Теңге, ақша

Банктерге теңестіріледі: онлайн қарыз алатын қазақстандықтарды қандай өзгеріс күтіп тұр

3398
Бүгінде республикада мыңнан астам микроқаржы ұйымы жұмыс істейді, қазақстандықтар оларға 400 миллиард теңге қарыз

НҰР-СҰЛТАН, 19 қараша – Sputnik. Қазақстанда микроқаржы ұйымдарының қызметі банктерге теңестірілгелі жатыр. Бұл дегеніміз интернет арқылы кредитті оңды-солды үлестіретін ұйымдарды бақылау күшейеді деген сөз. Sputnik Қазақстан тілшісі онлайн несие беретін ұйымдарды қандай өзгерістер күтіп тұрғанын және оның қарапайым халыққа әсері туралы сарапшылардан сұрап білді.  

Қазақстандықтар микроқаржы ұйымдарына 400 млрд теңге қарыз

Бүгінде ақшадан тарыққан адам үшін онлайн несие – қалтаны қампайтудың ең оңай жолы. Проблемаңыз 15 минут ішінде шешіледі. Қағаз-құжат жинап та әуре болмайсыз. Бәленің бәрі қарызды қайтарған кезде басталады.

Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің қаржы ұйымдарын реттеу және бақылау департаменті қаржы ұйымдарының қызметін реттеу бөлімінің басшысы Айдынбек Сандыбаевтың айтуынша, Қазақстанда микроқаржылық қызметті жүзеге асыратын 1 100-ден астам ұйым бар. Ал микрокредит алған қазақстандықтардың микроқаржы ұйымдарының алдындағы берешегі – 400 миллиард теңге шамасында.

"Әдетте, микроқаржы ұйымдарына банктерден кредит алуға мүмкіндігі жоқ адамдар жүгінеді. Олардың қарыз алушыларға қоятын талаптары төмен, қарызды беру реті жеңілірек. Қазақстандықтар тарапынан онлайн қарызға сұраныстың өсуі де содан. Бірақ, келесі жылдан микроқаржы ұйымдарына талаптар күшейтіледі. Бүгінде микроқаржы ұйымдары өз қызметін есептік тіркеу аясында жүзеге асырады. Ал 2021 жылдан бастап лицензиямен реттеу тетігі енгізіледі", - деді Сандыбаев.

Сондай-ақ, микроқаржы ұйымдарының жарғылық капиталы да ұлғайтылып отыр. Енді жаңадан ашылған ұйымдардың жарғылық капиталы 100 миллион теңгеден кем болмауы тиіс. Бұған дейін құрылған микроқаржы ұйымдарында жарғылық капитал 30 миллион теңге болатын. Қаржы нарығын реттеу агенттігі оларға 2023 жылға дейін оны 100 миллионға дейін жеткізу міндетін қойды.

Бұдан бөлек, Сандыбаевтың айтуынша, интернет арқылы микрокредит беру талаптарын күшейту көзделуде.

Пайыздық мөлшерлеме төмендетілді

Былтыр онлайн несие беретін ұйымдардың қарыз бойынша жылдық сыйақының тиімді мөлшерлемесі 100%-ке дейін түсірілді. Биыл қаржы нарығын реттеу агенттігі жылдық мөлшерлемені 56%-ке дейін төмендетіп отыр.

Айдынбек Сандыбаев қазақстандықтарды қуантатын тағы бір жаңалықты бөлісті. Айтуынша, 138 мың теңгеден және 45 күннен аспайтын микрокредит бойынша сыйақының шекті мәні қазіргі 30%-тен төмендеуі мүмкін.

Тағы оқыңыз: Кредит төлеу кешіккенде борышкер не істеу керек – заңгерлер пікірі

"Қазір агентттік қаржы қызметін тұтынушыларды қорғау мақсатында 50 АЕК-тен аспайтын (138 900 теңге), 45 күнге дейін берілетін арнайы микрокредиттер бойынша шекті мөлшерлемені 20%-ке дейн төмендету мәселесін қарастырып отыр. Бұл мәселе бизнес қауымдастығымен талқылануда", - деді бөлім басшысы.

Заңға бағынбай, онлайн қарыздың пайызын еселеп көтеретін ұйымдар әкімшілік жауапқа тартылады. Заң талаптарының сақталып-сақталмағанын қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі қадағалайды.

"Жалпы, микроқаржы ұйымдарының қызметін реттеу халық арасында борыштық жүктемені азайтуға мүмкіндік береді, микрокредит берудегі алаяқтық операцияларды барынша азайтады және тиісінше қаржылық қызметтерді тұтынушылардың құқықтары мен мүдделерін қорғау деңгейін арттырады", - деп санайды Сандыбаев.

"Кейбір депутаттардың өзі қарсы шықты"

GSB UIB директорының орынбасары, экономист Мақсат Халық микроқаржы ұйымдарын банктерге теңестіру бастамасын қолдап отыр.

"Микроқаржы ұйымдарына қатысты мәселе соңғы екі-үш жылда белсенді көтеріле бастады. Оған негізгі себеп – пайыздарының тым жоғары болуы. Қателеспесем, олар күніне аз дегенде 2,5%-тен қосты. Есептеп қарасақ, жылына сонда 900 пайызға дейін барып кетеді екен. Микроқаржы ұйымынан 100 мың теңге алып, бір жыл бойы төлемесе, миллионнан асып кететін жағдайлар кездесті. Мұның бәрі әлеуметтік шиеленісті туғызды. Өйткені, көп адам микроқаржы ұйымдарының осындай әрекетіне алданып қалды. Қарызын төлей алғандар бар, төлей алмай, қиын жағдайға тап болғандар да қаншама", - дейді сарапшы.

Оның айтуынша, өткен жылы микроқаржы ұйымдарының жылдық мөлшерлемесін 100%-ке дейін түсіру нормасы талқыланғанда, кейбір мәжілісмендер қарсы шыққан.

"Ең қызығы, заң жобасын қарастырып жатқан кезде, мәжіліс депутаттарының ішінен "олар да шаруашылық жүргізетін субъекті, мемлекетке салық төлейді, оларды табысынан қағамыз" деп қарсы сөйлегендер болды. 100 пайызға түсіргеннің өзіне қарсылық білдірді.  Бірақ, мен осы жерде Ұлттық банктің табандылығына риза болдым. Алған бетінен қайтқан жоқ. Былтыр 100%-ке дейін азайтса, биыл оны 56%-ке дейін төмендетіп, банктермен теңестіріп тастады. Өз басым, мұны дұрыс деп санаймын. Әрине, заң қатаңдатылғаннан кейін онлайн қарыз беретіндердің қатары да сирейді. Өйткені олар енді арзан, оңай ақша таба алмайтынын түсінеді, тек табысты ойлайтын азаматтар бұл саладан кетеді. Бұл түсінікті жағдай. Халықтың игілігіне жұмыс істейтін ұйымдар ғана қалады", - дейді экономист.

Бұл ретте Мақсат Халық екінші деңгейлі банктердің де пайыздық мөлшерлемесін азайтатын кез жетті деп санайды. Сарапшы жылдық ставканы қазіргі 56%-тен 36%-ке дейін түсіруді ұсынып отыр.

Қаржылық сауат неге маңызды

Өкінішке қарай, микроқаржы ұйымдарының арасында алаяқтықпен айналысатындары да бар. Экономистің пікірінше, оларға алданып, сан соғып қалмау үшін әр адам қаржылық жағынан сауатты болуы керек.

Тағы оқыңыз: Халықтың кредитін кешіру: депутаттар мәселені шешу жолдарын ұсынды

"Алаяқ қаржы ұйымдарынан қандай құжатыңыз бар деп сұрағанда, ХҚКО-да тіркелген кезде алған куәлігін көрсетеді. Бірақ, қаржы қызметін жүзеге асыруға лицензиясы жоқ. Соған қарамастан біз қаржылық ұйымбыз, жеңіл несие береміз деп жарнама жасап, халықты алдайды. Ал бізде қазір мораторий, шағын және орта бизнесті тексеруге тыйым салынған. Олар көп жағдайда осыны пайдаланады. Құзыретті органдар оларды тексере бермейді. Тек халықтың тарапынан алдандық деп шағым түскенде ғана қимылдай бастайды. Ал ол кезде ақша талан-таражға салынады немесе шетел асып кетеді. Сондықтан бұл жерде қазақстандықтардың қаржылық сауаттылығын арттыру өте маңызды. Заңды біліп жүрсе, өз құқығын қорғай алады", - деп санайды Мақсат Халық.

Жалпы, сарапшының пікірінше, микроқаржы ұйымдарының банктерге теңестірілуі халыққа үлкен көмек. 

"Бізде екінші деңгейлі банктер, негізінен, қалаларда шоғырланған. Өңірлерде филиалдарын аша қоймайды. Ал микроқаржы ұйымдары өңірлерде де ашылып, қызмет көрсете береді", - дейді ол.

3398
Кілт сөздер:
қарыз, банктер, кредит
Тақырып бойынша
Қазақстандық банктер ипотекасы барларға қосымша қолдау көрсетеді
Қазақстандықтар көп шағымданатын банктер белгілі болды
Қазақстанда қандай банктер арқылы пара берілетіні белгілі болды
Қазақстанда банктер мен ақша айырбастау пункттерінің жұмыс уақыты өзгерді
Акорда ғимараты

Тоқаев пен Мясникович ЕАЭО саммитінің күн тәртібін талқылады

26
Тараптар сондай-ақ 2021 жылы Қазақстан Республикасының Еуразиялық экономикалық одаққа төрағалығы жайында пікір алмасты

НҰР-СҰЛТАН, 26 қараша – Sputnik. Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев  Еуразиялық экономикалық комиссия алқасының төрағасы Михаил Мясниковичпен әңгімелесті, деп хабарлады Ақорданың баспасөз қызметі.

Бейне конференция форматында өткен кездесуде Қасым-Жомарт Тоқаев пен Михаил Мясникович Еуразиялық экономикалық одақтың қазіргі ахуалын және оны одан ары дамыту перспективаларын  талқылады.

Оқи отырыңыз: Тоқаев Қазақстанның алдында тұрған басты міндетті атады 

Тараптар 11 желтоқсан күні мемлекеттер басшыларының қатысуымен онлайн-форматта өтетін Жоғарғы Еуразиялық экономикалық кеңестің отырысында қаралатын мәселелер, сондай-ақ, 2021 жылы Қазақстан Республикасының Еуразиялық экономикалық одаққа төрағалығы жайында пікір алмасты.

Сонымен қатар, Қасым-Жомарт Тоқаев пен Михаил Мясникович Еуразиялық экономикалық комиссияның жұмысындағы жекелеген мәселелер жөнінде ой бөлісіп, ұйымның интеграциялық процесстердегі рөліне тоқталды.

26
Кілт сөздер:
Еуразиялық экономикалық одақ, саммит, Қасым-Жомарт Тоқаев
Тақырып бойынша
ЕАЭО-дағы кедендік баждың жаңа нормативтері қабылданды – Тоқаев заңға қол қойды  
Тоқаев: экономиканы әртараптандыру үшін жаңа реформаларды жүзеге асыру қажет
Сұлтанов сыртқы сауданың қаншалықты төмендегенін айтты
Тоқаев жаңа агенттік басшысының орынбасарларын тағайындады
Тоқаев ЕАЭО-ны құру кезінде Қазақстанның қандай талапқа көнгенін айтты
Өзен, су

Қазақстанда тасқын судың есебінен электр энергиясы арзандауы мүмкін

66
(Жаңартылды 12:17 26.11.2020)
Қазір гидроэлектр станциялар табиғатты қорғау үшін су жіберу кезеңінде өндірілген электр энергиясын орталықтандырылған сауда-саттықта сатады

НҰР-СҰЛТАН, 26 қараша – Sputnik. Қазақстан парламенті жаңартылатын энергия көздерін пайдалануды қолдау және электр энергетикасы мәселелері туралы заңды қабылдады. Оған сәйкес, елде су тасқыны кезінде өндірілетін электр энергиясының есебінен тариф төмендетілуі мүмкін, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан тілшісі. 

Мәжіліс депутаты Шавхат Өтемісовтің айтуынша, қазір гидроэлектр станциялар табиғатты қорғау үшін су жіберу кезеңінде өндірілген электр энергиясын орталықтандырылған сауда-саттықта сатады. Ал оны трейдерлер сатып алады. Осылайша, мемлекет тасқын судан өндірілген электр энергиясының бағасына араласа алмайды. 

"Жүйелік оператордың деректері бойынша көктемгі су тасқыны кезінде жыл сайын орта есеппен 300 миллион кВтс электр энергиясы өндіріледі. Орталықтандырылған сауда-саттықта трейдерлер электр энергиясын 1 кВтсағ үшін 2-3 теңгеге сатып алып, оны екі-үш есе қымбатқа сатады. Осыған байланысты, гидроэлектрстанциялардың су тасқыны электр энергиясын "КЕГОК" АҚ-ға қарайтын қаржы-есеп орталығына сату міндетін заңнамалық түрде бекіту ұсынылады", - деді мәжілісмен. 

Айтуынша, бұл арзан электр энергиясы елдің барлық тұтынушылары арасында бөлінеді. 

Сонымен қатар, заң жобасы Қазақстанның электр энергетикасы жүйесінің сыртқы көздерге тәуелділігін төмендетпек. Атап айтқанда, қазір Ресейге кетіп жатқан ақша өз елімізде қалады. Ал бұл жыл сайын шамамен 10-12 миллиард теңге.

Бұдан бөлек, жаңартылатын энергия көздерін қолдауға "өтпелі тариф" белгіленіп отыр. Заң жобасында "жаңартылатын энергия көздерін пайдалануды қолдауға арналған үстемеақы" ұғымы көзделген, ол шекті тарифтен тыс ескеріледі.

Жаңартылатын энергетиканы дамыту үшін жаңартылатын энергия көздерінің электр энергиясын сатып алуға арналған келісімшарттың қолданылу мерзімін 15 жылдан 20 жылға дейін ұлғайту ұсынылды. Ол инвесторға аукциондық сауда-саттықта неғұрлым төмен тарифтерді ұсынуға жағдай жасайды. Бұл өз кезегінде тұтынушылардың шығынын төмендетуге мүмкіндік береді.

Сенат заңды бірауыздан қабылдады.

66
Кілт сөздер:
электр энергиясы, су, Қазақстан
Тақырып бойынша
Сарапшы елордадағы экомешіттің не себепті электр қуатын тарата алмағанын айтты
Елордалық жылу электр орталықтары ішінара газбен жұмыс істей бастады
Петропавлда жол апатының алдын алған автобус электр бағанын құлатты – видео
Алматының жылу электр орталықтары түгел газға көшіріледі
Вице-министр атом электр станциясы қандай жағдайда салынуы мүмкін екенін айтты
Жамбыл Жабаев

"ХХ ғасыр Гомері" деген бағаға ие болған Жамбыл Жабаев жайлы қызықты деректер

0
Жыр алыбы, ақын, суырыпсалма ақын, қазақ халқының ұлы перзенті Жамбыл Жабаев туралы деректерді Sputnik Қазақстан дерекқорынан оқыңыз

Жамбыл Жабаев 1846 жылы 28 ақпанында Жамбыл облысындағы Жамбыл тауының етегінде дүниеге келген. Ұлы жүздің шапырашты тайпасының екей руынан шыққан. Арғы аталары дәулетті болғанымен, Жамбылдың әкесі Жапа шаруа кісі болған. Кей тарихи деректе жыр алыбының әкесі туралы шоқпыт шапанды кедей болған деген сипаттама кездеседі.

"Қақаған қар аралас соғып боран,
Ел үрей - көк найзалы жау торыған.
Байғара, Жамбыл, Ханда мен туыппын,
Жамбыл деп қойылыпты атым содан", - дейді Жамбыл ақын.

"Мен киіз үйде өстім. Сол кездегі барлық қазақ балаларындай мені де көшкен кезде бесінмен ала жүрді", дейді ақынның өзі балалық шағы жайлы. Соған қарағанда ақын бала күнінде қоңырқай тірлік кешкен.

Жамбылдың туған нағашысы Жетісу өңіріне танымал әнші болған.

"Жетісудың даңқы асқан биі Бөлтірік Алатаудың баурайындағы ағайынды аралап келген екен. Сонда үлкен сөз өнері ортаға түсіп жатқанда даладан бір бала жүгіріп келген екен. Бірден барып Бөлтіріктің қолын алыпты. Сонда Бөлтірік баланың қолын ұстап тұрып, "атың кім, балам?" депті. "Атым - Жамбыл" деп жауап берген екен. "Атың Жамбыл болса, көкірегің даңғыл болар. Шырғалаңнан сөз келсе, шырқаушының өзі болар екенсің" деген екен", - дейді қоғам қайраткері Мырзатай Жолдасбеков.

Жамбылдың ақындық дарыны жас кезінен-ақ таныла бастаған. Бозбала шағынан ортасын ән мен жырға кенелтіп, көршілес қырғыз еліне де даңқы жайылған. Сол кезде көпшіліктің аузынан түспей жүрген Жамбыл Жетісудың дүлдүл ақыны Сүйінбайға жолығып, оның батасын алады.

Жамбыл "Шағым", "Жылқышы", "Шәбденге", "Сәт сайланарда", "Өстепкеде", "Патша әмірі тарылды", "Зілді бұйрық" сияқты өлеңінде елдің әлеуметтік саяси өмірін көрсеткен.

Жамбыл Жабаев шығармашылығының шарықтау шегі тоқсан жастан асқан шағына тура келеді. 1936 жылы Мәскеуде өткен Қазақстанның онкүндігінде шымылдығын Жамбыл ашты. 360 өнерпаз барған бұл мәдениет күндерінде жыр алыбы Жамбыл Жабаевтың, әнші Күләш Байсейітованың абыройы асқақтады. Жамбыл сол жылы Еңбек Қызыл ту орденімен марапатталды.

"1936 жылдан бастап Жамбылдың аты орыс тілі арқасында шетелге де тарала бастады. Кеңес үкіметі сол кезде 75 жылдық шығармашылық тойын тойламақ болады. Соның қарсаңында үй салып береді", - дейді Жамбыл Жабаев әдеби-мемориалдық мұражай директоры Мәулен Қожашев.

Жамбылдың шығармалары әлемнің ондаған тіліне аударылып дүние жүзіне тарады. Жамбыл көзінің тірісінде КСРО мемлекеттік сыйлығының лауреаты атанған.

Ақынның "Өтеген батыр", "Сұраншы батыр", "Көрұғлы", "Бақ, дәулет, ақыл" деген дастандары бар.

ХХ ғасыр Гомері

Бірде Жамбылдың ел арасында оның ақындық қабілетіне күмән келтіргісі келетіндер де табылған. Сонда орталық комитет жазушы Леонид Соболевті жағдайдың анық-қанығын білуге Ұзынағашқа жіберген. Жамбылдың жыршылығына таңқалған жазушы үш күн қасында болып, "жиырмасыншы ғасырдың Гомері" деп баға берген.

Жамбыл саналы ғұмырында Құлманбет, Досмағамбет, Сарыбас, Майкөт, Бақтыбай, Бөлтірік, Шашубай ақындармен айтысқан. Соның ішінде Айкүміспен айтысы қыз бен жігіт айтысының жақсы бір көрінісі. Жас күнінде Жамбыл ақын Сара, Айкүміс, Сайқал, Кәмшат қыздармен айтысқан.

Жыр алыбы Жамбыл күйші Дина Нұрпейісовамен де жақын таныс болған. 1936 жылы танысып, таныстық соңы жақсы сыйластыққа ұласқан деген дерек бар.

Ақынның отты жырлары

Ақынның соғыс жылдары отан қорғау тақырыбына арнап жазған өлеңдері үш мың жолды құрайды. Әсіресе, "Ленинградтық өренім", "Москваға", "Майданға хат" сынды өлеңдері бар. Жамбыл ақын өмір мен өлім апралысына түскен Кеңес жауынгерлеріне отты жырлары арқылы жігер беруге тырысты.

Жамбылдың ұлы Алғадай жат елде оққа ұшқан болатын. Ұлының қазасынан кейін "Жамбылдың Алғадайды жоқтауы" деген өлеңі шықты. Кей дерекке сәйкес, Алғадайдан ұрпақ тарап, бүгінде бүтін бір отбасы болып отыр.

Жамбыл өзінің алдындағы аға буын өкілі Сүйінбай ақынды өзіне пір тұтқан. Ал Кенен Әзірбаев Жамбыл Жабаевты тәлімгері деп таныған.

Жамбыл 1945 жылы 22 маусымда Алматы облысының Ұзынағаш елді мекенінде 99 жасында дүниеден өтті.

1946 жылы ақпанда Қазақстан халқы жыр алыбының жүз жылдық мерейтойын тойлады. Сол жылы ақынның таңдамалы шығармаларының академиялық жинағы қазақ және орыс тілінде басылды.

0
Кілт сөздер:
қызықты деректер, Жамбыл Жабаев
Тақырып бойынша
"Өз жаназасын өзі шығарды": Ақиық ақын Мұқағали Мақатаев туралы деректер
"Көкейімнен кетпейді": ұлттың ұлы ұстазы Ыбырай Алтынсариннің тілегі
Қазақтың "қазақ" деп атанып жүргені Сәкен Сейфуллиннің арқасы - танымал ақын
Абайдың үш әйелі: ақын сүйіктілеріне не сыйлаған - фото
Абайдың 175 жылдығы: ұлы ақын жайлы фильмдерді қайдан тамашалауға болады