"Спартак" қайта оралды: алматылық опера және балет театры 87-ші маусымын жапты - фото

23
  • Спартак балеті
  • Зәуірбек Райбаев пен композитор Арам Хачатурян бірлесіп Спартак балетін алғаш рет 1974 жылы Абай атындағы опера және балет театрында қойды. Ол бас театрдың мәдени мұрасының Алтын репертуарына енген.
  • Елу жыл бұрынғы премьерада Красс рөлін сомдаған ҚазКСР еңбек сіңірген әртісі Эдуард Мальбеков биылғы дайындыққа қатысты.
  • Вячеслав Окуневтің эскиздері бойынша театрдың тігін цехы спектакль үшін 300-ден астам костюм тікті.
  • Жұмсақ және қатты декорациялар цехы монументті декорациялар мен табиғат бейнеленген маталарды әзірледі.
  • В нынешней постановке зритель увидит совершенно обновленное как сценические оформление и образы героев, так и новое световое оформление
  • Спартак оркестр үшін де, балет әртістері үшін де ең күрделі балет қойылымының бірі саналады.
  • Спартак ерлер балеті деп саналғанына қарамастан, көп көрініс әсем әрі әсерлі лирикаға толы.
  • Спектакльді қоюш-балетмейстер Гүлжан Тұтқыбаева, Ресейдің халық суретшісі Вячеслав Окунев қойды. Қазақстанның еңбек сіңірген қоғам қайраткері Ерболат Ахмедияров спектакльдің қоюшы дирижері болды.
  • Жаңа Спартактың премьерасын тамашалауға келген көрермендер қошеметін аямады.
  • Директордың міндетін атқарушы Таир Қаратаев және балет әртісі Архат Әшірбек.
  • Қоюшы балетмейстер Гүлжан Тұтқыбаева әртістермен бірге.
Абай атындағы Қазақ ұлттық академиялық опера және балет театры 87-ші театр маусымын аяқтады. Осы мерейлі датаға орай көрермендерге Арам Хачатурянның "Спартак" балетінің жаңа қойылымы көрермен назарына ұсынылды

Бұл қойылым аталған театрда алғаш рет 1974 жылы сахналанған болатын.

Жалпы "Спартак" ерлер балеті деп саналады. Себебі онда шайқас пен ерлер биі көп. Алайда лирикаға толы, махаббат пен сезімді бейнелейтін әсерлі көріністер де жетерлік. Балет кезінде ақсүйектер вакханалийі, гетерлер биі, гладиаторлар шайқасы кезек-кезек орындалып, басты кейіпкерлер – Спартак пен оның сүйіктісі Фригияның монологтары орындалады.

Алғаш рет "Спартак" балетін 1974 жылы Абай атындағы Қазақ ұлттық академиялық опера және балет театрында Зәуірбек Райбаев композитор Арам Хачатурянмен бірлесіп қойды. Осылайша ол бас театрдың мәдени мұрасының алтын репертуарына енді. "Спартак" балетінің тұңғыш премьерасында Рамазан Бапов, Раушан Байсейітова, Людмила Рудакова, Эдуард Мальбеков пен Сара Көшербаева сынды балет өнерінің танымал мэтрлері басты партияны орындады.

Күні бүгінге дейін "Спартак" оркестр үшін де, балет әртістері үшін де ең күрделі балет қойылымының бірі саналады.

87-ші театр маусымының аяқталуына орай Абай атындағы Қазақ ұлттық академиялық опера және балет театры балеттің жаңартылған қойылымын ұсынды. Спектакльді балетмейстер Гүлжан Тұтқыбаева, Ресейдің халық суретшісі Вячеслав Окунев қойды. Қазақстанның еңбек сіңірген қоғам қайраткері Ерболат Ахмедияров спектакльдің қоюшы дирижері болды.

"Біз театрымыздың хореографиялық мұрасын сақтап қалуды жөн көрдік. Спектакль мүлде басқа қырынан танылады деп ойлаймын. Себебі ондағы энергетика, көлемді декорация көрерменді Рим империясының дәуіріне жетелей алады", - деп санайды Тұтқыбаева.

Жаңа премьера аясында балет труппасының барлық құрамы еңбек етті. Ал басты парияларды жетекші солистер Жанель Түкеева мен Азамат Асқаров, Архат Әшірбек пен Айман Егісбаева, Малика Елшібаева мен Нельсон Пенья, Гүлвира Құрбанова мен Рахым Дайыров орындады.

Елу жыл бұрынғы премьерада Красс рөлін сомдаған ҚазКСР еңбек сіңірген әртісі Эдуард Мальбеков биылғы дайындыққа жеке қатысып, әртістерге бағыт-бағдар беріп отырды. 

"Спектакль туған сахнасына қайта оралғаны қуантады. Ол түпнұсқа материал ретінде қайта жаңғыртылып отыр. Әрине, Гүлжан Тұтқыбаева мен суретші Вячеслав Окуневтің өзгертулері енгізілді. Алайда ол Зәуірбек Райбаев қойған спектакль күйінде қалып отыр. Барлық балет труппасы жоғары нәтиже көрсетті. Осы қойылым аясында еңбек еткен барлық маман өз міндетін мінсіз атқарып шықты", - дейді Эдуард Мальбеков.

Вячеслав Окуневтің эскиздері бойынша театрдың тігін цехы спектакль үшін 300-ден астам костюм тікті. Ал жұмсақ және қатты декорациялар дайындайтын цехтар монументті декорациялар мен табиғатты бейнеленген маталарды әзірледі.

 

23
  • Спартак балеті
    © Photo : Максим Кравитц

    Абай атындағы Қазақ ұлттық академиялық опера және балет театры 87-ші театр маусымын аяқтап, "Спартак" балетінің жаңа қойылымын ұсынды.

  • Зәуірбек Райбаев пен композитор Арам Хачатурян бірлесіп Спартак балетін алғаш рет 1974 жылы Абай атындағы опера және балет театрында қойды. Ол бас театрдың мәдени мұрасының Алтын репертуарына енген.
    © Photo : Максим Кравитц

    Зәуірбек Райбаев пен композитор Арам Хачатурян бірлесіп "Спартак" балетін алғаш рет 1974 жылы Абай атындағы Қазақ ұлттық академиялық опера және балет театрында қойды. Ол бас театрдың мәдени мұрасының "Алтын репертуарына" енген.

  • Елу жыл бұрынғы премьерада Красс рөлін сомдаған ҚазКСР еңбек сіңірген әртісі Эдуард Мальбеков биылғы дайындыққа қатысты.
    © Photo : Максим Кравитц

    Елу жыл бұрынғы премьерада Красс рөлін сомдаған ҚазКСР еңбек сіңірген әртісі Эдуард Мальбеков биылғы дайындыққа қатысты.

  • Вячеслав Окуневтің эскиздері бойынша театрдың тігін цехы спектакль үшін 300-ден астам костюм тікті.
    © Photo : Максим Кравитц

    Вячеслав Окуневтің эскиздері бойынша театрдың тігін цехы спектакль үшін 300-ден астам костюм тікті.

  • Жұмсақ және қатты декорациялар цехы монументті декорациялар мен табиғат бейнеленген маталарды әзірледі.
    © Photo : Максим Кравитц

    Жұмсақ және қатты декорациялар цехы монументті декорациялар мен табиғат бейнеленген маталарды әзірледі.

  • В нынешней постановке зритель увидит совершенно обновленное как сценические оформление и образы героев, так и новое световое оформление
    © Photo : Максим Кравитц

    Көрермен кейіпкерлердің бейнесі мен сахнаның безендірілуін ғана емес, сахна жарығының да жаңартылғанын көре алады.

  • Спартак оркестр үшін де, балет әртістері үшін де ең күрделі балет қойылымының бірі саналады.
    © Photo : Максим Кравитц

    "Спартак" оркестр үшін де, балет әртістері үшін де ең күрделі балет қойылымының бірі саналады.

  • Спартак ерлер балеті деп саналғанына қарамастан, көп көрініс әсем әрі әсерлі лирикаға толы.
    © Photo : Максим Кравитц

    "Спартак" ерлер балеті деп саналғанына қарамастан, көп көрініс әсем әрі әсерлі лирикаға толы.

  • Спектакльді қоюш-балетмейстер Гүлжан Тұтқыбаева, Ресейдің халық суретшісі Вячеслав Окунев қойды. Қазақстанның еңбек сіңірген қоғам қайраткері Ерболат Ахмедияров спектакльдің қоюшы дирижері болды.
    © Photo : Елена Петрова

    Спектакльді балетмейстер Гүлжан Тұтқыбаева, Ресейдің халық суретшісі Вячеслав Окунев қойды. Қазақстанның еңбек сіңірген қоғам қайраткері Ерболат Ахмедияров спектакльдің қоюшы дирижері болды.

  • Жаңа Спартактың премьерасын тамашалауға келген көрермендер қошеметін аямады.
    © Photo : Елена Петрова

    Жаңа "Спартактың" премьерасын тамашалауға келген көрермендер қошеметін аямады.

  • Директордың міндетін атқарушы Таир Қаратаев және балет әртісі Архат Әшірбек.
    © Photo : Елена Петрова

    Директордың міндетін атқарушы Таир Қаратаев және балет әртісі Архат Әшірбек.

  • Қоюшы балетмейстер Гүлжан Тұтқыбаева әртістермен бірге.
    © Photo : Елена Петрова

    Қоюшы балетмейстер Гүлжан Тұтқыбаева әртістермен бірге.

Кілт сөздер:
фото

Ең тәтті мереке: бүгін халықаралық қарбыз күні фото

58
(Жаңартылды 18:10 03.08.2021)
Шөлді керемет басатын және құнарлылығы аз жеміс болғандықтан қарбыз құрметіне жеке бір күн арнау артық болмас. Бұл мерекені қашан және кім белгілегені туралы ақпарат болмаса да, ол танымалдылығын жоғалтпақ емес

Бүгін әлемдегі ең тәтті мереке – Халықаралық қарбыз күні. Сөздікке сенсек, қарбыз – біржылдық бақша дақылы. Қарбыз қабығының түрлі түсін кездестіруге болады: ақ, жасыл, сары, тор, жолақ, дақ түрінде. Ал ішіндегі мәйегі қызыл, алқызыл, ақ немесе сары түсті де болады.

Қарбыз жидек болып саналады және әлемнің 96 елінде оның 1200-ден астам түрі өседі.

Тарихшылар Оңтүстік Африканы қарбыздың отаны деп атайды. Ежелгі Мысырда адамдардың оны еккені қазба жұмыстары кезінде табылған жәдігерлер арқылы расталды. Қарбыз дәндерін фараон қабірлеріне де салған. Осылайша Тутанхамон моласынан қарбыз дәндері табылған.

Х ғасырға қарай қарбызды қытайлар да тани бастады. Ол көне Қытайға Жерорта теңізінде жүзген сауда кемелері арқылы жеткен. Қытайлар қарбызды емдік қасиеті жоғары деп бағалаған. Сондықтан болар бүгінде Қытайда өзгелерден әлдеқайда көп көлемде қарбыз егіледі.

Қарбыз өсетін мемлекеттер қатарында Түркия, Иран, Мысыр, Америка елдері, Ресей, Қазақстан мен Өзбекстан да бар.

58
  • © AP Photo / Nikolas Giakoumidis

    Ұлттық қарбыз күні деп аталатын бұл мереке АҚШ-тан бастау алған. Америка қарбыз жеу көрсеткіші бойынша басқа елдермен салыстырғанда көш бастап тұр. Жазғы пикник кезінде америкалықтар дастарханға міндетті түрді қарбыз қояды.

  • © AP Photo / Rajesh Kumar Singh

    Шөлді керемет басатын және құнарлылығы аз жеміс болғандықтан, қарбыз құрметіне жеке бір күн арнау артық емес. Бұл мерекені қашан және кім белгілегені туралы ақпарат болмаса да, ол танымалдылығын жоғалтпай келеді.

  • © AFP 2021 / Toru Yamanaka

    Жапонияда қарбыздың адам сенгісіз түрлері өседі. Ғалымдар бұл елде төрт бұрышты, пирамида немесе жүрек пішінді, диаметрі небәрі он сантиметрді құрайтын қарбыз өсіріп шығарды.

  • © AP Photo / Muhammed Muheisen

    Бүгінде қарбыз әлемнің барлық елінде өседі. Олардың қатарында Түркия, Иран, Мысыр, Америка елдері, Ресей, Қазақстан мен Өзбекстан да бар.

  • © Sputnik / Kirill Barag

    Ресей мен Еуропада қарбыз алғаш рет ХІ-ХІІ ғасырда пайда болды (басқа дерек бойынша XIV ғасырда). Ал Америкаға Африка құлдарымен бірге еуропалық басқыншылар әкелген.

  • © AP Photo / Jacquelyn Martin

    Кейбір елде қарбыздан "нардек" деп аталатын тәтті тағам әзірлейді. Яғни ол қарбыз сөлін бал болғанға дейін булау арқылы дайындалады. Сондай-ақ қарбыз қабығынан тосап әзірлеп, қысқа маринад жасайтындар да бар.

  • © AFP 2021 / Myo Kyaw Soe

    Тарихшылар Оңтүстік Африканы қарбыздың отаны деп атайды. Ежелгі Мысырда адамдардың дәл оны еккені қазба жұмыстары кезінде табылған жәдігерлермен расталды. Қарбыз дәндерін фараон қабірлеріне де салған. Осылайша Тутанхамон моласынан қарбыз дәндері табылған.

  • © AP Photo / Sue Ogrocki

    Қарбыз – біржылдық бақша дақылы. Оның қабығының ақ, жасыл, сары, тор, жолақ, дақ түріндегі алуан түр-түсін кездестіруге болады. Ал ішіндегі мәйегі қызыл, алқызыл, ақ немесе сары түсті де болады. Қарбыз жидек болып саналады және әлемнің 96 елінде оның 1200-ден астам түрі өседі.

  • © AP Photo / Rahmat Gul

    Қарбыз фараон мазарларының қабырғаларында бейнеленіп, көнемысырлық аңыз-әңгімелерде кездескен. Сонымен қатар көне папирус жазбаларындағы медициналық рецептілерде де қарбыз жайлы айтылған.

  • © AFP 2021 / Luis Acosta

    Қарбыз тек дәмді ғана емес, сондай-ақ пайдалы жидек болып саналады. 90 процент судан тұратын қарбызда небәрі 6 процент қант бар. Суретте Калифорния губернаторы болған Арнольд Шварцнеггер дұрыс тамақтануды таңдайтынын көрсетіп тұр. Мексика, 2006 жыл.

  • © AP Photo / Sakchai Lalit

    Қарбыз құрамында А дәрумені, В тобына жататын дәрумендер кешені, С дәрумені мен фолий қышқылы өте көп. Өте қуатты антиоксидант саналатын ликопин де осы жидек құрамында жеткілікті деңгейде.

  • © Sputnik / Konstantin Chalabov

    Қарбыз иммунитетті нығайтумен қатар жүйке жүйесі жұмысын реттеп, қанның қызыл түйіршіктерін түзуге көмектеседі. Сонымен қатар қарбыз мәйегіндегі темір, калий, натрий, фосфор, магний да ағзаға оң әсер етеді.

  • © AFP 2021 / Matt Cowan/Getty Images for Coachella

    Қарбыз қан аздығы, жүрек-қантамыр аурулары, бауыр мен несеп шығару жолдары ауруларын емдеуде жиі қолданылады.

  • © AP Photo / Maxim Shipenkov

    Қарбыз шөл басу үшін таптырмас амал. Сондай-ақ оның көңіл-күйді көтеруге де оң әсер ететіні белгілі. Суретте: Қазақстан жеріне қонған Ресей ғарышкері Олег Артемьев қарбыз құшақтап тұр.

  • © AP Photo / Matilde Campodonico

    Сондықтан бүгінгі Халықаралық қарбыз күнінде осы жидекті тоя жеп алыңыз. Себебі бұл мереке кезінде қарбыз жеу, оның дәнін алысқа түкіру сынды көңілді шаралар ұйымдастыру әдетке айналған.

Кілт сөздер:
қарбыз, мереке, күн
Тақырып бойынша
Әлемдегі ең үлкен таңдай қақтырарлық бассейндер – фото
Алматыдағы Сайранның түбі көрінді – фото
Пандемия қандай өзгеріс енгізді: көлік саласы қызметкерлерінің тыныс-тіршілігі – фото
Өзбекстан президенті Түркістанда зәулім мешіт салып жатыр – фото

Пандемия қандай өзгеріс енгізді: көлік саласы қызметкерлерінің тыныс-тіршілігі фото

51
  • жолаушылар пойызы
  • Машинист Костанайского эксплуатационного локомотивного депо Александр Фурсов
Пандемия көлік саласының жұмысына да бірқатар өзгеріс енгізді. Қазір автобус пен пойыздар ішін, метро вагондары мен ұшақ орындықтарын дезинфекциялау қалыпты жағдайға айналды

Бұл салада өте көп маман қызмет етеді. Диспетчерлер, кондукторлар, бақылаушылар, машинистер, жолсеріктер, ұшқыштар, стюардессалар, техникалық қызметкерлер – көлік саласында еңбек ететін мамандардың бір бөлігі ғана.

Қазақстан территориясы арқылы 5 халықаралық автомобиль бағыты өтеді, халықаралық әуе байланысына қызмет көрсететін 14 әуежай жұмыс істейді.

Каспий теңізіндегі кеме қатынасы Ресей, Иран және Әзербайжанмен суда байланыс орнатуға мүмкіндік береді.

Қазақстанның көлік саласы қызметкерлерінің күнделікті еңбегі мен кәсібі туралы суреттер топтамасынан көріңіз.

 

51
  • жолаушылар пойызы

    Қазақстанда көлік саласы мамандарының жеке мерекесі бар. Ол әдетте тамыздың бірінші жексенбісінде аталып өтеді.

  • © Sputnik / Тимур Батыршин

    Бұл салада көп адам еңбек етеді. Себебі ол автокөлік, теміржол, су және авиация көлігі өкілдерінің басын біріктіреді. Суретте: Алматының Халықаралық әуежайындағы жедел басқару орталығы.

  • © Sputnik / Тимур Батыршин

    Қазақстан территориясы арқылы 5 халықаралық автомобиль бағдары өтеді, халықаралық әуе байланысына қызмет көрсететін 14 әуежай жұмыс істейді.

  • © Photo : Пресс-служба АО "НК "Қазақстан темір жолы"

    Диспетчерлер, кондукторлар, бақылаушылар, машинистер, жолсеріктер, ұшқыштар, стюардессалар, техникалық қызметкерлер – бұл көлік саласында еңбек ететін мамандардың бір бөлігі ғана.

  • © Sputnik / Владислав Воднев

    Автобус жүргізушілері күн сайын жүздеген километр жол жүреді.

  • © Sputnik / Тимур Батыршин

    Пандемия көлік саласының жұмысына да бірқатар өзгеріс енгізді. Мәселен, қазір автобус пен пойыздардың ішін, метро вагондары мен ұшақ орындықтарын толық дезинфекциялау қалыпты жағдайға айналды.

  • © Sputnik / Тимур Батыршин

    Коронавирус салдарынан өткен жылы ұшақ қатынасы біршама қысқарды. Алайда биыл қазақстандық авиакомпаниялар жаңа бағыттарды іске қосты.

  • © Sputnik / Владислав Воднев

    Бүгінгі цифрландыру дәуірінде билетті смартфон арқылы оңай сатып алуға болатынына қарамастан, жолсеріктер мен бақылаушылар қызметі Қазақстанда әлі ұзақ уақыт бойы қажетті мамандық қатарында болатыны анық.

  • © Sputnik / Владислав Воднев

    Ауру өршіп тұрған кезде Қазақстанның кейбір қаласында карантиндік шектеулер қоғамдық көліктің жұмысын тоқтататқан еді. Қазір демалыста автобус жүрмейді.

  • © Sputnik / Владислав Воднев

    Жолаушылардың қауіпсіздігі мен оларға қолайлы жағдай жасау – көлік қызметкерлері үшін басымдыққа ие. Сондықтан дезинфекциялау мен санитарлық тазалауға ерекше мән беріледі.

  • © Sputnik / Тимур Батыршин

    Қазақстандықтар пандемияға қарамастан саяхаттап жүр және оларға бұл істе көлік саласының қызметкерлері көмекші.

  • © Photo : департамент транспортного контроля CTS

    Вирустың таралуына жол бермес үшін Нұр-Сұлтанда жолақы үшін қолма-қол ақшамен есеп айырысуға тыйым салынды. Бұл цифрландырудың дамуына өзіндік үлес қосты.

  • © Sputnik / Абзал Калиев

    Пандемияға дейін Қазақстанда ерекше пойыздар жүрді. Мысалы, "денсаулық пойызы" Қазақстанның қиыр шетіндегі елді мекендерге барып, жергілікті тұрғындарды медициналық тексеруден өткізді.

  • © Sputnik / Тимур Батыршин

    Бұл азаматтар борттағы жолаушылардың қауіпсіздігі мен аман-есен жерге қонуы үшін жауапты. Ұшқыштар кабинаның санитарлық тазалаудан өтуін күтіп тұр.

  • © Sputnik / Тимур Батыршин

    Ал бұл Азаматтық авиация академиясының курсанттарына арналған имитациялық жаттығу орны. Курсанттар штурвалды өз басқаруына алған кезде арнайы проектор тиісті қала немесе әуежайдың визуалды кескінін экранға шығарады да, студенттер үлкен әуе кемесін басқаруды үйренеді.

  • Машинист Костанайского эксплуатационного локомотивного депо Александр Фурсов
    © Photo : Пресс-служба АО "НК "Қазақстан темір жолы", Константин Вишниченко

    Пойыздың тоқтауы өте ұзақ екенін бәрі жақсы біледі. Сондықтан бірнеше метрге созылып жатқан ұзын көлікті тоқтатып, апатқа жол бермеу де үлкен кәсібилікті қажет етеді. Қостанай локомотивті депосының машинисі Александр Фурсов теміржолда қалып қойған трактормен соқтығысудың алдын алып, пойызды дер кезінде тоқтата алды.

  • © Photo : Пресс-служба АО "Международный аэропорт Нурсултан Назарбаев"

    Қазір авиалайнерлер қолайсыз ауа райында да аспанға көтеріліп, жолаушыларды тиісті орынға жеткізе алады.

  • © Photo : Аэропорт Алматы/Елена Сергиенко

    ПТР-тест, вакциналау паспорты мен бетперде тағу сынды талаптардың барлығы уақыт өте келе күшін жойып, артта қалады деген үміт жоқ емес. Сол шақта еркін саяхаттап, шектеусіз өмірдің құндылығын сезінетін мүмкіндік туады.

Кілт сөздер:
көлік, теміржол, фото
Тақырып бойынша
Алматыдағы Сайранның түбі көрінді – фото
Олимпиада ойындарының кадрдан тыс қалған қызықты сәттері – фото
Елорда әкімдігі қоршауға алынды: тұрғындар вакциналауға қарсы митингке шықты – фото
Палестиналық суретші адам сенгісіз тепе-теңдікке қол жеткізді – фото
Новые российские рубли

Ресей рублі жете бағаланбай отырған валюта ма

0
Соңғы жеті жылда рубльге антиресейлік санкциялар мен оларды кеңейту қауіпі сияқты геосаясат әсер етіп отыр, дейді сарапшы

НҰР-СҰЛТАН, 4 тамыз – Sputnik. Ресей мен АҚШ-тағы McDonald's дәмханаларындағы бигмак бағасын есепке алсақ, доллардың құны 30 рубль болуы керек. Бұл баға 2013 жылғыдан төмен. Американың экономикалық журналындағы индикатор қаншалықты объективті және нақты, "бургерлік" баға көрсеткішінің айырмашылығы туралы РИА Новости жазды.

"Бигмак индексі" бойынша ресейлік рубль жете бағаланбауы жағынан тек ливандық фунттан кейін тұр. Бургердің бағасы бүкіл жерде шамамен бірдей болуы керек. Ал АҚШ-тан әлдеқайда арзан болса, демек сол елдің валютасы жете бағаланбай отыр немесе керісінше.

Ресейде бигмак – 169 рубль, АҚШ-та – 5,65 доллар тұрады. Сонда әділ баға 30 болуы керек. Алайда нақты айырбас құны – 74,53. Яғни орыс валютасы 60 процентке құнсызданып отыр. Еуро – 11,1-ге, британ фунты – 15,5-ке.

Төрт валюта асыра бағаланған. Әсіресе венесуэлалық боливар 47,7 процентке арзан болуы керек. Швейцариялық франк – 24,7-ге, норвегиялық және шведтік крондар – 11,5 пен 9,6 процентке төмен болуға тиіс.

"Бигмак индексін" 1986 жылы The Economist журналы қалжың ретінде ойлап тапқан болатын. Бірақ қазір ол сатып алу қабілетінің паритетін, яғни тауар бағасын есепке ала отырып, екі валютаның қатынасын анықтаудың ресми емес әдісі болып отыр. Оны жылына екі рет есептейді.

McDonald's гамбургінің таңдалуына оның барлық жерде сатылуы себеп болған. 1980-ші жылдары жылдам тамақтануға арналған дәмханалар желісі жаһандық бизнеске айналды. "М" әрпі бар тамақтану орындары Иран, Македония, Йемен, Черногория, Солтүстік Корея, Зимбабве, Боливия, Армения және Исландияда жоқ.

Бастысы – классикалық бигмак барлық жерде бірдей. Ол нан, ірімшік, котлет және көкөніс сынды қолжетімді азық-түліктен тұрады.

Шілдедегі соңғы рейтингке сәйкес, бигмак АҚШ-қа қарағанда көп елде арзан. Атап айтқанда Австралияда, Сауд Арабиясында, Катарда. Бұл тізімнің соңында Әзербайжан, Түркия, Оңтүстік Африка тұр.

Рубльдің жете бағаланбауы туралы бірнеше жылдан бері жазылып келеді. Оған "бигмак" индексінен бөлек басқа да факторлар себеп болып отыр. Бургер түрлі елде бір бағада бола алмайды. Ресейде жалақы мен жалға алу мөлшерлемесі АҚШ-тан айтарлықтай төмен. Оның үстіне тұрмыстық электроника мен сматрфонға қарағанда бигмакты ешкім импорттамайды, оны сол жерде дайындайды. "iPod индексі" бойынша рубльдің асыра бағалануы ықтимал.

Сонымен қатар McDonald's тауар бағасын халықтың табысы мен сатып алу қабілетіне қарай белгілейді. Салық пен бәсекелестік жайын да ұмытпаған жөн. Сондықтан "бигмак индексі" объективті емес. Әлдеқайда кешенді әрі әділ салыстыру әдістері бар. Мысалы, бірінші қажеттіліктегі тауарлар, шикізат, жартылай фабрикаттар негізінде. Оның бағасын жеке компания емес, нарық қалыптастырады.

Ұлттық валюта бағамын елдің төлем жасау теңгерімі мен инфляцияға әсер ететін ақша массасы, оның ұзақ мерзімді қарқыны белгілейді.

Халықаралық және ішкі валюта нарығында орталық банктер маңызды рөл ойнайды. Олар ұлттық валюта бірлігін нығайтады немесе құлдыраудан сақтандырып отырады.

Валюта бағамы олардың жіті бақылауында болады. Себебі ол елдер арасындағы бәсекелес сауда күресінің негізгі әдісінің бірі. Нәтижесінде ақша құны көп жағдайда бұрмаланады.

Оның үстіне еркін саудаланатын актив баға көрсеткішіне нарық қатысушыларының жоспарларын да енгізе алады. Сол себепті "бигмак индексіне" қатты сенім артудың қажеті жоқ.

"Жете бағаланбаған валюталардың ондығында негізінен әлемде таралуы бойынша үздік жүздікке кірмегендер бар. Айқын мысал ретінде ливан фунтын атауға болады. Ресей рублі де осы тізімде. Ал асыра бағаланғандардың көшін адам сенгісіз инфляциясы мен АҚШ санкциялары енгізілген венесуэлалық боливар бастап тұр", - дейді CMS Institute экономикалық және қаржы зерттеулері департаментінің қызметкері Николай Переславский.

Оның айтуынша, соңғы жеті жылда рубльге геосаясат әсер етіп отыр: антиресейлік санкциялар, оларды кеңейту қауіпі. Мұнай бағасы да дәстүрлі түрде рөл атқаратыны анық. Қара алтын бағасы артқан кезде қаржы министрлігінің валюта сатып алу ережесі де әсер етті. Осылайша рубльдің нығаюы үшін кедергілер қолдан жасалып отыр.

Ішкі саясат пен әлемдік қаржы нарығының ұстанымын да жанама фактор ретінде атауға болады. "Санкциялар болмағанда ресейлік рубльдің баға көрсеткіші кемінде бір жарым есе қымбат болуы ықтимал еді", - дейді сарапшы.

Қалай болғанда да, жыл соңына дейін бір доллар 70 рубльден арзандамайтыны анық. Ал саяси қауіп-қатер салдарынан ол 80-ге дейін жетуі әбден мүмкін. Бағам доллар үшін 73-77 және еуро үшін 85-90 рубль дәлізінде қалатын секілді.

Оқи отырыңыз: Жер ресурсы азайып жатыр – шетелдік БАҚ

0
Кілт сөздер:
рубль, нарық, валюта
Тақырып бойынша
ЕАЭО елдерінде ортақ валюта қашан пайда болуы мүмкін
Батыс Ресейге жаңа санкциялар салып, шымылдықты жаппақшы
Еуропа және Ресей: санкциялар салдарынан қайсысы көп шығынға ұшырады
Теңге қымбаттады: ұлттық валюта бағамы қандай