Ілияс Есмағамбетов

Спутник V вакцинасын әзірлеуге қатысқан қазақ жайлы не білеміз

2605
(Жаңартылды 12:02 15.02.2021)
Коронавирусқа қарсы әлемде тіркелген алғашқы "Спутник V" вакцинасын әзірлеу бойынша вирусологтар тобы жұмыс істеді. Әзірлеушілер қатарында қазақ Ілияс Есмағамбетов те бар. Sputnik агенттігі жас ғалыммен сұқбатты назарларыңызға ұсынады

- Ілияс Болатұлы, сіздің ұлтыңыз қазақ, бірақ, Ресейде туғаныңыз белгілі. Сіздің ата-анаңыз ресейлік қазақтар ма, әлде Қазақстаннан көшіп барды ма?

- Мен жартылай қазақпын, әкем жағынан. Менің әкем мұнда Шымкенттен көшіп келген. Ол Бауман университетінде оқып, осы оқу орнында аспирантураны аяқтады. Әкемнің мамандығы аэроғарыш технологияларымен байланысты. Ол КСРО тарағанға дейін Ресейде жұмыс істеді. 90-шы жылдардың басында Қазақстанға қайта оралды.

Один из создателей вакцины Спутник V кандидат биологических наук Ильяс Есмагамбетов
© Sputnik / Владимир Астапкович
Ілияс Қазақстанға жиі келіп тұратынын айтады

Мен Мәскеу облысында туғанмын. Бірақ, Қазақстанда жиі боламын, әрине. Қазір де барып тұрамын. Әкем жағынан жақын туыстарым Қазақстанның төрт қаласы – Шымкент, Алматы, Байқоңыр және елордада тұрады. Соңғы рет Қазақстанға екі жыл бұрын бардым.

- Бүгінде вирусолог мамандығына сұраныс жоғары. Ал, сіз неге бұл мамандықты таңдадыңыз?

- Мен – биотехнолог және молекулярлық биологпын, биология ғылымдарының кандидатымын. Мұның барлығы оқу кезінде өздігінен қалыптасты. Мен Мәскеу мемлекеттік қолданбалы биотехнология университетінде білім алдым. Бізде "Молекулярлық биотехнология" пәні басталған кезде, маған ол қатты ұнады.

Один из создателей вакцины Спутник V кандидат биологических наук Ильяс Есмагамбетов
© Sputnik / Владимир Астапкович
Маман Гамалея орталығында 10 жылға жуық қызмет етеді

Одан кейін тәжірибе басталды. Сол арқылы мен Гамалея атындағы ұлттық зерттеу орталығына келдім. Біздің университеттегі биология, вирусология және гендік инженерия кафедрасында Гамалея орталығы директорының орынбасары Борис Савельевич Народицкий сабақ берді. Ол мені орталықта тәжірибеден өту үшін бағыттады. Ал мен мұнда ұзаққа тұрақтап қалдым. Гамалея орталығында еңбек етіп жатқаныма 10 жылға жуықтады.

- Кандидаттық диссертацияны қандай тақырыпта жаздыңыз?

- Бұл – аденовирустық векторлардың тұмауға қарсы қорғаныш қасиеттеріне арналған зерттеу.

- Гамалея орталығы да дәл осы аденовирустық векторларды қолдану арқылы әзірленетін вакциналар бойынша жұмыс істейді емес пе? Алайда, медицина мен вирусологияға қатысы жоқ адам үшін мұның не екенін түсіну қиын. Қарапайым сөздермен түсіндіріп бересіз бе?

- Вектор дегеніміз – ағзаға инфекция қоздырғышын емес, ол туралы ақпаратты жеткізуге қажетті наноконтейнер іспеттес. Бұл генетикалық ақпарат патоген, яғни, бұл жағдайда коронавирус ағуызын кодтайды. Яғни, вектор инфекциялық процесс тудырмайды. Оған қарсы иммунитет түзілуі тиіс патоген тралы ақпаратты енгізеді.

- Сіз Спутник V вакцинасын әзірлеушілер қатарына қалай қосылдыңыз?

- Біздің орталықта аденовирустық векторларды өндіру және сынау технологиялары қарастырылған үш зертхана бар. Мен осындай зертханалардың бірінің мүшесімін. Үлкен ұжымның маңдай тер еңбегінің нәтижесі ретінде вакцинаны мақтан тұтамын. Ал, ондағы менің үлесім соншалық үлкен деп санамаймын.

- Сонда да, коронавирусқа қарсы вакцина – сіздің еңбегіңіз. Бастапқы кезде Спутник V туралы жалған ақпараттың таралуы сізді алаңдатпады ма?

- Жоқ, мен әрбір адам өзі қалағанды естиді деп ойлаймын. Екіншіден, менің мұндай ақпараттарды оқитын уақытым жоқ. Әрине, кейбір видеоларды көрдім. Интернетте адамды жаңылыстыратын ақпарат өте көп. Себебі, адамдар вирусология жайлы аз біледі. Сондықтан, мұндай жаңалықтар үшін ренжіген жоқпын және көңіл-күйім түспеді. Өйткені, мен өзім түсінбейтін ғылым саласы туралы видео көрсем, мен де ештеңе түсінбес едім.

- Сіздің ойыңызша қоғамдағы бұл олқылықты қалай түзетуге болады?

- Вирусология жайлы білгісі келетін азаматтар үшін қысқа әрі түсінікті тілде иммунология және молекулярлық биология туралы курстар жүргізу керек.

- Әзірше мұндай курс жоқ. Сол себепті, екпе салдыру керек пе, жоқ па деп екіұдай ойда жүргендер үшін не айтасыз?

- Мен екпе салдыру әркімнің жеке ісі деп ойлаймын. Ал, егер, сіз вакциналаудан кейін жағдай ушығып кетеде деп қорықсаңыз, керісінше, вакцина вирустан қорғануға 90%-тен жоғары кепілдік береді. Бұл ресми мәлімет. Вакциналауға қарағанда, ауру жұқтыру әлдеқайда қауіпті. Әсіресе, егер сіз мінсіз денсаулығыңызбен мақтана алмасаңыз.

- Өзіңіз екпе салдырдыңыз ба?

- Иә, әрине. Зерттеу жүріп жатқанда алғашқы болып екпе салдырғанның бірімін. Вакцина Ресейде қолжетімді болған уақытта менің мұндағы туыстарым да екпе салдырды. Ал, Қазақстандағы туыстарыма әлі вакциналау жасалмады.

- Қандай да бір жағымсыз әсері болды ма?

- Бірінші компоненттен кейін аздап дене қызуым көтерілді. Мен осы мәселеге тоқталғым келеді: векторлық вакциналар не себепті ең тиімді вакцина ретінде қарастырылатынын түсіну керек. Олар инфекциялық процесті имитациялайды. Сондықтан, жоғары температура түрінде ағзаның қысқа уақытқа созылатын иммундық әсері болуы мүмкін. Бірақ, бұл адам ауру жұқтырды деген сөз емес. Бұл жай ғана иммундық жүйенің жауабы.

2605
Кілт сөздер:
қазақ, вакцина
Тақырып бойынша
Адам коронавируспен ауырса, вакцина салдырмауға бола ма – министр жауабы
Қазақстан сын-қатерлерге дайын ба - министр "Б" жоспары туралы айтты
COVID-19-бен ауырмаған және вакцина салдырмаған адамдарды не күтіп тұр
Коронавирусқа қарсы вакцина бедеулікке ұшыратпайды
Коронавирус жұқтырған симптомсыз науқасқа вакцина салуға бола ма?

"Үйде ойыншықтардың көзін алып тастайды": салафизм ағымында болған әйел сұқбаты

2086
(Жаңартылды 15:51 03.03.2021)
Алматы облысында тұратын 39 жастағы әйел 2001 жылы бүркене бастаған. Содан 2012 жылға дейін салафизм ағымында болған. Жат ағымның жетегінде жастық шағын өткізген келіншек кейінгі жылдары қалыпты өміріне оралып, қазір екі бала тәрбиелеп отыр

АЛМАТЫ, 1 наурыз – Sputnik. Алматы облысында тұратын Қаламқас Аманжанова (аты-жөні өзгертілген) 19 жасында дінге бет бұрған. Алайда жат ағымның жетегінде кетті. Қазір 39 жастағы әйелдің екі баласы бар. Үш күндеп сапарға шығып, зікіршілердің арасында жүрген. Қазір отбасы қалыпты өмір сүруде. Ал әйелдің өткен өмірі туралы айтары бар. Келіншек Sputnik Қазақстан тілшісіне салафизмге қалай келгенін, ағымның ішкі заңдары, салафизмге деген қазіргі көзқарасы туралы айтып берді.

- Қаламқас, әңгімені исламға келуіңізден бастасақ, намаз оқып, орамал тағуыңызға біреудің ықпалы болды ма? Әлде өз қалауыңыз ба?

Салафизмге 2001 жылы келдім. 1999 жылы мектеп бітірген соң әпке-жездеммен бірге тұрдым. Ол кісілер намаз оқитын еді. Үйде күнде уағыз айтылатын, соларды тыңдап отыратынмын. Әпкем ылғи "намазға қашан жығыласың?" деп айтып отыратын. Сонда да екі жыл жүрдім. Ойландым. Бір күні Құран аяттарын жаттадым. 2001 жылы күзде бірінші қыркүйекте исламға келдім. Өйткені сол жылы қазақ-араб руханият университетіне түстім.

Ректорымыз оқу орнына орамалсыз келмесін деп айтты. Тым болмаса орамалды артына қаратып тарту керек деді. Ол жерде әйел адам шаш көрсетпеуі керек. Ұзын көйлек, белдемше кию қажет, шалбар киіп баруға болмайды. Ол жылдары мұның бәріне дайын болмадым. "Жарайды" деп, сабаққа барған жылы орамал тақтым, ұзын кидім. Содан 11 жыл бойы намазға жығылдым. 2012 жылы аяқастынан оқымай қойдым. 

Ал хиджабты 2009 жылы шештім. Ол жылы аяғым ауыр болатын. Орамал таққан кезде мойным қысылып, дем ала алмай қаламын дедім. Жолдасым орамал шешуіме қарсы болды. Құран кітаптарды бірге оқып, іздендік. Орамал таққан кезде мойным қысылатынын айтып жүріп, шештім. Бірақ кең көйлектер кидім.
Қазір қысқа кимеймін, бірақ денеге жабысып тұратын киімдерді кие беремін. Бұрынғыдай бүркенгім келмейді.

-  Салафизм ағымында отбасы мүшелеріне қандай да бір шектеу қойылған ба?

Ең бірінші мәселе – балада. Отбасыда баланы сәби күнінен исламға үйретеді. Балиғат жасына келгенде, ұл бала 12-13 жасқа келгенде ағымға сай киініп, намаз оқуды міндеттейді.

Үйде ойыншықтардың бәрінің көзін алып тастайды. Өйткені жын-шайтан балаға көз арқылы әсер етеді дейді. Үй ішіне көз салынған суретті ілуге болмайды. Табиғат, су суреті ілінеді. Адамның, жылқының суретін қойдырмайды, түнде көз арқылы жын-шайтан балаға келеді деп айтады.

Үйде айна көп болмау керек, өзің қарайтын бір айна ұстауға болады.

Ер адам сақалды болуы керек, балағы қысқа шалбар киюі керек. Сақал өсірген кезде де ол кеудеге дейін түсіп тұру керек. Автобуста басқа адамның қолы тиіп кетсе, дәрет алу керек деп жуынады.

Әйел үйдің тірлігін істейді. Әйел жалғыз өзі сыртқа шықпауы керек, жанына біреуді ертіп жібереді. Сыртқа шыққанда артық ештеңе істеуге болмайды. Кешке кімнің не істегенін, қайда барғанын тексеріп отырады.

Теледидарды да көп көрмейтінбіз. Мультфильм, киноның да ішінде көруге болмайтындары бар. Теледидардан тек жаңалық көретінбіз.

- Әйелге деген көзқарас қандай еді?

Қатал. Әйелді кемсітпеуі мүмкін, менің таныстарым, туыстарымның арасында кемсіту болған емес. Бірақ тыйымдар бар. Сыртқа шыққанда елдің көзіне қарамау керек. Қысы-жазы қап сияқты кең көйлек кидік. Жаздың ыстығында қалың киімді киесің, базарға бір барып келгенде үстіңнен тер су сияқты ағатын.

Сыртта "күннің ыстығында неге тағып алған?" дегенді жиі еститінмін. "Бұлар орысша білмейді, ақымақ" деп айтатын. Шыдайтынмын, бірақ адамға айтып қалуға тырысатынмын. "Сіз мені білмейсіз, қаласам қазақша, орысша, арабша сөйлеймін, бұл – менің құқығым" дейтінмін.

Ал үй ішінде қонақ келгенде орамалсыз жүруге болмайды.

Қарап тұрсам, көп мәселені қолдан істейді. Ұзын киіп, баспалдақтан талай шалынып қалған күндерім болды. Себебі көйлек тобықтан төмен тұруы керек. Қара түсті немесе жарқырап тұратын киім киюге болмайды. Адамның көзіне түспей, қарапайым киіну қажет. Исламда жасыл түсті жақсы көреді деп, жасыл реңкті киім таңдалды.

- Салафит отбасыда туған қыздардың жай-күйі қандай? Не дегенмен олар бала күнінен орамал тағып, мектепке барады.

Қыз балаға өте қиын. Себебі оған кішкентай күнінен орамал таққызады. Сыртта көргендер "мына бала кіп-кішкентай болып неге орамал тағып алған" деп сөйлейді. Мектепке барғанда "белая ворона" дейді. Ондайды талай көрдім. Мектептен қысым көреді, директордан сөз естиді. Жоғары жақтан келгендер "орамалды шеш" дейді, әке-шешесі "шешпе" дейді. Екеуінің ортасында қиналады, ойланады, жүйкесіне әсер етеді. Біз зайырлы елде тұрып жатырмыз. Біріккен Араб әмірліктерінде тұрып жатсақ түсінер едім...

Шындап келгенде, киім маңызды емес, киімге қарамау керек, бастысы – адамның ниеті. Намаз оқы, орамал тағуың міндет емес. Қыздарды орануға міндеттеуге болмайды.

Мен де екі баланың анасымын. Қайтадан намаз оқығым келсе, тез арада намаз бастай аламын. Себебі ұмытқан жоқпын. Бір күнде оқып кете аламын. Осыны балама жай айтып отырамын, ар жағын өзі біледі. Оны мәжбүрлеп, міндеттемеймін. Мен оқыдым, сен де оқы демеймін. Ата-аналар осыны білсе екен.
Мен намаз бастаған кезде туыстарым неге оранып алдың деп айтатын. 2012 жылдан бері намаз оқымаймын. Қазір 39 жастамын. Енді ағаларым, туыстарым "намаз оқып жүрсің бе?" деп сұрайды. "Жоқ" десем, "неге тастап кеттің, намаз оқығаның жақсы еді ғой" дейді.

Жаман жолда жүрген жоқпын. Үйдің тіршілігі, бала. Менде басқа ештеңе жоқ.

- Салафизм ағымында болған адам ретінде қазір ол ағым жайлы ойыңыз қандай?

Мұны топастық деп айтар едім. Ананы болмайды, мынаны болмайды деп исламды өздері үшін қиындатып алған. Арасында жүргенде "Ислам не деген қиын" деп ойлайтынмын. Тырнақ бояма, қасыңды жұлма, шашыңды қима дейді. Шашты ұзын етіп өсірдік. Ол орамалдың астында демалмайды. Енді көзім ашылды. Құранды зерттеп, оқи бастадым. Содан кейін ғана исламның қиын емес екеніне көзім жетіп отыр.

Салафизм мен намаз оқитын жай мұсылманның арасы – жер мен көктей. Өйткені адам өзін жеңіл сезінуі үшін ыңғайлы өмір сүруі керек. Ал салафизмде көп затқа тыйым салынады.

- Кейде діннің жанында ұлт туралы айтылмайтынын естиміз. Сізде де солай болды ма?

Біз мұсылман бауырмыз дедік. Ол кезде "Мен қазақпын" деп айтпаппын. Бірінші орынға мұсылмандықты қояды. Ислам бойынша бауырмыз деп жүрдік. Қазақ, орыс, неміс болсын, кім орамалда жүреді, сол адаммен амандасасың. Танысаң да, танымасаң да "Ас-саляму алейкум" деп амандасып өтесің. Бұл – міндетті.

Оның қандай ағымда екені бізді қызықтырмайды. Орамал тағады, мұсылман, намаз оқиды – болды.

"Братья и сестры по исламу" деп айтатынбыз. Қай ұлттан екенін ешкім қарап, зерттеп жатқан жоқ.

- Дінге бет бұрған жастарға не айтасыз?

Қазір жастардың көбі дінге бет бұрып жатыр. Мешітте де, көшеде де жиі көремін. Жайнамаз ұстап өтіп бара жатады. Көшеде намаз оқиды. Олар ішкі түйсікке мән берсе екен деймін. Елдің сөзіне емес, өзі ізденіп, хадистерді қарап, ойланып істесе дер едім. Әркімнің өз ойы бар. Біреудің ақыл айтуға құқығы жоқ. Айтуы мүмкін, бірақ оны қабылдау-қабылдамауды өзі шешеді.

- Күйеуіңізбен қалай таныстыңыз?

Жолдасым да исламда болды. 2003 жылы исламға келген екен. Көбіне мешітке қонды. Үш күндікке тауға, үйге ме басқа жаққа кететін. Зікіршілердің арасында болған. Дөңгеленіп отырып, зікір айтатынбыз дейді.

Ол кісінің әйелі болған. Әйелі исламға келмепті. Негізі отбасыда ортақ шешімге келуі керек. Әйелі исламда болмаған.

Исламда сен маған ұнайсың деп барып айта салмайды. Оларды үшінші адам таныстырады. Жолдасым екеумізді үшінші адам солай таныстырды.

Салафизм заңды некені мойындамайды. Оның мәні жоқ дейтін. Ең бастысы Алла алдында адалсың, ол сендерді көріп тұр дейтін. Құжат үшін заңды некеге тұруға болады, бірақ оны міндетті санамайды.

- Қаламқас, ашық әңгімеңізге рақмет!

2086
Кілт сөздер:
дін, әйел, салафиттер
Тақырып бойынша
"4 адамның басын кесіп алған": қазақ жігіттерінің Сириядағы қылмысы жарияланды
"19 рет тұрмысқа шықты". Сириядан оралған қазақ әйелінің әңгімесі
Сириядан оралған әйелдер небір сұмдықты бастан кешіргенін айтты
Діни мерекелер күнтізбесі - 2021
Сирияда бірнеше қазақстандықты өлім жазасына кесті – ҰҚК
Толқын Забирова - әнші

"Ондай әнді қазір ешкім жазбайды": Толқын Забирова жастарға кеңес берді

1063
(Жаңартылды 17:30 22.02.2021)
Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, әнші әрі ұстаз Толқын Забирова шәкірттеріне үнемі айтып отыратын кеңесі мен ұстаздарға қойылатын талап туралы айтты. Сондай-ақ пандемия кезінде бос уақытта немен шұғылданып жүргеніне тоқталды

АЛМАТЫ, 22 ақпан –  Sputnik. Өз мамандығын сүйіп, бар жан-тәнімен сол салаға бет бұрып, талаптанатын шәкіртті барлық ұстаз бағалайды. Ұстаз да соған сай бойында бар білімді "көремін, білемін, оқимын" деген балаға беруге асық болары сөзсіз. Сондай кісінің бірі – әнші Толқын Забирова. 20 жылдан бері Жүргенов атындағы Қазақ Ұлттық өнер академиясында сабақ беретін білікті ұстаз Sputnik Қазақстан тілшісіне ұстаз бен шәкірт бойында болуы қажет қасиет пен дауыстан "айырылып" қалмаудың жолдарын айтты.

Ұстаз болу – үлкен жауапкершілік

"Ұстаз болу оңай емес. Өзіңде бар білімді өзгемен бөлісу – үлкен жауапкершілік. Бұл еңбекке қабілеттілікті талап етеді. Өзімен-өзің жұмыс істеп, өз дәрежеңді жоғары көтеруің керек. Себебі әртүрлі студент кездеседі, әртүрлі сұрақ қояды. Соның бәріне жауап беруге дайын болуың керек", - деп бастады әңгімесін Толқын Забирова.

Әнші ұстаздың сана-сезімі, ой өрісі өте жоғары болуы керек деп есептейді. Неғұрлым көп оқып, көп ізденген ұстаз шәкірттермен пікір алмасып, түсінісе алады.

"Қазір онлайн сабақ жүріп жатыр. Аптасына екі рет 20 минут студенттермен жүздесеміз, сонымен сабақ бітеді. Ал қалған уақытта студент Youtube арқылы немесе онлайн сабақ арқылы әртүрлі методиканы көріп, соның ішінен өзіне керегін алып қалуы керек. Шәкірттерімнен тек менің сабағымды ғана емес, барлық сабақты солай оқуын талап етемін", - дейді Забирова.

Өзімді талапшыл ұстазбын деп ойлаймын. Өйткені берген білімімнің арқасында шәкірт деңгейінің өскенін, жақсы жаққа өзгеріп келе жатқанын байқап отырамын. Менің сабақ берудегі әдіс-тәсілім студенттерге өте пайдалы деп ойлаймын, дейді ол.

"Білім – үлкен қару. Мұны барлық ұстаз біледі. Алайда кейбіреу жалқаулықпен қарайды, қол сілтеп, аса көп жауапкершілікті сезінбейді. Алдыңа келген шәкірттің деңгейі қандай екенін білу үшін ұстаздың білім деңгейі жоғары болуы керек", - дейді 20 жылдық жұмыс өтілі бар ұстаз.

Еңбекқор шәкіртті бағалайды

Әнші Толқын Забирова өнер жолын таңдаған адамның бойында болуы қажет қасиеттерді де атады. Әнші еңбекқор әрі өзіне жоғары талап қоятын шәкірттерді жоғары бағалайтынын айтты.

"Бар ойым, қиялым, болашағым – өнер деп, соған күнделікті уақытын бөліп, даусын, ой өрісін қайрап, өзіне жоғары талап қоятын еңбекқор шәкірттерді бағалаймын. Өнер жолын таңдап, сол жолда талпынып, осы жерден бағымды ашамын десе құба-құп. Шәкірттеріме өнер бағалы киім, әшекеймен емес, ішкі рухани дүниемен қымбат деп айтып отырамын. Әшекейге ақша табылмауы мүмкін, алайда көрерменге берерің мол болса, сонда өте бай болғаның", - дейді ол.

Әнді қалай таңдайды

"Ән таңдаған кезде арнайы талабым бар. Алайда кейінгі кезде сол талаптарға жауап беретін композиторлар азайып бара жатыр. Өткен ғасырда ескі мектепте оқып, әдемі сазбен лирикалық ән жазған композитор көп болды. Ондай әнді қазір ешкім жазбайды. Төлеген Мұхамеджанов, Әсет Бейсеуов, Бейбіт Бірімғазы, Ақтоты Райымқұлова, Бейбіт Дәлденбайдың әндерін сүйіп тыңдап, орындайтынмын. Қазір заман өзгерген. Басқа ырғақ, басқа стиль, жанрларда микс жасап жатқандар да бар. Өткен заманның әдемі әуені ортамыздан шығып кеткен сияқты", - дейді ол.

Толқын Забирова - әнші
© Sputnik / Тимур Батыршин
"Адам неғұрлым тынығып, ұйқы қанып тұрса, дауыс та әдемі шығады", - дейді әнші

Алайда лирикалық әндердің орындаушысы ретінде таныс Толқын Забирова той-томалақта айтылатын әндерге еш қарсы емес.

"Әннің сөзі анық, мәні бар, философиялық мағынасы мен беретін тәлім-тәрбиесі болуы керек. Оған музыкасы да үйлескені жөн. Консерватория бітірген соң музыкаға қоятын талабым жоғары. Екі-үш нотаның арасында жүретін ән көбейіп кетті, 90% сондай ән деуге болады. Мұндай әндерді еш уақытта айтпаймын", - дейді ол.

Әнді жазған кезде композитор, сөзін жазған автор мен орындаушы деген үштік бар. Мен бұл қатарға өндеушіні қосып, төрттік деп айтар едім. Өйткені әннің өңдеуіне көп мән беремін. Кейде бір әнді 3-4 маманға аранжировка жасатамын. Соның ішінен біреуін ғана таңдап аламын. Жастарға да айтарым сол. Қазір жастар жеңіл-желпі әнмен көп жүре береді, деп толықтырды әнші.

Дауысты сақтап қалуға арналған кеңестер

Толқын Забирова жастарға даусын сақтап қалуы үшін күнделікті жаттығу жасауды ұсынды. Айтуынша, сырт келбетті бір қалыпта сақтап қалу үшін шынығу залдарына бару қажет болса, дауысқа да дәл солай қарау керек.

"Күнде жаттығу жасамаса, адамның сыртқы келбетінде де өзгеріс болады. Спортзалға адам денсаулығын жақсарту үшін барады. Вокал – кішкентай спортзал. Бұл жерде жіңішке бұлшықетті қайраймыз. Оның күнде жасамасаң, бір күні даусыңнан айырылып қалғандай боласың. Өйткені бұл – жанды аспап", - дейді ұстаз.

Айтуынша, әншілер арасында әншінің режимі деген ұғым бар. Ол тіпті адамның ойына да байланысты болып, дауыс та адам көңіл күйіне қарай құбылады.

"Арақ-шарапты қонаққа барған кезде көңіл үшін ішуге болады. Алайда темекі тартып, ішімдікке салынуға болмайды. Содан кейін дауыс ұйқыны жақсы көреді. Адам неғұрлым тынығып, ұйқы қанып тұрса, дауыс та әдемі шығады. Дауысқа ойдың да қатысы бар. Ойың, көңілің түсіп, ренжіп қалғаның, өміріңдегі қиын жағдайдың бәрі дауысқа әсер етеді. Өйткені дауыс тек физиологиялық аспап емес, ол психоэмоционалдық аспап. Оны ұмытпаған абзал", - дейді маман.

Маман бала күнінен бастап осы талаптың бәрін сақтап келе жатқанын да жасырмады.

Әңгіме кезінде әншіден күнделікті жоспары, уақытты тиімді пайдалануы жайлы да сұрадық. Айтуынша, пандемия кезінде уақытты бос өткізбей, ағылшын тілін меңгеріп жатыр.

Әр жаман нәрсенің жақсы жағы да болады. Пандемияның бір жақсы жері – бос уақыт пайда болды. Ол уақытты пайдаланып, ағылшын тілін меңгеріп жатырмын. Осыдан біраз жыл бұрын бір концертте Мұқағали Мақатаевтың өлеңдер жинағын сыйлаған еді, қанша жылдан бері қолым жетпей жүрді. Енді рахат болды. Сосын бала-шағамен көп уақыт өткізетін болдық, деп түйіндеді ол.

1063
Кілт сөздер:
әнші, Толқын Забирова
Тақырып бойынша
Майра Ілиясова: Ринат айтыста профессор болсын, ал Димашта жұмысы болмасын
"Ұстаздың өзі білімді болуы керек" Толқын Забирова Димаш туралы ойын айтты
"Жала жауып жатыр": Майғазиев шулы бағдарламаға не үшін барғанын түсіндірді
"Тыңдайтын құлақ жоқ": Мейрамбек Бесбаев Алматы басшылығына ренішін айтты
"Үндемедім": Димаш Құдайберген неден ұялғанын айтты
Бұрқасын, адамдар жолдан өтіп барады

Қазақстанның 12 өңірінде дабылды ескерту жарияланды ертеңге ауа райы болжамы

0
Елдің бірқатар облысында дабылды ескерту жариялауға тұман, бұрқасын және көктайғақ себеп болып отыр

НҰР-СҰЛТАН, 6 наурыз – Sputnik. Синоптиктердің болжамынша, республиканың басым аумағында көктайғақ, жаңбыр және бұрқасын, сондай-ақ тұман болады.

Дабылды ескерту

Атырау облысында тұман түседі, көктайғақ болады. Желдің жылдамдығы секундына 20 метрге дейін жетеді.

Жамбыл облысында тұман мен көктайғақ болжануда. Желдің күші секундына 20 метрге дейін барады.

Түркістан облысында қалың тұман түседі.

Ақтөбе облысында бұрқасын, көктайғақ, тұман, қатты жел болады.

Павлодар облысында кей жерлерде бұрқасындатып, тұман түседі, көктайғақ күтілуде.

Қарағанды облысында – тұман және көктайғақ.

Қызылорда облысында тұман түсіп, 15-20 м/с жел соғады.

Маңғыстау облысында да тұман және 15-20 м/с жел болжанып отыр.

Ақмола облысында тұман, көктайғақ және бұрқасын болады.

Батыс Қазақстан облысында қатты жел тұрып, тұман басады, бұрқасын соғады, көктайғақ болады.

Солтүстік Қазақстан облысында – қар, жаңбыр, тұман және көктайғақ.

Қостанай облысында бұрқасын, тұман және көктайғақ болады.

Мегаполистердегі ауа райы

Нұр-Сұлтанда күн бұлтты, түнде ауа температурасы -2-4°C, күндіз 0+2°C. Желдің жылдамдығы – секундына 15-20 метр.

Алматыда күн бұлтты, сынап бағанасы түнде 0+2°C, күндіз +10+12°C көрсетеді.

Шымкентте ауа райы жауын-шашынды. Желдің екпіні секундына 13 метрге дейін барады, ауа температурасы түнде +2+4°C, күндіз +7+9°C.

0
Кілт сөздер:
дабылды ескерту, Қазгидромет, ауа райы болжамы