Білім және ғылым министрлігі

Депутат білім министріне шүйлікті: ведомство жауабы қандай

914
(Жаңартылды 15:51 01.10.2020)
Бүгін мәжілістің жалпы отырысында депутат Дания Еспаева есеп комитетін қашықтан білім беруге бөлінген бюджет қаражатының қалай жұмсалғанын тексеріп шығуға үндеді. Сондай-ақ, ол Дүниежүзілік банктен алынған қарыз мәселесін көтерді

НҰР-СҰЛТАН, 9 қыркүйек – Sputnik. Білім және ғылым вице-министрі Шолпан Каринова Дүниежүзілік банктің қарызына қатысты түсініктеме берді, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан тілшісі.

Қарызды игеру тоқтатылды

Вице-министрдің айтуынша, Дүниежүзілік банктен алынған ақшаға компьютерлерді сатып алу шаралары 2021 жылға жоспарланған болатын. Бірақ оған дейін контенттік жұмыстарды аяқтау қажет.

"Соның ішінде білімнің сапасы, оқулықтар, инклюзивті білім, жалпы педагогикалық білімді жаңарту сияқты жобаларды іске асыру міндеті бар. Өткен жылы бір жоба іске асырылды. Бүгінде тағы екі жоба қолға алынды. Осылайша, контент жағын реттегеннен кейін техникалық құрал-жабдықтарды алуды жоспарлаған болатынбыз", - деді Каринова орталық коммуникациялар қызметінде өткен онлайн брифингте.

Оның сөзіне қарағанда, коронавирус пандемиясы басталғаннан кейін білім министрлігі сатып алу шараларын шұғыл атқарып көрмек болған. Наурыз айында Дүниежүзілік банкке де хабарласты.

"Бірақ ондайда бюджеттен қосымша шығын шығады екен. Одан кейін 2021 жылға жоспарланған қаражаттарды республикалық бюджетті нақтылау кезінде жылжытып, 2020 жылға әкелу үшін заң жағынан өзгерістер жасау керек. Оған да уақыт кетеді. Екіншіден, халықаралық рәсімдер бойынша бұл процес 9-12 айға дейін уақыт алады", - деп атап көрсетті Каринова.

Сондықтан наурыз айында сатып алуды бастаған күннің өзінде келесі жылы наурыз айында ғана конкурстық рәсімдер аяқталатын еді. Одан кейін барып жеткізу жұмыстары басталады.

"Осыған байланысты министрлікте компьютерлік техниканы сатып алу мәселесі бойынша қарызды тоқтатуға шешім қабылданды. Соның орнына мектептерді республикалық және жергілікті бюджеттердің есебінен компьютерлермен жабдықтау жұмысы басталды. Бұдан бөлек, біз мұғалімдерді дайындық курстарынан өткізу бойынша қарыздан бас тарту қажет деген шешімге келдік", - деді Каринова.

Депутат министрге не үшін шүйлікті

Бүгін мәжілістің жалпы отырысында депутат Дания Еспаева есеп комитетін қашықтан білім беруге бөлінген бюджет қаражатының қалай жұмсалғанын тексеріп шығуға үндеді. Сондай-ақ, ол Дүниежүзілік банктен алынған қарыздың мәселесін көтерді.

2017 жылы білім және ғылым министрлігінің бастамасымен банктен 67,5 миллион теңге қарызға алынған болатын. Жобаның атауы – "Орта білімді жаңғырту". Ал негізгі мақсаты – қала мен ауыл мектептерінің білім беру деңгейін теңестіру. Осылайша, 5 мың мектепті мультимедиялық құрал-жабдықтармен қамтамасыз етуге шешім қабылданды. Ауыл мектептерінің барлығына компьютерлер мен кеңсе техникасы жеткізіледі деген жоспар болған. Ал, ең бастысы, интернет жылдамдығы баяу мектептерге қосымша сымсыз байланыс құралдарын орнату көзделген.

"Алайда қолда бар мәліметке сәйкес, осы жобаның бірде-бір бағыты бойынша конкурс жарияланған жоқ. Ал компьютерлер мен интернет құралдарын сатып алуға қатысты техникалық тапсырма да әзірленбепті. Соған қарамастан, Қазақстан үш жыл бойы қарызды резервтеу үшін комиссияны төлеп келеді. Ол шамамен 160 мың доллар. Себебі білім және ғылым министрлігі тиісті жұмысты бастаған жоқ", - деді Еспаева.

500 мың компьютер бюджет ақшасына сатып алынады

"Ақжол" фракциясының депуаттары білім және ғылым министріне осы мәселеге қатысты ресми хатты шілде айында жолдағанын да жеткізді. Алайда әлі күнге дейін жауап жоқ.

Білім вице-министрі Шолпан Каринованың айтуынша, фракция депутаттары жіберген хатқа жауап берілді. Ал оны кешіктіріп беру бойынша қызметтік тексеріс басталды.

"Карантин кезінде білім министрлігінде құжат айналымы 30 процентке көбейді. Оған қоса, қызметкерлердің 80 проценті қашықтан жұмыс істеген. Бәлкім, қателік кеткен шығар. Қазір қызметтік тексеріс басталды. Осы қателікке жол берген қызметкерлер тәртіптік жазаға тартылады", - деді Каринова онлайн брифингте.

Ал білім беруді цифрлық трансформациялау департаментінің директоры Қанат Кеңбай депутаттың компьютерлер мен интернет құралдарын сатып алуға қатысты техникалық тапсырманың әзірленбегені туралы ақпаратын жоққа шығарды. Оның сөзіне қарағанда, техникалық тапсырма өткен жылы жасалған.

"Бірақ Дүниежүзілік банктің ақшасынан бас тартуға шешім қабылданды. Соның орнына бюджеттен компьютерлік техниканы сатып алуға, шамамен, 70 миллиард теңге бөлінді. Осы ақшаға 500 мың компьютер сатып алу жоспарланып отыр", - деп атап көрсетті Кеңбай.

914
Кілт сөздер:
депутат, ақша, білім министрлігі
Тақырып бойынша
"Ақша қайда?": Мәжіліс депутаты Дания Еспаева білім министріне шүйлікті
Дәстүрлі білім беру форматына көшу: министрлік бірнеше ұсыныс жасады
Көпбалалы отбасылар қашықтан білім алудың қиындығы туралы айтты - видео
Депутаттар қашықтан білім беруді дәстүрлі форматқа ауыстыруды талап етті
Аймағамбетов білім сапасын жақсарту мәселесі туралы айтты
тауарлы поезд

Қазақстан, Ресей және Өзбекстан агроөнім тасымалдайтын "жасыл дәліз" құрады

30
Агроэкспресс пойыздар кешікпей, жылдам жүруі керек. Бұл тез бұзылатын өнімдерді жеткізу үшін аса маңызды

НҰР-СҰЛТАН, 29 шілде — Sputnik. Қазақстан мен Ресей агроөнімдерді тасымалдауға арналған "жасыл дәліз" құру жайын талқылап жатыр.

"Ресей – Өзбекстан" агрологистикалық дәлізі үшжақты болуы керек. Себебі тауарлардың жүк ағыны Қазақстан аумағы арқылы өтіп жатыр", - деді "Ресей экспорт орталығы" АҚ бас директоры Вероника Никишина.

Ол бұл туралы сауда және интеграция вице-министрі Қайрат Төребаевпен кездесу кезінде мәлімдеді, деп хабарлады министрлік.

"Пойыздар кешігусіз, жылдам жүруі үшін бақылаушы органдардың жұмысын үйлестіру керек болады. Себебі бұл жылдам бұзылатын тауарларды жеткізу үшін аса маңызды. Осылайша біз үш елдің бизнесіне бәсекелестік артықшылық ұсынып, мемлекеттер арасындағы тауар айналымын айтарлықтай ұлғайта аламыз", – деді Вероника Никишина.

Өз кезегінде қазақстандық вице-министр екі ел де оңтүстіктен тауар жеткізуді толыққанды қамтамасыз ету бойынша жұмыстар жүргізіп жатқанын айтты.

"Бізге осы жұмысты үйлестіріп, біріздендіру керек. Оның ішінде Ресейден Ауғанстанға дейінгі дәліз бойынша тиімді транзиттік тарифтер қалыптастыру мәселесі де бар", - деді Қайрат Төребаев.

Тараптар Орталық Азия – Қазақстан – Ресей тауарлар ағыны мен Еуразиялық тауар өткізуші жүйе қалыптастырудағы екі ел ынтымақтастығының келешегін талқылады.

Сонымен қатар "Қорғас" және "Орталық Азия" сауда-экономикалық ынтымақтастықтың халықаралық шекара маңындағы орталықтар базасында өнеркәсіптік кооперация бойынша бірлескен жобаларды жүзеге асыру жайы қаралды. Оның ішінде Орталық және Оңтүстік Азия мен Қытай сынды үшінші елдің нарығына бірлесіп дайындалған өнімді шығару мәселесі де бар.

Осы аталған мәселелер бойынша жұмысты үйлестіру және тәжірибе алмасу мақсатында тараптар жақын уақытта "Qaztrade" Сауда саясатын дамыту орталығы" АҚ мен "Ресей экспорт орталығы" АҚ арасында әріптестік туралы келісім жасау жөніндегі мәмілеге келді.

Бұл кездесу вице-министр Қайрат Төребаевтың "Ресей – Ислам әлемі: KazanSummit 2021" ХІІ Халықаралық экономикалық саммитінің жұмысына қатысуы аясында өті. Саммит шеңберінде Қазақстанның сауда-экономикалық миссиясы мен Қазақстан-Ресей бизнес-форумы да өтіп жатыр.

Оқи отырыңыз: Лавров Ресей – Еуроодақ саммитін өткізуге не кедергі екенін айтты

30
Кілт сөздер:
Өзбекстан, Ресей, Қазақстан
Тақырып бойынша
Досаев Тоқаевқа экономика өсімін 3,9% деңгейде жақсарту туралы айтты
Қазақстан халықаралық көрмеде алғашқы отандық дронды таныстырды
Мерзімі өтіп кеткен қандай азық-түлік өнімдерін жеуге болады
Қазақстанның ұлттық валютасы

Ұлттық банк базалық мөлшерлемені өсірді: баға мен теңге жайы не болмақ

4147
Экономиканың қалыпқа келу қарқынын тоқтатпай инфляцияға тойтарыс беру мүмкін бе? Сарапшылар бұл Ұлттық банк шешуге тиісті негізгі мәселе деп санайды

НҰР-СҰЛТАН, 29 шілде — Sputnik. Осы аптада Ұлттық банк алғаш рет базалық мөлшерлемені 25 проценттік тармаққа – 9,25 процентке дейін көтерді, яғни ұлттық валютаны бірмаша қымбаттатты.

Сарапшылар ақша нарығын реттеуші базалық мөлшерлемені баяу көтеру арқылы ішкі нарықтағы сұранысқа кедергі келтірмей инфляцияны тоқтатуға тырысып жатыр және үкімет назарын бюджеттің шығын бөлігіне аударуда деп санайды.

Азық-түлік пен бірінші қажеттіліктегі заттардың қымбаттауы атқарушы билікке ішкі нарықтағы бағаны бақылауда ұстауды тапсырған президент пен халықты ғана емес, Ұлттық банкті де алаңдатып отыр. Қаңтарда Ұлттық банк алдағы 12 айда инфляция деңгейі 4-6% шегінде қалады деп сендірген болатын. Алайда инфляциялық ралли 2009 жылдан бергі ең жоғарғы мәнге жетіп, бағаның жылдық өсімі 7,9% деңгейінде болды.

Экономикалық теория негізінде инфляцияның ауытқуы ішкі сұраныс түрлі сала бойынша өндірісті кеңейту мүмкіндігінен асып түскенін білдіреді. Осы жағдайда кәсіпорындарға ұлғайып кеткен шығынды бағаға көшіру оңай болады.

"2020 жылғы инфляцияның артуы жағдайынан кейін жаздағы маусымдылық пен жалпы трендті есепке алсақ, соңғы рет инфляцияның күшеюі күтпеген жағдай болды. Сондықтан инфляцияны ақырын көтеру бұл қарқынды реттеу үшін жеткіліксіз болуы мүмкін", - дейді АКРА дербес рейтингтер мен макроэкономикалық анализдер тобы директорының орынбасары Жаннұр Әшіғали.

Оның ойынша, сол себепті монетарлық биліктің шешімі басымды түрде ішкі нарыққа бағытталған салалардағы экономиканың қалпына келуін ұстап тұрудың факторына айналуы мүмкін.

Елдегі беделді қаржы аналитиктерінің бірі Расул Рысмағамбетов базалық мөлшерлемені 0,25 процентке арттыру жеткіліксіз деп санайды. Ол Ұлттық банктің мұндай жартылай шешім қабылдауының себебі неде екенін айтты. Оның пікірінше, базалық мөлшерлемені арттыру инфляцияны сәл ғана тежей алады. Бұл шара Ұлттық банкке жалпы жағдайды бағалауға мүмкіндік береді. Ал инфляцияның үдеуіне 9,5% деңгейіндегі мөлшерлеме тойтарыс бере алар еді.

"Қыркүйекте Ұлттық банк осындай шешім қабылдауы мүмкін. Алайда базалық мөлшерлемені арттыру экономика өсімін, жалпы ішкі өнім өсімін тоқтататынын түсіну керек. Сондықтан әркез Ұлттық банк алдында экономика өсімін тежеместен инфляцияны бәсеңдету міндеті тұр", - деді сарапшы.

Біздің елімізде Ұлттық банктің ақшалай-кредиттік саясаты таргеттелген инфляцияны қамтиды. Тarget сөзі ағылшын тілінен аударғанда "мақсат" дегенді білдіреді. Ұлттық банктің мақсаты – жылдық деңгейі 6%-тен асатын инфляция.

Ұлттық банк осындай өсім жағдайында адамдар мен компаниялар кедейлікке тап болмай, қор жинап тіршілік ете алады деп санайды. Алайда Ұлттық банк қалай болғанда да осы мақсатқа қол жеткізуге тырыспайды. Ол елде өндіріс өсіміне арналған қолайлы жағдай мен қаржы нарығында тұрақтылық болуы үшін жұмыс істеп отыр.

Төмен баға мен жалпы ішкі өсім арасындағы теңгерім базалық мөлшерлеме есебінен болады. Ұлттық банк бұл мөлшерлемені көтерген кезде экономикадағы ақша қымбаттайды да, банктер тез арада депозиттер мен кредиттер құнын ұлғайтып жібереді. Бұл жағдайда адамдар сатып алудан (қарыз алудан) бас тартып, көбіне қор жинауға тырысады. Соның салдарынан тауарлар мен қызметтерге деген сұраныс төмендеп, баға өсімі тоқтайды, нәтижесінде инфляция баяулайды.

"Мөлшерлемені қазіргі еселеу инфляцияға әсер етпеуі ықтимал. Мұнда басқа механизмдер жұмыс істейді. Азық-түлік бағасы базалық мөлшерлеме төмен болғандықтан қымбаттап жатқан жоқ. Оған нарықта ұсыныс тапшылығы әсер етіп отыр. Тамыз бен қыркүйекте негізгі азық-түлік бағасы жаз маусымына байланысты арзандайды деп үміттенеміз", - дейді CA Cronos агенттігінің сарапшысы Сергей Полыгалов.

Ол негізінен импорт арқылы жеткізілетін азық-түлік емес тауарлардың бағасы мүлде басқа мәселе екенін айтты. 2021 жылы теңгенің долларға қатысты бағамы қатты өспесе, онда жағдай біршама тұрақты сипатта болатынын болжауға болады.

"Ал импорт қымбаттауы жалғасып жатыр. Мұнда экспорттаушылардың өткен жылғы шығындардың орнын толтыруға және қандай да бір себеппен доллар күрт қымбаттап кеткен жағдайда өздерін сақтандырып отырғаны да рөл ойнауда", - деп санайды Полыгалов.

Сарапшы ұлттық валюта бағамының салыстырмалы тұрақтылығы мұнай бағасының қымбат болуына байланысты екеніне сенімді. Маусымда Brent маркалы мұнайдың орташа айлық бағасы бір баррелі үшін 70,3-76,2 доллар көлемінде болды.

"Егер мұнай күрт арзандайтын болса, онда базалық мөлшерлемені арттыру қазақстандық теңге бағамын ұстап тұра алмайды", - дейді Полыгалов.

Ал АКРА дербес рейтингтер мен макроэкономикалық анализдер тобы директорының орынбасары бұл пікірмен келіспейтінін жеткізді. Ол әдетте Қазақстанда доллар бағамы қымбаттайтынын еске салды.

"Негізгі факторлар болмаған жағдайда мөлшерлемені арттыру нарықтағы ынталандыруларға елеусіз әсер етеді. Алайда теңгеге деген сұраныстың өсімі артуы байқалатын болады. Бұл тиімді шара болмақ. Себебі әдетте жыл ортасында теңгеге деген сұраныс төмендейді", - дейді Жаннұр Әшіғали.

Инфляцияны ыдырататын тағы бір фактор – үкімет шығындары.

"Базалық мөлшерлеме төмен болған кезде теңге арзандап, кредиттер мөлшерлемесі төмендеп қана қоймай, сондай-ақ қор нарығындағы қарыздар да арзандайды. Бұл жағдайда қаржы министрлігі мен квазимемлекеттік секторға өз бағдарламаларының тиімділігі бойынша жұмыс істемей-ақ, нарықтан қарыз алу оңайырақ болады", - дейді сарапшы Расул Рысмағамбетов.

Қаржы ресурстарының қымбаттауы мемлекеттік институттарды тиімді жұмыс істеуге, бюджетті қайта қарастыруға, шығындарды аса мұқият жоспарлауға мәжбүрлейді. Тамызда республикалық бюджетті кезекті рет қарау жоспарланып отыр. Рысмамбетов үкімет бюджет есебінен трансферттерді ұлғайтудан аулақ болғаны дұрыс деп санайды: экономикада мемлекеттік қаражат онсыз да көп.

Оқи отырыңыз: Ұлттық банк теңге неге әлсірегенін түсіндірді

4147
Кілт сөздер:
баға, теңге, Ұлттық банк