Смартфон мен карта

"Мобильді аударым жасаңыз!": кәсіпкерлер халықты қалай алдайды 

2195
Сарапшы пікірінше, мобильді аударымдардың арқасында мемлекет экономикада жүрген ақшаны көре алады

НҰР-СҰЛТАН, 23 сәуір – Sputnik. Бүгінде кәсіпкерлер арасында мобильді аударымдар арқылы тауар сату әрекеттері жиілеп кеткен. Осылайша, бизнесмендердің көбісі салық төлеуден босатылса да, табыстың нақты көлемін көрсетпеуге тырысады.

Ал шағын және орта бизнес өкілдері табысқа салынатын 3 проценттік салықтан қашады. Мобильді аударымдар кезінде осы ақша бюджетке де, халықтың қалтасына да түспейді. Біреудің телефон нөміріне аударылып кете береді. Алдағы уақытта осы жүйеге өзгеріс енгізіледі. Sputnik Қазақстан мобильді аударымдардың қалай өзгеретінін зерделеп көрді.

Кәсіпкерлер халықты аямайды

Бүгінде микро бизнес үш жылға салық төлеуден босатылған. Ал пандемия басталғаннан кейін шағын және орта бизнес те екі жыл бойы қосылған құн салығын және әлеуметтік салықты төлемейтін болды. Соның орнына 3 проценттік салық аудару қажет. Дегенмен, бизнесмендер табыстың көлемін жасырудың оңай жолын тапты. Ол – мобильді аударымдар. Кейбір адал кәсіпкерлер тауарды мобильді аударым арқылы сатқанда 3 проценттік жеңілдік беріп жатады. Алайда басым бөлігі үндемейді, барлық ақшаны ала салады.

"Мысалы, мен құрылыс материалдарын сататын бір дүкенге барғанда банк картасымен төлеймін дедім. Сонда сатушы мобильді аударым жасасаңыз, 3 проценттік жеңілдік жасаймыз деді. Мен қуана-қуана келістім. Сөйтіп, 50 мың теңгенің 1 500 теңгесі өзімде қалды", - дейді астаналық Қайырбек Жұматаев.

Көп жағдайда басқалар ондай жеңілдік туралы айтпайды да. Демек, ол ақша бизнесмендердің қалтасында кетеді. Олар баяғы табысын армандайтын шығар. Бірақ пандемиядан олар ғана емес, халық та қатты зардап шекті.

Ал Нұр-Сұлтан қаласының тұрғыны Дина Әскерова азық-түлік сататын дүкеншінің мобильді аударымсыз тауарды мүлдем сатпай қойғанын еске алды.

"Бізде үйдің жанында сүт өнімдерін сататын бір дүкен бар. Сол жерден ай сайын беларусьтік ірімшікті алып тұрдық. Бір күні барсам, дүкенші банк картасын қабылдамай, тұрып алды. Дәл сол тауарды тек мобильді аударыммен немесе қолма-қол ақшамен ғана сатамыз деп шықты. Таңғалдым. Ірімшікті де сатпай қойды, банк картасымен сатсам, үстінен 3 процент қосып беремін деді. Сонда қалай, артық ақшаны тұтынушы төлеу керек пе? Бұл дұрыс емес қой", - дейді Әскерова.

Бизнесмендер не дейді

Кәсіпкерлер мобильді аударым арқылы 3 проценттік салықтан қашатынын мойындап отыр. Алайда барлығы бірдей ондай қулыққа бара бермейді.

"Мысалы, менде QR-кодпен төлеу жүйесі орнатылған. Сатып алушылар кешбэк алады. Ал мен өзім онлайн касса арқылы түбіртегін шығарып, салық органдарына есеп беріп отырамын. Иә, кейбір кәсіпкерлер мобильді аударымдардың көмегімен салық төлеуден қашады. Олар жеке тұлғаның атына есепшотты ашып қояды да, тұтуыншы төлеген барлық ақшаны соған аударып отырады. Салық төлемейсің, есеп те тапсырмайсың", - дейді Салтанат есімді кәсіпкер.

Ал экономист Мақсат Халықтың ойынша, кәсіпкерлер мобильді аударымдардың көмегімен нақты табысын жасыруға тырысады. Себебі ақша айналымы көп болып кетсе, басқа салықтарды төлеуге тура келеді.

"Қазір бизнесмендердің көбісі 3 проценттік салық төлейді. Өйткені жеңілдетілген декларация бар. Бірақ жылдық табысы белгілі бір көрсеткіштен аспауы тиіс. Ал осы межеден асып кетсе, онда ол кәсіпкерлер басқа салық төлеуге міндеттеледі. Сол себепті кәсіпкерлер екіжақты бухгалтерия сияқты айла-амалдар жасайды. Қазір мобильді аударымдарды да кеңінен қолдана бастады", - дейді Халық.

Оның айтуынша, кейбір кәсіпкерлер жылдық табысы асып бара жатса, тағы бір "ИП" аша салады. Сөйтіп, табысын барынша аз етіп көрсетуге тырысады.  

Екі түрлі мобильді аударым

Қаржы министрлігінің мәліметіне сәйкес, бүгінде банк карталарынан ақша алу көлемі азайып кеткен. Ал мобильді транзакциялар айтарлықтай өсті. Бірақ жеке тұлғаларға арналған жедел аударымдарды кәсіпкерлік ортада кеңінен қолдану әрекеттері көбейіп кетті.

"Мемлекет тарапынан бизнесті дамыту үшін барлық жағдай жасалған. Шамамен 1,2 миллион микро және шағын бизнес субъектілері табыс салығын төлеуден үш жылға босатылған және тексеруге үш жылдық мораторий енгізілді. Сондықтан бизнес қолданыстағы барлық заңнамалық норманы адал орындауы тиіс", – дейді министрлік мамандары.

Ал мобильді аударымдар арқылы тауар сатылғанда кассалық чектер берілмейді. Содан салық төленбей қалады. Тұтынушылардың құқығы да бұзылады. Осыған байланысты қаржы министрлігі құзіретті мемлекеттік органдармен ақылдасып, мобильдік аударымдарды екіге бөлуді қарастырып отыр. Олар: жеке және кәсіпкерлік аударымдар. Осыны заңды түрде бекіткеннен кейін бизнесмендер кәсіпкерлер есепшот ашып, сол арқылы мобильді аударымдар жасайды. Барлық ақпарат салық органдарына түсіп тұрады.

"Жоғарыда көрсетілген бастамалар салықтың жаңа түрі болып табылмайды әрі салық есептіліктері мен салықтарды төлеуде мәліметтердің дұрыс және толық көрсетілуіне бағытталған. Бұл ретте, болжанып отырған шаралар жеке тұлғалардың жеке мақсаттардағы аударымдарына әсер етпейтінін атап өтеміз", - дейді мамандар.

Мобильді аударымдарды тоқтатпау қажет

Экономист Мақсат Халықтың айтуынша, кәсіпкерлерге арналған мобильді аударымдардың болғаны дұрыс. Бірақ оған салық салынбауы қажет. Әйтпесе, көлеңкелі экономиканың үлесі ұлғайып кетеді.

"Бір жыл бұрын елімізде көлеңкелі экономиканың үлесі жалпы ішкі өнімнің 30 процентін, шамамен, 21 триллион теңгені құраған. Бұл – көлеңкеде жүрген үлкен қаражат. 2020 жылдың қорытындысы бойынша көлеңкелі экономиканың үлесі 30 проценттен 23 процентке дейін түсіп кеткен. Әрине, оған мобильді аударымдар оң әсерін тигізді", - дейді Халық.

Оқи отырыңыз: Кәсіпкерлерге мобильді қосымша арқылы аударылатын ақшаға салық салынады – Смайылов

Осы орайда сарапшы қолма-қол ақшаның тиімсіз тұсын атап өтті. Конвертпен төленетін ақшадан да салық түспейді. Ал мобильді аударымдардың арқасында мемлекет экономикада жүрген ақшаны көре алады.

"Негізі, кәсіпкерлердің ақша аударымдары бірден көрініп тұрады. Себебі сомасы аз емес. Ал қарапайым халық мобильді аударымдары көп жасамайды", - деп атап көрсетті экономист.

2195
Кілт сөздер:
төлем, мобильдік қосымша
Тақырып бойынша
Тауарлардың заңдылығын мобильді қосымша арқылы тегін тексеруге болады – Мамин
Тоқаев үйде көмек көрсететін мобильді топтардың саны артатынын хабарлады
Алматыда жүруге кімге рұқсат берілгенін мобильді қосымша арқылы тексеруге болады
Жандарбек Бекшин Ashyq мобильді қосымшасы қалай жұмыс істейтінін түсіндірді
Қаржы министрлігі мобильді аударымдарға қатысты өзгерісті жариялады
Ақорда ғимараты

Экономикалық белсенділік төмендеп кетті Тоқаев

730
(Жаңартылды 11:54 15.05.2021)
Үкімет осы жылы да Ұлттық қордан 4,6 триллион теңге сұрады. Бұл қаражат дағдарыстан кейінгі дамуға бағытталып, тиімді жұмсалуы керек, деді президент

НҰР-СҰЛТАН, 15 мамыр — Sputnik. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан Ұлттық банкінің есебін қабылдады, деп хабарлады Ақорда.

Ұлттық банк төрағасы Ерболат Досаев президентке бұған дейін берілген тапсырмалардың толық орындалғанын баяндады. Қабылданған шаралардың нәтижесінде инфляция 8-8,5 пайыз деңгейінде сақталып, жыл қорытындысы бойынша 7,5 пайызды құрады.

Президенттің тапсырмасы бойынша жүргізіліп жатқан саясаттың тиімділігін арттыру және инфляцияның шекті межесін белгілеудің толыққанды режиміне көшу үшін Ұлттық банк Ақша-несие саясатының 2030 жылға дейінгі стратегиясын әзірледі. 

Оқи отырыңыз: Тоқаев кейбір салаларға қосымша қаражат бөлуді тапсырды 

Мемлекет басшысына зейнетақы жинақтарын тұрғын үй жағдайын жақсарту және басқа да мақсаттарға пайдалану жөніндегі бастаманың орындалу барысы туралы мәлімет берілді. Биылғы 1 ақпаннан бастап 1,3 триллион теңгеге жуық төлем жасалды.

Ұлттық банк төрағасы мемлекет басшысына қолма-қол ақшасыз жасалатын төлем үлесінің артқаны туралы мәлімет берді. Бұл қашықтан сәйкестендіру қызметін енгізудің, банкаралық және эквайрингтік комиссиялар мөлшерін азайтудың арқасында жүзеге асқан.

Ұлттық банк төрағасының есебін тыңдаған Қасым-Жомарт Тоқаев былтырғы коронавирус пандемиясы мен мұнай бағасының төмендеуі ел экономикасына кері әсер еткенін айтты. Президенттің бастамасы бойынша дағдарысқа қарсы қабылданған теңдессіз шаралар топтамасы ұлттық экономиканың қатты құлдырауына мүмкіндік бермеді және іскерлік белсенділікті сақтап қалуға жол ашты.

"Экономикалық белсенділік төмендеп кетті. Бірақ дер кезінде шаралар қабылдап, ахуалды одан бетер ушықтыруға жол берген жоқпыз. Ұлттық банк экономиканы қолдау және халықты жұмыспен қамту шараларына 2,3 триллион теңге бөлді. Соның арқасында жаппай жұмыссыздықты болдырмай, бизнестегі іскерлік белсенділікті сақтауға жағдай жасап келеміз. Қазіргі уақытта Ұлттық банктің үкіметпен әлеуметтік-экономикалық салада тиімді жұмыс істеуі айрықша маңызды", – деді мемлекет басшысы.  

Президент инфляцияны тұрақтандыру ақша-несие саясатының негізгі міндеті екенін атап өтті. Вакциналау және дағдарыстан кейінгі қалыпқа келтіру жұмыстарындағы ілгерілеудің арқасында қаржыландырудың қолжетімділігі өте өзекті мәселе болып отыр.

Бұл тұрғыда іскерлік белсенділіктің артуына орай Ұлттық банктің экономиканы тікелей қаржыландыруы төмендей беруі керек.

"Пандемия кезінде үкімет менің тапсырмам бойынша жалпы экономиканы, оның ішінде, шағын және орта бизнесті қолдау үшін теңдессіз шаралар қабылдады. Құны 15 миллиард доллар болатын дағдарысқа қарсы шаралардың 3 топтамасы жүзеге асырылды.  Әрине, мемлекеттің бизнесті үнемі қаржыландыра алмайтынын түсінген жөн. Ұлттық банктің белсенді атсалысуы экономикалық белсенділік пен екінші деңгейдегі банктердің белсенділігін қайта қалпына келтіруге ықпал етуі тиіс. Сондықтан несиелеудің жеңілдетілген бағдарламасының аяқталуына орай мемлекеттік қолдау шаралары нарықтық механизмдерге жол беруі керек. Мұны әлеуметтік-экономикалық ахуалды ескере отырып, біртіндеп атқару қажет", – деді президент.

Мемлекет басшысының пікірінше, пандемия жағдайында және экономикалық ахуал нашарлаған кезде Ұлттық банк өзіне жүктелген міндетті дұрыс атқарды. 2020 жылы Ұлттық қордан жасалған трансферт 55 пайызға артып, 4,8 триллион теңгеге жетті. Ұлттық қордың негізгі міндеті және әлемдік дағдарыс жағдайында бұл әрекеттер өзін ақтады.

"Үкімет осы жылы да Ұлттық қордан 4,6 триллион теңге сұрады. Бұл – өте мол қаржы. Аталған қаражат дағдарыстан кейінгі дамуға бағытталып, тиімді жұмсалуы керек. Сонымен қатар экономика қайта қалпына келгеннен кейін республикалық бюджет трансфертке арқа сүйемеуі қажет. Бұл – үкіметке жүктелген міндет. Келешекте Ұлттық қордың қаржысын пайдалануды ең  төменгі шекке дейін қысқарту керек", – деді мемлекет басшысы.

Ұлттық банктің Ұлттық қорды басқаруға байланысты қызметі оң бағаланды. 2020 жылдың қорытындысы бойынша инвестициялық табыс 7,6 пайызды құрады немесе 4,2 миллиард долларға жетті, ал, биылғы 4 айдың ішінде 940 миллион доллар болды. Президент Реформалар жөніндегі жоғары кеңестің отырысына Ұлттық қорды басқаруды одан әрі жетілдіруге қатысты ұсыныстар әзірлеп, енгізуді тапсырды.

Сонымен қатар Үкіметке Ұлттық банкпен бірлесіп, фискалдық тәртіпті күшейту үшін 2021 жылдың соңына дейін контрциклдік бюджет ережесін заң жүзінде бекітуді тапсырды.

"Үкімет Ұлттық банкпен бірлесіп мемлекеттік қарыз алу саясатын жүйелі түрде жүргізіп келеді. Алдымызда қор нарығын жаңа деңгейге шығару үшін ведомствоаралық үйлестіру жұмыстарын арттыру міндеті тұр. Мемлекеттік құнды қағаздарды халықаралық индекстерге енгізу жөніндегі іс-қимыл жоспарын жүзеге асыру үшін қаржы министрлігінің, Ұлттық банктің, қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің өзара іс-қимылын күшейту керек", – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Кибер қауіптерден қорғану мәселесінің өзектілігін ескере отырып, қаржы секторының кибер қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін Ұлттық банкке 2022 жылдың 1 шілдесіне дейін жинақтаудың, мониторингтеудің және қаржы саласындағы кибер дауларға қарсы әрекет етудің бірыңғай технологиялық платформасын енгізу тапсырылды. 

Мемлекет басшысы жиынды қорытындылай келе Ұлттық банктің жылдық есебіне оң баға берді.

"Бүгінгі талқылауларды ескере отырып, Ұлттық банктің 2020 жылдың қорытындысы бойынша берген есебін оң бағалаймын. Қазіргі жағдайда қаржылық тұрақтылықты қамтамасыз ету өте маңызды деп санаймын. Ұлттық банк Агенттікпен бірлесіп, ақша-несие саясатының тиімділігін және қаржы секторының әлеуетін арттыру жұмыстарын жалғастыруы қажет", – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

Жиынға премьер-министрдің бірінші орынбасары Әлихан Смайылов, ұлттық экономика министрі Әсет Ерғалиев, қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің төрайымы Мәдина Әбілқасымова қатысты.

730
Дүниежүзілік банктің ғимараты

Дүниежүзілік банк Тоқаевтың реформаларына қолдау білдірді

55
Анна Бьерде Қасым-Жомарт Тоқаевқа кездесуге мүмкіндік бергені және Дүниежүзілік банкпен арадағы ынтымақтастықты жоғары бағалағаны үшін ризашылығын білдірді

АЛМАТЫ, 14 мамыр – Sputnik. Қазақстан президенті елімізге жұмыс сапарымен келген Дүниежүзілік банктің Еуропа және Орталық Азия өңірі бойынша вице-президенті Анна Бьердемен видео конференция арқылы кездесу өткізді, деп хабарлады Ақорда.

Қос тарап Қазақстан мен Дүниежүзілік банк арасындағы ынтымақтастықтың өзекті бағыттарын және келешектегі кооперацияның басымдықтарын талқылады.

Мемлекет басшысы Нұр-Сұлтан қаласына келген Анна Бьердеге ілтипат білдіріп, бұл оның Қазақстан мен Орталық Азияға жасаған алғашқы сапары екенін атап өтті.

"Біз Дүниежүзілік банкпен арадағы көпжылдық серіктестікті жоғары бағалаймыз. Осы уақыт аралығында банк елімізге 6 миллиард доллардан астам инвестиция құйды. Қазіргі таңда сіздермен бірлесіп, әртүрлі 12 жобаны, атап айтқанда, көлік, білім беру, экология және қаржы салаларындағы бастамаларды жүзеге асырып жатырмыз", - деді Қасым-Жомарт Тоқаев. 

Мемлекет басшысы Дүниежүзілік банктің Қазақстандағы бірқатар экологиялық мәселені шешуге үлес қосқанын, соның ішінде "Сырдария өзенінің арнасын реттеу және Солтүстік Арал теңізін сақтап қалу" жобасының екінші кезеңіне 1,5 миллиард доллар көлемінде қаржылай қолдау көрсеткенін айтты.

Тоқаев бес елдің басшысымен телефон арқылы сөйлесті

Осы ретте Қасым-Жомарт Тоқаев экологиялық проблемалардың шешілуіне баса мән беретінін, "жасыл экономика" мәселелеріне және осы саладағы ықпалдастықты жеке бақылауына алуға дайын екенін жеткізді.

Анна Бьерде Қасым-Жомарт Тоқаевқа кездесуге мүмкіндік бергені және Дүниежүзілік банкпен арадағы ынтымақтастықты жоғары бағалағаны үшін ризашылығын білдірді. Сонымен қатар ол елімізде Қазақстан президентінің басшылығымен жүзеге асырылып жатқан реформаларды қолдайтынын айтты.

55
Ыстық ауа райы

36 градус ыстық және жел: ертең ауа райы қандай болады

1086
(Жаңартылды 21:17 15.05.2021)
Қазақстанның бес облысында дабылды ескерту жарияланды

НҰР-СҰЛТАН, 15 мамыр - Sputnik. Синоптиктер республиканың басым бөлігінде ауа райы ашық болады деп болжайды. Бес облыста дабылды ескерту жарияланды.

Дабылды ескерту

Атырау облысында оңтүстік-шығыстан жел соғады, кей жерлерде секундына 15-20 метрге дейін жетеді. Түстен кейін 36 градусқа дейін қатты ыстық күтіледі.

Солтүстік Қазақстан облысында секундына 25 метрге дейін жел күшейеді.

Павлодар облысында кей жерлерде найзағай ойнап, секундына 20 метрге дейін жел күшейеді.

Қостанай облысында 35 градусқа дейін қатты ыстық болады деп болжануда.

Жексенбіде Қызылорда облысында кей жерлерде шаңды дауыл күтіледі, жел секундына 15-20 метрге жетеді.

Мегаполистегі ауа райы

Нұр-Сұлтанда күн бұлтты, жаңбыр жаууы мүмкін. Ауа температурасы түнде плюс 10-12, күндіз 27-29 градус ыстық. Желдің жылдамдығы секундына 9-14 метрді құрайды.

Алматыда күн бұлтты, жауын-шашын болуы мүмкін. Ауа температурасы түнде 7-9 градус, күндіз 19-21 градус ыстық.

Шымкентте күн ашық. Желдің екпіні секундына 13 метрге дейін жетеді, ауа температурасы түнде плюс 14-16, күндіз 27-29 градус ыстық болады.

1086
Кілт сөздер:
Қазгидромет, ауа райы