Мылтық атылмайды: Салбурын немесе ұлттық аңшылық ерекшеліктері - фото

49
  • Қазақстанда 15 қазан мен 15 ақпан аралығында терісі бағалы (мамық жүнді аңдарды) аңдарды аулауға рұқсат берілген. Осы аралықта Қансонар өткізуге болады, яғни алғаш түскен қардан аңның ізі оңай көрінеді.
  • Аңшылық құру
  • Алғаш қар жауған кезде ит қоян немесе түлкіні оңай ұстайды. Жабайы аң қар үстінде жүрген кезде денесі суланады, ал иттің бойы ұзын әрі ол күштірек болады. Сондықтан аңшылар дәстүрлі түрде аңға итпен шығады
  • Аң аулауға салатын ұлттық тазы тұқымды ит басқа иттерден ерекшеленіп тұрады. Мысалы, орыстың иттері бойшаң және жылдам болады. Салбурын ұлттық аң аулау орталығының директоры Қанат Ахметовтің айтуынша, тазы бұл иттермен салыстырғанда баяу жүгіреді, бірақ ұзақ қашықтыққа шыдайды.
  • Ахметовтің айтуынша, тазы – аң аулауға арналған әмбебап тұқымды ит. Мұндай тұқымды ит аңды өзі тауып, өзі алады. Ал орыс иттері  бірге жұмыс істейді. Бірі аңды тауып, ашық алаңға шығарса, екіншісі бас салады. Ал тазылар бұл екі қызметті өзі атқарады.
  • Қанат Ахметовтің тазы иттері
  • Атпен келе жатқан аңшылар
  • Бүркітші
  • Бүркітші
  • Бүркіт
  • Бүркітші
  • Олжасын қағып түскен бүркіт
  • Аңшылар
  • Олжасын қағып түскен бүркіт
  • Аңшылар мен бүркітшілер
Көшпенділер кезіндегідей Бурабай демалыс көлінің жанындағы күзгі төбелерде ұлттық нақыштағы аңшылық көрсетілімі өтті

Жыртқыш аңды олжалау үшін аңшыға екі адал көмекші қажет, бірі – бүркіт, екіншісі – сұңқар. Жыртқыш құстар жоғары самғап, олжасын бақылайды, мұндай сәтте бір де бір оқ атылмайды, тек қырағы көзбен жыртқыш құс дәлдеп, жемтігін алады.

Бүгінде бүркітпен аң аулау өнері қайтадан танымал бола бастады. Аймақтарда бүркітті дайындау үшін арнайы мектептер құру жоспарланып отыр.

Қазақстанда ұлттық аң аулау дәстүрін сақтауға "Қансонар" қауымдастығының өкілдері үлес қосып келеді. Қауымдастық аңшы құстармен және иттермен дәстүрлі аң аулауды дамытуды насихаттайды.

Қауымдастық мәліметінше, бүгінде бір жарым мыңға жуық ұлттық тазы тұқымдас ит бар. Ұйымдастырушылар аң аулаудың бұл түрін реми түрде спорт түрі деп танығысы келетінін айтады.

Оқи отырыңыз: Испан кемпірқосағы мен отқа оранған ұшақ: Aerial Photography Awards 2020 үздік суреттері

Тазы – аңшы иттің тұқымы, қазақтың аңшы иті. Иттер атпен жүріп аң аулауға арналған, ұзақ жүріске шыдамды келеді. Қазақстан кинологтар одағы мен кейбір басқа елдердің кинологиялық ұйымдары қазақтың аңшы итінің тұқымы ретінде таныған. Бұл Азия халықтарының көшпелі өмір салтына бейімделген ежелгі ит тұқымының бірі.

Аңшылардың көрсетілімдері мәдениет және спорт министрлігінің ұлттық спорт түрлері басқармасы, сондай-ақ "Қансонар" қауымдастығымен бірлесіп ұйымдастырылды.

Бурабай курортты көлінің маңындағы төбелерде аң аулау қалай өткенін Sputnik Қазақстан материалынан көріңіз.

49
  • Қазақстанда 15 қазан мен 15 ақпан аралығында терісі бағалы (мамық жүнді аңдарды) аңдарды аулауға рұқсат берілген. Осы аралықта Қансонар өткізуге болады, яғни алғаш түскен қардан аңның ізі оңай көрінеді.
    © Sputnik / Абзал Калиев

    Қазақстанда 15 қазан мен 15 ақпан аралығында терісі бағалы (мамық жүнді) аңдарды аулауға рұқсат берілген. Осы аралықта "Қансонар" өткізуге болады, яғни алғаш түскен қардан аңның ізі оңай көрінеді.

  • Аңшылық құру
    © Sputnik / Абзал Калиев

    Мамандардың айтуынша, аң ұстайтын жыртқыш құстармен аңшылық құру кезінде ең бастысы қатты жел болмауы керек.

  • Алғаш қар жауған кезде ит қоян немесе түлкіні оңай ұстайды. Жабайы аң қар үстінде жүрген кезде денесі суланады, ал иттің бойы ұзын әрі ол күштірек болады. Сондықтан аңшылар дәстүрлі түрде аңға итпен шығады
    © Sputnik / Абзал Калиев

    Алғаш қар жауған кезде ит қоян немесе түлкіні оңай ұстайды. Жабайы аң қар үстінде жүрген кезде денесі суланады, ал иттің бойы ұзынырақ әрі ол күштірек болады. Сондықтан аңшылар дәстүрлі түрде аңға итпен шығады

  • Аң аулауға салатын ұлттық тазы тұқымды ит басқа иттерден ерекшеленіп тұрады. Мысалы, орыстың иттері бойшаң және жылдам болады. Салбурын ұлттық аң аулау орталығының директоры Қанат Ахметовтің айтуынша, тазы бұл иттермен салыстырғанда баяу жүгіреді, бірақ ұзақ қашықтыққа шыдайды.
    © Sputnik / Абзал Калиев

    Аң аулауға салатын ұлттық тазы тұқымды ит басқа иттерден ерекшеленіп тұрады. Мысалы, орыстың иттері бойшаң және жылдам болады. "Салбурын" ұлттық аң аулау орталығының директоры Қанат Ахметовтің айтуынша, тазы бұл иттермен салыстырғанда баяу жүгіреді, бірақ ұзақ қашықтыққа шыдайды.

  • Ахметовтің айтуынша, тазы – аң аулауға арналған әмбебап тұқымды ит. Мұндай тұқымды ит аңды өзі тауып, өзі алады. Ал орыс иттері  бірге жұмыс істейді. Бірі аңды тауып, ашық алаңға шығарса, екіншісі бас салады. Ал тазылар бұл екі қызметті өзі атқарады.
    © Sputnik / Абзал Калиев

    Ахметовтің айтуынша, тазы – аң аулауға арналған әмбебап тұқымды ит. Мұндай тұқымды ит аңды өзі тауып, өзі алады. Ал орыс иттері бірге жұмыс істейді. Бірі аңды тауып, ашық алаңға шығарса, екіншісі бас салады. Ал тазылар бұл екі қызметті өзі атқарады.

  • Қанат Ахметовтің тазы иттері
    © Sputnik / Абзал Калиев

    "Қансонар" аңшылар және аңшылық шаруашылығы субъектілері қоғамдық бірлестіктерінің республикалық қауымдастығының кинологиялық клубы бар. Қанат Ахметовтің айтуынша, бұл клубтың басты міндеті – тазы мен төбет ұлттық тұқымдарын жаңғырту. Жетпіс жылдан астам уақыт бойы бұл тұқым жоғалып, ұмытылып қалды. Сол себепті қазір клубқа тұқымдарды жандандыру үшін іріктеу жасайтын мамандар шақырылып жатыр.

  • Атпен келе жатқан аңшылар
    © Sputnik / Абзал Калиев

    "Қансонар" қауымдастығы құс және иттермен қарусыз аң аулауды дамытумен айналысады.

  • Бүркітші
    © Sputnik / Абзал Калиев

    Бүркіт итпен бірге аңды жақсы аулайды. Ит бұталар арасындағы жабайы аңды (қоян, түлкі, қасқыр) үркітіп ашық жерге шығарады, ад бүркіт жоғарыдан тап береді.

  • Бүркітші
    © Sputnik / Абзал Калиев

    Төртінші бағдар – мұның бәрін басқаратын және аң аулаудан эстетикалық ләззат алатын адам.

  • Бүркіт
    © Sputnik / Абзал Калиев

    Ахметовтің айтуынша, қазір түлкі, қоян немесе борсық - бүркіттер мен аңға шығатын иттердің негізгі олжасы

  • Бүркітші
    © Sputnik / Абзал Калиев

    Аң аулау сәтті болуы үшін бүкіл команда – құс, ит, жылқы және адам бір-бірімен тығыз жұмыс істеуі керек. Топтың барлық мүшесі бір-біріне сеніп, қорықпауы қажет. Бүркіт итпен бірге әрекет етеді. Жылқы бүркітті ұстап тұруы қажет. Егер жылқы мен бүркіт тіл табыса алмаса, қауіп төнуі мүмкін. Бүркіт қанатын қаққан кезде жылқының қорқып кетуі қауіпті саналады. Қанат Ахметов осы секілді жәйттер аңшылық алдында пысықталуы тиіс деп санайды.

  • Олжасын қағып түскен бүркіт
    © Sputnik / Абзал Калиев

    Бүркіт пен тазы – бәсекелес, алайда жұп болып жұмыс істей алады. Мұндай жұпты ұзақ уақыт үйретіп, тәрбиелеу керек. Бір-бірімен таныс емес бүркіт пен тазыны бірге далаға шығаруға болмайды, дейді Ахметов.

  • Аңшылар
    © Sputnik / Абзал Калиев

    Бұл жолы аңшылар қарсақты – аяғы ұзын дала түлкісін олжалады. Ахметовтің айтуынша, кәдімгі қызыл түлкіні ымырт кезде жиі кездестіруге болады. Бұл уақытта түлкі кеміргіштерді аулауға шығады.

  • Олжасын қағып түскен бүркіт
    © Sputnik / Абзал Калиев

    Қанат Ахметовтің сөзінше, аңшы бүркіт пен итті аң аулағаннан кейін нәтижесіне қарамастан тамақтандырып, мақтау қажет. Бұл аң аулауға ынталандыратын тәрбиенің маңызды бөлігі.

  • Аңшылар мен бүркітшілер
    © Sputnik / Абзал Калиев

    Ит жүгіртіп, құс салып, аңшылардың топтасып аңға шығуы - қазақтың ежелгі дәстүрі, оны халқымыз "Салбурын" деп атайды. Щучье-Бурабай демалыс аймағындағы Ұлттық аңшылық орталығы осындай атауға ие.

Кілт сөздер:
аңшылық, Бурабай

Жапонияда гауһар тас пен інжуден жасалған маскалар сатылып жатыр - фото

69
  • Көлемі 0,7 қаратты гауһар тас, платина (алтыннан да қымбат бағаланатын ақ металл), інжу және Сваровски тасымен көмкерілген қымбат маска. Белгілі жапондық Mask.com дүкенінде сатылатын бетперденің бағасы - миллион йен (9 600 доллар).
  • Түрлі маскалар сатылатын бутиктердің бірі Жапония астанасындағы метро станцияларының бірінің жанында орналасқан.
  • Дүкен иелерінің пайымдауынша, коронавирустан сәл-салтанатпен қорғануға да болады. Жаңа люкс желі пандемия салдарынан кенжелеп қалған сән индустриясын қолдауға бағытталған, дейді олар.
  • Сатып алушыларға таңдау жасауға мүмкіндік бар – жібек пен шілтерден тігілген жеңіл болмаса көлемді, дөрекілеу маскалар.
  • Інжу масканың құны - миллион йен (9 600 доллар). Бетперде 330 жапондық дөңгелек және қымбат  Акойя інжуінен жасалған.
  • Токиодағы маскалар дүкенінің қызметкері гаухар таспен көмкерілген бетперде кигізілген манекеннің жанында тұр.
  • Інжуден өрілген маска арнайы жабық витринаның ішіне қойылған.
  • Жапония астанасының кейбір тұрғындары үшін қымбат маска бар болғаны экзотикалық экспонат қана. Егер осындай маска алатын болсаң, басқа киімің де соған сай болуы қажет. Ал мұндай образбен қазір қайда барасың? – дейді Токио тұрғындары.
Жапония астанасы Токио қаласындағы дүкендердің бірінде масканың люкс түрлері сатыла бастады. Өткен ғасырдың тоқсаныншы жылдарынан танымал дүкеннен қазір бетперденің 200-ден астам түрін табуға болады

Mask.com бренді жуырда інжуден жасалған және гауһар таспен көмкерілген қымбат маскалар жасап шығарды. 

Бұл эксклюзивті бетперделердің құны - миллион йен, яғни 9 600 доллар. 

Осылайша жапондық бренд коронавирустан зардап шеккен сән индустриясына қолдау көрсету туралы шешім қабылдады, дейді дүкен иелері. 

Гауһар тасты маскалар 0,7 қаратты асыл таспен және 300-ден астам Сваровски кристалымен көмкерілген, ал інжу бетперделер 330-ға жуық Акойя інжуінен "өрілген". 

Дегенмен, жапондық маска әлемдегі ең қымбат бетперде емес. Израильдік зергер 250 грамм 18 қаратты алтыннан әзірлеген масканың құны - 1,5 миллион доллар.

Самая дорогая защитная маска в мире - инкрустированная бриллиантами золотая маска стоимостью 1,5 миллиона долларов
© AP Photo / Sebastian Scheiner
Әлемдегі ең қымбат алтын масканың құны - 1,5 миллион доллар
69
  • Көлемі 0,7 қаратты гауһар тас, платина (алтыннан да қымбат бағаланатын ақ металл), інжу және Сваровски тасымен көмкерілген қымбат маска. Белгілі жапондық Mask.com дүкенінде сатылатын бетперденің бағасы - миллион йен (9 600 доллар).
    © REUTERS / Issei Kato

    Көлемі 0,7 қаратты гауһар тас, платина (алтыннан да қымбат бағаланатын ақ металл), інжу және Сваровски тасымен көмкерілген қымбат маска. Белгілі жапондық Mask.com дүкенінде сатылатын бетперденің бағасы - миллион йен (9 600 доллар).

  • Түрлі маскалар сатылатын бутиктердің бірі Жапония астанасындағы метро станцияларының бірінің жанында орналасқан.
    © REUTERS / Issei Kato

    Түрлі маскалар сатылатын бутиктердің бірі Жапония астанасындағы метро станцияларының бірінің жанында орналасқан.

  • Дүкен иелерінің пайымдауынша, коронавирустан сәл-салтанатпен қорғануға да болады. Жаңа люкс желі пандемия салдарынан кенжелеп қалған сән индустриясын қолдауға бағытталған, дейді олар.
    © REUTERS / Issei Kato

    Дүкен иелерінің пайымдауынша, коронавирустан сәл-салтанатпен қорғануға да болады. Жаңа люкс желі пандемия салдарынан кенжелеп қалған сән индустриясын қолдауға бағытталған, дейді олар.

  • Сатып алушыларға таңдау жасауға мүмкіндік бар – жібек пен шілтерден тігілген жеңіл болмаса көлемді, дөрекілеу маскалар.
    © REUTERS / Issei Kato

    Сатып алушыларға таңдау жасауға мүмкіндік бар – жібек пен шілтерден тігілген жеңіл болмаса көлемді, дөрекілеу маскалар.

  • Інжу масканың құны - миллион йен (9 600 доллар). Бетперде 330 жапондық дөңгелек және қымбат  Акойя інжуінен жасалған.
    © REUTERS / Issei Kato

    Інжу масканың құны - миллион йен (9 600 доллар). Бетперде 330 жапондық дөңгелек және қымбат Акойя інжуінен жасалған.

  • Токиодағы маскалар дүкенінің қызметкері гаухар таспен көмкерілген бетперде кигізілген манекеннің жанында тұр.
    © REUTERS / Issei Kato

    Токиодағы маскалар дүкенінің қызметкері гаухар таспен көмкерілген бетперде кигізілген манекеннің жанында тұр.

  • Інжуден өрілген маска арнайы жабық витринаның ішіне қойылған.
    © REUTERS / Issei Kato

    Інжуден "өрілген" маска арнайы жабық витринаның ішіне қойылған.

  • Жапония астанасының кейбір тұрғындары үшін қымбат маска бар болғаны экзотикалық экспонат қана. Егер осындай маска алатын болсаң, басқа киімің де соған сай болуы қажет. Ал мұндай образбен қазір қайда барасың? – дейді Токио тұрғындары.
    © REUTERS / Issei Kato

    Жапония астанасының кейбір тұрғындары үшін қымбат маска бар болғаны экзотикалық экспонат қана. "Егер осындай маска алатын болсаң, басқа киімің де соған сай болуы қажет. Ал мұндай образбен қазір қайда барасың?" – дейді Токио тұрғындары.

Кілт сөздер:
фото

Әлемдегі ең биік лифт таңғажайып суреттер

101
  • Жүз айдаһар лифті лифті
  • Жүз айдаһар лифті лифті
  • Байлун – Гиннестің рекордтар кітабына бірнеше рет енген әлемдегі ең биік лифт
  • Лифт сейсмикалық белгі беру құрылғыларымен жабдықталған
  • Туристер Байлун лифтін суретке түсіріп жатқан сәт
  • Байлун лифті
  • Байлун лифтінің жанындағы алаңда жүрген маймылдар
  • Лифт екі қабатты үш кабинадан тұрады және ол 3 750 килограмм жүкті көтереді.
  • Лифт кабинасына бір мезетте 50-ге жуық жолаушы сыяды
  • Суретте фотограф қыз Байлун лифтіне келетін туристерді күтіп тұр
  • Байлун лифтіндегі туристер
  • Мұнда канадалық режиссер Джеймс Кэмерон өзінің Аватар фильмін түсірді
Қытайдың Чжанцзяцзе ұлттық паркінде орналасқан Байлун лифтін "Жүз айдаһар лифті" деп атайды. Талай туристің таңдайын қақтырған бұл нысан "Аватар" фильмін түсірген авторларға да зор шабыт сыйлаған

Байлун лифті – Қытайдағы ең танымал жерлердің бірі. Бұл әлемдегі ең биік лифт және Гиннестің рекордтар кітабына енген.

Лифт құрылысы 1999 жылы басталған. Ол санаулы жыл ішінде салынып, 2002 жылы пайдалануға берілді.

Бұл заманауи ғажайып техника үш шыны кабинамен жабдықталған. Оның әрқайсысы елуге жуық жолаушыны сыйдырып, бір минут ішінде жоғары немесе төмен тасымалдайды.

Тік жартасты әрі өте қауіпті соқпақпен үш сағат бойы жаяу көтерілудің орнына, осы лифтті пайдаланған туристер діттеген жеріне бар-жоғы 60 секундта жетеді.

Оқи отырыңыз: Қоңыр күзбен қоштасу: алматылықтардың сүйікті демалыс орындары – фото

Осындай таңғажайып мүмкіндікке ие лифт Чжанцзяцзе ұлттық саябағының Улинъюанъ аймағында орналасқан. Туристер мұнымен 330 метр биіктікке көтеріледі. Ол жерден таудың жартасты баурайындағы аңғардың таңғажайып көріністерін тамашалауға болады.

Дәл осы жердің керемет пейзажынан шабыт алған Джеймс Кэмерон "Аватар" фильмінің кейбір эпизодтарын түсірді.

101
  • Жүз айдаһар лифті лифті
    © AFP 2019 / Wang Zhao

    Қытайдың Хунань провинциясының Чжанцзяцзе ұлттық паркіндегі "Жүз айдаһар лифті" деген қорқынышты атауға ие әлемдегі ең биік лифт.

  • Жүз айдаһар лифті лифті
    © AFP 2019 / Wang Zhao

    Байлун лифтінің құрылысы 1999 жылы басталып, 2002 жылы пайдалануға берілді.

  • Байлун – Гиннестің рекордтар кітабына бірнеше рет енген әлемдегі ең биік лифт
    © AFP 2019 / Wang Zhao

    Байлун – Гиннестің рекордтар кітабына бірнеше рет енген әлемдегі ең биік лифт. Суретте: Байлунге баратын дәліз жанындағы тақырыптық пошта бөлімшесінде тұрған Аватар мүсіні.

  • Лифт сейсмикалық белгі беру құрылғыларымен жабдықталған
    © AFP 2019 / Wang Zhao

    Лифт сейсмикалық белгі беру құрылғыларымен жабдықталған. Ол іске қосылған кезде адамдар тез арада эвакуацияланып, төмен түсіріледі. Суретте: Байлун лифтінің жанында тұрған бетперде таққан турист.

  • Туристер Байлун лифтін суретке түсіріп жатқан сәт
    © AFP 2019 / Wang Zhao

    Кейде осы керемет лифтке міну үшін туристер төрт сағатқа дейін кезекте тұрады. Туристер Байлун лифтін суретке түсіріп жатқан сәт.

  • Байлун лифті
    © AFP 2019 / Wang Zhao

    Байлун лифті туристерді Чжанцзяцзе ұлттық саябағындағы тау басында орналасқан бақылау алаңына дейін 330 метр биіктікке көтереді.

  • Байлун лифтінің жанындағы алаңда жүрген маймылдар
    © AFP 2019 / Wang Zhao

    Чжанцзяцзе ұлттық паркінде орналасқан Байлун лифтінің жанындағы алаңда жүрген маймылдар.

  • Лифт екі қабатты үш кабинадан тұрады және ол 3 750 килограмм жүкті көтереді.
    © AFP 2019 / Wang Zhao

    Лифт екі қабатты үш кабинадан тұрады және ол 3 750 килограмм жүкті көтереді.

  • Лифт кабинасына бір мезетте 50-ге жуық жолаушы сыяды
    © AFP 2019 / Wang Zhao

    Бір кабина бір мезетте 50-ге жуық жолаушыны жоғары көтеріп, төмен түсіре алады.

  • Суретте фотограф қыз Байлун лифтіне келетін туристерді күтіп тұр
    © AFP 2019 / Wang Zhao

    "Жүз айдаһар лифті" жүк көтергіштігі жағынан әлемдегі ең үлкен әрі ең жылдам жолаушылар лифті. Сондай-ақ, ең биік ашық экспозициялық лифт. Суретте: фотограф қыз Байлун лифтіне келетін туристерді күтіп тұр.

  • Байлун лифтіндегі туристер
    © AFP 2019 / Wang Zhao

    Лифт үш сағаттық жаяу жүрістің орнына туристерді бір минуттың ішінде кварцитті бағаналары бар аңғар көрінетін тау басына шығарады.

  • Мұнда канадалық режиссер Джеймс Кэмерон өзінің Аватар фильмін түсірді
    © AFP 2019 / Wang Zhao

    Мұнда канадалық режиссер Джеймс Кэмерон өзінің "Аватар" фильмін түсірді.

Кілт сөздер:
Қытай, лифт
Жамбыл Жабаев

"ХХ ғасыр Гомері" деген бағаға ие болған Жамбыл Жабаев жайлы қызықты деректер

0
Жыр алыбы, ақын, суырыпсалма ақын, қазақ халқының ұлы перзенті Жамбыл Жабаев туралы деректерді Sputnik Қазақстан дерекқорынан оқыңыз

Жамбыл Жабаев 1846 жылы 28 ақпанында Жамбыл облысындағы Жамбыл тауының етегінде дүниеге келген. Ұлы жүздің шапырашты тайпасының екей руынан шыққан. Арғы аталары дәулетті болғанымен, Жамбылдың әкесі Жапа шаруа кісі болған. Кей тарихи деректе жыр алыбының әкесі туралы шоқпыт шапанды кедей болған деген сипаттама кездеседі.

"Қақаған қар аралас соғып боран,
Ел үрей - көк найзалы жау торыған.
Байғара, Жамбыл, Ханда мен туыппын,
Жамбыл деп қойылыпты атым содан", - дейді Жамбыл ақын.

"Мен киіз үйде өстім. Сол кездегі барлық қазақ балаларындай мені де көшкен кезде бесінмен ала жүрді", дейді ақынның өзі балалық шағы жайлы. Соған қарағанда ақын бала күнінде қоңырқай тірлік кешкен.

Жамбылдың туған нағашысы Жетісу өңіріне танымал әнші болған.

"Жетісудың даңқы асқан биі Бөлтірік Алатаудың баурайындағы ағайынды аралап келген екен. Сонда үлкен сөз өнері ортаға түсіп жатқанда даладан бір бала жүгіріп келген екен. Бірден барып Бөлтіріктің қолын алыпты. Сонда Бөлтірік баланың қолын ұстап тұрып, "атың кім, балам?" депті. "Атым - Жамбыл" деп жауап берген екен. "Атың Жамбыл болса, көкірегің даңғыл болар. Шырғалаңнан сөз келсе, шырқаушының өзі болар екенсің" деген екен", - дейді қоғам қайраткері Мырзатай Жолдасбеков.

Жамбылдың ақындық дарыны жас кезінен-ақ таныла бастаған. Бозбала шағынан ортасын ән мен жырға кенелтіп, көршілес қырғыз еліне де даңқы жайылған. Сол кезде көпшіліктің аузынан түспей жүрген Жамбыл Жетісудың дүлдүл ақыны Сүйінбайға жолығып, оның батасын алады.

Жамбыл "Шағым", "Жылқышы", "Шәбденге", "Сәт сайланарда", "Өстепкеде", "Патша әмірі тарылды", "Зілді бұйрық" сияқты өлеңінде елдің әлеуметтік саяси өмірін көрсеткен.

Жамбыл Жабаев шығармашылығының шарықтау шегі тоқсан жастан асқан шағына тура келеді. 1936 жылы Мәскеуде өткен Қазақстанның онкүндігінде шымылдығын Жамбыл ашты. 360 өнерпаз барған бұл мәдениет күндерінде жыр алыбы Жамбыл Жабаевтың, әнші Күләш Байсейітованың абыройы асқақтады. Жамбыл сол жылы Еңбек Қызыл ту орденімен марапатталды.

"1936 жылдан бастап Жамбылдың аты орыс тілі арқасында шетелге де тарала бастады. Кеңес үкіметі сол кезде 75 жылдық шығармашылық тойын тойламақ болады. Соның қарсаңында үй салып береді", - дейді Жамбыл Жабаев әдеби-мемориалдық мұражай директоры Мәулен Қожашев.

Жамбылдың шығармалары әлемнің ондаған тіліне аударылып дүние жүзіне тарады. Жамбыл көзінің тірісінде КСРО мемлекеттік сыйлығының лауреаты атанған.

Ақынның "Өтеген батыр", "Сұраншы батыр", "Көрұғлы", "Бақ, дәулет, ақыл" деген дастандары бар.

ХХ ғасыр Гомері

Бірде Жамбылдың ел арасында оның ақындық қабілетіне күмән келтіргісі келетіндер де табылған. Сонда орталық комитет жазушы Леонид Соболевті жағдайдың анық-қанығын білуге Ұзынағашқа жіберген. Жамбылдың жыршылығына таңқалған жазушы үш күн қасында болып, "жиырмасыншы ғасырдың Гомері" деп баға берген.

Жамбыл саналы ғұмырында Құлманбет, Досмағамбет, Сарыбас, Майкөт, Бақтыбай, Бөлтірік, Шашубай ақындармен айтысқан. Соның ішінде Айкүміспен айтысы қыз бен жігіт айтысының жақсы бір көрінісі. Жас күнінде Жамбыл ақын Сара, Айкүміс, Сайқал, Кәмшат қыздармен айтысқан.

Жыр алыбы Жамбыл күйші Дина Нұрпейісовамен де жақын таныс болған. 1936 жылы танысып, таныстық соңы жақсы сыйластыққа ұласқан деген дерек бар.

Ақынның отты жырлары

Ақынның соғыс жылдары отан қорғау тақырыбына арнап жазған өлеңдері үш мың жолды құрайды. Әсіресе, "Ленинградтық өренім", "Москваға", "Майданға хат" сынды өлеңдері бар. Жамбыл ақын өмір мен өлім апралысына түскен Кеңес жауынгерлеріне отты жырлары арқылы жігер беруге тырысты.

Жамбылдың ұлы Алғадай жат елде оққа ұшқан болатын. Ұлының қазасынан кейін "Жамбылдың Алғадайды жоқтауы" деген өлеңі шықты. Кей дерекке сәйкес, Алғадайдан ұрпақ тарап, бүгінде бүтін бір отбасы болып отыр.

Жамбыл өзінің алдындағы аға буын өкілі Сүйінбай ақынды өзіне пір тұтқан. Ал Кенен Әзірбаев Жамбыл Жабаевты тәлімгері деп таныған.

Жамбыл 1945 жылы 22 маусымда Алматы облысының Ұзынағаш елді мекенінде 99 жасында дүниеден өтті.

1946 жылы ақпанда Қазақстан халқы жыр алыбының жүз жылдық мерейтойын тойлады. Сол жылы ақынның таңдамалы шығармаларының академиялық жинағы қазақ және орыс тілінде басылды.

0
Кілт сөздер:
қызықты деректер, Жамбыл Жабаев
Тақырып бойынша
"Өз жаназасын өзі шығарды": Ақиық ақын Мұқағали Мақатаев туралы деректер
"Көкейімнен кетпейді": ұлттың ұлы ұстазы Ыбырай Алтынсариннің тілегі
Қазақтың "қазақ" деп атанып жүргені Сәкен Сейфуллиннің арқасы - танымал ақын
Абайдың үш әйелі: ақын сүйіктілеріне не сыйлаған - фото
Абайдың 175 жылдығы: ұлы ақын жайлы фильмдерді қайдан тамашалауға болады