Қасым-Жомарт Тоқаев

Тоқаев еуразиялық интеграция бағытын жалғастыра ма сарапшы пікірі

73
Сергей Рекеда Еуразиялық экономикалық одақ, кейбір саясаткерлер айтатындай, "бюрократиялық және аса таңдаулы жоба" емес деп санайды

МӘСКЕУ, 5 қыркүйек – Sputnik, Жәния Орынқаева. Қасым-Жомарт Тоқаев бастаған Қазақстан Орталық Азиядағы көршілеріне тағы да жақындай түседі, ал жаңа президент еуразиялық интеграция бағытын жалғастырады, деп есептейді Ресейдің Интеграциялар болашағын зерттеу орталығының бас директоры Сергей Рекеда.

Назарбаевтың ЕАЭО-дағы мұрасы

Қасым-Жомарт Тоқаев мемлекет басшысы лауазымына кіріскен күннен бастап, тұңғыш президент Нұрсұлтан Назарбаев бекіткен Қазақстанның сыртқы саяси басымдықтарының сабақтастығын атап өтті. Елдің жаңа басшысының мұндай саясаты еуразиялық интеграцияны дамытудың маңызды факторы болып саналады, дейді Рекеда.

Генеральный директор российского Центра изучения перспектив интеграции Сергей Рекеда
© Sputnik / Лев Рыжков
Ресейдің Интеграциялар болашағын зерттеу орталығының бас директоры Сергей Рекеда

"Біз Қазақстанның екінші президенті еуразиялық интеграцияны дамытуды жалғастыратынын көріп отырмыз, ал Нұрсұлтан Назарбаев Еуразиялық экономикалық одақтың құрметті төрағасы лауазымын иеленді, менің ойымша, оның осы бірлестіктің даму стратегиясын айқындауға мүмкіндігі болады", - деді Сергей Рекеда Sputnik Қазақстан тілшісіне Мәскеудегі "МедИАЦия" халықаралық журналистика мектебінде.

Сондықтан кейбір сарапшылардың Еуразиялық экономикалық одақ оны құрған бастамашылар кетісімен бюрократиялық және аса таңдауды жоба ретінде тарихқа кетеді деген пікірі ешқандай сын көтермейді, деп атап өтті Рекеда.  

Сарапшы Тоқаев Қазақстанның мұрагерлік сыртқы саяси белсенділігі мен көпвекторлы саясатын сақтайды деген сенімде. Бірақ жақын болашақта Орталық Азия шеңберіндегі аймақішілік интеграция бағыты үлкен мәнге ие болады.

Тоқаевтың реформалары

Интеграциялық орталықтың басшысы биыл күзде Қазақстанда қандай саяси өзгерістер болуы мүмкін екенін болжады.

 Рекеданың пікірінше, Қазақстанда мерзімінен бұрын парламент сайлауын өткізу қажеттілігі туралы пікірталастар жалғасады. Мемлекет басшысы кадрлық ауыс-түйістерді жалғастырады және мемлекеттік басқару жүйесін оңтайландыруға тырысады. Тоқаев шенеуніктерді халыққа жақындауға мәжбүрлейді. Мемлекеттік аппаратты қайта құрып, ішкі элиталық күштердің жаңа тепе-теңдігін іздейді.

ЕАЭО қатысушылары әлеуметтік мәселелерді қалай шешеді

ЕАЭО әр түрлі елдермен құратын еркін сауда аймақтары (ЕСА) тауар айналымының өсуіне ықпал етеді, деп есептейді Сергей Рекеда.

Еркін сауда аймағы туралы алғашқы келісім 2015 жылы Вьетнаммен жасалған. Нәтижесінде, ЕАЭО мен Вьетнам арасындағы сауда айналымы жыл сайын 30% өсіп келеді.

Қазақстан алғаш рет Вьетнамға астық экспорттады, Беларусь осы елмен машина жасау саласында бірлескен кәсіпорындар ашты, Ресей-Вьетнам тауар айналымының көлемі рекордтық деңгейге жетті.

Иранмен ЕСА туралы келісімі көлік инфрақұрылымын жақсартуға мүмкіндік береді.

Осы жылдың қазан айында Еуразиялық экономикалық одақ пен Сербия арасында ЕСА туралы келісімге қол қою жоспарлануда.

"Бұл келісімдер – ЕАЭО саясиландырылған және "посткеңестік кеңістікті қайта құруға" әрекет жасап жатыр деген айыптаулардың негізсіз екендігінің дәлелі. Еуразиялық бестік әртүрлі экономикалық әлеуеті бар мүлдем басқа елдермен ынтымақтасуға ашық", - деп атап өтті Рекеда.

ЕАЭО елдерінің Қытаймен интеграциядан қауіптенуіне негіз бар ма

Ресейдің интеграция орталығы басшысының пікірінше, ЕАЭО-ға мүше елдер үшін Қытаймен қатынас жасау мәселесі қазір тұжырымдама сатысында. Барлық ел үшін Қытаймен өзара әрекеттесудің рецепті прагматизм саясатына құрылуы мүмкін.

"Басты мәселе Қытаймен ынтымақтастық орнату немесе орнатпауда емес, онымен қарым-қатынасты қалай құруда болып отыр. Мұндай алып елмен АҚШ қана тең жағдайда қатынас жасай алады. Сондықтан интеграциялық модульдерді құру Қытаймен диалог үшін толық прагматикалық құрал болып табылады", - дейді Рекеда.

ЕАЭО елдері жыл соңына дейін қандай келісімдерге қол қояды

ЕАЭО аясында көптен күткен құжат – бұл Еуразиялық одақтың толыққанды ортақ еңбек нарығын қалыптастыруға елеулі үлес қосатын зейнетақымен қамтамасыз ету туралы келісім.   

Қатысушы елдер бұған дейін өздерінің ұстанымдары туралы келісімге келді, қазір жоба ашық талқыланып жатыр. Сондай-ақ жыл соңына дейін, сарапшылардың болжамына сәйкес, Иранмен еркін сауда аймағы күшіне енеді және Сербиямен сауда келісіміне қол қойылады деп күтілуде.

Сонымен қатар, ұстанымдарды үйлестіру, нормативтік құқықтық актілерді, ортақ нарықтарды қалыптастыру, тарифтік емес кедергілерді бекіту және жою жұмыстары жалғасады.  

73
Кілт сөздер:
Еуразиялық экономикалық одақ, Қасым-Жомарт Тоқаев
Тақырып бойынша
Ресей Қазақстанның басты одақтасы болып қала береді - Назарбаев
Асқар Мамин ЕАЭО-дағы әріптестерімен киіз үйде бас қосты – фотодерек
Мамин премьерлерге жалпы ішкі өнімді қалай өсіру қажеттігін айтты  
ЕАЭО премьер-министрлері Қырғызстанда қандай мәселе талқылап жатыр?
ЕАЭО бизнестің мүддесін ескереді - Еуразиялық экономикалық комиссия
кредит

Ауылда әр отбасының мойнында 900 мың теңге кредит бар ҰКП төрағасы

326
Қазіргі уақытта Қазақстан халқының 41%-і ауылды жерлерде тұрып жатыр

АЛМАТЫ, 23 қазан – Sputnik. Қазақстанда ауылдық жердегі әр отбасыда 900 мың теңге кредит бар. Бұл туралы "Атамекен" ұлттық кәсіпкерлер палатасының төрағасы Абылай Мырзахметов айтты, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан тілшісі.

"Өткен жылы үкіметтің қолдауымен барлық ауыл орталығында скрининг жүргізілді. Оған 2 миллионнан астам үй шаруашылығы қатысты. Соның 42%-і ғана тұрақты табысы бар екенін көрсетіп отыр. Орта есеппен әр үйдің табысы – 81 мың теңге, әр адам басына шаққанда 23 мың теңгеден келеді. Әр отбасының мойнында орта есеппен 900 мың теңге кредит бар", - деді Мырзахметов сенатта ауылдық жерлердің әлеуметтік-экономикалық дамуы талқыланған парламенттік тыңдау барысында.

Айтуынша, ауылдағы мәселелерді шешу бойынша 2004 жылдан бастап алты бағдарлама қабылданған.

"Ол моноқалаларды, ауыл шаруашылығы аймағын дамытуға бағытталды. Оған 2 триллионға жуық қомақты ақша бөлінген. Әрине, жетістік жоқ деп айта алмаймыз. Көп мәселе шешілді. Бірақ ауылдың жағдайы әлі де әртүрлі болып отыр. Осындай қаражат салынғанына қарамастан қазіргі үлкен қалалар мен ауыл шаруашылығы дамыған облыстардың арасы өте алшақ болып отыр", - деді Мырзахметов 

Мысал ретінде Алматы қаласы мен Солтүстік Қазақстан облысының экономикасын салыстырды. Айтуынша, екі аймақтың жалпы экономикасының арасы – 11  есе.

"Қазақстан халқының 41%-і ауылда тұрады. 6 300-ден астам ауылды мекен орталықтары бар. Соңғы бес жыл ішінде ықшамдау саясатының арқасында 300-ден астам ауылдық мекеме қысқартылыпты", - деді ол.

Сонымен қатар Мырзахметов кәсіпкерлікті дамытуға бағытталған "Бастау" жобасы аясында атқарылған істерге тоқталды.

"Үкіметтің қолдауымен соңғы бес жылда "Бастау" жобасын іске асырып отырмыз. Жұмыссыз немесе өзін асырайтын 150 мыңға жуық азамат оқытылды. Ішінде 40 мыңға жуық азамат өз кәсібін ашты. Олардың 93%-і қазір салығын төлеп отыр", - деді кәсіпкерлер палатасының төрағасы.

Айтуынша, бүгінде барлық аудан орталығында кәсіпкерлерді қолдау орталықтары жұмыс істеп тұр.

Сонымен қатар ауыл экономикасының жалпы экономикаға әсер ететінін айтқан Мырзахметов ең алдымен бюджет мәселесін шешуді ұсынды.

Мысал ретінде ауыл шаруашылығы дамыған Ақмола облысының бюджетін көрсетті.

"Ақмола облысы бюджетінің 67%-і – әлеуметтік дамуға, экономикалық дамуға 13%-і, 10%-і – инфрақұрылымдық дамуға бөлінген. Яғни, экономиканың дамуына он процент қана қаражат бөлініп отыр. Сондықтан бюджет саясатын нақты өзгертуіміз керек ", - деді ол.

Қорыта келе, ұлттық кәсіпкерлер палатасының төрағасы ауылдың жер ресурсын тиімді пайдалану қажет екенін айтты. Әр ауыл өз шикізатын өндіруге мамандандырылуы керек. Сондай-ақ, ауылда өндірілеген затты сатуға мүмкіндік жасауды ұсынды.

326
Кілт сөздер:
кредит, ауыл
Ақша, теңге

Сайлау комиссиясында жұмыс істейтіндер қанша жалақы алады

94
Жалақы сайлауға бөлінген қаржы есебінен төленеді. Сондай-ақ, уақытынан артық жұмыс істегені үшін де ақы төленеді

НҰР-СҰЛТАН, 22 қазан – Sputnik. Орталық сайлау комиссиясы мәжіліс пен мәслихаттар сайлауы кезінде учаскелік комиссияларда жұмыс істейтін адамдардың жалақысын жариялады, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан тілшісі.

Комиссия мүшесі Сәбила Мұстафинаның айтуынша, сайлау науқаны кезінде комиссияларда жұмыс істейтін мамандарға үш минималды еңбекақыдан төмен болмайтын жалақы белгіленеді. Бұл – заң талабы. Жалақы сайлауға бөлінген қаржы есебінен төленеді.   

"2020 жылда үкімет минималды еңбекақыны 42 500 теңге көлемінде белгілеген болатын. Сондықтан сайлау комиссияларының мүшелеріне, кем дегенде, 127 500 теңгенің (үш минималды еңбекақы - Sputnik) жалақысы төленеді. Сондай-ақ, уақытынан артық жұмыс істегені үшін де ақы төленеді. Бірақ оның көлемі айына 12 сағаттан аспауы тиіс", - деді Мұстафина ОСК-да өткен онлайн брифингте.

Оның сөзіне қарағанда, демалыс пен мереке күндері де жалақы төленеді. Бірақ әрбір адамның жұмысқа шыққаны туралы табель жүргізіледі. 

"Сондықтан жұмыс істеген уақытына қарай еңбекақы төленеді. Ал комиссия мүшелерінің жалақысы бірдей болады", - деп атап көрсетті Мұстафина.

Сайлауға қанша ақша бөлінді

Мәжіліс пен мәслихаттардың бірлескен сайлау науқанына кететін шығындардың жобалық сметасы 15,3 миллиард теңгені құрап отыр. Соның басым бөлігі сайлау комиссияларында жұмыс істейтін адамдардың жалақысына жұмсалады. 

Мәселен, осы жылдың аяғына дейін ұсынылған шығындардың сметасы - 10,8 миллиард теңге. Соның 7,3 миллиард теңгесі, яғни, жалпы шығындардың 68 проценті 10 061 сайлау комиссиясында жұмыс істейтін 70 681 адамның еңбекақысына жіберіледі. Бұдан бөлек, 3,5 миллиард теңге (32% ) бюллетеньдерді шығаруға, полиграфиялық қызметтерге, ақпараттық жұмысқа және сайлау комиссияларының ұйымдастырушылық шараларына жұмсалады.

Карантиндік ережелер де сақталады. Осыған байланысты комиссия мүшелерін жеке қорғаныс құралдарымен қамтамасыз етуге 341,4 миллион теңге бөлінеді. 

Ал келесі жылдың шығындары 4,5 миллиард теңгеге бағаланып отыр. Осы қаржының барлығы дерлік сайлау комиссияларының мүшелері алатын жалақыға жұмсалады. Себебі сайлауға дейін он-ақ күн қалады.

Сәбила Мұстафинаның айтуынша, мәжіліс пен мәслихаттар сайлауына бөлінген қаржы үнемделуі мүмкін. Сол кезде қалған қаржы бюджетке қайтарылады. Мысалы, 2019 жылы президент сайлауының қорытындысы бойынша 445 миллион теңге үнемделген. Ал биыл тамыз айында болған сенат сайлауынан 120 миллион теңге қалған. Ол ақша да бюджетке қайтарылады.

Мәжіліс пен мәслихаттар сайлауы

Мәжіліс пен мәслихаттар сайлауы 2021 жылы 10 қаңтарда өтеді. Кандидаттарды ұсыну 10 қарашада басталып, 30 қараша күні кешкі сағат 18:00-де аяқталады. Үміткерлерге қойылатын талаптар конституциялық заңда көрсетілген. Олар:

  • Қазақстан азаматтығы;
  • Қазақстан аумағында соңғы 10 жыл тұру;
  • 25 жасқа толу;
  • сайлау құқығының болуы.

Сайлаудың жарнасы 679 500 теңгені құрайды. Оны партиялық тізімге енген әрбір адам үшін төлеу керек. Ал бұған дейінгі сайлауда 7 проценттік межеден асқан партиялар – Nur Otan, Ақ жол мен Қазақстан коммунистері партиясы жарна төлемейді.

10 желтоқсан күні кешкі сағат 18:01-де сайлауалды үгіт-насихат басталады да, 2021 жылы 9 қаңтарда түнгі сағат 00:00-де аяқталады. Сол күн тыныштық күні болады. Ал 10 қаңтарда дауыс беру таңғы сағат 7:00-де басталып, кешкі сағат 20:00-ге дейін жалғасады. Дауыстарды 12 сағаттың ішінде санап шығу қажет. 

Орталық сайлау комиссиясы дауыс беру аяқталғаннан кейін жеті күннің ішінде сайлаудың нәтижесін жариялайды.

Сайлауға қанша партия қатыса алады

Мәжіліс пен мәслихаттар сайлауы 2021 жылы 10 қаңтарда өтеді. Бүгінде әділет министрлігінде алты саяси партия тіркелген. Олар:

  • Nur Otan;
  • "Ақ жол" партиясы;
  • Қазақстанның халықтық коммунистер партиясы;
  • "Ауыл" халықтық-демократиялық партиясы;
  • "Бiрлік" партиясы;
  • Жалпыұлттық социал-демократиялық партиясы.

Бүгінде парламент мәжілісінде үш партия - Nur Otan, Халықтық коммунистер мен "Ақ жолдың" өкілдері отыр.

 

94
Кілт сөздер:
жалақы, жұмыс, сайлау
Тақырып:
Мәжіліс сайлауы
Тақырып бойынша
"Бос сөз": Имашев онлайн дауыс беруге қатысты түсініктеме берді
Мәжіліс сайлауының тарихы
Мәжіліс пен мәслихат сайлауына жұмсалатын қаржы көлемі жарияланды 
Мәжіліс сайлауына қатысуға кім дайын - саяси партиялар жауап берді
Мәжіліс пен мәслихаттар сайлауында дауыс беру тәртібі жарияланды
Микроскоппен қараған кездегі коронавирус

Ғалымдар коронавирус қалай таралатынын видео арқылы көрсетті

307
Мамандар Fugaku суперкомпьютері арқылы адам маска тақпаған кезде вирус бөліктері қалай қозғалатынын модельдеді

АЛМАТЫ, 25 қазан — Sputnik. Бетперде – коронавирустан қорғанудың ең тиімді жолы. Мұны жапониялық ғалымдар тағы бір мәрте дәлелдеді. Олар адам маскасыз сөйлескен кезде, ән айтқанда, жөтелгенде вирус қалай таралатынын көрсетті.

Коронавирустың таралуын көзбен көру мүмкін емес. Сондықтан инфекциядан маска арқылы қорғану тәсіліне адамдар жеңіл-желпі қарайды, деп жазады euronews.com.

COVID-19-дың таралуын анық көрсету үшін жапониялық ғалымдар жаңа технологиялар көмегіне жүгінді. Бұл үшін зерттеушілер Fugaku суперкомпьютерінің мүмкіндігін қолданды. Ол арқылы адам маскасыз сөйлеген кезде таралатын вирус бөліктерінің қозғалысын модельдеді.

"Егер вирус қалай таралатынын нақты көрсетсек, адамдар қауіп жоғары екенін түсінеді деп ойлаймын. Сондай-ақ, бұл процесті ғылым тұрғысынан көрсеткіміз келді", - деді Kobe University & RIKEN профессоры Макото Цубокуро.

Зерттеу қорытындысы ауаның жоғары ылғалдылығы салдарынан ұсақ аэрозольдік бөлшектер ұлғаяды. Сондықтан вирустан қорғану үшін маска ең тиімді тәсіл болып отыр.

Сондай-ақ, зерттеушілер әлеуметтік қашықтықты сақтау өте маңызды екенін атап өтті. Өйткені вирустың ірі бөлшектері жерге түседі де, ауа арқылы ұзақ қашықтыққа тарала алмайды.

307
Кілт сөздер:
видео, ғалымдар, коронавирус
Тақырып:
Коронавирус эпидемиясы
Тақырып бойынша
"Әлем қорқынышты белеске жетті": БҰҰ Бас хатшысы коронавирусқа қатысты мәлімдеме жасады
"Коронавирустың екінші толқыны жоқ": ДДҰ мәлімдеме жасады
Коронавирустың екінші толқыны кезінде 160 мыңнан аса адам жұмыссыз қалуы мүмкін
Бразилияда коронавирусқа қарсы вакцина салдырған ерікті қайтыс болды
ДДҰ коронавирусқа қарсы екінші қазақстандық вакцинаны тізімге енгізді