Талғат Бигелдинов

Екі мәрте Кеңес Одағының батыры атанған қазақстандықтар

6326
(Жаңартылды 10:45 12.07.2019)
Кеңес Одағының батыры атағын екі мәрте иеленген қазақстандықтар туралы Sputnik дерекқорынан оқыңыз

Ұлы Отан соғысына Қазақстаннан 1,8 миллион адам аттанды. Оның 600 мыңы елге оралған жоқ. Жеңісті жақындатуға қазақстандық сарбаздар да зор үлес қосты. 497 қазақстандық Кеңес Одағының батыры атағына ие болды. Ал 4 отандасымыз Кеңес Одағының батыр атағын екі мәрте иеленді. Олар – Талғат Бигелдинов, Сергей Луганский, Леонид Беда, Иван Павлов.

Талғат Бигелдинов пен Рафаил Аблаковтың ағасы
© Photo : Рафаил Аблаковтын жеке архивінен
Екі мәрте Кеңес Одағының батыры Талғат Бигелдинов (оң жақта)

Талғат Бигелдинов – ұшқыш, авиация генерал-майоры, Кеңес Одағының батыры, "Барыс" орденінің иегері.

Ол 1922 жылы 5 тамызда Ақмола облысы Майбалық ауылында дүниеге келген.

1942 жылы қан майданға аттанады. Аспанда 500 сағат ұшқан. 305 рет әскери шабуылға шыққан.  Фашистік Германияның астанасы Берлинді шабуылдауға алғашқылардың бірі болып аттанады. Фашистер Талғат Бигелдинов мінген ұшақты "Қара ажал" деп атаған.

1944 жылдың 26 қазанында 22 жастағы лейтенант Бигелдиновке Знаменка, Кировоград қалаларын босату кезіндегі ерлігі мен әскери шеберлігі, әрі атып түсірген 4 жау ұшағы үшін Кеңес Одағының батыры атағы берілді.

1945 жылдың 27 маусымында 23 жастағы Талғат Бигелдинов екінші рет Кеңес Одағының Батыры атағын иеленді. Ол эскадрильяны шебер басқару мен Краков, Оппельн (қазіргі кездегі Ополе), Катовице, Бреслау (қазіргі кездегі Вроцлав), Берлин қалалары үшін шайқастардағы әскери ерлігі үшін марапатталды. 

Дважды Герой Советского Союза Талгат Бегельдинов
© Sputnik / Юрий Куйдин
Екі мәрте Кеңес Одағының батыры Талғат Бигелдинов

Талғат Бигелдинов 2014 жылдың 10 қарашасында 93 жасына қараған шағында дүниеден өтті. Оның денесі Алматыдағы Кеңсай зиратына қойылды.

Леонид Беда – КСРО-ға еңбек сіңірген әскери ұшқыш, авиация генерал-лейтенанты, Кеңес Одағының батыры. Ол 1920 жылдың 16 тамызында Қостанай облысы Ұзынқол ауданы Новопокровка селосында дүниеге келді.

1942 жылдың тамыз айында майданға жіберілді. Ол Сталинград, Донбасс, Таганрог, Кенигсберг қалаларын азат ету шайқастарына қатысты. 1944 жылдың сәуіріне дейін 109 рет әскери тапсырмамен әуеге көтеріліп, жау әскері шоғырланған жерлер мен бекіністерді шабуылдады. Осы ерлігі үшін оған 1944 жылдың 26 қазанында Кеңес Одағының батыры атағы берілді.

Дважды Герой Советского Союза, летчик Леонид Беда
© Sputnik / Анатолий Морозов
Екі мәрте Кеңес Одағының батыры, ұшқыш Леонид Беда

З-Беларусь майданы, 1-әуе армиясы, 1-гвардиялық шабуылдаушы авиациялық дивизия командирінің орынбасары қызметінде жүріп, 105 әскери тапсырманы орындайды. 1945 жылдың 29 маусымда екінші рет Кеңес Одағының батыр атағын алады. Әскери ұшқыш "Ленин", 4 рет "Қызыл Ту", "Александр Невский", "l-дәрежелі Отан соғысы", "Қызыл Жұлдыз" ордендері және медальдармен марапатталды.

Соғыстан кейін Минск қаласында тұрады. 1976 жылы 26 желтоқсаны күні 56 жасында жол апатынан қаза тапты.

Иван Павлов – ұшқыш, майор, Кеңес Одағының батыры. 1922 жылдың 25 маусымында Қостанай облысы, Меңдіқара ауданы Борис-Романовка селосында дүниеге келді. 1942 жылы желтоқсанда соғысқа аттанды. Ұшқыш, аға ұшқыш, звено командирі, авиаэскадрильяның командирі, штурмандар авиаполкінің штурманы болды. Калинин, Орталық, 1-Прибалтика майдандарында 200-ден аса әуе шабуылына қатысып, жеке өзі жаудың 3 ұшағын атып түсірді.

1943 жылдың қазанында әскери тапсырмамен 127 рет әуеге көтерілді. 1944 жылдың 4 ақпанында бірінші рет Кеңес Одағының батыр атағын алады.

Қостанай халқы бұл қуанышты хабарды естіген кезде батыр жерлесіне ұшақ жасату үшін ақша жинайды. Осылайша, қостанайлықтар кеңес армиясына 4 әскери ұшақты сыйға тартады. Оның біріне Иван Павлов отырады.

Соғыс жылдары қостанайлық жігіт "Ил-2" ұшағына отырып, 237 рет әскери шабуылға қатысады. Тіпті, әуедегі ұрыстардың бірінде жаудың "Ме-109" әскери ұшағын атып түсіреді. 1945 жылдың 23 ақпанында екінші рет Кеңес Одағының батыры атанды.

Иван Павлов 2 рет "Ленин", 2 мәрте "Қызыл Ту", "Александр Невский", "2-дәрежелі Отан соғысы" ордендерімен және медальдармен марапатталған.

Кеңес Одағының батыры 1950 жылдың 12 қазанында 28 жасында әуе апатынан қаза тапты. Иван Павловтың мүсіні Қостанай қаласында орнатылған.

;

Сергей Луганский – ұшқыш, Кеңес Одағының батыры, жазушы. 1918 жылдың 1 қазанында Алматы қаласында дүниеге келген.  1938 жылы Орынбордағы ұшқыштар мектебін, ал 1949 жылы Мәскеудегі әскери-әуе академиясында білім алған.

1939-1940 жылдары кеңес-фин соғысына қатысқан. 1941 жылдың қазанында майданға аттанды. 1942 жылдың мамырынан 271-авиациялық атқыштар полкінде әскери міндетін атқарады. Ал 1942 жылдың маусым айынан 1945 жылдың наурыз айына дейін 270-ші авиациялық атқыштар полкінің қатарында болды.

1943 жылдың тамызында 270-авиациялық атқыштар полкінің эскадрилья командирі Сергей Луганский 221 рет әуеге көтеріліп, 18 жау ұшағын әрі  ұшқыштар тобымен бірігіп, 1 фашист ұшағының көзін жояды.

1943 жылдың 2 қыркүйегінде жаумен шайқаста көрсеткен батылдығы мен ерлігі үшін Кеңес Одағының батыры атағын алады.

1944 жылдың 1 шілдесінде Украина бірінші майданының бас қолбасшысы, маршал Иван Коневтің жеке нұсқауымен "Алтын жұлдыз" медалін иеленді. Ал осы жылдың 1 шілдесінде екінші мәрте Кеңес Одағының батыры атанады. Бұл уақытта қазақстандық ұшқыш 355 рет әуеге көтеріліп, жаудың 33 ұшағын атып құлатыпты. Соғыстан кейін әуе қорғанысы күштерінде қызмет екен. 1949 жылы әскери әуе академиясын бітірген.

Жалпы екінші дүниежүзілік соғыста Луганский 390 рет әуеге көтеріліп, 37 жау ұшағының көзін жойған. Сонымен қатар майданда көрсеткен ерліктері үшін 2 рет "Ленин", "Александр Невский", 2 мәрте "Қызыл Ту", 2 рет "Қызыл Жұлдыз" ордендерімен және т.б. медальдармен марапатталған.

Сергей Луганский 1963 жылға дейін "МиГ-15"-тен бастап "МиГ-19"-ға дейінгі түрлі реактивті әскери ұшақтарда ұшқан. 1964 жылдан запастағы авиация генерал-майоры атанады.  Ол "Hа глубоких виражах", "Hебо остается чистым" сынды шығармалардың авторы.

Ұлы отан соғысының ардагері 1977 жылдың 16 қаңтарында 59 жасында көз жұмды. Ол Алматы қаласында жерленген.

6326
Кілт сөздер:
батыр, Талғат Бигелдинов
Сергей Казанцев, халықаралық Достар мектеп-лицейінің оқушысы

Алматылық оқушының Момышұлы туралы еңбегі халықаралық байқауда үздік деп танылды

13
(Жаңартылды 15:50 15.10.2020)
Қазақстандық оқушы Ұлы Отан соғысының батыры Бауыржан Момышұлы туралы ақпарат жинап, зерттеу еңбегін әзірлеген

АЛМАТЫ, 15 қазан - Sputnik. Россотрудничествоның "Победа – одна на всех!" халықаралық байқауы жеңімпаздарының есімдері белгілі болды. Әлемнің 11 елінен қатысқан 35 жеңімпаздың арасында қазақстандық оқушы Сергей Казанцев те бар. Бұл туралы жарысты ұйымдастыру комитеті хабарлады.

Байқауға 14 мемлекеттің – Қазақстанның, Абхазияның, Әзербайжанның, Беларусьтің, Арменияның, Қырғызстанның, Молдованың, Тәжікстанның, Түрікменстанның, Өзбекстанның, Украинаның, Оңтүстік Осетияның, сондай-ақ Италия мен Францияның 14-17 жас аралығындағы оқушылары қатысты.

"Жоба 300 шетелдік мектептің тоғыз мыңға тарта қатысушысын қамтыды. Бұл – жақсы көрсеткіш. Біз Ресей мен шетел мемлекеттердің ортақ тарихын зерделеуге бағытталған мұндай жобалардың оқушылардың қызығушылығын тудыратынына тағы да көз жеткіздік", – деді ұйымдастыру комитетінің жетекшісі, Россотрудничество басшысының орынбасары Михаил Брюханов.

Өз кезегінде Россотрудничествоның басшысы Евгений Примаков әлемнің көптеген елінен келген жастардың үлкен ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізгенін атап өтті. Олар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өздерінің туған ауылдары мен қалаларында болған оқиғаларға қатысты мыңдаған фактіні жаңғыртты.

"Бұл әр қатысушының тарихи жадыны сақтауға қосқан баға жетпес үлесі", – деп есептейді ол.

Оқушы Бауыржан Момышұлы туралы бейнеролик әзірледі

35 жеңімпаздың біреуі – қазақстандық оқушы. Оның есімі – Сергей Казанцев. Он бес жасар алматылық "Достар" халықаралық мектеп-лицейінің сегізінші сыныбында оқиды. Акция кураторы, оқытушы-тәлімгер Наталья Лановенконың айтуынша, Сергей орасан жұмыс атқарған. Ол Ұлы Отан соғысының батыры Бауыржан Момышұлы туралы ақпарат жинап, зерттеу еңбегін әзірлеген.

Оқушыға мектеп әкімшілігі мен "Достар" халықаралық мектеп-лицейінің мұғалімдері – сурет пәнінен сабақ беретін Людмила Гринь мен орыс тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі, акция кураторы Наталья Лановенко қолдау көрсетті. Мысалы, сурет пәнінен сабақ беретін Людмила Гринь қашықтан оқыту режимі кезінде оқушылармен бірлесіп, Ұлы Отан соғысына қатысты суреттер дайындады.

"2020 жылдың қаңтарында мектебіміз "Панфилов с нами" халықаралық акциясына қатысты, Сережаға генерал Панфиловтың, панфиловшыл-жерлестеріміздің ерлігі қатты әсер етті. Сергей "Панфилов с нами" халықаралық акциясы аясында ұйымдастырылған байқаудың шарттарын көрген кезде Кеңес Одағының Батыры, жазушы, жерлесіміз Бауыржан Момышұлының өмірбаянын зерттегісі келді", – деп дейді Наталья Лановенко.

Сергей Казанцев 2020 жылдың мамырында сыныптастары алдында Момышұлы туралы зерттеу еңбегінің таныстырылымын жасайды.

Ол өз баяндамамасын бейнеролик түрінде әзірлеген, оған деректі фильмдердің фрагменттерін қосып, музыкамен әрлеген. 

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от Наталья Никитична (@natalia.nikitichna)

Наталья Лановенконың айтуынша, Сергей математика пәнінен өтетін олимпиадаларда, шахмат турнирлерінде, зияткерлік байқауларда және мәнерлеп оқу жарыстарында жеңіске жетіп жүрген үлгілі оқушы.

Батырлар ерлігі ұмытылмайды

Сергей Ұлы Отан соғысы жылдарында көптеген отандасымыздың ерлік пен қаһармандық үлгісін көрсеткенін, қазір батырларға ескерткіштер орнатылып, олардың есімдері көшелерге берілгенін жазады. Өйткені, "олар біздің тамырымыз, біздің мақтанышымыз" деп есептейді оқушы.

Ол Бауыржан Момышұлының тұлғасы мен тағдыры қатты қызықтырғанын, қазақ батырының Мәскеу түбіндегі ұрыстарда көрсеткен ерлігі сонау 1941 жылдары аңызға айналғанын, бұл туралы әйгілі орыс жазушысы Александр Бектің "Волоколамское шоссе" повесінде жазылғанын айтады.

Сергей Казанцев кейінгі жас буын сұрапыл соғыс жылдары Отанын қорғаған батырлардың ерен ерлігін әрқашан есінде сақтайтынын атап өтті.

"Победа – одна на всех!" байқауы

Мектеп оқушыларына арналған "Победа – одна на всех!" халықаралық байқауы Ресей мен шет елдер халықтарының ортақ тарихи қаһармандарын анықтауға арналған ақпараттық-ағартушылық жоба. Ол жастардың бойында батырлардың ерлік істерінің үлгісін қалыптастыруға және елінің тарихы мен Ұлы Отан соғысының ұмытылмас оқиғаларын зерттеуге деген қызығушылығын арттыруға бағытталған. 

Сергей Казанцев, ученик международной школы-лицея Достар
© Photo : предоставлены учителем-куратором Натальей Лановенко
Сергей Казанцев, Достар халықаралық мектеп-лицейдің оқушысы

Байқауға қатысушылар 1941-1945 жылдары майданда шайқасқа түскен, тылда жұмыс істеген, ұлты мен дініне қарамастан, неміс-фашист басқыншыларын жеңудің ортақ үлгісін көрсеткен жандар туралы мәліметтерді іздеді.

"Победа – одна на всех!" жобасын Жеңістің 75 жылдық мерейтойына орай, Россотрудничество мен "Сделаем вместе!" қозғалысы бірлесіп ұйымдастырды.  2019 жылы өткізілген "Наши герои" халықаралық байқауы Ресей мен көршілес елдер халықтарының ортақ тарихын зерттеуге арналған болатын.

Оқи отырыңыз: Ұлы Отан соғысы: қазақ жауынгері мен оның қызметтік иті туралы қызықты әңгіме

13
Кілт сөздер:
оқушылар, Ұлы Отан соғысы
Тақырып бойынша
Ұлы Отан соғысында қаза тапқан қазақ жауынгерінің сүйегі елге жеткізілді
Ұлы Отан соғысына қатысқан жауынгердің сүйегі елге қайтарылады – брифинг
Қазақстанда "Жеңіске 75 жыл" монеталары айналымға шықты
Жеңіске - 75 жыл: Байқоңырда ардагерлерге медаль табысталды
Ұлы отан соғысы жылдары Қазақстанның қай өңірі бомбаланды
Іздеу тобы, архивтегі фото

Киевте қаза тапқан қазақстандық жауынгердің сүйегі туған елінде жерленеді

83
Ресей мен Украинаның іздеу отрядтары Ұлы Отан соғысы кезінде қаза тапқан Қызыл армия жауынгерлерінің сүйектерін Қазақстанға тапсырды

НҰР-СҰЛТАН, 28 қыркүйек – Sputnik. Ұлы Отан соғысына қатысқан бес қазақстандықтың сүйегі жер қойнына тапсырылады. Төрт жауынгер Ресейден, тағы біреуі Украинадан табылды, деп хабарлады "Atamnyn Amanaty" қоғамдық бірлестігі басқарма төрағасының орынбасары Райгүл Мушанова.

"2020 жылдың наурызында украиналық "Вертикаль" іздеу тобымен бірлескен іс-шараларды ұйымдастыру барысында 1940 жылдың ақпанында әскерге шақырылған Солтүстік Қазақстан облысының тумасы, жауынгер Қайыржан Тікшекеевтің сүйегі табылды", - деді Мушанова Sputnik Қазақстан агенттігінің мультимедиялық баспасөз орталығында өткен онлайн брифингте.

Қазіргі таңда жауынгердің сүйегі Қазақстан Республикасының Киевтегі әскери атташесіне тапсырылды және 2020 жылдың қыркүйек айының соңында Қазақстанға жеткізіледі. Жауынгердің немересі Марат Тікшекеев оны Солтүстік Қазақстан облысы, Айыртау ауданы, Дәукара ауылында жерлеуді жоспарлап отыр.

"Вертикаль" мамандандырылған іздеу бірлестігінің жетекшісі Владимир Жарконың айтуынша, сарбаз сүйегінің қалдығы жүгері алқабынан табылған.

"2020 жылдың 30 наурызында Киев облысының Макаров ауданында жүргізілген далалық жұмыстар кезінде біз Қызыл әскердің төрт сарбазының сүйегін таптық, олардың біреуі қазақ Қайыржан Тікшекеев болып шықты. Біз жеке сәйкестендіру белгісі арқылы сарбаз туралы деректерді анықтадық. Оның сүйегінің қалдығы жүгері өсірілетін егістік алқабынан табылды. Бұл бауырластар зираты емес, Тікшекеев өзінің соңғы шайқасын осы жерде өткізген. Ол 1941 жылы Киевті қорғаған 28-ші атқыштар дивизиясының құрамында болған", - деді Жарко.

Марат иТикшекеев – внук погибшего воина Кайыржана Тикшекеева
© Sputnik / Владислав Воднев
Қаза болған жауынгер Қайыржан Тікшекеевтің немересі Марат Тікшекеев

Қазақстандықтың туыстарымен әлеуметтік желі арқылы байланыс орнатылған.

"Біз әлеуметтік желінің көмегімен сарбаздың туыстарын, немересі Маратты тез тауып алдық. Facebook-ке жаздық, ол бірден жауап берді, артынан хат жазыстық, біртіндеп достық қарым-қатынас орнаттық. Кейін Қазақстан елшілігі бізбен байланысқа шықты. Ал 18 қыркүйекте сарбаздың сүйегін туған жеріне жөнелттік", - деп атап өтті іздеу отрядының өкілі.

1941 жылдан бастап іздеген

Әскери жауынгердің немересі Марат Тікшекеевтің айтуынша, туыстарының Қайыржан Тікшекеев туралы дерек іздегеніне 80 жылға жуықтаған.

"1940 жылы атам әскер қатарына шақырылады. Соғыс басталған кезде ол Украина майданына жіберіледі. Сол жерден 1941 жылдың жазына дейін хат келіп тұрады. Содан кейін онымен байланыс үзіліп, ол хабар-ошарсыз кеткен сарбаздардың тізіміне ілікті. Алайда біздің әулетіміз іздеу шараларын тоқтатқан жоқ. Алдымен әжем, кейін әкем іздеді. 2004 жылы әкем дүниеден өткеннен кейін іздеу шараларымен өзім айналыстым. Қолымда атамның хаттары, ол туралы кейбір мәліметтер болды", - деді Марат Тікшекеев.

Кайыржан Тикшекеев
© Photo : Из семейного архива Тикшекеевых
Қайыржан Тікшекеев

Ол Украинаның іздеу отрядының өкілдеріне, Қазақстанның қорғаныс министрлігіне және "Atamnyn Amanaty" қоғамдық бірлестігіне атасының сүйегін туған жерінде қайта жерлеуге қолғабыс тигізгені үшін алғыс білдірді.

"Алғашқыда сүйек қалдықтарын "заңсыз қазушылар" тапқан, олар іздеу бірлестігіне келіп, сол жерді мұқият қарап шығуды өтінген. Нәтижесінде жүгері алқабында мерт болған көп сарбаздың сүйегі жатқаны белгілі болды. Ал атамыздың сүйегінің табылғанын әлеуметтік желілер арқылы білдік. Қазір оны жер қойнына тапсыруға қатысты шаралар толығымен дайын, барлық туысымыз бұл күнді асыға күтіп отыр", - деді Қайыржан Тікшекеевтің немересі.

Тағы бір жауынгердің сүйегі елге жеткізіледі

Райгүл Мушанова сондай-ақ Ресей жерінен табылған басқа жауынгерлердің де сүйегін отанына жіберу туралы айтып берді.

"Atamnyn Amanaty" қауымдастығының, ресейлік және қазақстандық іздеу жүйелерінің, қорғаныс министрлігінің, Ресей Федерациясы мен Қазақстан елшіліктерінің бірлескен күш-жігерінің арқасында Қазақстаннан шақырылған және Екінші дүниежүзілік соғыс жылдары қаза тапқан төрт Қызыл Армия жауынгерінің сүйектерін елге жеткізуге мүмкіндік туды. Олар кезінде хабарсыз кеткендер тізіміне енгізілген сарбаздар", - деді деп атап өтті ол.

Мушанова бұл миссияның маңыздылығына тоқталды. Оның айтуынша, 75 жыл бойы бұл сарбаздар туралы жылт еткен жаңалықты туыстары мен достары асыға күткен. Бүгінде есімдері ел жадында сақталған жауынгерлер туралы отбасылық естеліктер ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келеді.

2019 жылдың қазанында  "Atamnyn Amanaty " қоғамдық бірлестігі 1942 жылдың тамыз айынан бастап хабар-ошарсыз кетті деп саналған сарбаз Сүйінбай Мәзібаевтың сүйегін Алматы облысының Сүмбе ауылына жеткізіп, салтанатты түрде жер қойнына тапсыру шарасын ұйымдастырды.

Заместитель председателя правления общественного объединения Atamnyn Amanaty Райгуль Мушанова
© Sputnik / Владислав Воднев
"Atamnyn Amanaty" қоғамдық бірлестігі басқарма төрағасының орынбасары Райгүл Мушанова

2020 жылдың 23 мамырында Медет Аманжоловты Қарағанды облысы Ақадыр ауылында жерлеу үшін  сүйегін салтанатты түрде тапсыру рәсімі өтті.

2020 жылдың қыркүйек айында Қазақстанға Қызыл армияның екі жауынгерінің сүйегі тапсырылды. Жағыпар Қайларовтың сүйегі Алматы облысының Жетіген ауылына, Әзікен Нұғмановтың сүйегі Ақмола облысына жеткізілді.

Ленинград түбіндегі шайқаста қаза тапқан Ескендір Ойнаровтың сүйегін елге жеткізу үшін келіссөздер жүргізілуде.

"Константин Москвин жетекшілік ететін "Иван Сусанин" отряды Санкт-Петербург маңында қазба жұмыстарын жүргізіп, жерлесіміз Ойнаров Ескендірдің сүйегін көтерді. Біз Қызылорда облысы Қазалы ауданының тумасын туған жерінде қайта жерлеу үшін  Atamnyn Amanaty қоғамдық бірлестігіне хабарластық.  Олар жауынгердің туыстарын табуға көмектесті", - деді Мушанова.

83
Кілт сөздер:
соғыс, қазақстандық жауынгер
Садыр Жапаров

Қырғызстан президентінің міндетін атқарушы Жапаров отставкаға кететін болды

215
Саясаткер президент сайлауына қатысу үшін отставкаға кетпекші. Егер сайлауда жеңілсе, қатардағы азамат болып қала беретінін айтты

НҰР-СҰЛТАН, 26 қазан – Sputnik. Сооронбай Жээнбековтің отставкасынан кейін Қырғызстан президентінің міндетін атқарып жүрген премьер-министр Садыр Жапаров отставкаға кететінін мәлімдеді, деп хабарлайды Sputnik Қырғызстан.

"Мен ел қатарлы сайлауға түсемін. Егер жеңсем, президент боламын. Жеңілсем, сіздердің араларыңызда қатардағы азамат болып жүре беремін", - деді Жапаров Нарын облысы халқының алдында сөз сөйлегенде.

Сооронбай Жээнбековтің отставкасынан кейін өткелі жатқан мерзімінен бұрын президент сайлауы 2021 жылдың 10 қаңтарына белгіленді. Конституция бойынша президенттің міндетін атқарушы мемлекет басшысы қызметіне өз кандидатурасын ұсына алмайды.

Бұған дейін Жапаров егер мүмкіндік жасалса, сайлауға қатысатынын айтқан еді. Алайда қырғызстандықтар саясаткер үшін Конституцияны қайта қарауға дайын емес.

Жапаров кім

Садыр Жапаров 1968 жылы 6 желтоқсанда Қырғызстанның Ыстықкөл облысы Кен-Суу ауылында дүниеге келді. Үйленген. Төрт баланың әкесі.

Еңбек жолын Қырғызстанның Шу ауданы "Санташ" ұжымшарында қарапайым жұмысшы болып бастады.

2005 жылға дейін бірқатар кәсіпорынды басқарды. Саяси мансабын 2005 жылы Қызғалдақ төңкерісінен кейін бастады. 2005-2007 және 2010-2013 жылдары Жогорку Кенеш депутаты болып сайланды.

Тағы оқыңыз: Қырғызстан премьері президент міндетін атқаратын болды

2007-2009 жылдар аралығында Қырғызстанның экс-президенті Құрманбек Бәкиевтің кеңесшісі, сыбайлас жемқорлықтың алдын алу жөніндегі ұлттық агенттіктің комиссары болды. 2009-2010 жылдары Қырғызстан мемлекеттік кадр қызметі жанындағы сыбайлас жемқорлықтың алдын алу агенттігін басқарды.

2012 жылдың күзінде Жапаров "Құмторды" мемлекет меншігіне алуды талап еткен азаматтармен бірге митингке шығып, Ақ үйді басып алмақ болды.

2013 жылдың наурызында сот оны кінәлі деп тауып, 1,5 жылға бас бостандығынан айырды. Алайда маусымның ортасында саясаткер ақталып, сот залынан босап шықты.

2013 жылы маусымның соңында Қаракөлде "Құмторға" қарсы митинг өтіп, наразылық білдіргендер облыс губернаторы Эмилбек Каптагаевты кепілге алмақ болды. Үкімет бұған Садыр Жапаров пен Кубанычбек Кадыровты айыптады.

Наразылық лидерлері ұсталды, бірақ Садыр Жапаров еш қатысы жоқ екенін айтып, елден кетті. Саясаткер 2017 жылға дейін Кипрде тұрды.

2017 жылы 25 наурызда елге оралмақ болғанда қырғыз-қазақ шекарасында ұсталды.

Осыдан кейін сот Жогорку Кенештің бұрынғы депутаты Садыр Жапаровты облыс губернаторын кепілге алғаны үшін 11 жыл 6 айға бас бостандығынан айырды.

2020 жылы 5-нен 6 қазанға қараған түні Жапаровты жақтастары түрмеден босатып алды.

215
Кілт сөздер:
президент сайлауы, премьер-министр, Қырғызстан
Тақырып бойынша
Қырғызстанда президент сайлауы қашан өтетіні белгілі болды
Қырғызстандағы дүрбелең басталған бір аптада қандай оқиғалар болды?
Қазақстан сыртқы істер министрі Қырғызстандағы жағдайға қатысты мәлімдеме жасады
Қырғызстанда арнайы қызметтер жаңа басшыға бағынбай, ғимараттан шығарып жіберді