Астанадағы Рақымжан Қошқарбаевтың ескерткіші

Рейхстагқа Жеңіс туын тіккен Рақымжан Қошқарбаев туралы не білеміз?

6859
(Жаңартылды 10:43 12.07.2019)
Берлиндегі Рейхстагқа Жеңіс туын тіккен қазақ, Халық қаһарманы Рақымжан Қошқарбаев туралы Sputnik дерекқорынан оқыңыз

Берлиндегі Рейхстагқа Жеңіс туын тіккен қазақ Рақымжан Қошқарбаев 1924 жылы 19 қазанда Ақмола облысының Тайтөбе ауылының маңындағы қыстақта дүниеге келген. Руы - Арғын, оның ішінде Қуандық – Темеш.

13 жасында балалар үйіне түседі

Рақымжан Қошқарбаевтың 4 жасында анасы дүниеден өтіп, әкесі жалған саяси жаламен сотталып, ГУЛАГ лагеріне айдалған. Осылайша 13 жасынан жетім қалған Қошқарбаев Тайтөбе балалар үйінде тәрбиеленеді. 7 жылдық мектепті бітірген соң ол Балқаш қаласындағы фабрика-зауыт училищесіне жіберіледі.

Соғыс басталғанда Рақымжан Қошқарбаев 16 жаста болады. Ол да ер-азаматтармен қатар майдан шебінде Отанын қорғауға ат салысуға сұранады. 1942 жылдың тамызында 18 жастағы бозбала Қазақстан және Орта Азия сарбаздарын әскери дайындықтан өткізген Көкшетау қаласындағы атқыштар полкі қатарына алынып, осы жерде 1943 жылдың жазына дейін болады. Одан соң Рақымжан Қошқарбаевты Фрунзеге эвакуацияланған Тамбов жалпыкомандалық жаяу әскер училищесіне оқуға жібереді. Тек 1944 жылдың қазанында кіші лейтенант Қошқарбаев училищені үздік тәмамдап, майдан шебіне қосылады.

1945 жылы 16 сәуірде Рақымжан Қошқарбаев бас болған шабуылдаушы взвод Одер өзенінің батыс жағалауындағы Гроенойндорф елді мекеніндегі жаудың бетін қайтарады. Осы судан ары кеңес әскерін өткізбей, немістер тоқтаусыз оқ жаудырып тұрған. Атылған оқтың астымен жорғалаған Қошқарбаев взводы немістердің тұрағының үстінен түсіп, бетпе-бет соғысады.

40 немісті қырып, үлкен калибрлі 3 пулеметті қолға түсіреді. Қызыл әскер ары қарай жылжиды. 1945 жылдың 29 сәуірінде Шпре өзені маңында қанды қырғын болады. Тағы да жауға Рақымжан Қошқарбаевтың взводы тойтарыс береді.

Тағы оқыңыз: Кеңес Одағының екі мәрте батыры Талғат Бигелдинов туралы қызық деректер

Осылайша Одерден басталған шайқас Рейхстагқа дейін жалғасады. Осы аралықта Рақымжан Қошқарбаевтың взводы 200 немістің көзін жойып, 184-ін қолға түсіреді. Майдан даласындағы жаудың 14 зеңбірегін, 27 үлкен калибрлі пулеметті, одан бөлек көптеген мылтық, оқ-дәрілерді тәркілейді. Осы үшін Рақымжан Қошқарбаевтың взводына "Бірінші дәрежелі Ұлы Отан соғысы" ордені табыс етіледі.

Соғыстың соңына қарай лейтенант Рақымжан Қошқарбаев 150-ші атқыштар дивизиясының 647-ші атқыштар полкінің барлау взводының командирі болады. Осы кезде шапшаң әрі көзсіз батыр қазақ жігітінің есімі майдан шебінде аңыздай тарайды.

Жеңіс туы: қазақ батырының естелігі

Лейтенант Рақымжан Қошқарбаев Берлин операциясы кезінде асқан ерлік көрсетті. 30 сәуірде ол жауынгер Григорий Булатов екеуі Кеңес әскерлері арасынан Рейхстагқа алдымен жетіп, Жеңіс туын тікті. Осы ерлігі үшін лейтенант Рақымжан Қошқарбаев пен жауынгер Григорий Булатов Кеңес Одағының батыры атағына ұсынылды. Бірақ ол тек Қызыл Жұлдыз орденімен марапатталған еді.

Осы ерлігін Рақымжан Қошқарбаевтың өзі 1958 жылы 28 ақпанда "Лениншіл жас" газетінде шыққан сұхбатында былай сипаттап беріп еді:

28 апрель

Біздің полк Ішкі істер министрлігінің үйін – "Гиммлердің үйі" деп аталатын үйді алуға тапсырма алды. Бұл үй бүкіл кварталға көсіліп жатыр. Таң қылаң бере біздің артиллерия оқ нөсерін құйып берді. Әлемдегі бар планета осы маңға жанып түсіп жатқандай. Айнала ұлып, күңіреніп кетті. Біз де қарақұрым болып қаптап, жан-жақтан лап қойдық. Ең алдыда – аға лейтенант, тәжік жігіті Атаевтың ротасы.

Шашы қалың, қап-қара әдемі жігіт еді. Сан ағалық ақылдары, бауырмашылдық сыпайы сөздерімен мені әбден баурап алған болатын. Көрген сайын өз ағамдай еміреніп, еркелеп тұрушы едім. Өзі де бір сымбатты, тұлғалы офицер еді. Көзім шалып қалды, жігіттерін алға ұмтылдырып, дауысы өктем шығып, ерлерінің алдында өзі кетіп бара жатыр екен.

Тағы оқыңыз: Дінмұхамед Қонаев туралы не білеміз?

Осы ротаның соңынан өкшелеп біз де келе жатырмыз. Үлкен айқас, қыруар шығынмен үйдің ішіне кірдік. Жау төменнен қашып, жоғарыға қарай қусырылып барады. Әр этажда, әр бөлмеде – қырғын соғыс. Ұрыстың соншама қатты болғанын қараңыз, таң қылаң бере үйге кіргеннен кешкі сағат төрт кезінде төртінші этажға әрең іліктік.

– Анау Рейхстаг болар-ау, – деді қасымдағы бір жауынгер. Төртінші этаждың дал-дұл болған терезесінен тасалай келіп, қырындай қарадық. Қою түтіннің арасынан үлкен үй еміс-еміс көрінеді. Қашықтығы шамамен екі жүз, үш жүз метрдей. Үйдің қаңқасы ғана қалған. Төбесінде күмбезі бар. Ішіне тығылып алған неміс зеңбіректері біз тұрған үйге қарай от құсып тұр. Оның үстіне жоғары қабатқа тығылған құзғындар да жан ұшырып, айбар жасауда.

Рейхстагтың ар жағынан парк көрінді. Кейіннен білдік, Тиргартен паркі деп атайды екен. Ол парктің әрбір бұтасы, әрбір ағашы оқ атып тұрғандай. Біздің мазамызды алған да – сол төңіректен көрсетілген неміс қарсылығы. Рейхстагтың бергі аузы жап-жалаңаш, ашық алаң, оның бер жағында – канал. Каналдан өтетін көпірдің де құр тұлдыры

Әлгі ашық алаңда трансформатордың жәрдемімен немістің өздігінен ататын зеңбірегі дүркін-дүркін біз жаққа лап қойып, лап қойып тұрды. Расчетының, адамдарының қайда екені белгісіз, көрінбейді. Неміс жендеттерінің әр үйде қаруланғаны соншама – алған этажымыздың бәрінде үйінді-үйінді фаустпатрондарды кездестірдік.

Тағы оқыңыз: 17 жасында майданға аттанған Әлия Молдағұлова 

Жігіттер бұл құралды қалай атуды да дем арада біліп алыпты. Енді Рейхстаг жаққа қарай немістің өз оқтарын зулатты. Үш-төрт фаустпатронды иығыма салып атып, мен де құр қалмадым. Әлгі алаңдағы зеңбірек немістің өз оғымен істен шықты. Бірақ басқа жердегілердің аптығы әлі басылар емес. Үйдің ішінде жүрсек те, әрбір қадам қауіпті

Терезеден, қабырғаларды тесіп оқ зу-зу етеді. Жеңіс шыңына қол созым жерде тұрып, талай тарландар өліп кетті. Қандай аянышты. Кеше ғана, тіпті жаңа ғана "жауды жеңдік қой, енді қанша тырбаңдар дейсің, Жеңіс туын Рейхстагқа дейін апардық деп айтамыз сүйген жарға" деп тұрған жалындар жан тапсырып жатыр. Оларға деген аяныш, жауға деген ыза жүрегіңді тырнайды. Қайтесің, соғыстың аты – соғыс. Құрбандықсыз болған ба?! Тістенесің де, оқ атасың. Әрбір жауынгер бұл сәтте өлім мен өмір арасындағы қыл үстінде. Күрестің отша қайнаған ортасында. Сөйтіп, қатты шайқас жүріп жатты.

...30 апрель, түс кезі

– Батальон командирі, капитан Давыдов шақырады, – деді. Төртінші этаждан подвалға жүгіріп түстім. Терезесі Рейхстаг жаққа қараған бөлмеде тұр екен. Қасында – политрук Васильченко, тағы бір топ жігіт. Терезеден бәрі көрініп тұр. Лағынет ұрыстың өңеші өлімге әлі толмағандай. Қан иісі сынық терезеден кеп мұрныңа ұрады. Сәл толастайды да, оқ бұршағы ұлып үдеп береді. Зеңбірек зіркілдейді, снаряд ышқынады. Осы бір қасірет музыкасының ойнағанына неше күн. Әлгі біз тұрған бөлменің терезесінен тап соның алдында тұрып, біреу бүркіп тұрғандай оқ құйылады. Бұрышқа қарай ығыса түсеміз.

– Лейтенант Қошқарбаев, саған жауынгерлік тапсырма, – деді Давыдов.

– Орындауға әзірмін.

Қастарына шақырып, Васильченко екеуі ортаға алды.

– Көріп тұрсың ба анау үйді? Рейхстаг деген – сол. Ендігі қалған жау ұясы.

– Көріп тұрмын.

– Қызыл жалау апарып тігу керек! Полктен әдейі лейтенант Сорокин басқарған барлаушылар взводын жіберіпті, – деді қасындағы жігіттерді нұсқап.

– Бұлар да сенімен бірге аттанады. Бүкіл батальон болып қолдаймыз.

– Құп, жолдас капитан.

Сол арада жалау да дайын болды. Ұзындығы бір жарым метрдей ағашқа (терезенің жақтауы) бір метрдей қызыл шүберекті байлап алдық. Туды ресми түрде маған Васильченко тапсырды.

"Бұл туды елден ерек маған неге тапсырады? Сондай сенімге ие боларлық көзге түсе қойдым ба? Рас, Одерден өткенде взводымның жігіттерін сол кездегі комбат – марқұм Твердохлебов мақтаған болатын. Сол арадағы ұрыс үшін "Бірінші дәрежелі Ұлы Отан соғысы" орденін мен де алдым. Ал Берлинге кіргелі алдамыз. Бүкіл батальон, полк алда келе жатыр. Онда тұрған не бар. Әркімнің-ақ Рейхстагқа ту тіккісі келеді. Барлық жауынгерлер де бұған жұлқынып тұр. Ап десең, лап беруге әзір".

Бір сәт көз алдымнан взвод жауынгерлері өтті. Одерде ерлікпен қаза болған қайран Попов. Қыран еді-ау, шіркін. Жау бас көтертпей жатқан шақта топ бастаған серкедей жүріп беруші еді. Қазір төртінші этажда ұрыс жүргізіп жүрген Гончаренко ше. Нағыз жүректінің өзі. Жауынгерлерімнің бәрі де тізіліп өтіп жатыр. Қимаймын, бауыр басып кеткен ерлерім. Жаман айтпай жақсы жоқ, мерт болып кетсем ше? Бірақ олар "тәуекел, барыңыз, жолдас лейтенант" деп тұрғандай. Ойымды "Аман бол, бауырым!" – деген Васильченконың батасы бөліп кетті. Бел бекем буылды. "Басқадан жаным әулие ме, тәуекел", – дедім ішімнен. Туды сабына орап, қойныма тығып алдым. Қайраттандым...

Тағы оқыңыз: Әкесін құтқару үшін майданға аттанған Мәншүк Мәметова туралы не білеміз?

Оқ бүркесіні бөлме ішіне тағы бір сау ете қалған кезде, терезеден шыбын жанымды қолыма алып, ытқи жөнелдім. Ұмар-жұмар үйдің сыртындағы бір шұңқырға кеп құладым. Көріп қалды ма, әлде осы бір үңгірден (әлгі бөлменің терезесі) сезіктеніп әдейі атып тұр ма – оқты тағы да сеуіп жіберді. Бас көтеруге мұрша жоқ. Бір уақытта қолтығымның астынан артыма бұрылып қарасам, доп-домалақ бір жас жігіт өкшелей кеп құлапты.

– Амансыз ба, жолдас лейтенант!

– Өзің ше?

– Мен де аманмын-ау деймін. Бірақ арттағылар шыға алмай қалды.

Сәл күттік. Жау біз шыққан терезеге бұрынғыдан бетер қатты шүйілді.

– Тәуекел, жылжиы!

Тудың сабы жаңа ғана алған партбилетіме жанай бауырымда жатыр. Партияға өтерде "Рейхстагқа шабуыл жасағанда коммунист болсам" деген арызым есіме түсті. Бұл мені жігерлендірді. Айтпақшы, жаңағы жігіт – Григорий Булатов. Жастайынан полктің өзінде тәрбиеленген қолбала. Өте шапшаң, жүгіргенде құйындай ұшады.

Көп кідіруге болмайды. Алда 30 метрдей жерде үлкен бір үйінді тұр. Ең болмаса, соған жетейік. Оқ сәл толастағандай болса, біз ұша жөнелеміз. Әлгі үйіндінің түбіне де жеттік. Бірақ бұл арада ұзақ жатуға болмайды. Жау сені қазір-ақ қағып түсіреді. Жан-жағың ашық.

– Жолдас лейтенант, анау трансформаторды қалқаласақ қайтеді? – деді Булатов. Аузын жиғанша болған жоқ, бір снаряд дәл жанымыздан келіп гүрс етті. Не болса о болсын, түтін жамылып, трансформаторға қарай ұша жөнелдік. Айналаға қарасаң, жаның түршігеді. Бұл дүниеде екеніңді сезбегендейсің. Осындай әлдебір қорқыныш сезімдері билегенде, қойнымдағы ту есіме түседі де, қайта жігерленем.

Тағы оқыңыз: Даңқты батыр Бауыржан Момышұлы туралы қызық деректер

Аспан от боп жанып, жер балқып тұрғанда, трансформатор қалқа болушы ма еді. Ендігі жан сақтар жер – көпірдің асты. Тағы бір толаста ыта жөнелдім. Булатов та өкшелеп келеді. Елу метр жердегі канал көпірі осы сәт елу шақырымдай болып көрінді. Әлгі трансформатордың түбінде, көпірге жете берер жерде Атаев ротасының түсі таныс жігіттері сұлап жатыр. "Еһ, бауырларым, мейірімсіз жау қыршындарыңнан қиды-ау, топырағың торқа болсын" дегеннен басқа қолымнан еш нәрсе келмеді.

Көпірдің өзіміз жақ жағасында көп отыру аса қауіпті. Өйткені бірден-бір өтер жері деп бұл нүктеге жау ерекше шүйіліп тұр. Қадалардан ұстап, жылжи-жылжи жау жақ жағасын кеп паналадық. Рейхстаг кем дегенде, жүз метрдей жерде әлі. Паналайтын ешбір бұта жоқ, жап-жалаңаш. Көрінсең болды, қағып түсіреді.

Булатов екеуміз шыға алмай отырып қалдық. Туды алып жайдық та, бұрышына полктің нөмірін, өзіміздің аты-жөнімізді сиялы қарындашпен жаздық. Кім біледі, бұл туды тіге аламыз ба, жоқ па?!

 

© Sputnik . Болат Шайхинов, Асем Миржекеева
Нұр-Сұлтан қаласындағы Рақымжан Қошқарбаевтың ескерткіші

 

Күн батты. Кешкі сағат 7 шамасы. Бір кезде біздің артиллерия аспанды айшықтап, Рейхстагты үсті-үстіне ұрмасы бар ма. Снарядтар жігердің, айбынның айғағындай үстімізден зымырап өтіп, жаудың соңғы ұясын мылжалап жатыр.

– Григорий, ең қолайлы сәт, ал, жүгірейік!

Зытып келеміз, зытып келеміз. Бір абыройы, екеуміз қатар келе жатырмыз. Алғашқы баспалдаққа аяғымыз ілінгенде, екеуміз бірімізді-біріміз жетектеп алдық. Жоғары өрлеп келеміз. Қаңғыған оқтар жан-жағымыздан зу-зу етеді. Әлден уақытта үлкен баспалдақтың қанатына мініп алып, жоғары қарай жорғалай жылжыдым. Григорий қатарлас баспалдақпен келеді.

– Тоқта, әкел қолыңды! – Бас-аяғы бір тұтам кішкентай жігітті балаша көтеріп алдым. – Сал аяғыңды иығыма!

Ол ыршып менің иығыма шықты. Қойнымдағы жалауды суырып алып, қолына бердім: 

– Іл! Байла!

Тағы оқыңыз: Қазақтың тұңғыш ғарышкері Тоқтар Әубәкіровтің өмірбаяны

Мөлшері екінші этаждың терезесі болу керек. Қараңғыда қалай желбірегенін де анық көре алмадық. Жүгірген бойы төмен қарай зыттық. Осы сәтте бір жарық ракета аспанды шарлай жөнелді. Біздің жауынгерлерге шабуылға шығуға берілген белгі екен. Ракета жарығымен өз туымыз өзімізге көрінді. Қаншама азаматтың ерлікпен төгілген қанына боялғандай қызара шалқып, шабуылға шығушыларға қол бұлғайды.

– Жарайсың, азаматтарым, біз бұрын жеттік пе десек, сендер де келіп қалған екенсіңдер ғой, – деді біреу. Жалт қарасақ, байланыс бөлімшесінің адамдары.

– Қай батальоннансыздар?

– Давыдовтың батальонынанбыз.

Әлгі лейтенанттың сол арада атын сұрау да есімізде болмапты. Ол бізге "Жарайсыңдар, ерлерім" деп бірнеше қайталады да, өздері алып келген телефонның құлағына жармасты:

– Зинченко жолдас, біз Рейхстагтан.

Бұл жігіттердің көршілес Зинченко полкінен екенін білдік. Булатов күлімсіреп маған қарайды, мен оған қараймын. Бірімізді-біріміз құшақтай алдық. Ілезде Зинченконың полкіндегі Неустроевтың батальоны да жетті. Жауынгерлердің қанша күн бойғы көрмеген ұйқысы мен тартқан азабынан көздері кілгіріп тұрса да, ар жағындағы жеңіс қуанышын аңғару қиын емес. Уралап ілгері ұмтылып барады. Рейхстагқа сүңгіп кірді де кетті.

Міне, біздің батальонның да алды көпірден асты. Мен жауынгерлік тапсырманы орындағанымызды айтуға қайтып келемін. Рейхстагқа бара жатқандар танымаса да, қолын бұлғап, күле қарайды. Дәл бағанағы бөлменің терезесінен қайта қарғып түскенде, еш нәрсе айтқызбастан Васильченко мені балаша көтеріп алды да, бетімнен сүйді.

Бұдан кейін Қошқарбаев 1 май күнгі болған ұрысты, Рейхстагтың ішінде өздері қолдан өткерген 2 май күнгі айқасты айтуға көшті.

"Біздің істегеніміз – үлкен Ұлы Жеңіске қосылған бір кішкене бөлшек", – деп бітірді әңгімесін Рақымжан Қошқарбаев. 

Қошқарбаевқа Кеңес Одағының батыры атағын неге бермеді

Рақымжан Қошқарбаевтың Жеңіс туын тіккен ерлігі үшін Кеңес Одағы батыры атағын беруді сұрап, Мәскеуге Қорғаныс министрлігіне Бауыржан Момышұлының өзі, одан бөлек қазақ зиялылары Кәкімжан Қазыбаев, Ғабит Мүсірепов, Ғабиден Мұстафин, Әбділда Тәжібаевтар да қолқа салған. Қонаев атамыздың өзі Брежневтің жеке қабылдауында болғанда осы ұсынысты алға тартқан. Бірақ барлық жағдайда бұл өтініш қанағаттандырылмаған.

Тіпті, Кеңес одағы ыдыраған соң да Григорий Булатов пен алғаш рет Рейхстагқа Жеңіс туын тіккен қазақ Рақымжан Қошқарбаевқа "Ресей қаһарманы" атағын беру сұралған. Бұл атақты Ресей билігіне "Естелік шамы" ("Свеча памяти") атты ресейлік қозғалыстың өкілдері жасаған. Өйткені олар тарихи әділеттілікті талап еткен.

Мәселен, Қазақстан ҰБТ сұрақтарының ішінде, ең бірінші туды кім тіккен деген сұрақтың дұрыс жауабы Рақымжан Қошқарбаев пен Григорий Булатов делінсе, ал ресейлік сынақ сұрақтарында мүлде бөлек жауап беріледі. Онда ол Михаил Егоров пен Мелитон Кантария деп көрсетіледі. Алайда бұл өтінішке де қазіргі Ресей билігі тарапынан жауап болмаған.

Батыр өмірінің соңы

Соғыстан кейінгі жылдары Рақымжан Қошқарбаев Эльба бойындағы кеңестік оккупациялық әскер бөлімінде қызмет атқарды. 1947-67 жылдары Қошқарбаев Ақмола облыстық атқару комитетінде нұсқаушы, Қазақ КСР Министрлер Кеңесі жанындағы қоныс аударушылар жөніндегі бас басқармада инспектор, 1967 жылдан  бастап "Алматы" қонақ үйінің директоры болып жұмыс істеді.

Рақымжан Қошқарбаев Қызыл Ту, 1-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, көптеген медальдармен марапатталған.

Халық қаһарманы Рақымжан Қошқарбаев 1988 жылы 10 тамызда Алматы қаласында қайтыс болды.

6859
Кілт сөздер:
Рақымжан Қошқарбаев
Тақырып:
Өмірбаяндар (111)
Тақырып бойынша
Қасым-Жомарт Тоқаевтың руы кім – президент туралы қызықты деректер
Қазақтан шыққан ғарышкер Талғат Мұсабаев туралы не білеміз?
Әйелі Әбілхан Қастеевке иіліп сәлем салған: әйгілі суретші туралы не білеміз?
"Халқым менен де биік": Әйгілі ғалым Қаныш Сәтбаев туралы не білеміз?
Сергей Казанцев, халықаралық Достар мектеп-лицейінің оқушысы

Алматылық оқушының Момышұлы туралы еңбегі халықаралық байқауда үздік деп танылды

10
(Жаңартылды 15:50 15.10.2020)
Қазақстандық оқушы Ұлы Отан соғысының батыры Бауыржан Момышұлы туралы ақпарат жинап, зерттеу еңбегін әзірлеген

АЛМАТЫ, 15 қазан - Sputnik. Россотрудничествоның "Победа – одна на всех!" халықаралық байқауы жеңімпаздарының есімдері белгілі болды. Әлемнің 11 елінен қатысқан 35 жеңімпаздың арасында қазақстандық оқушы Сергей Казанцев те бар. Бұл туралы жарысты ұйымдастыру комитеті хабарлады.

Байқауға 14 мемлекеттің – Қазақстанның, Абхазияның, Әзербайжанның, Беларусьтің, Арменияның, Қырғызстанның, Молдованың, Тәжікстанның, Түрікменстанның, Өзбекстанның, Украинаның, Оңтүстік Осетияның, сондай-ақ Италия мен Францияның 14-17 жас аралығындағы оқушылары қатысты.

"Жоба 300 шетелдік мектептің тоғыз мыңға тарта қатысушысын қамтыды. Бұл – жақсы көрсеткіш. Біз Ресей мен шетел мемлекеттердің ортақ тарихын зерделеуге бағытталған мұндай жобалардың оқушылардың қызығушылығын тудыратынына тағы да көз жеткіздік", – деді ұйымдастыру комитетінің жетекшісі, Россотрудничество басшысының орынбасары Михаил Брюханов.

Өз кезегінде Россотрудничествоның басшысы Евгений Примаков әлемнің көптеген елінен келген жастардың үлкен ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізгенін атап өтті. Олар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өздерінің туған ауылдары мен қалаларында болған оқиғаларға қатысты мыңдаған фактіні жаңғыртты.

"Бұл әр қатысушының тарихи жадыны сақтауға қосқан баға жетпес үлесі", – деп есептейді ол.

Оқушы Бауыржан Момышұлы туралы бейнеролик әзірледі

35 жеңімпаздың біреуі – қазақстандық оқушы. Оның есімі – Сергей Казанцев. Он бес жасар алматылық "Достар" халықаралық мектеп-лицейінің сегізінші сыныбында оқиды. Акция кураторы, оқытушы-тәлімгер Наталья Лановенконың айтуынша, Сергей орасан жұмыс атқарған. Ол Ұлы Отан соғысының батыры Бауыржан Момышұлы туралы ақпарат жинап, зерттеу еңбегін әзірлеген.

Оқушыға мектеп әкімшілігі мен "Достар" халықаралық мектеп-лицейінің мұғалімдері – сурет пәнінен сабақ беретін Людмила Гринь мен орыс тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі, акция кураторы Наталья Лановенко қолдау көрсетті. Мысалы, сурет пәнінен сабақ беретін Людмила Гринь қашықтан оқыту режимі кезінде оқушылармен бірлесіп, Ұлы Отан соғысына қатысты суреттер дайындады.

"2020 жылдың қаңтарында мектебіміз "Панфилов с нами" халықаралық акциясына қатысты, Сережаға генерал Панфиловтың, панфиловшыл-жерлестеріміздің ерлігі қатты әсер етті. Сергей "Панфилов с нами" халықаралық акциясы аясында ұйымдастырылған байқаудың шарттарын көрген кезде Кеңес Одағының Батыры, жазушы, жерлесіміз Бауыржан Момышұлының өмірбаянын зерттегісі келді", – деп дейді Наталья Лановенко.

Сергей Казанцев 2020 жылдың мамырында сыныптастары алдында Момышұлы туралы зерттеу еңбегінің таныстырылымын жасайды.

Ол өз баяндамамасын бейнеролик түрінде әзірлеген, оған деректі фильмдердің фрагменттерін қосып, музыкамен әрлеген. 

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от Наталья Никитична (@natalia.nikitichna)

Наталья Лановенконың айтуынша, Сергей математика пәнінен өтетін олимпиадаларда, шахмат турнирлерінде, зияткерлік байқауларда және мәнерлеп оқу жарыстарында жеңіске жетіп жүрген үлгілі оқушы.

Батырлар ерлігі ұмытылмайды

Сергей Ұлы Отан соғысы жылдарында көптеген отандасымыздың ерлік пен қаһармандық үлгісін көрсеткенін, қазір батырларға ескерткіштер орнатылып, олардың есімдері көшелерге берілгенін жазады. Өйткені, "олар біздің тамырымыз, біздің мақтанышымыз" деп есептейді оқушы.

Ол Бауыржан Момышұлының тұлғасы мен тағдыры қатты қызықтырғанын, қазақ батырының Мәскеу түбіндегі ұрыстарда көрсеткен ерлігі сонау 1941 жылдары аңызға айналғанын, бұл туралы әйгілі орыс жазушысы Александр Бектің "Волоколамское шоссе" повесінде жазылғанын айтады.

Сергей Казанцев кейінгі жас буын сұрапыл соғыс жылдары Отанын қорғаған батырлардың ерен ерлігін әрқашан есінде сақтайтынын атап өтті.

"Победа – одна на всех!" байқауы

Мектеп оқушыларына арналған "Победа – одна на всех!" халықаралық байқауы Ресей мен шет елдер халықтарының ортақ тарихи қаһармандарын анықтауға арналған ақпараттық-ағартушылық жоба. Ол жастардың бойында батырлардың ерлік істерінің үлгісін қалыптастыруға және елінің тарихы мен Ұлы Отан соғысының ұмытылмас оқиғаларын зерттеуге деген қызығушылығын арттыруға бағытталған. 

Сергей Казанцев, ученик международной школы-лицея Достар
© Photo : предоставлены учителем-куратором Натальей Лановенко
Сергей Казанцев, Достар халықаралық мектеп-лицейдің оқушысы

Байқауға қатысушылар 1941-1945 жылдары майданда шайқасқа түскен, тылда жұмыс істеген, ұлты мен дініне қарамастан, неміс-фашист басқыншыларын жеңудің ортақ үлгісін көрсеткен жандар туралы мәліметтерді іздеді.

"Победа – одна на всех!" жобасын Жеңістің 75 жылдық мерейтойына орай, Россотрудничество мен "Сделаем вместе!" қозғалысы бірлесіп ұйымдастырды.  2019 жылы өткізілген "Наши герои" халықаралық байқауы Ресей мен көршілес елдер халықтарының ортақ тарихын зерттеуге арналған болатын.

Оқи отырыңыз: Ұлы Отан соғысы: қазақ жауынгері мен оның қызметтік иті туралы қызықты әңгіме

10
Кілт сөздер:
оқушылар, Ұлы Отан соғысы
Тақырып бойынша
Ұлы Отан соғысында қаза тапқан қазақ жауынгерінің сүйегі елге жеткізілді
Ұлы Отан соғысына қатысқан жауынгердің сүйегі елге қайтарылады – брифинг
Қазақстанда "Жеңіске 75 жыл" монеталары айналымға шықты
Жеңіске - 75 жыл: Байқоңырда ардагерлерге медаль табысталды
Ұлы отан соғысы жылдары Қазақстанның қай өңірі бомбаланды
Іздеу тобы, архивтегі фото

Киевте қаза тапқан қазақстандық жауынгердің сүйегі туған елінде жерленеді

80
Ресей мен Украинаның іздеу отрядтары Ұлы Отан соғысы кезінде қаза тапқан Қызыл армия жауынгерлерінің сүйектерін Қазақстанға тапсырды

НҰР-СҰЛТАН, 28 қыркүйек – Sputnik. Ұлы Отан соғысына қатысқан бес қазақстандықтың сүйегі жер қойнына тапсырылады. Төрт жауынгер Ресейден, тағы біреуі Украинадан табылды, деп хабарлады "Atamnyn Amanaty" қоғамдық бірлестігі басқарма төрағасының орынбасары Райгүл Мушанова.

"2020 жылдың наурызында украиналық "Вертикаль" іздеу тобымен бірлескен іс-шараларды ұйымдастыру барысында 1940 жылдың ақпанында әскерге шақырылған Солтүстік Қазақстан облысының тумасы, жауынгер Қайыржан Тікшекеевтің сүйегі табылды", - деді Мушанова Sputnik Қазақстан агенттігінің мультимедиялық баспасөз орталығында өткен онлайн брифингте.

Қазіргі таңда жауынгердің сүйегі Қазақстан Республикасының Киевтегі әскери атташесіне тапсырылды және 2020 жылдың қыркүйек айының соңында Қазақстанға жеткізіледі. Жауынгердің немересі Марат Тікшекеев оны Солтүстік Қазақстан облысы, Айыртау ауданы, Дәукара ауылында жерлеуді жоспарлап отыр.

"Вертикаль" мамандандырылған іздеу бірлестігінің жетекшісі Владимир Жарконың айтуынша, сарбаз сүйегінің қалдығы жүгері алқабынан табылған.

"2020 жылдың 30 наурызында Киев облысының Макаров ауданында жүргізілген далалық жұмыстар кезінде біз Қызыл әскердің төрт сарбазының сүйегін таптық, олардың біреуі қазақ Қайыржан Тікшекеев болып шықты. Біз жеке сәйкестендіру белгісі арқылы сарбаз туралы деректерді анықтадық. Оның сүйегінің қалдығы жүгері өсірілетін егістік алқабынан табылды. Бұл бауырластар зираты емес, Тікшекеев өзінің соңғы шайқасын осы жерде өткізген. Ол 1941 жылы Киевті қорғаған 28-ші атқыштар дивизиясының құрамында болған", - деді Жарко.

Марат иТикшекеев – внук погибшего воина Кайыржана Тикшекеева
© Sputnik / Владислав Воднев
Қаза болған жауынгер Қайыржан Тікшекеевтің немересі Марат Тікшекеев

Қазақстандықтың туыстарымен әлеуметтік желі арқылы байланыс орнатылған.

"Біз әлеуметтік желінің көмегімен сарбаздың туыстарын, немересі Маратты тез тауып алдық. Facebook-ке жаздық, ол бірден жауап берді, артынан хат жазыстық, біртіндеп достық қарым-қатынас орнаттық. Кейін Қазақстан елшілігі бізбен байланысқа шықты. Ал 18 қыркүйекте сарбаздың сүйегін туған жеріне жөнелттік", - деп атап өтті іздеу отрядының өкілі.

1941 жылдан бастап іздеген

Әскери жауынгердің немересі Марат Тікшекеевтің айтуынша, туыстарының Қайыржан Тікшекеев туралы дерек іздегеніне 80 жылға жуықтаған.

"1940 жылы атам әскер қатарына шақырылады. Соғыс басталған кезде ол Украина майданына жіберіледі. Сол жерден 1941 жылдың жазына дейін хат келіп тұрады. Содан кейін онымен байланыс үзіліп, ол хабар-ошарсыз кеткен сарбаздардың тізіміне ілікті. Алайда біздің әулетіміз іздеу шараларын тоқтатқан жоқ. Алдымен әжем, кейін әкем іздеді. 2004 жылы әкем дүниеден өткеннен кейін іздеу шараларымен өзім айналыстым. Қолымда атамның хаттары, ол туралы кейбір мәліметтер болды", - деді Марат Тікшекеев.

Кайыржан Тикшекеев
© Photo : Из семейного архива Тикшекеевых
Қайыржан Тікшекеев

Ол Украинаның іздеу отрядының өкілдеріне, Қазақстанның қорғаныс министрлігіне және "Atamnyn Amanaty" қоғамдық бірлестігіне атасының сүйегін туған жерінде қайта жерлеуге қолғабыс тигізгені үшін алғыс білдірді.

"Алғашқыда сүйек қалдықтарын "заңсыз қазушылар" тапқан, олар іздеу бірлестігіне келіп, сол жерді мұқият қарап шығуды өтінген. Нәтижесінде жүгері алқабында мерт болған көп сарбаздың сүйегі жатқаны белгілі болды. Ал атамыздың сүйегінің табылғанын әлеуметтік желілер арқылы білдік. Қазір оны жер қойнына тапсыруға қатысты шаралар толығымен дайын, барлық туысымыз бұл күнді асыға күтіп отыр", - деді Қайыржан Тікшекеевтің немересі.

Тағы бір жауынгердің сүйегі елге жеткізіледі

Райгүл Мушанова сондай-ақ Ресей жерінен табылған басқа жауынгерлердің де сүйегін отанына жіберу туралы айтып берді.

"Atamnyn Amanaty" қауымдастығының, ресейлік және қазақстандық іздеу жүйелерінің, қорғаныс министрлігінің, Ресей Федерациясы мен Қазақстан елшіліктерінің бірлескен күш-жігерінің арқасында Қазақстаннан шақырылған және Екінші дүниежүзілік соғыс жылдары қаза тапқан төрт Қызыл Армия жауынгерінің сүйектерін елге жеткізуге мүмкіндік туды. Олар кезінде хабарсыз кеткендер тізіміне енгізілген сарбаздар", - деді деп атап өтті ол.

Мушанова бұл миссияның маңыздылығына тоқталды. Оның айтуынша, 75 жыл бойы бұл сарбаздар туралы жылт еткен жаңалықты туыстары мен достары асыға күткен. Бүгінде есімдері ел жадында сақталған жауынгерлер туралы отбасылық естеліктер ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келеді.

2019 жылдың қазанында  "Atamnyn Amanaty " қоғамдық бірлестігі 1942 жылдың тамыз айынан бастап хабар-ошарсыз кетті деп саналған сарбаз Сүйінбай Мәзібаевтың сүйегін Алматы облысының Сүмбе ауылына жеткізіп, салтанатты түрде жер қойнына тапсыру шарасын ұйымдастырды.

Заместитель председателя правления общественного объединения Atamnyn Amanaty Райгуль Мушанова
© Sputnik / Владислав Воднев
"Atamnyn Amanaty" қоғамдық бірлестігі басқарма төрағасының орынбасары Райгүл Мушанова

2020 жылдың 23 мамырында Медет Аманжоловты Қарағанды облысы Ақадыр ауылында жерлеу үшін  сүйегін салтанатты түрде тапсыру рәсімі өтті.

2020 жылдың қыркүйек айында Қазақстанға Қызыл армияның екі жауынгерінің сүйегі тапсырылды. Жағыпар Қайларовтың сүйегі Алматы облысының Жетіген ауылына, Әзікен Нұғмановтың сүйегі Ақмола облысына жеткізілді.

Ленинград түбіндегі шайқаста қаза тапқан Ескендір Ойнаровтың сүйегін елге жеткізу үшін келіссөздер жүргізілуде.

"Константин Москвин жетекшілік ететін "Иван Сусанин" отряды Санкт-Петербург маңында қазба жұмыстарын жүргізіп, жерлесіміз Ойнаров Ескендірдің сүйегін көтерді. Біз Қызылорда облысы Қазалы ауданының тумасын туған жерінде қайта жерлеу үшін  Atamnyn Amanaty қоғамдық бірлестігіне хабарластық.  Олар жауынгердің туыстарын табуға көмектесті", - деді Мушанова.

80
Кілт сөздер:
соғыс, қазақстандық жауынгер
Көлік қозғалысы

Нұр-Сұлтанда жаңа біржақты көше пайда болады

0
Бұл шешім тұрғындардың елорда әкімдігіне осы көшедегі қозғалысқа жасаған шағымынан кейін қабылданған

АЛМАТЫ, 20 қазан – Sputnik. Нұр-Сұлтанда 25 қазаннан бастап Family village ауданында Е652 көшесінде бір бағытты қозғалыс енгізу жоспарланып отыр.

Қала әкімдігінің баспасөз қызметінің хабарлауынша, бұл шешім тұрғындардың елорда әкімдігіне осы көшедегі қозғалысқа жасаған шағымынан кейін қабылданды. 

Елордалық көлік және жол-көлік инфрақұрылымын дамыту басқармасы мен әкімшілік полиция басқармасы бірлесіп, осы учаскелердің жол-техникалық жағдайын тексерген.

"Қозғалыс сағат тіліне қарсы бағытта болады. Белгіленген учаскеде бір бағытты қозғалысты енгізу көлік легінің үздіксіз қозғалысын қамтамасыз етуге, қарсы бағытпен қақтығыс жағдайын азайтуға, жол апатын болдырмауға мүмкіндік береді", - делінген әкімдік таратқан ақпаратта.

Сонымен қатар бұл өзгеріс жол қозғалысын оңтайландыру үшін және көше-жол желісіне жүктемені азайту мақсатында енгізіліп отыр.

0
Кілт сөздер:
көлік қозғалысы, көше, Нұр-Сұлтан
Тақырып бойынша
Көше сыпырып кеткен: Әблязовтің елге оралған сыбайластарының тағдыры белгілі болды
Нұр-Сұлтанда ерекше көше қиылысы пайда болды – видео
Америкалықты бір соққымен құлатқан қазақ па? Көше төбелесінің видеосы
Бұрынғы кәсіби футболшы көше сыпырып кетті – видео
Нұр-Сұлтанда бірнеше көше мен көпір жабылады