"Мамонт даласы" жаһандық жылынуды тоқтатуға қалай көмектеседі фото

51
(Жаңартылды 18:13 23.11.2021)
Ғалым Сергей Зимов ширек ғасыр бойы таңғажайып экологиялық эксперимент жүргізіп келеді - соңғы мұз дәуірінің "мамонт даласын" қайта жаңғыртып отыр

Сергей Зимов қазіргі батпақты тундра ландшафттарында плейстоцен дәуірінде, яғни мамонттар, мүйізтұмсықтар және басқа да шөпқоректілердің ондаған түрі өмір сүрген кезге қарағанда өсімдіктер аз өседі деген қорытындыға келді. Ол топырақтың қазіргі нашар жағдайын кезінде аңшылардың шөпқоректілерді қырып тастағанымен байланыстырды. Ал жағдайды өзгерту үшін бұл жерлерге бір жағынан тұяғымен топырақты тығыздайтын, осылайша қар жамылғысын жылу өткізгіштік қасиетінен айырып, екінші жағынан топырақтағы қоректік заттардың айналымын едәуір тездететін жануарлар тобын қайтару қажет.

"Қазіргі Арктиканың суық және құрғақ жағдайында органикалық заттар өте баяу ыдырайды, ал өсу кезінде қолданылатын минералдар ондаған жыл/ғасыр бойы өлі өсімдіктерге жабысып қалады. Жайылымдық экожүйелерде органикалық заттардың ыдырауы бірнеше сағат ішінде жануарлардың асқазанында жүреді, ал азот пен басқа да пайдалы заттардың айналымы біршама жеделдетіледі", - делінген қорық сайтында.

Эксперимент 1996 жылы плейстоцен саябағы құрылған кезде басталды. Оның ауданы – 144 шаршы шақырым. Оның аумағында ірі шөпқоректі жануардың бірнеше түрі бар – бұғы, якут жылқылары, бұлан, дала бизоны, жабайы өгіз секілді 150-ге жуық жануар. Жоба ғылыми гранттар, демеушілік және краудфандинг арқылы, сондай-ақ негізін қалаушы Сергей Зимов және парк директоры Никита Зимовтың жеке қаражаты есебінен қаржыландырылады.

Толығырақ фотодан көріңіз.

51
  • © REUTERS / Maxim Shemetov

    Қорықтың негізін салушы әрі ғылыми жетекшісі 66 жастағы Сергей Зимов Ресейдің Саха Республикасы (Якутия) Черский қаласының маңындағы Плейстоцен саябағында мәңгі тоңның болуын тексеріп тұр. Ғаламдық жылыну мәңгі тоң қабаттарының еруіне әкеледі, парник газдарының көп мөлшерде шығу қаупін төндіреді. Себебі мыңдаған жыл бойы мұз астында жатқан мамонт сүйектерінен бастап өсімдіктерге дейін еріп, ыдырайды. Ғалымдардың айтуынша, қалдықтар Еуропа Одағының өнеркәсіп шығарындыларына тең болуы немесе олардың ішіндегі ыдырайтын органикалық заттардың көптігіне байланысты олардан асып кетуі де әбден мүмкін. "Бұл жер бетіндегі ең суық жерлердің бірі және мұнда мәңгі тоң жоқ", - деді Зимов, Якутияның бұл өңірінде температура орташа әлемдік деңгейден үш есе артық.

  • © REUTERS / Maxim Shemetov

    Дуван жырасының және Ресейдің Саха Республикасы (Якутия) Черский қаласынан оңтүстік-батысқа қарай орын тепкен Колыма өзенінің көрінісі. Ғалымдар Дуван жырасын Колыма ойпатының жоғарғы плейстоцендік шөгінділерінің бөлімі деп атайды, оны зерттеу жарты ғасырдан астам уақыт бойы жүргізілді. Қалыңдығы 50 метрден асатын мәңгі тоң қабатының кесілуі өсімдіктер мен жануарлар әлемінің үлгілерін, сондай-ақ мұз дәуіріндегі топырақтың минералды құрамын сақтап қалды. Оны зерттеу мұздың жасын анықтауға мүмкіндік берді.

  • © REUTERS / Maxim Shemetov

    Плейстоцен саябағының қызметкері Ярослав Волошин Ресейдің Саха Республикасы (Якутия) маңындағы Колыма өзенінің жанында салынған дәстүрлі салттық тіректердің қасында жүр. Олар Ресейдің солтүстігінде тұратын көптеген ұлтқа тән.

  • © REUTERS / Maxim Shemetov

    Жылқылар Черский қаласының маңындағы Плейстоцен саябағында жайылып жүр. Ғалым Сергей Зимов Якутияның бір аймағында жылынуды баяулату бойынша идея айтты, ол Плейстоцен саябағына ірі шөпқоректі жануарларды, оның ішінде бизон, түйе және өгіздері алып келуді ұсынды.

  • © REUTERS / Maxim Shemetov

    Саха Республикасындағы Черский қаласының сыртындағы батпақты-тундра пейзажы. Сергей Зимовтың пікірінше, сулы-батпақты жерлер жаһандық жылынуға байланысты көбейген.

  • © REUTERS / Maxim Shemetov

    Сергей Зимов мұздан ойған үңгірде ғалымдар тапқан материалдарды сақтайды.

  • © REUTERS / Maxim Shemetov

    Саха Республикасындағы (Якутия) Черский қаласының маңында орналасқан кеңестік спутниктік телевизия станциясы.

  • © REUTERS / Maxim Shemetov

    Ғалым Николай Башарин Якутскідегі Мельников атындағы институттың мәңгі тоң жерасты зертханасында алып бұқаның бас сүйегін ұстап тұр. Зертхана жер деңгейінен 15 метр тереңдікте салынған. Мұнда орташа температура -5...-8 градус шамасында болады.

  • © REUTERS / Maxim Shemetov

    Колыма өзеніндегі Дуван жырасы

  • © REUTERS / Maxim Shemetov

    Сергей Зимовтың ұлы Никита Плейстоцен саябағын басқарады. Ол мұз болып қатқан жыраның түбіндегі мыңдаған жыл бойы сақталған мұз дәуірінің флорасы мен фаунасының үлгілері жаһандық жылынудың салдарынан жоғалуы мүмкін екенін айтты. Плейстоцен саябағының эксперименті мәңгі тоңның тұрақтылығын сақтауға және сәйкесінше планетадағы климатты қалпына келтіруге көмектесетін "мұзды" жайылымдарды жандандыру мүмкіндігін көрсетуге арналған.

  • © REUTERS / Maxim Shemetov

    Колымадағы Дуван жырасының зерттеушілері мұндай сүйектерді жарты ғасырдан астам уақыт бойы тауып, зертеп жүр. Бұл мұз дәуірінде осы аймақта өмір сүрген жануарлардың сүйектері.

  • © REUTERS / Maxim Shemetov

    Жүк көлігі Колыма жолымен Чурапча ауылының жанындағы мәңгі тоңның еруінен бүлінген аумақ арқылы өтіп бара жатыр.

  • © REUTERS / Maxim Shemetov

    Плейстоцен саябағының негізін қалаушы Сергей Зимов қорық жануарларының бірі – түйені суретке түсіруге тырысып жатыр.

  • © REUTERS / Maxim Shemetov

    Зимовтың пікірінше, COVID-19 пандемиясы мәңгі тоңның еруі парник газын шығаратынын көрсетті. Пандемия кезінде зауыттар жаһандық жылынудың баяулауына әкелген белсенділікті төмендеткенімен, атмосферадағы метан мен көмірқышқыл газының концентрациясы тез өсіп жатыр. "Метан атмосферада ешқашан қазіргідей жылдамдықпен өскен емес...", - деді ол.

Кілт сөздер:
фото, жаһандық жылыну

Ерекше түйсік иелері: төрт аяқты достардың суреттері

53
(Жаңартылды 18:09 02.12.2021)
  • Мужчина держит собаку под плащом во время дождя
  • Один из кандидатов в мэры Нью-Йорка пришел на голосование со своим котом
  • Домашний любимец на костюмированной вечеринке
  • Кошка с котенком сидят в кормушке для птиц
  • Женщина идет с собакой на руках мимо эмблемы Олимпиады в Пекине
  • Женщина несет кота на плече по улице
  • Домашний любимец в детской коляске на марафоне через Босфор в Стамбуле
  • Женщина идет за покупками, неся кота в сумке
  • Полицейская собака участвует в конкурсах на празднике в Непале
  • Щенок чихуа-хуа в костюме к Хэллоуину
  • Овчарка стала мамой для новорожденных львят
  • Собаки из досмотровой группы на железной дороге в Германии
  • Служебная собака в тактическом шлеме на военной выставке
Бүгінде қоғамды ит пен мысық немесе басқа да үй жануарынсыз елестету мүмкін емес. Оларды иелері өз баласындай еркелетіп, жоғары деңгейде қамқорлық танытуға дағдыланған

Бұрынғы уақытта үйдегі кеміргіштермен күресу және үй-ауланы күзеті үшін ғана қажет болған жануарларды қазір үйдің қақ төрінен кездестіруге болады. Кейбір иелері оларға арнайы киіп тіктіріп, сән көрсетіліміне де қатыстырады.

Сонымен қатар күздің соңғы күнінде үй жануарларының күнін атау әдетке айналған. Бұл бейресми мереке әлемнің көп елінде аталады. Дата адам баласына өз қамқорлығына алған жануарларға қамқорлықпен қарауды еске салады.

Жануарлардың құқығын қорғау және оларға қатысты зорлық пен қатыгездікті жазалау мәселесі әлі де өзектілігін жойған жоқ. Қазіргі уақытта әлемнің түкпір-түкпірінде осы тақырыпта түрлі акциялар, флешмобтар мен қаражат жинау шаралары өтуде.

Мұндай шаралар адам баласын аң-құс пен жан-жануарға мейірімділік танытуға, оларды жақсы көруге және қамқорлық танытуға үгіттейді. Бұл, әсіресе, өскелең ұрпақты тәрбиелеуде аса маңызды.

53
  • Мужчина держит собаку под плащом во время дождя
    © REUTERS / P. RAVIKUMAR

    Төрт аяқтылар ондаған мыңжылдық бойы адамзатпен бірге етене тіршілік етіп келеді. Оларды адалдық эталоны деп атауға болады. Суретте: Үндістандағы нөсер кезінде ер адам дірілдеген таксаны сырт киімінің ішіне тығып жатыр

  • Один из кандидатов в мэры Нью-Йорка пришел на голосование со своим котом
    © REUTERS / CARLO ALLEGRI

    Егер он мың жылдан бері адам жанында өмір сүріп келе жатқан мысықтар туралы айтатын болсақ, онда үй мысығы алғаш рет Таяу Шығыста неолит дәуірінде пайда болды және оның бүкіл әлемге таралуы Классикалық кезеңде (б.з.д. V-IV ғғ.) күшейе түсті. Бұл шақта Мысыр мысығы бүкіл Ескі әлемде "сәнге айналды". Бүгінде жұмсақ түкті бұл жануарды баладан бастап ересекке дейін жақсы көреді: Суретте: Нью-Йорк мэрі қызметіне үміткерлердің бірі сайлау учаскесіне үй жануарымен келді

  • Домашний любимец на костюмированной вечеринке
    © REUTERS / TINGSHU WANG

    Жануарларды қолға үйрету туралы түпнұсқа дерек жоқ. Себебі жазбаша жазбаша дереккөз сақталмаған, ал археология бұл мәселеде ақсаңдап келеді. Әлбетте, қолға үйретуге тамақ іздеп келген жабайы аң себепші болды. Тамақтандыруды әдетке айналдыру арқылы адамдар қауіпті көршіні кәдеге жарата алды

  • Кошка с котенком сидят в кормушке для птиц
    © REUTERS / PAVEL MIKHEYEV

    Қазіргі уақытта батыс әлемінде мысықты сүйетіндер өте көп. Ежелгі уақытта мысықтар ауылдардағы және кемелердегі кеміргіштермен күресу үшін ғана қолданылды. Сонымен қатар мысықтар осылай адамдарды кеміргіштер арқылы таралатын көптеген қауіпті аурулардан қорғады. Сондықтан үй мысығының рөлін жете бағаламауға болмайды. Суретте: Алматыдағы саябақта қос мысық құстарды бақылап отыр

  • Женщина идет с собакой на руках мимо эмблемы Олимпиады в Пекине
    © REUTERS / THOMAS PETER

    Біраз бұрын иттерді қолға үйрету Азияда шамамен 15 мың жыл бұрын болған деп есептелді. Бірақ жақында археологтар Франциядағы Шове үңгірінде палеолит дәуіріне жататын баланың табанының жанынан қасқыр табанының ізін тапты. Бұл иттерді қолға үйрету 30 000 жылдан астам уақыт бұрын пайда болғанын білдіреді

  • Женщина несет кота на плече по улице
    © REUTERS / FABIAN HAMACHER

    Мысықтар Антарктидадан басқа барлық құрлықта кездеседі. Сондықтан ғалымдар олардың эволюциялық жетістігі даусыз екені айтады. Адаммен ұзақ уақыттан бері бірге өмір сүріп жатқанына қарамастан олар әлі де өз бетінше серуендейді

  • Домашний любимец в детской коляске на марафоне через Босфор в Стамбуле
    © REUTERS / DILARA SENKAYA

    Иттердің көзіндегі махаббатқа адам баласының елжірейтінін ескерсек, кім-кімді қолға үйреткені туралы дауласуға болады

  • Женщина идет за покупками, неся кота в сумке
    © AP Photo / Pavel Golovkin

    Үй мысығының ДНҚ-сы жолбарыстыкімен 95,6% сәйкес келетінін білесіз бе? Иә, иә, диванға жайғасқан сүйкімді төрт аяқты әлемдегі ең қауіпті жыртқыштың толық көшірмесі болып табылады

  • Полицейская собака участвует в конкурсах на празднике в Непале
    © REUTERS / NAVESH CHITRAKAR

    Негізінде иттердің генетикалық эволюциясы адамдікіне ұқсас. Себебі адамдар төрт аяқты серіктерімен бірге қоныс аударып отырған. Иттер адамдар лагеріне кездейсоқ келген қасқырлардан таралған деп санауға болады. Олар қолға үйретілгеннен кейін адамдарға аң аулау мен күзетте көмекші болған. Жаңа зерттеулер көрсеткендей, барлық ит бүгінде көзі жойылған қасқырлардың бір немесе бірнеше ұқсас популяциясынан таралғанын дәлелдеді

  • Щенок чихуа-хуа в костюме к Хэллоуину
    © REUTERS / CAITLIN OCHS

    Иттердің әртүрлі тұқымы нақты мақсатты көздеген селекционерлер жұмысының нәтижесі болып отыр. Бірақ ит қай тұқымға жатса да, оның адам баласына деген махаббаты мінсіз

  • Овчарка стала мамой для новорожденных львят
    © REUTERS / JON NAZCA

    Иттердің арғы тегі жабайы қасқыр болғанымен, кейде олар мейірімділіктің ғажайып үлгісі бола алады. Мысалы, мына овчарка жаңа туған екі абданға қамқор болып отыр

  • Собаки из досмотровой группы на железной дороге в Германии
    © REUTERS / KAI PFAFFENBACH

    Қолға үйретілгеннен кейін аңшылық рефлекстері жоғалуына қарамастан, иттердің негізгі қабілеттерінің бірі - иіс сезу мүшесі сол күйінде сақталып қалды. Ол аң ізіне түсіп, олар жақындағанда үреді. Осылайша аңшылық төбеттерге деген қажеттілік туындады. Бір қызығы, иттің адам қолынан тамақтануға дағдыланып, өз бетінше азық табуды ұмытып қалған. Сондықтан ол жемтігін ұстап, оны иесіне әкелуге үйренген

  • Служебная собака в тактическом шлеме на военной выставке
    © REUTERS / BENOIT TESSIER

    Қолға үйрету кезінде адам қасқырды алып, оны бірден қолға үйрете алмады. Себебі қасқыр өте қауіпті, ірі жыртқыш. Бірақ иттер арасында да түрлі мінезді төбетті кездестіруге болады. Мысалы, олар өзі тұратын отбасы мүшелерін жақсы көріп, басқа адамдарды жау ретінде қабылдауы мүмкін. Сол сияқты бүкіл адам баласын дос көретін иттер де кездеседі

Кілт сөздер:
фото
Тақырып бойынша
"Мамонт даласы" жаһандық жылынуды тоқтатуға қалай көмектеседі – фото
Нұр-Сұлтанда жауған қалың қар тұрғындарды әбігерге салды – фото
96 жылдық тарихтан сыр шертеді: Әуезов театрының музейінде қандай жәдігерлер бар – фото
Ұйқысыздыққа шалдыққан тұрғындар арнайы автобуспен сапарға аттанады - фото
Ніл жағалауындағы мереке: сфинкстер аллеясы туристер үшін қайта ашылды – фото

Ніл жағалауындағы мереке: сфинкстер аллеясы туристер үшін қайта ашылды фото

30
Мысырдың ең көрікті қалаларының бірі Луксорда "Құдай жолының" ашылу салтанаты өтті. Бұл жолдың өн бойында көне мысырлық фараондардың мәңгілік мекенін күзетушілер – сфинкстер орын тепкен. Тылсымға толы мерекенің қалай өткені туралы суреттер топтамасынан көре аласыз

Реставрациядан кейін Сфинкстер аллеясының ұзындығы үш километрге жуықтады. Оны мыңнан астам ежелгі мүсіндер "күзетіп тұр".

Жол біздің дәуірімізге дейінгі 380-362 жылдары билік еткен 13-ші династиядан шыққан Нектанеб I перғауынның тұсында салынған. Аллея Луксор ғибадатханасын солтүстікке қарай, Ніл өзенінен сәл жоғары орналасқан Карнак ғибадатханасымен байланыстырады.

Ежелгі уақытта бір ғибадатханадан екіншісіне жеткізетін жолдың бұл бөлігін "Құдай жолы" деп атаған. Көп ғасыр бұрын мысырлық билеушілердің салтанатты шерулері осы қасиетті аллеямен жүріп өткен және діни мерекелер ұйымдастырылған.

Бетін құм жауып, адам жанарынан жасырын қалған көне мүсіндерді археологтар анықтағанға дейін талай ғасыр өтті.

Мысырдың әйгілі көрнекі нысанында 2010 жылдан бері қалпына келтіру жұмыстары жүргізіліп жатты. Енді ол туристер үшін қайта ашылды.

Ежелгі Сфинкстер аллеясының ашылу салтанаты қалай өткенін суреттер топтамасынан көріңіз.

30
  • © REUTERS / Mohamed Abd El Ghany

    Луксор ғибадатханасының алдындағы алғашқы сегіз сфинкс мүсінін 1949 жылы мысырлық археолог Закария Гинеим тапты.

  • © Sputnik / Radwan ElMagd

    Луксордағы Сфинкстер аллеясының ашылу салтанаты ашық аспан астында өтті.

  • © Sputnik / Radwan ElMagd

    Салтанатты шара кезінде көне мысырлық киім киген жүздеген әртіс көне жолмен жүріп өтті.

  • © AFP 2021 / Khaled Desouki

    Қазба жұмыстары кезінде қошқар басы бар 250 сфинкс және адам басты 807 сфинкс табылды.

  • © Sputnik / Radwan ElMagd

    Сфинкстер аллеясында археологтардың жұмысы күні бүгінге дейін жалғасып жатыр. Ғалымдар әлі де көне мүсіндерді іздеуде.

  • © AP Photo / Mohamed El-Shahed

    Көне жолдың ашылу салтанатына Мысыр президенті Абдель Фаттах ас-Сиси мен туризм және көне жәдігерлер министрі Халед әл-Энани қатысты.

  • © AFP 2021 / Khaled Desouki

    Халед әл-Энанидің айтуынша, мысырлық Луксор қаласы ашық аспан астындағы әлемдегі ең үлкен музейге айналды.

  • © AP Photo / Mohamed El-Shahed

    Іс-шара кезінде гала-концерт пен костюмдер шоуы ұйымдастырылды.

  • © AFP 2021 / Khaled Desouki

    "Перғауындар жолы" Луксор мен Карнак ғибадатхана кешендерін байланыстырып тұр.

  • © Sputnik / Radwan ElMagd

    Көне ескерткіш саяхатшылар мен туристердің серуендеу аймағына айналуы керек.

  • © AP Photo / Mohamed El-Shahed

    Кешке уақытта бұл жолға түрлі шамдар жарық түсіріп тұрады.

  • © Sputnik / Radwan ElMagd

    Енді бұл жаңа нысан Шарм-әл-Шейх пен Хургададағы көптеген экскурсиялық турға енгізіледі.

  • © Sputnik / Radwan ElMagd

    Сфинкстер аллеясында діни мерекелер кезіндегі салтанатты шерулер өткізіліп келді.

  • © Sputnik / Radwan ElMagd

    Бұл жерде соңғы қалпына келтіру жұмыстары 2010 жылы басталды.

Кілт сөздер:
фото
Тақырып бойынша
Ғаламшардағы экологиялық проблемалар: 15 әсерлі фото
Әлемдегі ең әдемі волейболшының бірі Қазақстанда ойнайды – фото
Әлем елдерінің ерекше әскери киімдері – фото
Ұйқысыздыққа шалдыққан тұрғындар арнайы автобуспен сапарға аттанады - фото
"Мамонт даласы" жаһандық жылынуды тоқтатуға қалай көмектеседі – фото
Жусан операциясы

Сирияға кеткен мыңға жуық қазақстандықтың 600-і оралды Назарбаев

0
Қазақстанның тұңғыш президенті елге оралған 600 қазақстандықтың ішінде 33 адамға қатысты тергеу жүргізіліп жатқанын мәлімдеді

НҰР-СҰЛТАН, 4 желтоқсан — Sputnik. Нұрсұлтан Назарбаев Сирияға кеткен қазақстандықтар туралы айтты.

"Qazaq. History of the Golden Man" ("Қазақ. Алтын адамның тарихы") фильмінде америкалық режиссер Оливер Стоунға берген сұхбатында Елбасы Ислам мемлекетінің* қызметі толығымен экстремистік идеологияға негізделгенін мәлімдеді.

"Құранда бір адамды өлтіру бүкіл адамзатты өлтірумен тең деп айтылған. Олардың мұсылмандықпен ешқандай байланысы жоқ, олар дінді өз мақсаты үшін пайдаланатын экстремистер. Бұл Исламның өзіне зиян тигізеді", - деді Назарбаев.

Қазақстанның тұңғыш президенті республикадан Сирияға бір мыңға жуық азамат кеткенін, олардың 600-і отанға оралғанын хабарлады.

"Біз 600 адамды қайтардық, оның ішінде 303 ер адам. Отыз үшіне қатысты тергеу жүргізіп жатырмыз. Жұмысы жоқ, қиыншылық көрген адамдар сол жерге кетті. Онда өмір керемет болатынына уәде береді. Сондықтан ол жаққа бүкіл отбасымен бірге барды. Өздерін ұрып-соғып, өлтірген кезде ғана жағдайды түсінді", - деді ол.

Сондай-ақ, Елбасы исламның және бүкіл әлемнің ірі орталықтарының бірі болып табылатын Сирияның қирауы мәселесіне қатысты өз өкінішін білдірді.

"Мен ол жерде болдым, керемет ғимараттарды көрдім... Олар біздің балалар көре алмайтын бүкіл адамзаттың тарихи, мәдени естелігін жойды", - деді Назарбаев.

2019 жылдың қаңтар айынан бастап ұлттық қауіпсіздік комитеті "Жусан" гуманитарлық арнайы операциясы аясында Сирия мен Ирактан қазақстандықтарды қайтару бойынша 5 арнайы операция өткізді.

Бұл арнайы гуманитарлық операцияның бірінші кезеңі Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың тапсырмасы бойынша 2019 жылдың 6 қаңтарында ұйымдастырылды.

ИМ* – Қазақстанда, Ресейде және басқа да бірқатар елде тыйым салынған террористік ұйым.

0
Кілт сөздер:
Назарбаев, Сирия, қазақстандықтар
Тақырып бойынша
Назарбаев өзінің арманы туралы айтты
Назарбаев Қазақстан Қырымға қатысты дауыс беруден неге қалыс қалғанын түсіндірді
Назарбаев Қазақстан жастарына үндеу жасады – видео
Қазақстан алдағы жүз жылда ешкімге соғыс ашпайды – Назарбаев
Назарбаев Горбачевтің кабинетінде қандай келеңсіз жайтқа куә болғанын еске алды