 процентке – барреліне 39,97 долларға дейін, WTI мұнайының желтоқсандағы фьючерстері 4,83 процентке, барреліне 37,66 долларға дейін төмендеді.

Оқи отырыңыз: Ұлттық банк теңгенің неге әлсіреп кеткенін түсіндірді 

Еске сала кетейік, мұнай бағасының арзандауына байланысты, сәрсенбіде Қазақстанның ұлттық валютасы долларға шаққанда 430,51 теңгеге дейін әлсіреді.

Қазақстан Ұлттық банкінің монетарлық операциялар департаментінің директоры Нұржан Тұрсынханов бұған дейін ұлттық валютаның айырбас бағамы туралы түсініктеме берген болатын.

7
Кілт сөздер:
мұнай бағасы
Тақырып бойынша
Назарбаев Абу-Дабидің тақ мұрагерімен телефон арқылы сөйлесті
Экономистер теңгенің болашағына болжам жасады
Мамин экономиканы қалпына келтіру жағынан артта қалған өңірлерді атады 
2021 жылы ЖОО оқытушыларының жалақысы қанша болады
"Инфляциядан төмен болады": депутаттар республикалық бюджеттің шикі тұстарын атады
Ақша, теңге, доллар

Ұлттық банк теңгенің неге әлсіреп кеткенін түсіндірді

152
Ұлттық валютаға мұнай бағасының төмендеуі әсер етуде, таңертеңгілік сауда-саттықта теңгенің долларға шаққандағы бағамы 430,20 теңгеден асқан

НҰР-СҰЛТАН, 28 қазан – Sputnik. Қазақстанның ұлттық валютасы тағы әлсіреп, 430 теңгеден асып кетті. Ұлттық банк валютаның айырбастау бағамына қатысты түсініктеме берді, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан.

Ұлттық банктің монетарлық операциялар департаментінің директоры Нұржан Тұрсынхановтың айтуынша, теңгеге, ең алдымен, мұнай бағасының төмендеуі әсер етіп жатыр.

"Brent маркалы мұнай бағасы өткен жұмамен салыстырғанда 3%-тен астам төмендеді және бүгін бір баррель үшін 40,5 доллардан төмен деңгейге жетті.  АҚШ, Франция және Ресейді қоса алғанда, бірқатар елде COVID-19 жұқтырғандар санының күрт өсуіне байланысты сұраныс баяулайды деген қауіп бар. Бағаның төмендеуіне осы ықпал етіп отыр. Ливия ұлттық мұнай корпорациясының мұнай өндіру деңгейін тәулігіне 1 миллион баррельге дейін қалпына келтіру туралы хабарламасы "қара алтын" бағасына қосымша қысым көрсетті", - деді ол.

АҚШ-тағы шикі мұнай қорына қатысты жаңалық та мұнай бағасына әсер еткен.

"Әлемдік қор нарықтары теріс сентиментті де көрсетеді. Экономиканы қолдау шаралары мен фискалдық шаралар топтамасы бойынша келіссөздердегі үзіліс, сондай-ақ, эпидемиологиялық жағдайдың нашарлауы аясында АҚШ-тың акциялар нарығы сауда-саттықтың соңғы үш күнінде құлдырап жатыр. Еуропа нарықтары науқастардың көбеюіне байланысты енгізілген шектеу шаралары салдарынан төмендеуде", - делінген хабарламада.

Тағы оқыңыз: "Кредит кешірудің орнына жасауға болады": депутат ұсынысына Ұлттық банк жауабы

Осының аясында дамушы елдердің тәуекелді активтерге деген сұранысы төмендегені байқалады.

Ұлттық банктің мәліметінше, жұмамен салыстырғанда Мексика песосы долларға шаққанда 0,7%-ке, Ресей рублі 1,5%-ке, Бразилия реалы 1,6%-ке, ал Түркия лирасы 2,9%-ке әлсіреді.

"Түрік лирасының бағамы Түркия мен Францияның қарым-қатынасындағы шиеленістерге және орталық банктің негізгі мөлшерлемені өзгеріссіз сақтау туралы шешіміне байланысты рекордтық минимумды жаңартты. Ресей рублі салық аптасы аяқталғаннан кейін және дамушы елдер нарығындағы жалпы үрдістен кейін әлсіреді", - деп атап өтті Тұрсынханов.

Теңге бағамы сыртқы іргелі факторлардың әсерінен қалыптасты және энергия тасымалдаушылар мен дамушы елдер нарықтарындағы негізгі үрдістерге сәйкес келетін динамиканы көрсетеді, деп санайды ұлттық банк.

152
Кілт сөздер:
доллар, теңге, валюта, Ұлттық банк
Тақырып бойынша
Мемлекет бизнесті арзан несие беріп бүлдірмеуі тиіс – Ұлттық банк басшысының орынбасары
Ұлттық банк базалық мөлшерлемеге қатысты шешім қабылдады
Ұлттық банк экономикаға қатысты болжамын өзгертті
Қолма-қол ақша арқылы вирус жұқтыру қаупі бар – ұлттық банк түсініктемесі