Сергей Цырульников

"Супермен боласың": танымал балуан алып күшке ие болудың құпиясымен бөлісті

977
Бес рет әлем рекордын жаңартқан алып күш иесі Сергей Цырульников Sputnik Қазақстан тілшісіне сұхбат берді

Астана, 24 ақпан – Sputnik, Дәурен Ерболат. Сергей Цырульников – танымал қазақстандық спортшы, қазақ балуандарының дәстүрін жалғастырушы, темірді саз балшықша илейтін алып. Ол 7 рет Қазақстан, 5 рет әлем рекордын жаңартқан. Оның есімі Гиннес рекордтар кітабына енген.

Sputnik Қазақстан тілшісіне берген сұхбатында Сергей балалық шағы, 21 күнде кез келген азаматтың алып күшке ие бола алатынын, қазақ батырларының дәстүрін жалғастыруға не себеп болғанын әрі алдағы уақытта қандай рекорд жаңартуды жоспарлап жүргенін айтты.

Барлығы балалық арманнан басталды

Халық арасында темірді саз балшықша илеп, 180 тонналық пойызды сүйреп, танымал болған балуан 1985 жылы Ақмола облысы Шортанды ауданы Новокубанка ауылында дүниеге келген. Оның айтуынша, үлкен спорттағы жолы ауылдағы волейбол секциясынан басталған.

Четырехкратный рекордсмен мира по силовым номерам Сергей Цырульников
© Sputnik / Владислав Воднев
Қазақ балуандарының ізін жалғастырушы Сергей Цырульников

"Ауылда жұмыс бітпейді ғой. Үй шаруасына араласып, шымыр болып өстім. Бала кезімнен маған алып күш иелері ұнайтын. Жан-Клод Ван Дамм, Арнольд Шварценеггердің фильмдерін көріп өстім. Ашығын айтайын, сол уақытта Қажымұқан Мұңайтпасовтың кім екенін білген жоқпын. Кейін оның қазақ елінің мақтанышы, теңдесі жоқ кәсіпқой балуан екенін кітаптан оқыдым. Қажымұқанның жасаған ерліктеріне тәнті болдым. Есейгенде мен де жасаймын деп өз-өзіме серт бердім. Бұл маған күш беріп, балалық арманымның орындалуына себеп болды" - дейді ол.

Өмірдегі өзгерістер

Сергей Цырульников  –  Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің түлегі. Мамандығы – дене шынықтыру пәнінің мұғалімі. Сондай-ақ, Қарағандыдағы университетте "Қаржы және кредит" пәні бойынша білім алған. Оны тәмамдаған соң, әскери борышын өтеп, келісімшарт негізінде 12 жыл Ұлттық ұланда, 4 жыл мемлекеттік күзет қызметінде жұмыс істейді. Майор шеніне дейін көтерілген. Алайда 2018 жылы әскери қызметін аяқтайды.

"Өткен жылы әскер қызметтен біржола кеттім. Басшылық не әскери қызметті, не хоббиді таңда" деп талап қойды. Мен екіншісін таңдадым. Себебі, ол кезде торға қамалғандай күйде жүрген едім. Өзімді дамытуға мүмкіндік болған жоқ. Франция, Перу, АҚШ, Украина, Түркия елдерінен шақырту келіп жатты. Ал мен Қазақстанның өңірлеріне шыға алған жоқпын. Сөйтіп, қазақ балуандарының дәстүрін жалғастырамын деп шешім қабылдадым. Оған еш өкінбеймін", - деді балуан.

Таңғажайып ерліктер

Ол осы күнге дейін 7 мәрте Қазақстан, 5 мәрте әлем, 2 мәрте Гиннес рекордын орнатқан. Осы орайда Сергей Цырульников есінде қалған трюктеріне тоқталды.

Оның айтуынша, күш атасы Қажымұқанның 2 атты ұстап, елді тәнті еткені оған қатты әсер еткен. Мұны 100 жыл өтсе де, ешкім қайталай алмаған. Себебі, бұл трюк – адам өмірі үшін қауіпті.

"Аты аңызға айналған балуан атамыздың ерлігін мен де қайталаймын деп тәуекелге бардым. Қателеспем, 2017 жылы 2 аттың басынан ұстадым да, бар күшімді салып, оларды 3 минут ұстап тұрдым. Кейін халық тарапынан  "бұрын аттар ірі болған, ал сенің атың кішкентай"  деген сын айтылды. Сөйтіп, 2 айдан соң, тағы рекорд орнатуға шешім қабылдадым. Осы жолы 4 атты ұстап тұрамын дедім. Оларды ұстап тұруға 12 мәрте талпындым. Нәтижесінде аттарды 50 секунд ұстап тұрдым. Сондай-ақ, 180 тонналық пойызды 20 метрге сүйреуімде есте қалыпты. Алғашында локомотивті 10 метрге сүйреген соң, өзімді жайсыз сезіне бастадым. Бірақ мақсатыма жетуім қажет болды. Пойызды 20 метр сүйреген соң, есеңгіреп қалдым. Біраздан соң есімді жинадым ̎, - дейді қазақ балуандарының дәстүрін жалғастырушы.

Тау қопарар талап

Әңгіме барысында балуан неге мұндай жанкештілікке барғанын, рекордтарды жаңартқаннан пайда таппағанын атап өтті.

"Қазақ балуандарының дәстүрін жаңғыртуға тиісті деңгейде көңіл бөлінбейінше ісімді жалғастыра беремін. Мен рекордттарды Сергей Цырульников ретінде ғана емес, оны қазақ балуандарының дәстүрін жалғастырушы және Қазақстан азаматы ретінде істеп жүрмін. Рекордтарға шоу ретінде қарау дұрыс емес. Мені рекорд орнатудан қомақты ақша тауып жүр деп ойлайтындар бар. Бұл – қате пікір. Себебі, әлем рекордын орнатардың алдында ұйымдастыру шараларына аз дегенде 500 мың теңгеден 2 млн теңге аралығында қаржы жұмсалады. Оны өз қалтамнан шығарамын. Пайда тауып жүрген жоқпын", - деді Сергей Цырульников.

Осы орайда ол тойларда өнер көрсететін жасырған жоқ.

"Менің шағын бизнесім бар. Бірақ онымен әйелім мен 2 баламды асырап отырмын деп айта алмаймын. Тойға шығып өнер көрсетемін (күліп). Мұнда да мен әншілер сияқты қомақты қаражат таппаймын. Менің бір рет сахнаға шығуым – 100 мың теңге. Қазақстандық жұлдыздармен бірге өнер көрсетемін, 30 минут бойы адамдардың көңілін көтеруге барымды саламын. Темір шынжырды үземін, адамдарды көтеремін. Кейін сахнаға әнші флешкасымен шығады да, фонограммамен ән айтады. Оған 1,5 – 2 млн теңге алады. Оны көргенде ішің ашиды. Кезінде ән айтуды да үйрену керек еді деп қынжыласың", - дейді балуан күліп.

Сергейдің құпиясы

Сонымен қатар Сергей Цырульников алып күшке ие болудың құпиясымен бөлісіп, кітап жазып жатқанын атап өтті.

"Менің жаттығуым изометриямен байланысты. Қарапайым тілмен айтқанда, изометрия арқылы мұрынмен дұрыс демалып, сіңірмен дұрыс жұмыс істеуді үйренесіз. Адам бойындағы негізгі күш бұлшық етте емес, cіңірде. Бағдарламамның негізгі мақсаты – адам бойындағы жасырын күшті пайдалануды үйрету. Қиын жағдайда адамның бойында адреналин бөлінеді. Осылайша, ол қолынан келмейтін әрекеттер жасауы мүмкін", - дейді Сергей.

Алып күш иесі осы орайда адамның бойында орасан зор жасырын күш барын мысалмен дәйектей өтті.

"Мысалы, Құдай сақтасын, жер сілкінді делік. Бала үйінділердің астында қалды. Анасы 100 келі бетонды орнынан жылжытып, баласын құтқаруы мүмкін. Міне, аталған жаттығу сізге адреналинсіз адам сенгісіз әрекеттер жасауға мүмкіндік береді. Өз организміңізді "супер" адам болуға дайындайсыз. Бұл әдіс кезінде КСРО КГБ-ның қызметкелерін дайындауға пайдаланылға. 21 күн бойы 15 минут сайын үзбей менің жаттығуымды жасасаңыз, бойыңызда күш-қуаттың артқанын байқайсыз. Жоқ дегенде шегені еркін майыстырасың. Қазіргі таңда кітап жазып жатырмын. Құпияларымның бір бөлігі сонда жазылады", - деді ол.

Оның айтуынша, кітапты қазақ тіліне аудару жоспарда бар. Ол 2019 жылдың соңында баспадан шығады. Оған қытайлық промоутер үлкен қызығушылық танытып отыр екен.

Табыстың кілті – табандылықта

Сондай-ақ балуан табысқа жетудің жолымен бөлісіп, алдағы жоспарлары туралы айтып берді.

"Наурызда жаңа рекорд орнатуды көздеп отырмын. 2011 жылы австриялық азамат 103 келілік адамды 1 қолымен 1 минутта 7 рет көтерді. Бұл Гиннес рекордтар кітабына ресми түрде тіркелген. Мұны 8 жыл бойы ешкім жаңарта алмай келеді. Сондықтан мен 110-115 келі адамды 1 қолмен көтеріп, 7-ден асыруды жоспарлап отырмын", - дейді Сергей.

Оның айтуынша, табысқа жетудің құпиясы өте қарапайым. Ең бастысы өз ісіңе адал болуың керек.

Қазақстандық балуан екі ұшақпен күш сынасты - видео
Видео предоставлено Sputnik Сергеем Цырульниковым

"Алдыңа қандай қиындықтар кездессе де, оған мойымай мақсатыңа жет. Өз жеңісіңе, өз мақсатыма сенімді бол. Мен изометриямен шұғылдана бастағанда көбі "сен болмайтын іспен айналысып жүрсің. Бұдан нәтиже шықпайды. Мақсатыңа жете алмайсың! Күшіңді шахтаға пайдалану керек" деп айтатын. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев пен Ресей президенті Владимир Путиннің алдында тұрғанда бойымды қуаныш кернеді. Маған сенбеген адамдар "бауырым, мұндай алып күшке қалай ие болдың?" деп сұрап жатады. Ал ол - талай жылғы еңбегімнің нәтижесі", - деді Сергей Цырульников.

Сөз соңында балуан жарты қойдың етін бір отырыста жейтінін, Fast food-пен тамақтанбайтынын, әрі кола ішпейтінін атап өтті.

977
Кілт сөздер:
қазақстандық балуан, сұхбат, Сергей Цырульников
Сұлтанғали Смайылов ұлдарымен бірге

"Оттан қорықпайтын адам жоқ": өмірін адам құтқаруға арнаған әулетпен сұқбат

334
(Жаңартылды 16:52 19.10.2020)
19 қазан – құтқарушылар күні. Биыл азаматтық қорғау органдарының құрылғанына 25 жыл болды. Sputnik Қазақстан тілшісі құтқару қызметінде жұмыс істейтін Смайыловтар отбасымен сұқбаттасты

АЛМАТЫ, 19 қазан – Sputnik. Өрт – тілсіз жау. Төтенше жағдайды алдын ала болжап білу мүмкін емес. Ал ұшқыннан шыққан өртті ауыздықтауда ондаған, тіпті жүздеген адамның маңдай тері жатыр. Зейнеттегі азаматтық қорғау полковнигі Сұлтанғали Смайылов бұл салаға 33 жылын арнаған. Артынан ерген екі ұлы да ізін қуды.

Өрт сөндірушіден департамент басшысына дейін

Түркістан облысы Қызылқұм ауданында дүниеге келген Сұлтанғали Смайылов 2020 жылы ақпанда зейнетке шықты. Алайда бұл саладан әлі де болса, алыстай қойған жоқ. Себебі екі ұлы да әкесі секілді қызмет бабын қатардағы өрт сөндіруші болудан бастады. 

"Нағашым өрт сөндіруші болды. Қазір ол кісі де зейнетке шықты. Нағашымның жұмысына қарап, елге қызмет жасап жүргенін көріп, бір жағынан формасына да қызығып осы саланы таңдадым", - деп бастады әңгімесін зейнеттегі азаматтық қорғау полковнигі.

Осылайша Сұлтанғали Иманғалиұлы 1987 жылы Алматыда өрт-техникалық училищесінде оқуды аяқтап, туған жеріне оралған. Сол жылы Түркістан қаласында өрт сөндіру бөлімінің қарауыл бастығы болып жұмысқа орналасқан.

"Бастапқыда қарауыл бастығы болдым. Бұл қазіргі тілмен айтқанда – ауысым жетекшісі. Бір ауысымға 10-12 жігіт түседі. Бәріміз бірге өртті сөндіруге барамыз, жетекші болған адам өрт қауіпсіздігі сақталуын бақылайды. Ал жалпы сол жердегі құтқарушылармен қатар жұмыс істейді", - деп түсіндірді алғашқы жұмысын Смайылов.

Айтуынша, еңбек жолын басшылық қызметтен бастауына бұған дейін әскер қатарында борышын өтегені, сонымен қатар Алматыда білім алып келгені әсер еткен.

Одан кейінгі жылдары аға инженер, аға анықтаушы, бөлім бастығының орынбасары, бөлім бастығы, облыстық төтенше жағдай басқармасының басшысы қызметін атқарған. Зейнетке шығар алдында Түркістан облысы ТЖД бастығының орынбасары болды.

"Жарылыс болып, құлап түстім"

Смайылов сұқбат барысында қызмет жолында есінде жақсы сақталған үш төтенше жағдайды айтып берді.

"Жұмысқа орналасқаныма бірнеше жыл болған кезде Шымкентте май сақтайтын ірі зауытта өрт шықты. Бізді қосымша күш ретінде жіберген болатын. Сол кезде адам шығыны да болды. Өрт сөндіру барысында қатты жарылыс болып, сол жарылыстан құлап түстім. Саусағым шығып кетіпті", - деп еске алды ол.

Оттан қорықпайтын адам жоқ
© Photo : Смайыловтар әулетінің жеке архивінен алынды
Зейнеттегі полковник басынан кешкен үш төтенше жағдай туралы айтып берді

Тағы бір оқиға – Төрткөлдегі мақта зауытыныңдағы өрт. Айтуынша, сол кезде күн өте қатты суық болған. Оған Төрткөлдің желі қосылып, өртті ауыздықтау оңайға соқпаған. Екі минут тоқтап қалсақ, желдің күшінен өрт сөндіргіш құрылғы қатып қалатын еді, дейді ол.

Келесі төтенше жағдай – Арыс қаласындағы жарылыс. Ол кезде облыстың төтенше жағдай департаменті басшысы еңбек демалысында болып, Смайылов басшылық қызметті атқарып жүрген. Әңгіме кезінде сол жердегі оқиғаны еске алды. 

"Арыс қаласына жақындағаннан-ақ жарылыстың дауысы, снарядтың ұшқыны ұшып жатты. Бізді көрген халық көмек сұрай бастады. Үш қабатты тұрғын үйдің ішінде мүгедек адам қалып қойғанын айтқан соң қызметтік автокөлікпен барып, сол кісілерді шығарып алдық", - деді ол.

Айтуынша, өрт сөндіру көлігінің ішінде тұрған кезде құтқарушылардың жанына жарылғыш зат түскен.

Иыққа погон таққан соң...

Сұлтанғали Смайыловтың екі ұл, екі қызы бар. Қос ұлының құтқару саласында қызмет етуіне өзі бастамашы болмаса да, үлгі бола білгенімен байланыстырды.

"Полиция, прокуратураның жұмысы өте қиын. Ұлттық қауіпсіздік қызметіндегілер үйдің бетін көрмейді. "Балам, әкенің жолын қуып, адал жұмыс істесең, жетістікке жетесің" дегенімде, ұлдарым бұл сөзімді құп көрді. Себебі өздерінің ынтасы болды. Мен қанша қинасам да, бұл саланы ұнатпай тұрса, қызмет ете алмайды", - дейді ол.

Әкенің сөзін кенже ұлы да қостай кетті. Азаматтық қорғау қызметінде екі жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан Ерғали Сұлтанғалиұлы әкесі мен ағасының формасына, еңбегіне қарап қызығушылық пайда болғанын жеткізді. Сондай-ақ, Қазақстанда құтқарушылардың білім алуы үшін бар жағдай жасалғанын айтты.

"Көкшетеу техникалық институтында тегін білім алдым. Ол жерде білім алған түлектерді жұмысқа міндетті түрде орналастырады. Иыққа погон таққан соң, өсуге деген талпыныс бар", - дейді Ерғали.

Смайыловтар әулеті
© Photo : Смайыловтар әулетінің жеке архивінен алынды
"Балам, әкенің жолын қуып, адал жұмыс істесең, жетістікке жетесің"

Ал тұңғыш перзенті Серікғали Сұлтанғалиұлы 19 жасынан бас азаматтық құтқару саласында қызмет етіп келеді. Биыл осы салада жүргеніне 11 жыл болды. Оның ішінде 2009-2018 жылдары өрт сөндіруші болған. Бұл жылдары елорда мен Шымкент қаласында жұмыс істеген. Кейінгі екі жылда лейтенант шешін алған соң Түркістан облысына ауысқан. 

"Үйдің үлкен баласы болған соң әкенің жолын жалғауды өзіме жетістік санадым. Екіншіден, бала күнімен құтқарушының қызметін көріп өстім. Елдің алғысын алып, ел игілігіне қызмет еткім келді. Әкемнің тарапынан таңдауыма қысым жасау не қарсылық таныту болған емес", - дейді үлкен ұлы.

Әкем – ұстазым. Ол кісі болса, басқа ұстаздың қажеті де жоқ. Өзі қатал әрі тәртіппен жүреді, дейді Серікғали әкесі жайлы.

Әке өсиеті

Сұлтанғали Смайылов қос ұлына Қазақстанның әр азаматын қорғау – қызметтік парызы екенін үнемі айтып отырады.

Ерғали Сұлтанғалиұлы
© Photo : Смайыловтар әулетінің жеке архивінен алынды
Ерғали Сұлтанғалиұлы құтқарушылар күнінің 25 жылдығына орай Түркістан облысы ТЖД бастығының алғыс хатымен марапатталды

"Елін, халық сүйген адам әрқашан өседі. Екі ұлыма да адамды оттан, судан қорғау – қызметтік парызы екенін үнемі айтып отырамын. Ұлдарымның жұмысына байланысты өміріне қауіп төнеді деп қорықпаймын. Не болса да қызмет бабындағы жағдай деп қараймын", - дейді Смайылов.

Үлкен ұлы, азаматтық қорғау аға лейтенанты Серікғали Сұлтанғалиұлы осы салада зейнетке шыққанша жұмыс істеуге дайын екенін жеткізді.

"Оттан қорықпайтын адам жоқ, алайда қауіпсіздік шараларын сақтаса бәрі жақсы болады. Ішкі тәртіп бойынша ғана жұмыс істеу қажет. Елге қызметке әрқашан дайынбыз. Зейнетке де осы салада шыққым келеді", - дейді үлкен ұлы Серікғали.

Ал кенже ұлы құтқару қызметінде қыздардың да көп жұмыс істейтінін айтып, болашақ жарының да осы салада қызмет етуі мүмкін екенін жеткізді.

334
Кілт сөздер:
сұхбат, өрт сөндірушілер
Тақырып бойынша
"Басқа іспен айналыса алмаймын" Әке жолын қуған полицейдің әңгімесі
"Таңдауым Ерланға түсті": ерлі-зайыпты полицейлер махаббат хикаясын айтып берді
17 жыл бойы краншы болған әйел: жұмысқа таңғы 5-те тұрамын
Көп жыл Назарбаевтың ұшағын басқарған пилот Елбасы туралы айтып берді
Елордада өрт сөндірушілер коронавируспен күресуге көшеге шықты – видео
Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов

Қашықтан оқыту қашан аяқталады Аймағамбетов эксклюзивті сұқбат берді

21038
(Жаңартылды 11:17 14.09.2020)
Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов Sputnik Қазақстан тілшісіне берген эксклюзивті сұқбатында көпті мазалап жүрген сауалдарға жауап берді

НҰР-СҰЛТАН, 12 қыркүйек – Sputnik, Ксения Воронина, Арман Асқар. Қазақстан коронавирустың шарықтау шегінен өтті. Дегенмен, тұмау маусымы кезінде вирустың екінші толқыны басталып кетеді деген қауіп бар. Сол себепті жаңа оқу жылын қашықтан білім беру форматында бастауға шешім қабылданды.

Мектепте кезекші сыныптар ашылса да, оған, көбінесе, бірінші сынып оқушылары барып жүр, қалғаны үйде отырып, сабақ оқиды. Сөз жоқ, ондайда ата-аналарға көп салмақ түседі. Себебі баланың жұмыс орнын жасақтау, техниканы орнату, сабақ барысы мен үй тапсырмасын қадағалау сияқты қосымша жұмыс пайда болады.

Sputnik Қазақстан тілшісіне сұқбат берген білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов қашықтан оқытудың артықшылығы мен кемшілігіне тоқталып, дәстүрлі форматқа ауысудың мерзімі туралы айтып берді.

- Асхат Қанатұлы, бүгінде қашықтан оқыту процесіне қатысты арыз-шағымдар аз емес. Әсіресе, ата-аналар тарапынан жиі сын айтылады. Көбісі балаларға көмектесеміз деп, еңбек демалысын қыркүйекке ауыстырған екен. Біреулер жұмысты мүлдем тастап кеткен. Енді, біреулер біраз ақша шығарып, балаларын білім беру орталықтарына беріп жатыр. Қашықтан оқыту шешімін қабылдағанда осы мәселелер неге ескерілмеді?

- Қашықтан білім беру шешімі эпидемиологиялық жағдайға байланысты қабылданған болатын. Біз де заңға бағынамыз, бас санитарлық дәрігердің қаулысын және жергілікті жердегі санитар дәрігерлердің шешімін орындауымыз керек. Олар карантиндік режимді реттеген, мектептерге қатысты шешімді де қабылдап отыр. Біз болсақ, осы шешімді орындап, қажетті жағдай жасап келеміз.

Ал ата-аналарды қолдау мәселесіне келетін болсақ, білім министрі ондай сұрақтарды қарамайды. Әлеуметтік қорғау және санитарлық қызмет мәселесі менің құзіретіме жатпайды.

Тағы оқыңыз: Депутат білім министріне шүйлікті: ведомство жауабы қандай

Негізі, қашықтан оқытуға қатысты арыз-шағымдар бізде ғана емес, басқа жақта да көп. Өзге елдердің бұқаралық ақпарат құралдары мен әлеуметтік желілерін қарап шықсаңыз, бәріне ортақ бір тенденцияны байқайсыз. Барлық жерде ата-аналар тарапынан сын айтылады. Себебі барлық жерде оларға қосымша салмақ түсіп жатыр. Сосын барлық жерде педагогтер балаларға көбірек білім беруге тырысады. Содан баланың онлайн сабақта отырғанын талап етеді.

Біз де халықаралық тәжірибені зерделейміз, шетелдегі әріптестерімізбен сөйлесіп тұрамыз. Әлем бойынша қашықтан оқытуға қатысты барлығына ортақ бірнеше проблеманың бар екенін көріп отырмыз. Мәселен, бізде қашықтан білім берудің сапасы төмен дейді. Өйткені интернеттің жылдамдығы баяу. Алайда жақсы интернеті бар дамыған мемлекеттердің өзінде қашықтан және дәстүрлі жолмен берілген білімнің арасында үлкен айырмашылық бар.

Негізі, біз де мектептердің ашылғанын қалаймыз және балалардың дәстүрлі форматта білім алғанын қолдаймыз. Иә, мұғалімдер үшін арнайы курстар ұйымдастырылды. Дегенмен, олардың жаңа форматта жұмыс істеу дайындығына қатысты мәселе бар.

- Биыл төртінші тоқсан төтенше жағдаймен тұспа-тұс келді. Артынан қашықтан оқыту жүйесі енгізілді. Ашығын айту керек, сол кезде оқушылар босаңсып кетті. Олардың білімін бағалау жағынан да жеңілдік жасалды. Қазір баға қою жүйесі өзгерді. Тіпті, бала онлайн-сабаққа уақытында қосылмаса, бағаны төмендету жағдайлары да бар. Мектеп формасын кию керек дейді. Сонда қашықтан білім алатын баланың білімі қалай бағаланады? Нақты бір регламент бар ма? 

- Мұғалім баға қойғанда тым қатты болмауы керек. Біз болсақ, осы жұмысты тым қатты регламентке де салып жібермеуіміз қажет. Себебі пәндер, сабақтар, жалпы педагогикалық жұмыс – бұл шығармашылық процесс. Бүгінде жалпы рекомендациялар бар. Соның бәрі мұғалімдерге арналған курстарда талқыланған болатын.

Сосын бала онлайн-сабаққа қосыла алмады, мектеп формасын кию керек дейсіз, ондай фактілер жалпыға бірдей емес екені белгілі. Үш миллион оқушының бәрі солай білім алып жатыр деп қабылдамау қажет. Онлайн-сабақтар кезіндегі эксцестер де солай.

Мен мұғалімдерді қорғап отырған жоқпын. Бірақ педагогтерге де қашықтан білім беру оңай емес екенін түсінуіміз керек. Қазір маңызды трансформация жүріп жатыр. Педагогтер, оқушылар мен ата-аналар жаңа жағдайға бейімделуде.

Бүгінде 500 мыңға жуық педагог жаңа жағдайға тап болды, проблемалар да бар. Бірақ сабақтар жалғасуда. Иә, кей кезде асыра сілтеу де бар. Мен төртінші тоқсанда анық бір нәрсені айттым, баланы экранның алдына мектеп формасында отырғызудың қажеті жоқ. Барлық бала экранның алдында отырсын деген талап жоқ. Бір жерде байланыс дұрыс істемесе, оқушыларға бейнетрансляцияны ағытуға рұқсат болсын деп кеңес бергенбіз.

Біз әріптестерімізбен осы іспетті жағдайларды күнде талқылап отырамыз, кемшін тұстарын көрсетеміз, жаңа жолдарын ұсынамыз. Мен өзім аптасына, кем дегенде үш рет білім беру бөлімдерінің басшыларын жинап, кеңес өткізіп тұрамын.

Біз стриминг қосамыз да, оған 300-ден астам адам кіре алады. Олардың ішінде жергілікті жердегі әдістемелік кабинеттер де бар. Жазда тікелей мектеп директорларымен жұмыс істедік. Бүгінде арнайы чаттар бар, сол жерге барлық шешімді жіберіп отырамыз. Мектеп директорлары бәрін біліп отырады. Осылайша, әрбір педагогке министрліктің ұстанымын жеткізуге мүмкіндік бар.

- Сіз өзіңіз қашықтан оқытудың қандай артықшылықтарын көріп отырсыз? Жаңа мүмкіндіктер бар дейді...

-   Негізі, білім беру синхронды ("онлайн" немесе "стриминг", ондайда оқу процесі тікелей эфир арқылы жүргізіледі - Sputnik) форматтан бұрын асинхронды сипатта болуы керек. Бұл – қашықтан оқыту қағидаттарының бірі.

Бала 6-7 сабақ бойы экранның алдында отыра алмайды, үнемі отыруға да міндетті емес. Ал онлайн-сабақ кезінде оқушыны "5 минутқа кетіп қалғаны" үшін жазаласа немесе бағасын төмендетсе, олай істеген дұрыс емес. Ондай жағдайлар бар шығар, бірақ көп емес сияқты.

Тағы оқыңыз: Қашықтан оқытуға 70 млн доллар бөлінгені рас па - Аймағамбетов жауап берді

Бүгінде педагогтердің басым бөлігі синхронды білім берудің тиімсіз тұстарын түсінді. Ал асинхронды формат кезінде бала қалаған уақытта сабақ оқиды. Қашықтан оқытудың артықшылығы да сол, оқушы берілген тапсырманы өзіне ыңғайлы уақытта орындай алады. Дәл осы артықшылықты тиімді пайдалану қажет. Педагогтерге арналған курстар кезінде біз осы мәселеге баса назар аудардық. Бір жерде асыра сілтеу болып жатса, оны түзейтін боламыз.

- Қашықтан оқытудың тағы бір артықшылығы бар емес пе? Ата-аналар мектеп бағдарламасын терең зерделей бастады, оқулықтарға қатысты сұрақтары да көбейді. Бұған дейін сіз оқулықтарды құрастыру тәсілдері өзгереді деп айтқансыз. Авторлар мен сарапшыларға арналған оқыту шаралары болады дедіңіз. Осы жұмыс басталды ма?

- Бұл жұмыс атқарылып жатыр. Өткен аптада мен баспалар, авторлар мен сарапшылармен кеңес өткіздім. Авторлар мен сарапшылар үшін университеттерде арнайы курстар ұйымдастырылды. Бұл жерде маңызды бір мәселені ескеру керек, мықты мамандардың барлығы бірдей дидактика мен педагогика жағынан жақсы оқулық шығара бермейді. Авторларға да көмек пен қолдау қажет. Оған қоса, мектептерде әдістеме де, оқу бағдарламалары да өзгерді. Сондықтан барлық оқулық сараптама мен апробациядан өтуі керек. Сол жерде мұғалімдер, сарапшылар мен авторлар бәрін қарайды, талқыға салады, бір шешімге келіп, өзгеріс енгізеді.

Талқылаудан кейін апробация басталады. Біз балалардың жаңа оқулықты қалай қабылдағанын зерделейміз. Мұғалімдерге қаншалықты қиын болды, осы жағын да қараймыз. Содан барып бағдарлама бекітіледі де, оның негізінде оқулық басылып шығады.

Сосын мектеп оқулықтарын шығаратын баспаларға жаңа талаптар қойылып отыр. Мәселен, оқулықтардың электронды нұсқасы тегін болуы шарт.

- Жаңа стандарт бойынша жазылған оқулықтар қашан шығады?

- Біз осы жұмысты 12 жылдық білім беру жүйесіне көшу шараларымен үндестіруіміз керек. Әйтпесе, екі жұмыс болып кетеді, бюджеттен артық шығын шығады. Бала бірінші сыныпқа барған кезде жаңа оқулықтарды да алуы тиіс. 

- 2021 жылы 12 жылдық білім беру жүйесіне көшу жоспарланған болатын. Қашықтан оқытудан кейін осы жоспар кейінге шегеріле ме?

- Жоқ, ол әсер етпейді. 12 жылдық білім беруге көшу жоспар бойынша атқарылып келеді.

- Коронавирус шыққанда пандемия 2023 жылға дейін жалғасады деген болжам болған. Осыған байланысты "қашықтан оқыту үш жылға созылуы мүмкін" деген негативті сценарийді қарастырып отырған жоқсыз ба?

- Жоқ, қашықтан оқыту үш жыл болмайды. Біз біртіндеп дәстүрлі білім беру формасына көшуді жоспарлап отырмыз.

- Сонда осы жоспардың мерзімі қандай? Қашықтан оқыту қашан аяқталады?

- Соңғы шешімді бас санитарлық дәрігер қабылдайды. Дәл қазір ол шешімнің қай кезде шығатынын айта алмаймын. Әзірше, қашықтан оқытуды тек бірінші тоқсанда ғана қалдыруға ұсыныс жасалды.

- Ашығын айту керек, бүгінде мектеп тапшылығы мәселесі әлі де бар. Нұр-Сұлтанның өзінде орын тапшылығы сезіледі. Карантин болмай тұрғанда кейбір сыныптарда 40 оқушы отырды. Енді, пандемиядан кейін қатаң санитарлық талаптар болады. Осындай жағдайға дәстүрлі білімге көшу шаралары қалай атқарылады?

- Енді, республика бойынша 7 мың мектептің барлығы толып тұрған жоқ. Басым бөлігі бір ауысыммен жұмыс істейді. Сосын шағын жинақты мектептер бар. Мәселен, ауыл мектептері жартылай бос тұр. Ондай мектептер жылда жабылады, себебі бала жоқ, адамдар ауылдан қалаға көшіп жатыр. Содан қаладағы мектептер балаға тез толып кетеді.

Ал оқушы көп болса, мектеп инфрақұрылымы да соған сай болуы қажет. Спорт залдары, асхана, компьютерлік техника – бәрі-бәрі бала санына сәйкес жасалауы шарт. Егер мектепте 25 балаға бір компьютер келсе, онда цифровизация туралы айтудың өзі қисынсыз.

Мәселен, қазір компютерлерді тым көп алып жатырсыңдар деп сын айтатындар аз емес. Соның бәрін не үшін алып жатырсыңдар дейді. Бүгінде осы шаралардың арқасында 5 оқушыға бір компьютер келеді. Демек, жағдай өзгерді. Солай емес пе?

Бұдан бөлек, физика, химия мен биология кабинеттерін жасақтау, мультимедиялық кабинеттер мәселесі бар. Бұның барлығы пандемияға қарамастан, шешіліп жатыр.

Әрине, коронавирус пандемиясы білім беру жүйесіне өз әсерін тигізді. Дегенмен, қазіргі жағдайды тиімді пайдалансақ, білім беру саласын модернизациядан өткізіп алуға мүмкіндік бар.

Анықтама: 2020-2021 оқу жылында 3,3 миллион оқушы білім алуға кірісті. Олардың ішінде бірінші сыныпқа барған 352 мың бала бар.

Бастауыш сынып оқушылары кезекші топтарға барып, мектепте сабақ оқи алады. Бұдан бөлек, шағын жинақты мектептің балалары дәстүрлі форматта білім алып жүр. Жалпы, ондай оқушылардың саны 800 мыңға жуық. Ал 2,6 миллион бала қашықтан сабақ оқиды.

21038
Кілт сөздер:
коронавирус, мұғалімдер, оқушылар, Білім және ғылым министрлігі, Асхат Аймағамбетов
Қорғаныш құралдарын киген қызметкерлер

Министр Ресеймен арадағы шекарада бақылау бекеттерін қоюды ұсынды

0
Министрдің айтуынша, тексеріс жүргізуге мораторий енгізілгеннен кейін ветеринариялық және фитосанитариялық бақылау жүргізу қиындап кеткен

НҰР-СҰЛТАН, 20 қазан – Sputnik. Ауыл шаруашылығы министрі Сапархан Омаров республика бойынша жануарлардың аса қауіпті аурулары мен зиянды организмдерінің таралуына қарсы бірнеше шараны ұсынды, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан тілшісі.

Осы мақсатта министр үкіметтен қыруар қаржы сұрады. Оған ветеринариялық және фитосанитариялық қадағалаудың ұлттық жүйесін құру жоспарланған.

"Ветеринариялық және фитосанитариялық қадағалаудың ұлттық жүйесін құруға республикалық бюджеттен 3 миллиард теңге бөлінуін сұраймыз. Сондай-ақ, әкелініп жатқан өнімге жедел ден қою және тиімді бақылау мен қадағалау мақсатында Ресей Федерациясы сияқты шекаралық бекеттердің тура маңынан ветеринариялық және фитосанитариялық бақылау бекеттерін орналастыруды ұсынамыз", – деп атап көрсетті Омаров.

Министрдің айтуынша, тексеріс жүргізуге мораторий енгізілгеннен кейін ветеринариялық және фитосанитариялық бақылау жүргізу қиындап кеткен. Инспекторлар белгілі бір нысанға барып тұрып, тексеріс жасай алмайды.

"Осыған байланысты нысандарға барып жасалатын тексерістерді, сондай-ақ, профилактикалық мақсаттағы ветеринариялық және фитосанитариялық қадағалау түрлерін мораторийден шығаруды ұсынамыз", – деді Омаров үкіметтің бүгінгі отырысында.

Оқи отырыңыз: Құс тұмауы: қырылған құстың саны миллионға жақындады

Бұдан бөлек, бүгінде жедел карантин енгізуге және инфекция ошағын жабуға біраз уақыт кетеді. Себебі әкімдердің қаулыларын келісу, бекіту және күшіне енгізу үшін 5-15 күндей күту керек. Ал ол уақыттың ішінде инфекция басқа жерге таралып кетуі әбден мүмкін. Ауыл шаруашылығы министрлігі шектеу шаралары туралы шешімді бекіту және тіркеу мерзімін 1 күнге дейін қысқарту қажет деп санайды.

0
Кілт сөздер:
мораторий, Ауыл шаруашылығы министрлігі
Тақырып бойынша
Солтүстік Қазақстанда 256 мың құстың қырылуына тұмаудың қатысы жоқ болып шықты
Қостанай облысында карантин күшейтілді
Базардағы құс өнімдерін тұтыну қауіпті ме – министрлік өкілдері жауап берді
Ауыл шаруашылығы министрлігі өлген құстарға өтемақы төлеу тәртібін түсіндірді
Одақ президенті құс тұмауына қатысты болжам жасады