Газ құбыры, архивтегі сурет

Тарифтер тайталасы: ЕАЭО ортақ газ нарығы жобасының алдында қандай проблемалар тұр

37
Өткен аптада Беларусь премьер-министрі Роман Головченко ЕАЭО ортақ газ нарығының жобасын жүзеге асырудің келесі кезеңіне шұғыл көшу туралы бастама көтерді

Бірақ ЕАЭО елдерінің аумағында газ тасымалына арналған тариф мәселесі әлі де ашық күйінде тұр. Бүгінгі күнгі мәлімет бойынша тараптар келісімге келе алмады.

Жобаны жеделдету туралы шешім қабылданды

Жақын арада Ресей ортақ газ нарығы туралы халықаралық келісімшарт әзірлейді. Одан кейін Еуразиялық экономикалық одаққа (ЕАЭО) мүше мемлекеттер құжат жобасы бойынша жұмыстарды бастайды. Бұл жөнінде өткен жексенбіде "Беларусь-1" телеарнасының эфирінде Беларусь премьер-министрі Роман Головоченко мәлімдеді.

"ЕАЭО мемлекеттерінің басшылары жоғарғы кеңесте 2025 жылға дейінгі ықпалдастықты дамыту стратегиясы жөнінде шешім қабылдады", – деді Роман Головченко. 

"Қазір Ресей Федерациясы Еуразиялық экономикалық комиссия (ЕЭК) берген тапсырмаларға сәйкес ортақ газ нарығы туралы халықаралық келісімшарт дайындап жатыр. Ресейлік әріптестер жұмысты жеделдету керек екенін жақсы түсініп отыр. Сондықтан, біз көп ұзамай газ нарығы туралы келісімшарт жобасы бойынша жұмыстарды бастаймыз деп ойлаймын".

ЕЭК Алқасының төрағасы Михаил Мясниковичтің айтуынша, келісімшартты әзірлеу жұмыстары осы жылы аяқталуы мүмкін. Ал келісімге қол қою 2022 жылға жоспарланған.

Естеріңізге сала кетсек, 2016 жылы Еуразиялық экономикалық комиссия (ЕЭК) Кеңесі Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭО) елдері үшін ортақ газ нарығын құру тұжырымдамасын бекітті. Құжатқа сәйкес, Армения, Беларусь, Қазақстан, Қырғызстан және Ресей 2025 жылға дейін ортақ газ нарығын құруы керек.

Мүдделер қайшылығы

Сарапшылардың бағалауы бойынша, Беларусь пен Армения газды ресейлік ішкі нарық бағасымен алғысы келеді. Ал Ресей болса, ЕАЭО аясындағы әлдеқайда терең ықпалдастықты қалап отыр.

Өткен жылы көктемде өткен Жоғарғы Еуразиялық экономикалық кеңес отырысында Ресей президенті Владимир Путин бірыңғай тариф бюджеті мен салық жүйесі де бірыңғай нарықта ғана болатынын мәлімдеген болатын.

Сарапшылардың пікірінше, белорустар мен армяндар ықпалдастықтың мұндай деңгейіне әлі дайын емес. Ал Ресей өз кезегінде белгілі бір саяси кепілдіксіз экономикалық тәуекелдерді өзіне алуға құлқы жоқ.

"2025 жылы іске қосылуы тиіс ЕАЭО елдерінің ортақ газ нарығы бірқатар мәселелерді қамтиды, – деді ОЭК Технологияларды дамыту институтының сарапшылық кеңесінің мүшесі Дмитрий Коптев. – Бұл жалпы нарыққа мүше елдер үшін баж салықтарын қолданбау, газ тасымалдаушы желілерге кедергі жасамау, газ сауда ережелерін біріздендіруді қамтиды. Сол сияқты, баға мен тарифтік саясат саласындағы бірыңғай тәсілдер, заңнамаларды үйлестіру де қарастырылады. Жалпы айтқанда, тасымалдау шығындарын есепке ала отырып, газдың ішкі нарық пен келісімге мүше елдердің нарығына тең табыс қамтамасыз етілуі керек".

Оның айтуынша, Ресей үшін бұл жоба саяси мәнге ие. Себебі, ол болмаса ЕАЭО елдерінің шынайы ықпалдастығын қамтамасыз ету мүмкін емес. Қазақстан мен Қырғызстан үшін бұл екіжақты қарым-қатынас мәселесі. Себебі, Қырғызстан қазақстандық газды импорттаушы.

"Армения мен Беларусь үшін ортақ нарық құрудың астарында осы елдерге жеткізілетін ресейлік газ бағасын төмендетуге деген үміт жатыр. Олар бұл бағаны ішкіресейлік деңгейге дейін арзандатқысы келеді. Алайда, олай болуы екіталай, – дейді Дмитрий Коптев. – Газ тасымалына арналған тарифтерді бекіту шешімін таппаған соңғы мәселе болып тұр. Армения мен Беларусь үшін соңғы баға осыған тәуелді. Бұл елдер өз шығындарын азайтуға тырысып отыр. Ал Ресей Беларусь пен Армения Еуразияны бірыңғай макроэкономикалық өңір ретінде сақтауға тырысатынына кепілді талап етуде".

"Жалпы, ортақ нарық деген ЕАЭО ішінде мемлекеттер арасында газ саудасына қатысты ешқандай шектеу болмауын білдіреді, – дейді Ұлттық энергетикалық қауіпсіздік қорының жетекші аналитигі, Ресей үкіметі жанындағы қаржы университетінің ғылыми қызметкері Игорь Юшков. – Мысалы, қазір Ресей құбырлары арқылы газ экспорттау құқығы "Газпромда" бар. Одан бөлек НОВАТЭК пен "Роснефть" те газ саудасымен айналысады. Бірақ, соңғы екеуі Беларуське газ жеткізе алмайды".

Сарапшының айтуынша, белорустық билік ортақ нарық дегенді газ бағасын арзандату деп қана түсініп отыр.

"Сонымен қатар, Беларусь газдың ортақ нарығы құрылса, орыстар қазақстандық газды Ресей арқылы белорустық тұтынушыларға жеткізуге рұқсат беруі керек дейді. Бұл мүмкін емес. Себебі, ол баға Ресейдің өз ішінде де субсидияланады. Арменияның ортақ нарыққа қатысты жоспары да Беларусьтікіндей", – деп санайды Юшков.

Ортақ нарықтың бұлыңғыр болашағы

Игорь Юшковтың пікірінше, ЕАЭС ортақ газ нарығын құру газ саудасына елеулі өзгерістер алып келмейді. Мемлекеттер арасында газ жеткізу үшін шекара ашық болғанымен, нарық өзгеріске ұшырайды деу қиын.

"Армения мен Беларусь үшін баға өзгермейді. Себебі, Ресейдегі газ өндіру орындарынан республикаларға жеткізу құны тым қымбат. Тәуелсіз газ өндірушілер жаңа нарыққа келмейді. Өйткені, олар үшін газды қымбат бағамен сату тиімді. Яғни, қазір Газпром сатып жатқан 1 мың текше метр газ үшін 130 доллардан жоғары сатқылары келеді", – деді Игорь Юшков.

Оның айтуынша, тасымалдау жұмыстарының ауқымдылығына байланысты Қазақстан да Армения мен Беларуське газ жеткізе алмайды.

"Ол газды Қытайға жеткізу арқылы жақсы табыс тауып отыр", – деді сарапшы.

"Шынымды айтсам, ортақ нарық іске қосылатынына күмәнім бар, – деді Дмитрий Коптев. – Келіссөздер қиын жүріп жатыр, келісімге қол қою мерзімі қайта-қайта кейінге қалдырылуда. Тараптар келісімге келген күннің өзінде ЕАЭО құжатында қарастырылған ортақ нарықтағы баға екі жолмен анықталады. Оның бірі – тікелей келісімшарттар аясында, екіншісі – биржаларда. Бірақ, биржаны алдымен құрып алу керек".

Бүгінде тарифті бекіту механизмін атап айту қиын. ЕАЭО құжаттарында бұл мәселе аз қамтылған.

"Біз газдың бірыңғай емес, ортақ нарығы жайлы сөз қозғап отырмыз. Бұл екеуі екі түрлі, – дейді Энергетика және қаржы институтының энергетика бағыты жөніндегі бас директорының орынбасары Алексей Белогорьев. – Егер, ЕАЭО-ға мүше бес мемлекет бірігіп, ол нарықтың үстінен тағы бір жоғарғы реттеуші орган бақылау жасаса, бірыңғай нарық болар еді. Ал ортақ нарық дегеніміз – өз ережелері бойынша әрекет ететін жеке субстанция. Ол трансшекаралық, мемлекетаралық саудаға қатысты".

Сондықтан, мемлекеттердегі заңнамалық талаптар біріздендірілмейді, тек үйлестіріледі. Сол себепті тасымалдау тарифтері мен бағаға қатысты көптеген алуан түрлілік сақталады деп санайды сарапшы.

37
Кілт сөздер:
газ құбыры, ЕАЭО
Тақырып бойынша
АҚШ: газ құбыры туралы жемқорлық іске қазақстандық шенеуніктің қатысы бар
"Сарыарқа" газ құбыры Жезқазғанға жақындады
"Сила Сибири-2" газ құбыры: Қазақстанның ұсынысына келіседі ме?
Қазақстан Ресей мен Қытай арасындағы жаңа газ құбыры құрылысына қосылмақшы
"Түрік ағыны" жаңа газ құбыры іске қосылды
Қасым-Жомарт Тоқаев Алтын жүрек ескерткішінің ашылу рәсіміне қатысты

Тоқаев кімдердің еңбекақысы кезең-кезеңімен көбейтілетінін айтты

8070
(Жаңартылды 16:09 18.06.2021)
Биылғы қазан айына дейін дәрігерлерге төлемақы беруді жалғастыру үшін қосымша 71,5 миллиард теңге бөлінеді, деді президент

НҰР-СҰЛТАН, 17 маусым – Sputnik. Үкімет дәрігерлердің еңбекақысын кезең-кезеңімен арттыруды бастады. Бұл туралы президент Қасым-Жомарт Тоқаев "Алтын жүрек" ескерткішінің ашылу рәсімінде айтты, деп хабарлады Ақорда.

Мемлекет басшысы денсаулық сақтау саласында жұмыс істейтін 10 мыңға жуық қызметкер коронавирус жұқтырып, оның 200-ден астамы қайтыс болғанын жеткізді.

Тоқаев пандемия кезінде мемлекет тарапынан дәрігерлер мен жалпы медицина қызметкерлерін қолдауға бағытталған ынталандыру шаралары топтамасы қабылданғанын айтты.  

"Коронавируспен күреске атсалысқан дәрігерлерге төленетін тек үстемеақы мен сақтандыру жәрдемақылары үшін 180 миллиард теңгеге жуық қаржы бөлінді. Үкімет биылғы қазан айына дейін төлемақы беруді жалғастыру үшін осы мақсатқа қосымша 71,5 миллиард теңге бөледі. Біз дәрігерлердің еңбекақысын кезең-кезеңімен арттыруды бастадық. Бұл үрдіс жалғаса береді", – деді мемлекет басшысы.

Президент өз сөзінде медицина қызметкерлерін әлеуметтік тұрғыдан қорғаудың тиімді жүйесін құру маңыздылығына назар аударды.

"Бұл жүйеде ауылдық жерге келген мамандарға міндетті түрде тұрғын үй беру, біржолғы жәрдемақы төлеу және басқа да жеңілдіктер қамтылған. Мұндай шаралар облыстар мен қалалар әкімдерінің белсенді атсалысуымен еліміздің барлық өңірінде қабылдануға тиіс", – деді Қасым-Жомарт Тоқаев

Касым-Жомарт Токаев принял участие в церемонии открытия мемориала Алтын жүрек
Қасым-Жомарт Тоқаев "Алтын жүрек" ескерткішінің ашылу рәсіміне қатысты

Сонымен қатар президент тек қаржылай ынталандырудың жеткіліксіз екенін айтты.

"Медицина қызметкерлерінің құқықтық және әлеуметтік тұрғыдан қорғалуын біртіндеп күшейту қажет. Менің тапсырмам бойынша жыл соңына дейін медицина қызметкерлерінің кәсіби жауапкершілігін сақтандыру жүйесі іске қосылады", –  деді мемлекет басшысы.

Президент медицина қызметкерлерінің қоғамдағы мәртебесін арттыру үшін "Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген дәрігері" атағын енгізуді ұсынды. Атақпен бірге материалдық сыйақы да беріледі. Оның көлемін үкімет белгілейді.

Сонымен қатар президент орта деңгейдегі медицина қызметкерлеріне қолдау көрсету мәселесіне тоқталды. Оның пікірінше, олар денсаулық сақтау жүйесінің басты ресурсы және жұмыстың негізгі бөлігін атқарады.  

"Бізге мейіргерлердің жаңа буынын қалыптастыру қажет. Олар тек орындаушылар ғана емес, көп салалы емдеу тобының жауапкершілік жүктелген тең құқықтық мүшелері болуы тиіс. Осы орайда олардың кәсіби дайындығының деңгейін біртіндеп көтеріп, мейіргерлік ісінің мәртебесін арттыру қажет", – деді мемлекет басшысы.

Айта кетейік, бүгін мемлекет басшысы коронавирус індетіне қарсы күреске зор үлес қосқан медицина қызметкерлеріне арнап тұрғызылған "Алтын жүрек" ескерткішінің ашылу рәсіміне қатысты.

Касым-Жомарт Токаев принял участие в церемонии открытия мемориала Алтын жүрек
Елордада "Алтын жүрек" ескерткіші ашылды

Ескерткіш елорданың сол жағалауында Алматы мен Ақмешіт көшелерінің қиылысындағы жаңа саябақтың аумағында орналасқан.  

Қасым-Жомарт Тоқаев барша медицина қызметкерлерін кәсіби мерекесімен құттықтап, "Алтын жүрек" ескерткіші орналасқан саябақты "Дәрігерлер аллеясы" деп атауды ұсынды.  

8070
Атырау мұнай өңдеу зауыты

Президент Атырау мұнай өңдеу зауытының жұмысын сынға алды

83
Жаңғырту жұмыстары 2018 жылы аяқталғанына қарамастан, кәсіпорын жұмысында әлі де іркілістер бар, деді Тоқаев

НҰР-СҰЛТАН, 17 маусым – Sputnik. Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Атырау мұнай өңдеу зауытының жұмысын сынға алды.

"Жаңғырту жұмыстары 2018 жылы аяқталғанына қарамастан, кәсіпорын жұмысында әлі де іркілістер бар. Салдарынан мұнай өнімдерінің барлық түрі бойынша өндіріс көлемі кеміп, соның ішінде, сұйытылған газ  азайып кетті. Бұл жанармай құю станцияларындағы тапшылыққа және бағаның шарықтауына алып келді", - деп атап өтті мемлекет басшысы газ саласын дамыту жөніндегі кеңесте.

Осыған байланысты президент үкіметке сұйытылған газға деген сұраныстың арту перспективасын зерттеп, оны өндірудің қосымша қуат көздерін іздестіру жөнінде ұсыныс енгізуді тапсырды.

"Газ тарату жүйесіне қатысты мәселені жеке қарастыру қажет. Қазіргі уақытта аталған процесс жабық  әрі түсініксіз жағдайда іске асырылады. Бұл сыбайлас жемқорлықтың етек жаюына алып келеді. Тиімсіз делдалдарға жол бермеу және нарық бағасын қалыптастыру мақсатында электронды сауда алаңдары енгізілді. Олардың әлеуетін барынша пайдалану керек. Мемлекеттік органдар мен бизнес жаңа тәртіпте жұмыс істеуге бейімделуі тиіс", – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Жаңа газ өңдеу зауыты салынады

Мемлекет басшысы хабарлағандай, соңғы үш жылда ел бойынша сұйытылған мұнай газын тұтыну деңгейі екі еседен астам өскен.

Атап айтқанда, тек Маңғыстау облысында автокөліктердің 90 пайыздан астамында сұйытылған газ пайдаланылады.

Өңірдің негізгі газ жеткізушісі Қазақ газ өңдеу зауыты болып табылады. Оның негізгі құрал-жабдықтарының 90 пайызы тозған.

Зауыттың апаттық жағдайларға байланысты тоқтап қалуы халықты газсыз қалдыруы мүмкін.

"Осы ретте Қазақ газ өңдеу зауытының базасында салынатын жаңа газ өңдеу зауытының құрылысын кешіктіру экономикалық тұрғыдан ғана емес, сондай-ақ, әлеуметтік жағынан да қауіп туғызады", – деді мемлекет басшысы.

Тоқаев үкіметке "Самұрық-Қазына" қорымен бірлесіп, аталған бағыттағы жұмыстарды жандандыруды тапсырды. Жаңа зауыт 2023 жылдан кешікпей пайдалануға берілуге тиіс.

83
Қуат Хамитов

Қуат Хамитов қарсыласын буындыру әдісімен жеңді толық видео

0
Кештің басты кешінде Хамитов украиналық файтерді бірінші раундта-ақ жеңді. Желіде жекпе-жектің толық видеосы жарияланды

НҰР-СҰЛТАН, 20 маусым – Sputnik. Қазақстандық файтер Қуат Хамитов (23-6-2) Атырауда өткен Mergen Fighting Championship 1 аралас жекпе-жек турнирінде мерзімінен бұрын жеңіске жетті, деп хабарлайды Sports.kz.

Кештің басты жекпе-жегінде Хамитов украиналық Роман Головиновпен (10-5) кездесті. Отандасымыз қарсыласын бірінші раундта буындыру әдісімен жеңді.

Қуат Хамитов үшін бұл кәсіби мансабындағы 23-ші жеңіс болса, Роман Головинов бесінші рет жеңіліс тапты.

Айта кетсек, Хамитов биыл қаңтарда ресейлік Максим Пантелеевпен (0-1) кездесіп, оны небәрі 49 секундта нокаутқа жіберген еді.

0
Кілт сөздер:
видео, аралас жекпе-жек, Қуат Хамитов
Тақырып бойынша
Қуат Хамитов сотта соңғы сөзін айтты
Қуат Хамитов Алтынбекова жайлы: оған сол қажет болды
Қуат Хамитов партия құратынын мәлімдеді
Қуат Хамитов қарсыласын небәрі 50 секундта нокаутқа түсірді - жекпе-жек видеосы