Толқын Забирова - әнші

"Ондай әнді қазір ешкім жазбайды": Толқын Забирова жастарға кеңес берді

1047
(Жаңартылды 17:30 22.02.2021)
Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, әнші әрі ұстаз Толқын Забирова шәкірттеріне үнемі айтып отыратын кеңесі мен ұстаздарға қойылатын талап туралы айтты. Сондай-ақ пандемия кезінде бос уақытта немен шұғылданып жүргеніне тоқталды

АЛМАТЫ, 22 ақпан –  Sputnik. Өз мамандығын сүйіп, бар жан-тәнімен сол салаға бет бұрып, талаптанатын шәкіртті барлық ұстаз бағалайды. Ұстаз да соған сай бойында бар білімді "көремін, білемін, оқимын" деген балаға беруге асық болары сөзсіз. Сондай кісінің бірі – әнші Толқын Забирова. 20 жылдан бері Жүргенов атындағы Қазақ Ұлттық өнер академиясында сабақ беретін білікті ұстаз Sputnik Қазақстан тілшісіне ұстаз бен шәкірт бойында болуы қажет қасиет пен дауыстан "айырылып" қалмаудың жолдарын айтты.

Ұстаз болу – үлкен жауапкершілік

"Ұстаз болу оңай емес. Өзіңде бар білімді өзгемен бөлісу – үлкен жауапкершілік. Бұл еңбекке қабілеттілікті талап етеді. Өзімен-өзің жұмыс істеп, өз дәрежеңді жоғары көтеруің керек. Себебі әртүрлі студент кездеседі, әртүрлі сұрақ қояды. Соның бәріне жауап беруге дайын болуың керек", - деп бастады әңгімесін Толқын Забирова.

Әнші ұстаздың сана-сезімі, ой өрісі өте жоғары болуы керек деп есептейді. Неғұрлым көп оқып, көп ізденген ұстаз шәкірттермен пікір алмасып, түсінісе алады.

"Қазір онлайн сабақ жүріп жатыр. Аптасына екі рет 20 минут студенттермен жүздесеміз, сонымен сабақ бітеді. Ал қалған уақытта студент Youtube арқылы немесе онлайн сабақ арқылы әртүрлі методиканы көріп, соның ішінен өзіне керегін алып қалуы керек. Шәкірттерімнен тек менің сабағымды ғана емес, барлық сабақты солай оқуын талап етемін", - дейді Забирова.

Өзімді талапшыл ұстазбын деп ойлаймын. Өйткені берген білімімнің арқасында шәкірт деңгейінің өскенін, жақсы жаққа өзгеріп келе жатқанын байқап отырамын. Менің сабақ берудегі әдіс-тәсілім студенттерге өте пайдалы деп ойлаймын, дейді ол.

"Білім – үлкен қару. Мұны барлық ұстаз біледі. Алайда кейбіреу жалқаулықпен қарайды, қол сілтеп, аса көп жауапкершілікті сезінбейді. Алдыңа келген шәкірттің деңгейі қандай екенін білу үшін ұстаздың білім деңгейі жоғары болуы керек", - дейді 20 жылдық жұмыс өтілі бар ұстаз.

Еңбекқор шәкіртті бағалайды

Әнші Толқын Забирова өнер жолын таңдаған адамның бойында болуы қажет қасиеттерді де атады. Әнші еңбекқор әрі өзіне жоғары талап қоятын шәкірттерді жоғары бағалайтынын айтты.

"Бар ойым, қиялым, болашағым – өнер деп, соған күнделікті уақытын бөліп, даусын, ой өрісін қайрап, өзіне жоғары талап қоятын еңбекқор шәкірттерді бағалаймын. Өнер жолын таңдап, сол жолда талпынып, осы жерден бағымды ашамын десе құба-құп. Шәкірттеріме өнер бағалы киім, әшекеймен емес, ішкі рухани дүниемен қымбат деп айтып отырамын. Әшекейге ақша табылмауы мүмкін, алайда көрерменге берерің мол болса, сонда өте бай болғаның", - дейді ол.

Әнді қалай таңдайды

"Ән таңдаған кезде арнайы талабым бар. Алайда кейінгі кезде сол талаптарға жауап беретін композиторлар азайып бара жатыр. Өткен ғасырда ескі мектепте оқып, әдемі сазбен лирикалық ән жазған композитор көп болды. Ондай әнді қазір ешкім жазбайды. Төлеген Мұхамеджанов, Әсет Бейсеуов, Бейбіт Бірімғазы, Ақтоты Райымқұлова, Бейбіт Дәлденбайдың әндерін сүйіп тыңдап, орындайтынмын. Қазір заман өзгерген. Басқа ырғақ, басқа стиль, жанрларда микс жасап жатқандар да бар. Өткен заманның әдемі әуені ортамыздан шығып кеткен сияқты", - дейді ол.

Толқын Забирова - әнші
© Sputnik / Тимур Батыршин
"Адам неғұрлым тынығып, ұйқы қанып тұрса, дауыс та әдемі шығады", - дейді әнші

Алайда лирикалық әндердің орындаушысы ретінде таныс Толқын Забирова той-томалақта айтылатын әндерге еш қарсы емес.

"Әннің сөзі анық, мәні бар, философиялық мағынасы мен беретін тәлім-тәрбиесі болуы керек. Оған музыкасы да үйлескені жөн. Консерватория бітірген соң музыкаға қоятын талабым жоғары. Екі-үш нотаның арасында жүретін ән көбейіп кетті, 90% сондай ән деуге болады. Мұндай әндерді еш уақытта айтпаймын", - дейді ол.

Әнді жазған кезде композитор, сөзін жазған автор мен орындаушы деген үштік бар. Мен бұл қатарға өндеушіні қосып, төрттік деп айтар едім. Өйткені әннің өңдеуіне көп мән беремін. Кейде бір әнді 3-4 маманға аранжировка жасатамын. Соның ішінен біреуін ғана таңдап аламын. Жастарға да айтарым сол. Қазір жастар жеңіл-желпі әнмен көп жүре береді, деп толықтырды әнші.

Дауысты сақтап қалуға арналған кеңестер

Толқын Забирова жастарға даусын сақтап қалуы үшін күнделікті жаттығу жасауды ұсынды. Айтуынша, сырт келбетті бір қалыпта сақтап қалу үшін шынығу залдарына бару қажет болса, дауысқа да дәл солай қарау керек.

"Күнде жаттығу жасамаса, адамның сыртқы келбетінде де өзгеріс болады. Спортзалға адам денсаулығын жақсарту үшін барады. Вокал – кішкентай спортзал. Бұл жерде жіңішке бұлшықетті қайраймыз. Оның күнде жасамасаң, бір күні даусыңнан айырылып қалғандай боласың. Өйткені бұл – жанды аспап", - дейді ұстаз.

Айтуынша, әншілер арасында әншінің режимі деген ұғым бар. Ол тіпті адамның ойына да байланысты болып, дауыс та адам көңіл күйіне қарай құбылады.

"Арақ-шарапты қонаққа барған кезде көңіл үшін ішуге болады. Алайда темекі тартып, ішімдікке салынуға болмайды. Содан кейін дауыс ұйқыны жақсы көреді. Адам неғұрлым тынығып, ұйқы қанып тұрса, дауыс та әдемі шығады. Дауысқа ойдың да қатысы бар. Ойың, көңілің түсіп, ренжіп қалғаның, өміріңдегі қиын жағдайдың бәрі дауысқа әсер етеді. Өйткені дауыс тек физиологиялық аспап емес, ол психоэмоционалдық аспап. Оны ұмытпаған абзал", - дейді маман.

Маман бала күнінен бастап осы талаптың бәрін сақтап келе жатқанын да жасырмады.

Әңгіме кезінде әншіден күнделікті жоспары, уақытты тиімді пайдалануы жайлы да сұрадық. Айтуынша, пандемия кезінде уақытты бос өткізбей, ағылшын тілін меңгеріп жатыр.

Әр жаман нәрсенің жақсы жағы да болады. Пандемияның бір жақсы жері – бос уақыт пайда болды. Ол уақытты пайдаланып, ағылшын тілін меңгеріп жатырмын. Осыдан біраз жыл бұрын бір концертте Мұқағали Мақатаевтың өлеңдер жинағын сыйлаған еді, қанша жылдан бері қолым жетпей жүрді. Енді рахат болды. Сосын бала-шағамен көп уақыт өткізетін болдық, деп түйіндеді ол.

1047
Кілт сөздер:
әнші, Толқын Забирова
Тақырып бойынша
Майра Ілиясова: Ринат айтыста профессор болсын, ал Димашта жұмысы болмасын
"Ұстаздың өзі білімді болуы керек" Толқын Забирова Димаш туралы ойын айтты
"Жала жауып жатыр": Майғазиев шулы бағдарламаға не үшін барғанын түсіндірді
"Тыңдайтын құлақ жоқ": Мейрамбек Бесбаев Алматы басшылығына ренішін айтты
"Үндемедім": Димаш Құдайберген неден ұялғанын айтты

"Үйде ойыншықтардың көзін алып тастайды": салафизм ағымында болған әйел сұқбаты

1843
(Жаңартылды 17:47 01.03.2021)
Алматы облысында тұратын 39 жастағы әйел 2001 жылы бүркене бастаған. Содан 2012 жылға дейін салафизм ағымында болған. Жат ағымның жетегінде жастық шағын өткізген келіншек кейінгі жылдары қалыпты өміріне оралып, қазір екі бала тәрбиелеп отыр

АЛМАТЫ, 1 наурыз – Sputnik. Алматы облысында тұратын Қаламқас Аманжанова (аты-жөні өзгертілген) 19 жасында дінге бет бұрған. Алайда жат ағымның жетегінде кетті. Қазір 39 жастағы әйелдің екі баласы бар. Күйеуі салафизм, суфизм, ханафизм секілді ағымның бәрінде болған. Үш күндеп сапарға шығып, зікіршілердің арасында жүрген. Қазір отбасы қалыпты өмір сүруде. Ал әйелдің өткен өмірі туралы айтары бар. Келіншек Sputnik Қазақстан тілшісіне салафизмге қалай келгенін, ағымның ішкі заңдары, салафизмге деген қазіргі көзқарасы туралы айтып берді.

- Қаламқас, әңгімені исламға келуіңізден бастасақ, намаз оқып, орамал тағуыңызға біреудің ықпалы болды ма? Әлде өз қалауыңыз ба?

Салафизмге 2001 жылы келдім. 1999 жылы мектеп бітірген соң әпке-жездеммен бірге тұрдым. Ол кісілер намаз оқитын еді. Үйде күнде уағыз айтылатын, соларды тыңдап отыратынмын. Әпкем ылғи "намазға қашан жығыласың?" деп айтып отыратын. Сонда да екі жыл жүрдім. Ойландым. Бір күні Құран аяттарын жаттадым. 2001 жылы күзде бірінші қыркүйекте исламға келдім. Өйткені сол жылы қазақ-араб руханият университетіне түстім.

Ректорымыз оқу орнына орамалсыз келмесін деп айтты. Тым болмаса орамалды артына қаратып тарту керек деді. Ол жерде әйел адам шаш көрсетпеуі керек. Ұзын көйлек, белдемше кию қажет, шалбар киіп баруға болмайды. Ол жылдары мұның бәріне дайын болмадым. "Жарайды" деп, сабаққа барған жылы орамал тақтым, ұзын кидім. Содан 11 жыл бойы намазға жығылдым. 2012 жылы аяқастынан оқымай қойдым. 

Ал хиджабты 2009 жылы шештім. Ол жылы аяғым ауыр болатын. Орамал таққан кезде мойным қысылып, дем ала алмай қаламын дедім. Жолдасым орамал шешуіме қарсы болды. Құран кітаптарды бірге оқып, іздендік. Орамал таққан кезде мойным қысылатынын айтып жүріп, шештім. Бірақ кең көйлектер кидім.
Қазір қысқа кимеймін, бірақ денеге жабысып тұратын киімдерді кие беремін. Бұрынғыдай бүркенгім келмейді.

-  Салафизм ағымында отбасы мүшелеріне қандай да бір шектеу қойылған ба?

Ең бірінші мәселе – балада. Отбасыда баланы сәби күнінен исламға үйретеді. Балиғат жасына келгенде, ұл бала 12-13 жасқа келгенде ағымға сай киініп, намаз оқуды міндеттейді.

Үйде ойыншықтардың бәрінің көзін алып тастайды. Өйткені жын-шайтан балаға көз арқылы әсер етеді дейді. Үй ішіне көз салынған суретті ілуге болмайды. Табиғат, су суреті ілінеді. Адамның, жылқының суретін қойдырмайды, түнде көз арқылы жын-шайтан балаға келеді деп айтады.

Үйде айна көп болмау керек, өзің қарайтын бір айна ұстауға болады.

Ер адам сақалды болуы керек, балағы қысқа шалбар киюі керек. Сақал өсірген кезде де ол кеудеге дейін түсіп тұру керек. Автобуста басқа адамның қолы тиіп кетсе, дәрет алу керек деп жуынады.

Әйел үйдің тірлігін істейді. Әйел жалғыз өзі сыртқа шықпауы керек, жанына біреуді ертіп жібереді. Сыртқа шыққанда артық ештеңе істеуге болмайды. Кешке кімнің не істегенін, қайда барғанын тексеріп отырады.

Теледидарды да көп көрмейтінбіз. Мультфильм, киноның да ішінде көруге болмайтындары бар. Теледидардан тек жаңалық көретінбіз.

- Әйелге деген көзқарас қандай еді?

Қатал. Әйелді кемсітпеуі мүмкін, менің таныстарым, туыстарымның арасында кемсіту болған емес. Бірақ тыйымдар бар. Сыртқа шыққанда елдің көзіне қарамау керек. Қысы-жазы қап сияқты кең көйлек кидік. Жаздың ыстығында қалың киімді киесің, базарға бір барып келгенде үстіңнен тер су сияқты ағатын.

Сыртта "күннің ыстығында неге тағып алған?" дегенді жиі еститінмін. "Бұлар орысша білмейді, ақымақ" деп айтатын. Шыдайтынмын, бірақ адамға айтып қалуға тырысатынмын. "Сіз мені білмейсіз, қаласам қазақша, орысша, арабша сөйлеймін, бұл – менің құқығым" дейтінмін.

Ал үй ішінде қонақ келгенде орамалсыз жүруге болмайды.

Қарап тұрсам, көп мәселені қолдан істейді. Ұзын киіп, баспалдақтан талай шалынып қалған күндерім болды. Себебі көйлек тобықтан төмен тұруы керек. Қара түсті немесе жарқырап тұратын киім киюге болмайды. Адамның көзіне түспей, қарапайым киіну қажет. Исламда жасыл түсті жақсы көреді деп, жасыл реңкті киім таңдалды.

- Салафит отбасыда туған қыздардың жай-күйі қандай? Не дегенмен олар бала күнінен орамал тағып, мектепке барады.

Қыз балаға өте қиын. Себебі оған кішкентай күнінен орамал таққызады. Сыртта көргендер "мына бала кіп-кішкентай болып неге орамал тағып алған" деп сөйлейді. Мектепке барғанда "белая ворона" дейді. Ондайды талай көрдім. Мектептен қысым көреді, директордан сөз естиді. Жоғары жақтан келгендер "орамалды шеш" дейді, әке-шешесі "шешпе" дейді. Екеуінің ортасында қиналады, ойланады, жүйкесіне әсер етеді. Біз зайырлы елде тұрып жатырмыз. Біріккен Араб әмірліктерінде тұрып жатсақ түсінер едім...

Шындап келгенде, киім маңызды емес, киімге қарамау керек, бастысы – адамның ниеті. Намаз оқы, орамал тағуың міндет емес. Қыздарды орануға міндеттеуге болмайды.

Мен де екі баланың анасымын. Қайтадан намаз оқығым келсе, тез арада намаз бастай аламын. Себебі ұмытқан жоқпын. Бір күнде оқып кете аламын. Осыны балама жай айтып отырамын, ар жағын өзі біледі. Оны мәжбүрлеп, міндеттемеймін. Мен оқыдым, сен де оқы демеймін. Ата-аналар осыны білсе екен.
Мен намаз бастаған кезде туыстарым неге оранып алдың деп айтатын. 2012 жылдан бері намаз оқымаймын. Қазір 39 жастамын. Енді ағаларым, туыстарым "намаз оқып жүрсің бе?" деп сұрайды. "Жоқ" десем, "неге тастап кеттің, намаз оқығаның жақсы еді ғой" дейді.

Жаман жолда жүрген жоқпын. Үйдің тіршілігі, бала. Менде басқа ештеңе жоқ.

- Салафизм ағымында болған адам ретінде қазір ол ағым жайлы ойыңыз қандай?

Мұны топастық деп айтар едім. Ананы болмайды, мынаны болмайды деп исламды өздері үшін қиындатып алған. Арасында жүргенде "Ислам не деген қиын" деп ойлайтынмын. Тырнақ бояма, қасыңды жұлма, шашыңды қима дейді. Шашты ұзын етіп өсірдік. Ол орамалдың астында демалмайды. Енді көзім ашылды. Құранды зерттеп, оқи бастадым. Содан кейін ғана исламның қиын емес екеніне көзім жетіп отыр.

Салафизм мен намаз оқитын жай мұсылманның арасы – жер мен көктей. Өйткені адам өзін жеңіл сезінуі үшін ыңғайлы өмір сүруі керек. Ал салафизмде көп затқа тыйым салынады.

- Кейде діннің жанында ұлт туралы айтылмайтынын естиміз. Сізде де солай болды ма?

Біз мұсылман бауырмыз дедік. Ол кезде "Мен қазақпын" деп айтпаппын. Бірінші орынға мұсылмандықты қояды. Ислам бойынша бауырмыз деп жүрдік. Қазақ, орыс, неміс болсын, кім орамалда жүреді, сол адаммен амандасасың. Танысаң да, танымасаң да "Ас-саляму алейкум" деп амандасып өтесің. Бұл – міндетті.

Оның қандай ағымда екені бізді қызықтырмайды. Орамал тағады, мұсылман, намаз оқиды – болды.

"Братья и сестры по исламу" деп айтатынбыз. Қай ұлттан екенін ешкім қарап, зерттеп жатқан жоқ.

- Дінге бет бұрған жастарға не айтасыз?

Қазір жастардың көбі дінге бет бұрып жатыр. Мешітте де, көшеде де жиі көремін. Жайнамаз ұстап өтіп бара жатады. Көшеде намаз оқиды. Олар ішкі түйсікке мән берсе екен деймін. Елдің сөзіне емес, өзі ізденіп, хадистерді қарап, ойланып істесе дер едім. Әркімнің өз ойы бар. Біреудің ақыл айтуға құқығы жоқ. Айтуы мүмкін, бірақ оны қабылдау-қабылдамауды өзі шешеді.

- Күйеуіңізбен қалай таныстыңыз?

Жолдасым да исламда болды. 2003 жылы исламға келген екен. Ол салафизм, ханафизм, суфизм секілді көп ағымда болды. Көбіне мешітке қонды. Үш күндікке тауға, үйге ме басқа жаққа кететін. Зікіршілердің арасында болған. Дөңгеленіп отырып, зікір айтатынбыз дейді.

Ол кісінің әйелі болған. Әйелі исламға келмепті. Негізі отбасыда ортақ шешімге келуі керек. Әйелі исламда болмаған.

Исламда сен маған ұнайсың деп барып айта салмайды. Оларды үшінші адам таныстырады. Жолдасым екеумізді үшінші адам солай таныстырды.

Салафизм заңды некені мойындамайды. Оның мәні жоқ дейтін. Ең бастысы Алла алдында адалсың, ол сендерді көріп тұр дейтін. Құжат үшін заңды некеге тұруға болады, бірақ оны міндетті санамайды.

- Қаламқас, ашық әңгімеңізге рақмет!

1843
Кілт сөздер:
дін, әйел, салафиттер
Тақырып бойынша
"4 адамның басын кесіп алған": қазақ жігіттерінің Сириядағы қылмысы жарияланды
"19 рет тұрмысқа шықты". Сириядан оралған қазақ әйелінің әңгімесі
Сириядан оралған әйелдер небір сұмдықты бастан кешіргенін айтты
Діни мерекелер күнтізбесі - 2021
Сирияда бірнеше қазақстандықты өлім жазасына кесті – ҰҚК
Полицей, патруль

"Бүкіл жасақ сол жерге жиналды": патрульдік полицияның бір күні фоторепортаж

1113
Sputnik Қазақстан тілшілері қауіптің алдын алып, өз басын қатерге тігетін полицейлермен түнгі рейдке шығып, олармен тілдесіп қайтты

НҰР-СҰЛТАН, 19 ақпан – Sputnik. Бүгінгі біздің кейіпкеріміз – түн ұйқысын төрт бөліп, халықтың тыныштығын күзететін тәртіп сақшылары. Құқыққорғаушылардың жұмысы сырттай тыныш көрінгенімен, іші шытырманға толы.

Кешкі сағат 18:30. Елордадағы патрульдік полиция полкінде тәртіп сақшылары сап түзеп тұр. Шамамен 70-80 экипаж түнгі ауысымға шығады. Әрбірінің кезекшілік атқаратын өз учаскесі бар.

Построение и развод полицейских перед началом смены
© Sputnik / Абзал Калиев
Кешкі сағат 18:30. Ортаға командир шығып, әр полицейдің аты-жөнін атап, түгендеп шықты

Ортаға командир шығып, әр полицейдің аты-жөнін атап, түгендеп шықты. Содан кейін нұсқаулық берді. Сағат тілі жетіден асқанда, төрт ауданға бөлінген тәртіп сақшылары қызметтік көлігіне отырды.

Автомобиль патрульной полиции на улице города
© Sputnik / Абзал Калиев
Төрт ауданға бөлінген тәртіп сақшылары қызметтік көлігіне отырды

Біз түнгі рейдке патрульдік полиция полкінің қызмет инспекторлары Нұрсұлтан Естеміров пен полиция лейтенанты Жақсылық Қарабаевпен шықтық. Бұл жолы оларға Сарыарқа ауданындағы Талас-261 бағыты бұйырыпты.

Патрульные полицейские работают с данными в салоне автомобиля во время дежурства
© Sputnik / Абзал Калиев
"Отбасымызды көруге уақыт жоқ"

"Жұмыс, шын мәнінде, оңай емес. Отбасымызды көруге уақыт жоқ, -деп бастады әңгімесін 26 жастағы Жақсылық Қарабаев. – Әсіресе, жұмыс кестесі ауыр. Жалпы, бізде күндізгі және түнгі ауысым бар. Әр ауысым шамамен он екі сағатқа созылады. Бір ай күндіз, бір ай түнде істейсің. Белгіленген бағытымыз бар, орталықпен байланысқа шығып, жұмысты бастап кетеміз. Басымдық – қоғамдық тәртіпті бақылау, көше қылмыстарына жол бермеу".

Начальник управления местной полицейской службы департамента полиции Нур-Султана полковник полиции Арман Айтмагамбетов
© Sputnik / Абзал Калиев
Нұр-Сұлтан қаласы полиция департаменті жергілікті полиция қызметі басқармасының бастығы, полиция полковнигі Арман Айтмағамбетов

Полк инспекторлары рейдке шығар алдында бес қаруын сайлап алады. Әр полицейге төске тағылатын жетон, табельдік қару, бейнетіркегіш, планшет, ала таяқ пен дубинка беріледі.

Патрульный полицейский в защитной маске говорит по рации
© Sputnik / Абзал Калиев
Полк инспекторлары рейдке шығар алдында бес қаруын сайлап алады

Қызмет атқару кезінде орын алған жағдайлар, мәселен, жол апаты, қылмыс, бәрі бейнетіркегішке жазылады. Камера көліктің ішін де, сыртын да түсіреді. Бейнежазба полицияда ұзақ уақыт сақталады. Түнгі ауысым аяқталғаннан кейін, инспекторлар аудандық полиция бөлімшесіне барып, түні бойы атқарған жұмысы туралы баяндайды, рапорт жазады. Содан кейін полкке оралып, қаруы мен видеожетонды тапсырып, таңғы сегіздер шамасында үйлеріне қайтады.

"Жақында адам құтқардық"

Полицейлердің айтуынша, астанада кешкі уақытта қылмыс аз тіркелмейді. Мәселен, жұмыс күндері отбасылық-тұрмыстық зорлық-зомбылық, дау-жанжал жиі кездессе, сенбі және жексенбі күндері – ұрлық, тонау, қарақшылық шабуылдар жиілейді. Әсіресе, демалыс күндері түрлі қылмыстарға тап боласың, дейді полиция лейтенанты.

"Жұмыс барысында неше түрлі оқиғалар ұшырасады. Кейде күтпеген жерден біреудің өміріне араша түсесің. Мысалы, жуырда біз ер адамның өмірін құтқардық. Елорда тұрғыны отбасылық жағдайға байланысты көпірден секірмек болды. Ер адам Жедел басқару орталығының камерасына түсіп қалған. Орталықтан шұғыл хабар тарады: кім бос, көпірге тез арада жетіңдер деді. Әріптесім екеуміз жақын маңда едік. Бірден көмекке жүгірдік. Абырой болғанда, үлгеріп, ер адамды аман алып қалдық", - деп еске алды Қарабаев.

Патрульный полицейский разговаривает с жительницей дома, откуда поступил вызов
© Sputnik / Абзал Калиев
Астанада кешкі уақытта қылмыс аз емес

Айтуынша, карантин кезінде отбасылық-тұрмыстық жанжалдар жиілеп кеткен. Әсіресе, наурызда төтенше жағдай жарияланған кезде өте көп болыпты.

Лейкопластырь күдіктіні ұстауға қалай көмектесті

Әңгіме барысында жас полицей бір-екі күн бұрын ізін суытпай ашқан қылмысы жайлы баяндады. Оқиға Дүкенұлы көшесінде болыпты.

"Бір бала көшеде келе жатқан әйелдің қолынан сөмкесін тартып әкеткен. Сөмкенің ішінде әйелдің телефоны, құжаттары бар екен. Жәбірленуші жолшыбай адамның ұялы телефонынан "102" пультіне қоңырау шалды. Біз хабар алысымен, бірден әрекетке көштік. Мұндай жағдайда біз әр минут қымбат. Әлгі әйелден қылмыскерді сипаттап беруін сұрадық. Сөйтсек, күдіктінің бетіне лейкопластырь жапсырылған болып шықты", - дейді ол.

Вид из салона автомобиля патрульной полиции во время дежурства
© Sputnik / Абзал Калиев
Жас полицей бір-екі күн бұрын ізін суытпай ашқан қылмысы жайлы баяндады

Жедел басқару орталығының бейнекамерасына күдіктінің жатақханаға қарай бет алғаны түсіп қалған. Ол жерде бірнеше жатақхана бар. Бүкіл жасақ сол жерге жиналды. Жатақханалардың барлық кіріп-шығатын есігін бақылап тұр. Мен жалғыз өзім артқы есікті жауып тұрған едім. Осы сәтте бір қыз жатақханалардың біріне жүгіріп кіріп кетті. Мен ұзақ ойланбай, сол қыздың артынан кірдім. Әріптестеріме радиобайланыс арқылы ескертіп қойдым. Ғимараттың екінші қабатына көтерілсем, баспалдақта үш қыз бен екі ұл тұр екен. Бетінде лейкопластыры бар бала солардың арасында. Бесеуін бірдей ұстай алмайтынымды түсіндім. Күмән туғызбас үшін оларға әртүрлі сұрақ қойып, уақыт созуға тура келді. Бесеуі де өзге ұлт өкілдері екен, соны пайдаланып, орталықпен байланысқа шығып, қазақшалап қосымша экипаж жіберіңдер дедім. Сөйтіп әлгілерді ұстап, полиция бөлімшесіне жеткіздік, деп әңгімелеп берді полиция лейтенанты.

Көбірек көзге түссең, қылмыс соғұрлым аз болады

Біз аралап жүрген Талас-261 бағыты – өте кішкентай аумақ. Аудан ескі, негізінен, жергілікті тұрғындар тұрады. Аумақтағы жалғыз көңіл көтеру мекемесі уақытша жабық тұр. Содан ба, әзірге көшеден мас, заң бұзған бұзақыларды байқамадық.

"Осылай көлікпен тоқтамай үздіксіз жүре беру керек. Сонда адамдардың көзіне түсесің. Олар бізді көрген соң, қылмыс жасауға қорқады. Бұл, негізі, дәлелденген. Көп жүрген сайын, қылмыс соғұрлым аз болады", - дейді тәртіп сақшысы.

Патрульный полицейский во время дежурства
© Sputnik / Абзал Калиев
Адамдар полицейлерді көрген соң қылмыс жасауға қорқады

Осы орайда полицейлер өздерін ұзақ күтіп қалатын қазақстандықтарға жауап берді.

"Кейде шақыру бойынша келген кезде, адамдар "неге ұзақ келесіңдер, он бес минут бұрын хабарластық қой" деп ренжіп жатады. Ал бізге шақыру екі-үш минут бұрын ғана түскен. Мүмкін "вызовты" қабылдайтын адамдар басқаларына хабар беріп, уақыт өткізіп алатын шығар. Ал, жалпы біз оқиға орнына жедел жетеміз", - дейді Қарабаев.

Айтуынша, қызмет атқару кезінде неше түрлі басбұзар кездеседі. Кейбірі сөзбен тиіседі, енді бірі жұдырық ала жүгіреді, тағы бірі киім жыртады.

Патрульный полицейский во время дежурства
© Sputnik / Абзал Калиев
"Қызмет атқару кезінде неше түрлі басбұзар кездеседі"

Қандай жағдай болмасын, шыдамдылық танытамыз. Арандатушылар өте көп, ең бастысы, оларға еріп кетпеу керек, деп жалғады сөзін полицей.

Полицей ренішін жеткізді

Әңгіме арасында экипаждан пара алатын әріптестері жайлы ойын сұрадық.

"Өз басым пара алуға қарсымын. Сыбайлас жемқорлық бүкіл жерде бар. Балабақша, мектептен бастап. Бірақ, неге екені белгісіз, тек полиция қызметкерлерін ғана парақор етіп көрсетеді", - деп ренжіді полицей.

Патрульный полицейский во время дежурства
© Sputnik / Абзал Калиев
Жол ережесін бұзған жүргізушілер пара ұсынған

Айтуынша, оған да жүргізушілер талай пара ұсынған.

"Бірде жол ережесін бұзған жүргізуші 6 мың теңге ұсынды. Мен оған қызмет атқару кезінде лауазымды тұлғаға пара беру қылмыстық жауапқа әкеп соғатынын ескерттім. Сөзіме құлақ аспады. Сөйтіп, ол кісіні көліктен шығарып, Өзіндік қауіпсіздік басқармасын шақыруға тура келді. Командирге хабар бердім. Олар бейнекамерамен келіп, куәгерлердің көзінше ақшаны тәркілеп, әлгі адамды жауапқа тартты. Міне, осындай жағдайлар болып тұрады", - дейді Қарабаев.

Автомобиль патрульной полиции на улице города
© Sputnik / Абзал Калиев
Полицей жалақыға көңілім толады деп отыр

Полиция лейтенанты ішкі істер органдарында 2015 жылдан бері қызмет етіп келеді. Қазір 150 мың теңге жалақы алады. Одан бөлек, жалдамалы пәтердің ақысы ретінде отбасының әр мүшесіне 55 мың теңгеден беріледі.

Қарабаев жалақыға көңілі толатынын айтты.

Қазақстандық полицияға не жетіспейді

Елордалық полицейлер қазақстандық полицияның беделі әлі де төмен деп санайды.

"Қарапайым жұмыс кестесінен бастап, барлық жағынан жағдай жасалуы керек. Жұмыс кестесі ауыр, физикалық дайындыққа уақыт мүлде аз. Қазіргідей екі ауысым емес, үш ауысым болғанын қалаймыз. Ол кезде біз 7-8 сағат жұмыс істейміз, қалған бір-екі сағатты спортқа арнауға болады. Жалпы, тәртіп сақшыларына көп жағынан қолдау көрсету керек", - деп санайды олар.

Патрульные полицейские на построении
© Sputnik / Абзал Калиев
Полк инспекторлары елге қызмет етіп жүргеніне еш өкінбейді

Бірақ, полк инспекторлары елге қызмет етіп жүргеніне еш өкінбейді. Ыстығы мен суығына төзуге әрдайым дайынбыз, дейді.

"Үлкен ұлым "әке, мен ержеткенде, сен сияқты полицей боламын, сосын жұмысқа бірге барамыз" дейді. Менің жолымды қуамын десе, еш қарсылығым жоқ. Дегенмен, әлі кішкентай ғой, өсе келе полицияға мінез-құлығы, денсаулығы жарай ма, жоқ па, соған қарау керек. Негізі, полицияға еті тірі адамдарды алған дұрыс қой", - дейді үш баланың әкесі Жақсылық Қарабаев.

Патрульный полицейский говорит по рации во время дежурства
© Sputnik / Абзал Калиев
Полицейлер тоқсан сайын сынақ тапсырып отырады

Осы орайда біз патрульдік полицияға жұмысқа қабылдану үшін кандидаттарға қандай талаптар қойылатынын сұрадық.

"Ең алдымен заңгерлік білім қажет. Физикалық дайындық, жүгіру, турник, әртүрлі жаттығулармен сынайды. Бойы кемінде 175 сантиметр болуы тиіс, ал салмағы бойына сәйкес келуі керек", - деп түсіндірді олар.

Полицейлер тоқсан сайын сынақ тапсырып отырады. Сынақтан сүрінгенсе, қайта тапсыруға мүмкіндік береді. Одан бөлек, үш жыл сайын аттестация бар.

  • Патрульные полицейские на построении
    Шамамен 70-80 экипаж түнгі ауысымға шығады
    © Sputnik / Абзал Калиев
  • Патрульные полицейские на построении
    Әрбірінің кезекшілік атқаратын өз учаскесі бар
    © Sputnik / Абзал Калиев
  • Автомобиль патрульной полиции на улице города
    Жолға шыққан полиция көлігі
    © Sputnik / Абзал Калиев
  • Полицейский жезл
    Әр полицейге төске тағылатын жетон, табельдік қару, бейнетіркегіш, планшет, ала таяқ пен дубинка беріледі
    © Sputnik / Абзал Калиев
1 / 4
© Sputnik / Абзал Калиев
Шамамен 70-80 экипаж түнгі ауысымға шығады

 

Қазақстандық полицияның жұмысына көңілі толмай, үнемі сын тағатын адамдарға Қарабаевтың айтар уәжі мынадай болды.

"Менің ойымша, ол адамдар біздің жұмысты толық түсінбейді. Бізді сынау үшін осы жұмысты істеп көру керек. Сол кезде пікірі өзгереді деп ойлаймын", -деді ол.

P.S. Түнгі рейд кезінде экипаждың көзі көше бойында тұрған жүк көлігіне түсті. Жүргізуші ұсқынсыз көлік қала келбетін бұзатынын, оны жол бойына қоюға болмайтынын естен шығарған сияқты. Полк инспекторлары орталықпен дереу байланысқа шығып, көліктің мемлекеттік нөмірі арқылы иесін тапты. Хабарласып еді, жүргізуші сырқаттанып қалыпты. Полицейлер адамгершілік танытты, хаттама толтырған жоқ. Жүргізуші жүк көлігін таңертең алатын болды.

ДТП с бетономешалкой
© Sputnik / Абзал Калиев
Түнгі рейд кезінде экипаждың көзі көше бойында тұрған жүк көлігіне түсті

Ал біз болсақ, полицейлерге түн тыныштығын тілеп, үйге қайттық.

1113
Кілт сөздер:
фото, полиция
Тақырып бойынша
Әріптестері шатастырады: астаналық егіз полицей қалай жұмыс істеп жүр - видео
"Өз ұлымдай көремін": көлікте әйелді босандырып алған полицей сұқбат берді
"Таңдауым Ерланға түсті": ерлі-зайыпты полицейлер махаббат хикаясын айтып берді
Немересі қуып шыққан: ақтөбелік полицей далада қалған қарияны өз үйіне кіргізді
Атыраулық азамат полицей болу үшін әкім лауазымынан бас тартты
Архивтегі фото

АҚШ пен Сауд Арабиясының қарым-қатынасы шиеленісті ме?

0
Серіктестік екі тараптың да стратегиялық мүдделеріне сәйкес келеді. Алайда демократия мен адам құқықтары мәселесінде қос мемлекеттің жолы қақ айырылады

НҰР-СҰЛТАН, 2 наурыз – Sputnik. Сауд Арабиясы мен АҚШ қарым-қатынасы күрделі кезеңнің алдында тұр. АҚШ-тың Ұлттық барлау қызметі 2018 жылы журналист Джамал Хашукджиді өлтіру туралы баяндаманы жариялағаннан кейін Ақ үй жаңа стратегия жариялады: америкалықтар Йемендегі соғысты тоқтатып, адам құқықтарын сақтауды талап етті, деп жазды РИА Новости.  

Мемлекеттік департамент басшысы Энтони Блинкен 76 саударабиялық азаматқа визалық шектеу енгізу туралы мәлімдеді. Блинкеннің ақпаратына сәйкес, бұл азаматтардың диссиденттерді қорқытып-үркітуге және Хашукджи өліміне қатысы бар көрінеді. Дербес санкциялар Жалпы барлау қызметінің басшысы Ахмад әл Асириге де қатысты болмақ. Барлау баяндамасында Сауд Арабиясы билігін өткір сынға алған The Washington Post газетінің авторын қинап өлтіруге мұрагер ханзада Мұхаммед бен Салманның да қатысы бар екені айтылған. Ханзаданың мақұлдауынан кейін журналисті ұрлап әкетіп, оны мүшелеп өлтірген. СІМ бұл айыптауды толығымен жоққа шығарды. Әйтсе де, ханзадаға қатысты жеке шектеулер енгізілген жоқ. Бірақ жаңа президент Джо Байден Эр-Риядты қатаң жазалайтынын мәлімдеген болатын.

"Бір адаммен емес, бүкіл мемлекетпен арадағы қарым-қатынас әлдеқайда маңызды. Біз корольдікті қорғауға тырысамыз", - деген Блинкен Эр-Рияд әрекеттері АҚШ мақсаттары мен құндылықтарына сәйкес келуі маңызды екенін атап өтті.

Корольдіктің қорғанысын қамтамасыз еткені үшін америкалықтарға мұнайға қолжетімділік беру аталған екі мемлекеттің қарым-қатынасының негізі десе де болады. Оның үстіне Сауд Арабиясы Америка қару-жарағына ең ірі тапсырыс беруші. Серіктестік екі тараптың да стратегиялық мүдделеріне сәйкес келеді. Алайда демократия мен адам құқықтары мәселесінде қос мемлекеттің жолы қақ айырылады.

Корольдің жеке кеңесшісі Салман атап өткендей, Барак Обама президент болған соңғы жылдарда пікірлер қайшылығы туындады. Бұл көбіне Сауд Арабиясының басты қарсыласы – Иранға деген АҚШ-тың қарым-қатынасында байқалды. Екі елдің барлау қызметі қауіпсіздік саласында сәтті әріптестік орнатқанымен, арабтардың монархияны сынаушылармен күресу әдістері АҚШ-тың көңілінен шықпады. Оған Йемендегі проблемалар қосылды. Ақ үй Америка қару-жарағы қолданылған соғыс әрекеттерінің құрбандарына алаңдады.

Ақ үйге Дональд Трамп келгеннен кейін қарым-қатынас біршама жақсарды. Трамп президент қызметіне кіріскенге дейін корольдікті аса жақтырмағанымен, ол өзінің ең бірінші іссапарын дәл осы Эр-Риядтан бастады. Хашукджи өлімі туралы баяндама алдыңғы президент кезінде әзірленген. Бірақ құжат сол уақытта жарияланбады.

"Трамп Вашингтон міндеттерін азайту үшін одақтастарға инвестиция салды. Оның серіктестері, соның ішінде Сауд Арабиясы бұрынғыдан да көп қару-жарақ сатып алып, аймақтағы жағдайда өз бақылауына алуы керек болды. Есесіне АҚШ әәскери-саяси қолдау көрсетіп, одақтастары үшін маңызды бастамаларды мақұлдап отырды", - дейді Мәскеу мемлекеттік халықаралық қатынастар институты Халықаралық зерттеулер институты Перспективалы америкалық зерттеулер орталығының директоры Максим Сучков.

Жаңа президент сайлануымен қатар бұл бағдар өзгереді деп болжанған және алғашқы қадамдар жасалып қойды. Байден Йемендегі шабуылдау операцияларын қолдау тоқтатылатынын хабарлады. Оның ішінде қару-жарақ экспорты да бар. Бұл өткен жылдың желтоқсанында мақұлданған 290 миллион долларға дәлдігі жоғары үш мың GBU-39 бомбасы мен сомасы 478 миллион долларды құрайтын жеті мың Paveway IV бомбасын жеткізуге қатысты болып отыр. Вашингтон Йемендегі қақтығысты дипломатиялық жолмен шешетінін мәлімдеді. Оның үстіне ақпан айынан бастап хуситтерді террористік топтар тізімінен алып тастады.

Бірақ сарапшылар екі елдің қарым-қатынасы түбегейлі өзгереді деп күту орынсыз деп санайды. Яғни, стартегиялық жоспар сол күйінде қалады.

"Америкалықтар сонау Обама кезінен бері өз энергетикасы мәселесінде едәуір өсіп, мұнай өндірісінде әлемдегі жетекші орынға ие болды да, Сауд Арабиясына деген қажеттілік азайды. Аймақішілік динамикада көп мәселе ирандық ядро келісіміне тәуелді болып тұр. Эр-Рияд – Тегеранмен қарым-қатынастағы АҚШ-тың басты серіктестерінің бірі. Егер Сауд Арабиясына тым қатты қаталдық танытса, бұл Иран үшін тиімді болады. Хашукджиді өлтіргендерді жазалау үшін АҚШ бұл әрекетке бара қоймайды", - деп санайды Ресейдің халықаралық істер жөніндегі кеңесінің таяушығыстық жобалар менеджері Руслан Мамедов.

Таяу Шығыс жөніндегі маман Алексей Хлебников соңғы он жылда аймақта бірнеше жаңалық болғанын еске салды.

"Тунис пен Египеттегі көтеріліс, Мысырда төңкеріс болды және соның салдарынан америкалықтардың Каирге әскери көмегі тоқтатылды. Иранмен келісім тағы бар. Осының барлығы корольдіктерді, соның ішінде Сауд Арабиясын, дипломатиялық байланысты әртараптандыруға және Ресей мен Қытай сияқты басқа да ірі державалармен қарым-қатынасты нығайтуға итермеледі", - дейді саясаттанушы.

Мәскеу де Эр-Риядқа қару-жарақ сатады. Алғашқы партияларды жеткізу 2019 жылы басталды. Содан кейін корольдік Ресеймен ауыр отшашар жүйелері, танкке қарсы кешендер, гранатометтер мен автоматтар сатып алу туралы меморандумға қол қойды. 2021 жылдың басында саудтықтар орыстың С-400 зениттік-зымыран кешендері мен Су-35 жойғыштарын сатып алуы ықтимал екені хабарланды.

"Мәскеу мен Эр-Рияд қарым-қатынасында ОПЕК+ мәмілелерінің де маңызы зор. Бұл екі тараптың да табыс көзін арттыруына септігіни тигізді", - дейді Руслан Мамедов.

Оның айтуынша, Эр-Риядтың Вашингтоннан теріс айналып, оған көптеген проблема туындату мүмкіндігі бар. Бірақ бұл екі мемлекеттің бір-бірі үшін маңызы жоғары.

"Сауд Арабиясы АҚШ-пен қарым-қатынас Ақ үйде қай президент отырғанына байланысты өзгермейді. Себебі екі елдің байланысы бірнеше онжылдық бұрын қалыптасқан. Оны онша-мұнша дүрбелеңдер бұза алмайды", - деп санайды сарапшы.

Онжылдықтарға созылған серіктестік көп салада нәтиже берді. Мысалы, Сауд Арабиясы элитасының басым бөлігі АҚШ-та білім алған, саудтық риал долларға жіпсіз байланып тұр, ал қару-жарақ пен әскери дайындық негізінен америкалықтар тарапынан орындалып жатыр. Мұны өзгерту үшін көп жыл қажет. Сондықтан сыртқы саяси байланыстарды әртараптандыру көпполярлы жаңа әлемнің талаптарына жауап беретін тактикалық қадам.

0