Дәрігер

"Үстел қозғала бастайтын". Семейлік дәрігер жантүршігерлік оқиғаны баяндады

3195
(Жаңартылды 10:41 04.09.2018)
Бүгін қазақтың жанына жазылмас жара салған Семей сынақ полигонының жабылғанына 27 жыл толды

АСТАНА, 29 тамыз – Sputnik, Нұргүл Абай. 1991 жылдың 29 тамызында Нұрсұлтан Назарбаевтың жарлығымен қазақ халқына қасірет төндірген Семей полигоны мәңгіге жабылды. Осылайша Қазақстан әлемде ең алғаш болып ядролық қарудан бас тартты. Айдың-күннің аманында сан адамның өмірін жалмап, мыңдаған отбасыны жылатқан полигонның сұмдық зардабы мен ауыр салдары туралы Sputnik Қазақстан тілшісіне "Невада-Семей" қозғалысының белсендісі, сенімді дәрігері Болат Серікбаев әңгімелеп берді.

"Жарылыс үнемі демалыс күні болатын"

"Невада-Семей" қозғалысының сенімді дәрігері Болат Серікбаев сынақтың нағыз эпицентрі болған Абай ауданында тіс дәрігері болып жұмыс істеген. Ядролық сынақтың зардабын көзбен көріп, жан-дүниесімен сезінгендердің бірі. 

"Біз Абай ауданы, Қарауыл ауылында тұрдық. Әлі есімде, жарылыс үнемі демалыс күні болатын. Таңертең таңғы асымызды ішіп отырғанда, үстел қозғалып, ыдыс-аяқ дірілдей бастайды. Біз оның жарылыс екенін білмейтін де едік. Бізге "әскерлер жаттығу жасап жатыр" деп қана айтатын", — деп еске алды Серікбаев қасіретке толы жылдарды. 

Әр демалыс сайын таңғы сағат тоғызда жер дүр сілкінсе де, әскерилердің кезекті жаттығуы шығар деп ойлайтын тұрғындардың денсаулығында уақыт өте кінәрат байқала бастаған. Адамдардың басы ауырып, қан қысымы көтеріле бастаған. 

"Дәрігерлер босанған анаға сәбиінің кемтар екенін айтуға қиналатын"

Дәрігер Болат Оралбайұлының айтуынша, радиация, ең алдымен, адамның көру мүшесіне мен бір жастағы сәбилерге қатты әсер етеді. 

"Өкінішке қарай, ядролық сынақтың салдары орасан зор болды. Семей өңірінде аяқ-қолы жоқ, кемтар қаншама сәби дүниеге келді. Оның бәрі сол кезде айтылмады ғой. Акушер дәрігерлер ата-анаға дүниеге келген сәбиінің жарымжан екенін жеткізе алмай, соған өздерін кінәлі сезінгендей, қиналып жүретін. Семейдегі медициналық институтта кемтар туған балалардың музейі бар", — дейді қозғалыс белсендісі. 

Солтүстік Кореядан қашып шыққан тұрғындар елде құжық балалар көбейіп кеткенін айтты 

Тіпті сол жылдары кеңшарларда бес-алты жас өзіне-қол жұмсаған. 

"Мұның бәрі жарылыстың құпия факторы болатын. Радиация салдарынан полигон аумағында бір отар қозы соқыр болып туғанын естіген едік. Олар оны бірден жойып жіберді", — дейді ол. 

Айтуынша, Семей сынақ полигонының зардабы қазіргі ұрпаққа да тиіп отыр. 

"Бүгінде елдің жартысында – аллергия, қатерлі ісік жылдан-жылға жасарып барады. Тұқым қуалайтын аурулар көбейді", — деп алаңдайды Болат Серікбаев. 

Қарауыл дәрігері "Невада-Семей" қозғалысына қалай келді?

Әлемдік қарулану бәсекесінің салдары Семей сынақ полигонының жабылуына "Невада-Семей" қозғалысы үлкен ықпал етті. Қазақстанның белгілі қоғам қайраткері, ақын Олжас Сүлейменов бастаған антиядролық қозғалыс 1989 жылдың 28 ақпанында құрылған еді. 

"28 ақпан күні теледидардан Олжас Омарұлының сөйлеген сөзін естідім, кейін ол кісі Алматыда халық алдында үлкен митингі ұйымдастырды. Сонау Алматыда тұратын кісілер ядролық қаруға қарсы шу шығарып, сынақты тоқтатуды талап етіп жатқанда, полигонның нағыз эпицентрі Қарауылда біздің үнсіз жүргеніміз менің намысыма тиді. Сондықтан халыққа қасірет төндірген ядролық сынақты тоқтатуға титтей де болсын үлесімді қосу үшін, қозғалыстың құрамына кіруге тура келді", — дейді ол. 

Қозғалысқа мүше болғаннан кейін, ядролық сынақ мәселесін түрлі жиындарда, газет-журналдарда көтеріп, тіпті рұқсатсыз митингі өткізген Серікбаевқа прокуратура тарапынан ескерту жасалады. 

"1991 жылы 9 тамыз күні аудандық прокуратура маған жазбаша түрде ескерту жасады: Кеңес одағының, Қазақ КСР-нің заңдарын бұзып, рұқсат етілмеген митингі жасадың деді. 12 тамызда КСРО Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті менімен әңгіме жүргізді", — деп еске алды Болат Оралбайұлы.

Мәңгі жазылмас жара: Семей полигоны  27 жылдан соң  

1991 жылдың 29 тамызында Нұрсұлтан Назарбаевтың жарлығымен Семей сынақ полигонының үні мәңгіге өшті. Ал 5 қараша күні тәуелсіз Қазақстанның тұңғыш президенті араға ай салмай Абай жеріне ат басын тіреді. 

"Қарауыл халқына "Сендер полигон эпицентрінде үлкен көзқарас қалыптастыра білдіңдер. Сендердің арқаларыңда полигонды жаптым" деп алғысын айтты", — дейді Серікбаев. 

30 жыл бойы шешімін таппаған қандай мәселе?

Қазір Семей қаласында тіс дәрігері болып істейтін Болат Серікбаев өзін мазалап жүрген мәселенің шетін шығарды. Қозғалыс белсендісі Семей қаласының тұрғындарына да жеңілдіктер жасалса деген тілегін білдірді. 

"Хромосомды аберрацияны зерттейтін генетикалық зертхана ашып, адамдарды тексерсе, ядролық сынақтан қай адамның қаншалықты зардап шеккені анықталады. Оны сол бойынша категорияға жатқызып, тиісті жеңілдіктер жасау керек. Біздің медициналық институтта жыл сайын халықаралық конференция өтеді. Мен осы мәселені үнемі көтеремін. Өкінішке қарай, 30 жыл болды, әлі шешімін тапқан жоқ", —дейді дәрігер. 

Болат Оралбайұлы депутаттар радиация зардабын тартып отырған семейліктердің мәселесін тағы бір мәрте қарап, жеңілдіктер жасайды деген үмітте.


3195
Кілт сөздер:
Қазақстан, Семей, ядролық сынақ, ядролық қарусыздандыру, мүгедек, семей полигоны, радиация, Невада-Семей қозғалысы
Тақырып бойынша
Солтүстік Корея ядролық сынақтардан бас тартатынын мәлімдеді
Қытайда Трамптың "ядролық чемоданының" кесірінен жанжал туындаған
Солтүстік Корея басшысы: ядролық қарудың батырмасы жұмыс үстелімде тұр
Солтүстік Корея: ядролық соғыс кез келген сәтте басталуы мүмкін
Трамп АҚШ-тың Солтүстік Кореяға қарсы ядролық қару қолдануға дайын екендігін мәлімдеді
Қазақстан КХДР-сын ядролық мақсаттардан толық бас тартуға шақырды
Трамп ядролық күштерді дайын ұстауға тапсырма берді
Ақорда ғимараты

Тоқаев екі әкіммен телефон арқылы сөйлесті

93
Президент Алматы әкіміне коронавирус індетінің таралуына жол бермеу бойынша жұмысты күшейтуді және шектеу шараларының сақталуын қатаң бақылауға алу жөнінде тапсырма берді

НҰР-СҰЛТАН, 4 тамыз – Sputnik. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Алматы облысы мен Алматы қаласы әкімдерінің есебін тыңдады. Бұл туралы президенттің баспасөз хатшысы Берік Уәли Facebook-тегі парақшасында хабарлады.

Президентке Алматы облысының биылғы бірінші жартыжылдықтағы әлеуметтік-экономикалық дамуы жөнінде телефон арқылы баяндалды.

Амандық Баталовтың айтуынша, негізгі салалардың барлығында өсім қамтамасыз етіліп, қысқа мерзімді экономика көрсеткіші 109,4 пайыз болған.

Қасым-Жомарт Тоқаевқа аймақтағы эпидемиологиялық жағдай туралы мәлімет берілді. Облыс әкімі соңғы апта ішінде коронавирус індетін жұқтырғандардың саны 1 пайыздан аспағанын жеткізді. Өңірде 4 мың төсек-орын қарастырылған. Жұқпалы індет стационарының 55,8 пайызында, жансақтау бөлімдеріндегі орындардың 13 пайызында науқастар ем қабылдап жатыр.

Мемлекет басшысы сонымен қатар, тұрғындарды ауыз сумен қамтамасыз ету туралы мәлімет алды. Әкім облыста орталықтанған сумен қамту 98,3 пайыз болғанын және бұл еліміз бойынша ең жоғарғы көрсеткіштердің бірі екенін айтты. Биыл 7 ауылға су құбырын тартып, 11 елді мекенді таза ауыз сумен қамту арқылы көрсеткішті 99,5 пайызға жеткізу жоспарланып отыр. Бұл жобаға 10,9 миллиард теңге қаржы қарастырылған. Алдағы бес жылдың ішінде тағы 33 ауыл ауыз сумен қамтамасыз етіліп, 72 елді мекенде желілерді қайта қалпына келтіру жұмыстары жүргізіледі.

Президентке Амандық Баталов Үшарал қаласындағы әуежайдың ұшып-қону жолағын жөндеу жұмысының, Алакөл жағалауындағы су тазарту құрылғылары құрылысының басталғанын және ауыл әкімдері сайлауының қорытындысы туралы айтты.

Қасым-Жомарт Тоқаев бұқаралық спортты дамытуға және ішкі туризмді ілгерілетуге ерекше көңіл бөлуді тапсырды.

Бұдан кейін мемлекет басшысы Алматы қаласының әкімі Бақытжан Сағынтаевпен шаһардағы коронавирус індетінің таралуына қарсы атқарылып жатқан шаралар мен қаланың инфрақұрылымын дамыту мәселелерін телефон арқылы талқылады.

Бақытжан Сағынтаевтың айтуынша, "дельта" штамының таралуына байланысты Алматы қаласындағы эпидемиологиялық жағдай күрделі болып тұр. Өткен аптада індет жұқтыру 1,4 есе артып, 7 936-дан 10 805-ке жеткен. Бір тәулікте вирус жұқтыру 1,4 пайызға көбейген. Соңғы тәулікте жаңадан 1558 науқас тіркелсе, олардың 1480-інде індеттің белгілері бар.

Науқастар санының артуына байланысты қосымша жұқпалы аурулар ауруханалары ашылуда. Қазір 7625 науқас ем қабылдап жатыр, 2400 орындық төсек-орын қоры жасақталды.

Қаланың дәріхана желісін дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету мақсатында 5 миллиард теңге көлемінде тұрақтандыру қоры құрылды. 68 түрлі дәрі-дәрмектің қажетті мөлшері жасақталды. Қаланың медициналық ұйымдары дәрі-дәрмек пен жеке қорғаныш құралдарының екі айлық қорымен қамтамасыз етілген.

Тұрғындарға жаппай екпе салу жалғасып жатыр. Қалада 167 вакцина салу пункті жұмыс істеп тұр. 4 тамыздағы жағдай бойынша 740 487 адамға екпенің бірінші компоненті, 545 954 тұрғынға екінші компоненті салынған.

Мемлекет басшысы Алматы қаласының әкіміне коронавирус індетінің таралуына жол бермеу бойынша жұмысты күшейтуді және шектеу шараларының сақталуын қатаң бақылауға алу жөнінде тапсырма берді.

Әңгімелесу барысында Бақытжан Сағынтаев Қасым-Жомарт Тоқаевқа Наурызбай ауданына қосылған ықшам аудандардағы тұрғындарды сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету және Абай даңғылын қала шекарасына дейін ұзарту жөнінде баяндады. Сонымен қатар қаланың тарихи орталығындағы құрылыстарды шектеу мәселелері көтерілді.

93
Тақырып:
Коронавирус эпидемиясы
Архивтегі сурет

Әкімдік 19 миллионыншы тұрғынның отбасына 1 млн теңге сыйға тартты

74
(Жаңартылды 17:59 04.08.2021)
Әкімдік нәрестенің отбасына балалар арбасын, сәби күтіміне арналған жиынтық, жеміс-жидек себеті мен басқа да сыйлықтар сыйлады

НҰР-СҰЛТАН, 4 тамыз – Sputnik. Алматы облысының әкімдігі Қазақстанның он тоғыз миллионыншы азаматы атанған Жәния Азаматқызының отбасына 1 миллион теңгенің сертификатын тарту етті, деп хабарлайды өңір әкімдігінің баспасөз қызметі.

Алматы облысы әкімінің орынбасары Арслан Дәндібаев пен Іле ауданының әкімі Бағдат Қарасаев сәбидің отбасымен кездесті. Шенеуніктер қыздың ата-анасын қуанышты күнмен құттықтап, мықты денсаулық және бақытты ғұмыр тіледі.

Сондай-ақ отбасына облыс әкімінің атынан құттықтау хат пен 1 миллион теңгенің сертификатын табыстады. Бұдан бөлек, балалар арбасын, сәби күтіміне арналған жиынтық, жеміс-жидек себеті мен басқа да сыйлықтар сыйлады.

Жәнияның әкесі Азамат Нұрғалиевтің айтуынша, бұл бүкіл отбасы үшін күтпеген оқиға болды.

"Біз басында сенген жоқпыз, қателесіп кеткен шығар деп ойладық. Учаскелік дәрігер хабарласып, бізді әкімдік іздеп жатқанын айтқанда ғана сендік. Біз қызымызды Қазақстанның лайықты азаматы етіп тәрбиелеуге тырысамыз", - деді ол.

Ал нәрестенің анасы Назгүл Көбентаева Жәния ол үшін ерекше бала екенін атап өтті.

Тағы оқыңыз: Қазақстанның он тоғыз миллионыншы тұрғыны туралы жаңа дерек шықты

"Жәнияны біз бес-алты жыл күттік. Қызымыз дүние есігін ашқан сәттен бастап бүкіл Қазақстанға танымал болды, болашақта да белгілі азамат болады деген үміттемін", - деді келіншек.

20 маусым күні Алматы қаласының перзентханасында Қазақстанның 19 миллионыншы тұрғыны дүниеге келді.

Сәби түнгі сағат екіде туды, салмағы – 4160 грамм , ал бойы – 57 см.

Нәрестенің ата-анасы – 1982 жылғы Азамат Нұрғалиев пен 1986 жылғы Назгүл Көбентаева Алматы облысы Іле ауданы Чапаево ауылында тұрады.

Жәния Азаматқызы – отбасындағы төртінші бала.

3 тамыз күні президент Қасым-Жомарт Тоқаев Twitter-де Қазақстан халқы 19 миллион адамға жеткенін хабарлады. Мемлекет басшысы он тоғыз миллионыншы азаматтың ата-анасы мен қазақстандықтарды осы қуанышпен құттықтады.

74
Кілт сөздер:
Алматы облысы, сәби, Қазақстан халқы
АҚШ полицейлері

АҚШ-тың гипердыбысты зымыраны тағы да сынақтан өте алмады

0
Алғашқы америкалық гипердыбысты зымыран прототипінің бірнеше сәтсіз сынағы АҚШ-тың Ресей мен Қытайдан технологиялық тұрғыда кейіндеп қалғанын көрсетеді   

28 шілдеде АҚШ-тың әскери-әуе күштері AGM-183A Air-Launched Rapid Response Weapon (ARRW) гипердыбысты зымыранын ұшыру сынақтарын сәтсіз аяқтады. Super duper missile өнімі Оңтүстік Калифорния жағалауында B-52H Stratofortress бомбалаушы ұшағынан бөлініп шықты, алайда реактивті тартылыс іске қосылмады. Прототипі Тынық мұхитқа құлады.

Сәуірдегі ұшу сынағы кезінде AGM-183A зымыраны тасымалдағыш ұшақтың қанатынан ажырамай, Эдвардс авиабазасына қайта оралды.

Салыстыру үшін айтсақ, ресейлік гипердыбысты "Кинжал" зымыран кешені 2017 жылдың желтоқсанында әскери-ғарыш күштеріне қарулануға қабылданды. Зымыран әскері қатарында стратегиялық мақсаттағы "Авангард" гипердыбысты блоктары 2019 жылдан бері кезекшілікте тұр. Ресейлік әскери-теңіз флоты "Циркон" кемеге қарсы гипердыбысты зымыранының мемлекеттік сынақтарын аяқтап жатыр. РФ әскери-ғарыш күштері үшін үлкен қашықтыққа ұша алатын Х-95 гипердыбысты зымыраны әзірленіп жатыр.

АҚШ перспективалы гипердыбысты зымыранын әзірлеуді 2022 жылы аяқтауды жоспарлап отыр. AGM-183A аппараты "сипаттамасы жағынан кез келген ресейлік аналогтан озық болады деп күтілуде". Бұл шындыққа жанаспайтын секілді.

Америкалықтар 5 Махтан асатын гипердыбысты жылдамдыққа қол жеткізуді әзірше армандап қана жүр. Ресейдің "Авангард" гипердыбысты блогы 28 Махқа дейінгі жылдамдықпен ұшады. "Кинжал" мен "Циркон" 10 Махқа дейін жылдамдықты үдете алады.

Ал Қытайдың орташа қашықтыққа ұшатын гипердыбысты DF-17 техникасы 10 Махты еңсере алады. Ол 2019 жылдан беру қарулануға қабылданған.

АҚШ-тың әскери-әуе күштері 2022 қаржы жылында 212,8 миллиард доллар, соның ішінде құпия жобалар үшін 39 миллиард доллар сұрап отыр. Бұл 2021 жылдың бюджетімен салыстырғанда 7,3 миллиард долларға жоғары. Гипердыбысты қаруды дайындауды қаржыландыру 386 миллионнан 438 миллион долларға дейін артады.

AGM-183A аппаратын дайындау 2018 жылы басталған болатын және Lockheed Martinм компаниясы 480 миллион долларға келісімшарт жасады. Оның жобалық қашықтығы 1600 километр болса, жылдамдығы 20 Махты құрауы керек.

The Drive басылымының мәліметі бойынша америкалық әскери-әуе күштері ARRW ұшу сынақтарының кестесі бойынша жеті жылға кешігіп келеді. Бастапқыда оны іске қосу 2020 жылға жоспарланған болатын. АҚШ-тың әскери бюджеті 700 миллиард доллардан баяғыда-ақ асып кетті. Әйтсе де әскери өнеркәсіптік кешен Пентагон үшін гипердыбысты зымырандар құрастырудан жақсы нәтиже көрсете алмай келеді.

Мәскеу мен Бейжің өз территориясын қорғау үшін басымды мақсатта гипердыбысты зымырандарды дайындауға кірісті. Ресей мен Қытай басқа мемлекеттерге әскери шабуыл жасап, басқыншылықпен айналысуды көздемейді. Бұл ұжымдық Батыстың кей кезде агрессияға толы әрекеттерінен қорғану үшін жасалып жатқан шаралар.

Америка Құрама Штаттары 2021 жылдың басында F-15EX сегіз жойғыш ұшағын қаржыландыруды мақұлдады (құны 1,2 миллиард доллар болатын келісімшарт). Бүкіл бірінші партия бойынша ықтимал шығын көлемі шамамен 23 миллиард долларды құрайды. Қалай дегенмен де бүгінде Ресей мен Қытай гипердыбысты қару-жарақ дайындауда оқ бойы озық шықты.

0