Түркиядағы қандасымыз Шерхан Деништуктың отбасы

Түркиядағы қазақ: әке-шешем атажұрты туралы жылап отырып айтады

2356
(Жаңартылды 19:20 23.11.2018)
Шерхан Деништук Түркиядағы қазақтардың тыныс-тіршілігі, түріктер мен қазақтардың ұқсастықтары туралы айтып берді

АСТАНА, 21 қараша — Sputnik, Қарлыға Бүйенбай. Түркияда туып-өскен қандасымыз Шерхан Деништук жырақтағы қазақтардың өмірінен сыр шертіп, бойын сағыныш сезімі кернегенде атажұртына бір-ақ күнде көшіп кеткісі келетінін айтады. Кейде кеудесін "Ұрпағым қазақ жерінде өсіп-өнбеді" деген өкініш сезімі де кернейтінін жасырмады. Айтуынша, бұған себеп те жоқ емес. Соның бірі Түркиядағы қандастардың қазақ тегін ауыстыруға мәжбүр болатындығы.

Түркияда қазақша тегімізді қалдыруға рұқсат бермейді

"1953 жылы әке-шешеміз Түркияға келген кезде аты-жөндері қазақша болған. Бірақ, азаматтық алатын кезде өзге ұлт өкілдері алдын ала әзірленген кітапшадан өзіне фамилия таңдап алады. Түркияның заңымен осылай бекітілген. Десе де, қазақы есімдерін қалдыруға рұқсат", — деді ол.

Сондай-ақ, бүгінде Түркияда қазақ балалары ана тілін жетік білсін деген ниетпен арнайы қазақ тілінің курстары ұйымдастырылған. Себебі, оқуда және жұмыста негізінен түрік және ағылшын тілі қолданылады.

"Тілге байланысты ешқандай қиындық болып көрген емес. Әке-шешеміз де, бала-шағамыз да қазақша сөйлейді. Десе де, қазақ тілінде оқытатын мектептердің жоқтығы аздап қиындық тудырады. Оның үстіне бір сыныпта 5-10 қазақ баласы оқуы мүмкін", — деді қандасымыз.

Әке-шешеміз сағынышы туралы жылап отырып айтады

Шерхан Деништуктың әйелі — қазақ қызы. 16 жастағы ұлы мен 14 жастағы бір қызы бар. Әйелінің есімі — Нұрдан, ал ұлының есімін Орхон, қызын Арал деп қойған. Сондай-ақ, ол кейде балаларының әке-шешесінің кіндік қаны тамған жерде тумағаны үшін бойын өкініш сезімі кернейтінін жасырмады.

"Қазақ болып туғанымды мақтан тұтамын. Түркияда жүрген қазақтардың бойында да дәл осындай өкініш бары сөзсіз. Кейде әке-шешелеріміз бұл туралы көзіне жас алып отырып айтады", — деді Шерхан Деништук.

Шерхан Деништуктың ұлы Орхон мен қызы Арал
жеке архив
Шерхан Деништуктың ұлы Орхон мен қызы Арал

Ең алғаш ол атажұртына 2014 жылы келген. Түркияда құрылған қоғамдық қордың төрағасы болғандықтан, сол жылы Қазақстанның мәдениет және спорт министрлігінің ауқымды шарасына шақырту алған. Бұл уақытқа дейін Еуропаның Франция, Германия сынды мемлекеттерін жұмыс бабымен аралап көргенімен, тарихи отанына келуге еш мүмкіндігі болмаған. Бұған басты себеп — жұмысы.

"Қазақстанға баруды көптен бері армандап жүрдім. Кейде тіпті "Қашан барамын? Әйтеуір, зейнетке шыққанда бірақ барып жүрмеймін бе?" деп қорқатынмын. Келген соң жақсылап 20 күндей аралағымыз келеді. Ал жұмыста жылына 10-15 күнге ғана демалыс береді. Оның өзі той-томалақтармен өтіп-кетеді. Әйелім де жұмыстан шыға алмайды, ал бала-шағам сабақта", — деді ол.

Көшіп келер күннің ауылы алыс емес

Десе де, көкейінде жүрген басты арманын орындайтын күннің ауылы алыста емес сыңайлы. Себебі, келер жылдың жазында отбасымен Қазақстанға көшіп келуді жоспарлап отыр. Нақты қай уақытта көшіп келетіні жұмысымен тығыз байланысты. Осы орайда, Қазақстанның экономикалық жағдайы Түркияға қарағанда артта болса да, мұның еш кедергі болмайтынын жеткізді. Айтуынша, атажұртқа көшіп келу үшін кез келген қиындықты өткеруге дайын. 

"Атамекенімді қатты жақсы көремін. Маған ешуақытта жаман әсер қалдырған емес. Алғаш ұшақпен ұшып келгенімде әуежайда құжатымды бір қазақ жігіт тексерді. Маған "Түріксіз бе? Қазақсыз ба?" деп қатты таңғалды. Орта жүз, Керей екенімді білгенде күлді. Содан сыртқа шығып қызыл-жасыл шамға қарап тұрсам, жанында "тоқта" деген жазу тұр. Ана тілімдегі жазуды көргендегі ерекше сезімді сөзбен айтып жеткізе алмаймын. Қазақстанды қатты жақсы көремін", — деді қандасымыз.

Тағы оқыңыз:

Сондай-ақ, көшіп барған әке-шешесіне және өзге де қазақтарға көмектескен Түркия мемлекетіне алғысы шексіз екенін жеткізді. Алғаш барғанда бір-бір үй, мал және егін егетін жер берген. Кейін 10 жыл жағдайларын жақсартып алғанға дейін салықтан босатқан. 

Түркияда әйелдер намаз оқымаса да оранады

"Түркияда мешіт өте көп. Бұл Қазақстаннан басты айырмашылығы деп ойлаймын. Қазақстанның біраз жыл Ресейдің отарында болғанын білеміз. Тәуелсіздік алған жылдары елде небәрі 3-5 мешіт қана болатын. Қазір бұл жағдай өзгерді. Мұнымен қатар, Түркияда әйел қауымы намаз оқымаса да, бастарын орамалмен жауып жүруді жөн көреді және біреу-біреуге "Сен неге намаз оқымайсың?" деп ақыл айтпайды. Қалай десек те, адамдардың бәрі бірдей жақсы немесе жаман деп айта алмаймын. 80 миллион халықтың ішінде әртүрлі адам бар. Жалпы Түркияда өмір қиын емес", — деді ол.

Бұдан өзге ол екі мемлекеттің дастарханындағы айырмашылыққа тоқталды. Қазақстанға қарағанда, Түркияда тағам түрлері көп және олар тағамға бұрыштың түр-түрін қосуға тырысады. Сондай-ақ, Түркиядағы қазақтар мәнті, ет асу, палау сынды тағамдарды да көп жасайды.

Түріктер жемейтін жылқы етін қазақтар көп шоғырланған ауылдан алдырады. Мұнымен қатар, соңғы 15-20 жылда қазақтардың арасында да аралас неке кездесіп жүргенін айтты. Бұрын-соңды мұндай болмаған екен.

Қазақ қазаққа тойға қарыз алдырмауға тырысады

"Жалпы қазақтардың 90-95%-і тек өз ұлтынан қыз алып, қыз беріскісі келеді. Өзім де болашақта құдаларым қазақ болса екен деп армандаймын. Десе де, бала-шағамның таңдауын сыйлап, қарсы келе алмайтын шығармын деп ойлаймын. Тойды да өзіміздің ұлттық салт-дәстүрлерге сай жасаймыз. Қалың мал болғанымен, оның көлемі жігіттің әлеуметтік-тұрмыстық жағдайымен тікелей байланысты", — деді қандасымыз.

Түркиядағы қазақтар
Шерхан Деништуктың жеке архиві
Түркиядағы қазақтар

Осы орайда, Түркиядағы қазақтардың бір-бірін жақсы танитынын және той кезінде жас жұбайларға көп ақша беріп, дүние-мүлкін түгендеуге көмектесетінін айтып өтті.

"Мүмкіндігінше қазақ қазаққа тойға қарыз алдырмауға тырысамыз. Керісінше жабылып, тойдың ойдағыдай өтуіне жағдай жасаймыз. Әдетте жас жұбайлардың туғандары ақшалай сыйлықты көбірек, алыс таныстары шама-шарқы келгенше береді", — деді ол.

Бір-ақ күнде көшіп кеткім келеді

Сөз соңында Шерхан Демиштук барша қазақстандыққа және елбасына зор денсаулық тіледі. Түркияда жүрген қазақтардың оларды шын жүректен жақсы көретінін жеткізуді сұрады. Отанға деген сағынышының бір сәтке де басылмағанын айтты.

"Атажұртты сағынған кезде бір-ақ күнде көшіп кеткім келеді. Сағынышымызды аз да болсын басайық деген ниетпен қазақтардың шайханаларына барып, сол жерде туған ел туралы әңгімелесеміз. Тіпті, шыдамаған кезде ұшаққа билет алып, келе салатын кездеріміз де болады", — деп Шерхан Деништук Қазақстанға көшіп келетін күнді асыға күтіп жүргенін айтты. 

2356
Кілт сөздер:
ана тілі, атажұрт, той, қандастар, қазақтар, Түркия Республикасы, Қазақстан
Тақырып:
Шетел қазақтары (37)
Тақырып бойынша
Кореядағы қазақтардың жанайқайы: отандастарымыз бөтен елдегі мүшкіл хәлін айтты
Қытайда қалған қазақтардың балалары көмек сұрады: Қазақстан нота жіберді
Мирзиеёв қазақтардың Өзбекстан жайлы не білетіні туралы видео жариялады
Түрікменстанда тұратын қазақтардың саны алты есе азайды - министр
Қытайдағы қазақтардың туысқандары Қазақстаннан көмек сұрап отыр
Министр Қытайда қысым көрген қазақтардың мәселесі қалай шешіліп жатқанын айтты
Президент: әлемдегі қазақтардың сөйлескенде тілі бір болса, оқығанда үш түрлі
Сапасыз жол

Жол сапасыз салынса, қайда хабарласу керек?

54
Сапасыз жолдар, көбінесе, облыста, ауданда немесе ауылда салынады. Бұл жерде бюджет қаржысын ұрлау мәселесі ғана емес, сол жолды тексеретін маман тапшылығы проблемасы да бар

НҰР-СҰЛТАН, 29 қазан – Sputnik. "Жол активтері сапасының ұлттық орталығының" бас директоры Замир Сағынов халықты жолдардың сапасын бірлесіп бақылауға шақырды, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан тілшісі.

"739-739 телефонына (Нұр-Сұлтанда - Sputnik) қоңырау шалуға болады. Бұдан бөлек, ресми сайтымыз, әлеуметтік желілерде парақшаларымыз ашылған. Сол жерде жазып, арыз-шағым түсіруге болады. Біз бірден барып, жолдың сапасын тексере аламыз", - деді Сағынов орталық коммуникациялар қызметінде өткен онлайн брифингте. 

Осы орайда орталық басшысы халықты жолдың сапасын бірлесіп бақылауға үндеді. Себебі мамандар барлық жолды тексере алмайды. Ал нақты арыз-шағымдар түссе, орталық қызметкерлері сол жерге барып, зертханалық тексеру жасай алады. 

"Негізі, сапасыз жолдар, көбінесе, облыста, ауданда немесе ауылда салынады. Бұл жерде бюджет қаржысын ұрлау мәселесі ғана емес, сол жолды тексеретін маман тапшылығы проблемасы да бар. Мысалы, аудандық әкімдіктерді алатын болса, бір бөлімде екі-үш адам ғана жұмыс істейді. Сосын жолдың сапасы бойынша арнайы маманы жоқ. Ал арнайы маман болмағасын, құжаттар да дұрыс жасалмайды", - деп атап көрсетті Сағынов.

Оның айтуынша, бүгінде осы салада кәсіби мамандарды даярлау мәселесіне баса назар аударылады. Арнайы акция басталды, жоғары оқу органдарымен бірлескен шаралар қолға алынды. Соның арқасында жас мамандардың саны біртіндеп көбейіп жатыр.

54
Кілт сөздер:
шағым, жол
Қаруланған адам

Мемлекет басшысы Жамбыл облысындағы атышулы оқиға туралы айтты

679
(Жаңартылды 22:01 29.10.2020)
Шудағы арнайы операция кезінде полицейлер арасында атыс болған еді. Біреуі ауруханада ажал құшты

НҰР-СҰЛТАН, 29 қазан — Sputnik. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев ішкі істер министрлігінің кеңейтілген алқа мәжілісінде Жамбыл облысында болған оқиға туралы пікірін айтты.

"Полиция желілік бөлімінің басшысы мен қоластындағылар есірткі бизнесімен айналысқан. Олардың қылмысын қауіпсіздік басқармасындағы әріптестері әшкере етті. Полицейлер өз қатарында қылмыс жасағандарды ұстағаны бір жағынан қуантады. Мұндай жұмыс бағалануы тиіс", - деді президент.

Екінші жағынан мұндай жағдай полиция беделіне нұқсан келтіреді, деп толықтырды ол. 

"Бұл тек Жамбыл облысында ғана болып жатқан жоқ, өзге өңірлерде де бар. Мұны жақсы білесіздер. Сондықтан есірткі бизнесіне қарсы күресті күшейту міндетін қоямын", - деді мемлекет басшысы.

Оның айтуынша, халық нақты нәтижелерді көруі тиіс.

Жамбыл облысында полицейлердің ұсталуы

Еске сала кетсек, көліктегі полиция департаментінің Шоқпар станциясындағы желілік полиция басқармасының қызметкерлері есірткі тасымалымен айналысады деген күдікке ілінген.

Жамбыл облысында арнайы операция кезінде атыс қаруымен қаруланған үш күдікті жол талғамайтын көлікпен жоғары жылдамдықпен келіп, арнайы жасақ қызметкерін қағып өткен. Ал қуғыншылар оларды тоқтату үшін қару қолдануға мәжбүр болған.

Үш адамның екеуіне оқ тиді. Біреуі медициналық мекемеде көз жұмды. Екіншісіне стационарда көмек көрсетілді. Үшіншісі уақытша ұстау изоляторына қамалды.

Тағы оқыңыз: Шудағы арнайы операция: полицейлер арасындағы атыста біреуі ажал құшты

679
Кілт сөздер:
полиция, Жамбыл облысы, Қасым-Жомарт Тоқаев
Тақырып бойынша
Шудағы арнайы операция: полицейлер арасындағы атыста біреуі ажал құшты
Полицейлер төсекте видео түсіріп, оны 7 мың теңгеден сатқан әйелді ұстады
Щучинскіде полицейлер жантүршігерлік жол апатынан қаза болды – видео
"Таңдауым Ерланға түсті": ерлі-зайыпты полицейлер махаббат хикаясын айтып берді
Полицейлер Талдықорғанда жезөкшелікпен айналысқан жігіттерді видеоға түсірді