Взрослый держит за руку ребенка, иллюстративное фото

Ғалым қазақтардың көп балалы болуының себебін түсіндірді

8964
(Жаңартылды 18:57 09.02.2019)
Сыдықназаров көп балалы болғысы келетін ата-аналарды айыптамай, көмектесу керек деп есептейді

АСТАНА, 9 ақпан — Sputnik. Гумилев атындағы ЕҰУ-дың қазіргі заманғы зерттеулер институтының директоры, саясаттану ғылымдарының докторы Мұхит-Ардагер Сыдықназаров Facebook-тегі парақшасында қазіргі заманның көп балалы отбасылары туралы ой қозғады.

Оның айтуынша, ата-бабаларымыз ежелден нақты демографиялық болжам жасап, оны ұдайы қадағалап отырған.

"Бір бала - бала емес, екі бала - жарты бала, үш бала - бүтін бала" деген қазақта нақыл сөз бар. Бұл отбасын табиғи жолмен толықтыру үшiн кем дегенде үш бала болуы керек дегенді білдірсе керек. Екі бала әке-шешесі қайтқаннан кейін орнын басады, тек үшінші бала халық санын тұрақты өсіріп отырады. Көптеген адам оны біледі, бірақ білмейтіндер де көп екен", - дейді ол.

Ғалымның пікірінше, еліміздің кейбір азаматтары отбасын жоспарлауға келгенде еуропалық тәсіл мен кеңестік кезеңнен қалған тұрақты стереотиптерді ұстанып, көп балалы болу үрдісі ауылдағы ағайынға немесе тұрмысы нашар отбасыларға тән деп қателесіп жатады.

"Мүлде олай емес. Көптеген қазақ денсаулығы жарап тұрса, көп балалы болуды қалайды. Денсаулық факторы бірінші кезекте тұр.  Болашақта қаржылық және материалдық мүмкіндіктерімді жақсартып аламын деген үмітпен жас күнінде бала табады. Болашаққа үміт артпай ешкім ұрпағын көбейтпейді", - дейді институт директоры.

Сыдықназаров қазақ кәсіпкердің отбасында, әдетте, кем дегенде төрт бала тәрбиеленетінін айтады. Шығармашылық және ғылыми-академиялық ортада да кемінде үш-төрт бала болады екен.

"Осы топтардағы адамдар отбасылық-репродуктивті мақсаттарды ұзақ мерзімді жоспарлай алмайды немесе білмейді деп ешкім айта алмайды ғой? Дәулеті артқан сайын адам көп бала болғанды қалайды. Және бұл ақылға салынған, сараланған тәсіл. Қазақ балаларым бір-біріне көмектеседі, болашақта өздері ата-ана болғанда бір-біріне сүйеу болады деп үміттенеді. Сонымен қатар мемлекет тарапынан ешқандай көмек күтпестен бала тауып, тәрбиелейді", - дейді ғалым.  

Оның айтуынша, бұл "көтермеленуі қажет айқын байқалып отырған үрдіс".

"Өрт кезінде бес баласынан айырылған отбасы да мемлекеттен көмек күтпегенін көріп отырмыз. Күндіз-түні жұмыс істеді. Ешкімге масыл болмады. Қолынан келгенше еңбек етті. Көп балалы аналарды асырай алмаса неге туады деп жазғыратындар қазіргі қазақтардағы отбасылық-репродуктивті қарым-қатынастардың этно-мәдени аспектісін білмейді", -деп түсіндірді Сыдықназаров.

Ол Қазақстандағы қазіргі заманғы ата-аналар көп балалы болғысы келеді және оны айыптамай, көмектесу керек деп есептейді. Айтуынша, ең болмағанда, Ресейдің "ана капиталы" тәжірибесін енгізу керек.    

8964
Кілт сөздер:
қазақтар, көп балалы отбасы
Тақырып бойынша
"Бала көп, мектеп жоқ". Сағадиев Астанадағы басты проблеманы көтерді
Қытай көп бала тууды насихаттай бастады
Шымкентте көп балалы отбасыда үшем дүниеге келді
Қазақстанда белгісіз біреу көп балалы отбасыларға пәтер сыйлап жатыр
Микроскоппен қараған кездегі коронавирус

Ғалымдар коронавирус қалай таралатынын видео арқылы көрсетті

623
Мамандар Fugaku суперкомпьютері арқылы адам маска тақпаған кезде вирус бөліктері қалай қозғалатынын модельдеді

АЛМАТЫ, 25 қазан — Sputnik. Бетперде – коронавирустан қорғанудың ең тиімді жолы. Мұны жапониялық ғалымдар тағы бір мәрте дәлелдеді. Олар адам маскасыз сөйлескен кезде, ән айтқанда, жөтелгенде вирус қалай таралатынын көрсетті.

Коронавирустың таралуын көзбен көру мүмкін емес. Сондықтан инфекциядан маска арқылы қорғану тәсіліне адамдар жеңіл-желпі қарайды, деп жазады euronews.com.

COVID-19-дың таралуын анық көрсету үшін жапониялық ғалымдар жаңа технологиялар көмегіне жүгінді. Бұл үшін зерттеушілер Fugaku суперкомпьютерінің мүмкіндігін қолданды. Ол арқылы адам маскасыз сөйлеген кезде таралатын вирус бөліктерінің қозғалысын модельдеді.

"Егер вирус қалай таралатынын нақты көрсетсек, адамдар қауіп жоғары екенін түсінеді деп ойлаймын. Сондай-ақ, бұл процесті ғылым тұрғысынан көрсеткіміз келді", - деді Kobe University & RIKEN профессоры Макото Цубокуро.

Зерттеу қорытындысы ауаның жоғары ылғалдылығы салдарынан ұсақ аэрозольдік бөлшектер ұлғаяды. Сондықтан вирустан қорғану үшін маска ең тиімді тәсіл болып отыр.

Сондай-ақ, зерттеушілер әлеуметтік қашықтықты сақтау өте маңызды екенін атап өтті. Өйткені вирустың ірі бөлшектері жерге түседі де, ауа арқылы ұзақ қашықтыққа тарала алмайды.

623
Кілт сөздер:
видео, ғалымдар, коронавирус
Тақырып:
Коронавирус эпидемиясы
Тақырып бойынша
"Әлем қорқынышты белеске жетті": БҰҰ Бас хатшысы коронавирусқа қатысты мәлімдеме жасады
"Коронавирустың екінші толқыны жоқ": ДДҰ мәлімдеме жасады
Коронавирустың екінші толқыны кезінде 160 мыңнан аса адам жұмыссыз қалуы мүмкін
Бразилияда коронавирусқа қарсы вакцина салдырған ерікті қайтыс болды
ДДҰ коронавирусқа қарсы екінші қазақстандық вакцинаны тізімге енгізді
Волейболшы Сәбина Алтынбекова

Сәбина Алтынбекова Қуат Хамитовтің ұсынысына жауап берді

3742
(Жаңартылды 15:11 25.10.2020)
Бұған дейін Хамитов волейболшы Сәбина Алтынбекованы ұнататынын және оның жүрегін жаулап алғысы келетінін айтқан болатын

НҰР-СҰЛТАН, 25 қазан – Sputnik. Қазақстандық волейболшы Сәбина Алтынбекова ММА файтері Қуат Хамитовтың өзін әйелі ретінде көргісі келетіндігі туралы мәлімдемесіне пікір білдірді.

Спортшы өзінің Instagram-дағы парақшасында Қуат Хамитов қатысқан бағдарлама сілтемесін репост жасап, "Бұл қандай қойылым?" деп жазған. Кейіннен жазылушылар сұрағына жауап берген Алтынбекова былай деп пікір білдірді.

"Мен әрқашан Қуатты адалдығы мен турашылдығы және бойындағы қазақ батырының рухы үшін құрметтедім және құрметтеймін. Ол өзінің спорттық мақсаттарына қолжеткізетініне күмәнім жоқ", – деп жазды әйгілі волейболшы.

Айта кетейік, бір күн бұрын Қуат Хамитов "Еуразия" телеарнасындағы "Қызық LIVE" ойын-сауық бағдарламасының қонағы болып, жеке өмірі жайлы жүргізушілер сұрақтарына жауап берген болатын. 

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от Marat Oralgazin (@oralgazin)

  "Мен әйелімнің ұзын бойлы, тәрбиелі, қарапайым және пәк болғанын қалаймын. Ол мені біледі және өзі де спортшы. Волейболмен айналысады. Оның аты-жөні – Сабина Алтынбекова. Біз ара-тұра хабарласып тұрамыз. Мен оның жүрегін жаулап алу үшін көп күш жұмсауым керек шығар. Достарым кейде: егер үйленсеңдер, Дэвид пен Виктория Бекхэм сияқты боласыңдар деп әзілдеп жатады", – дейді Хамитов.

Еске сала кетейік, 26 қыркүйекте Хамитов соңғы төрт жылдағы ММА-да алғашқы жеңісіне қол жеткізді. Ресейлік Ахмад-Хан Боковпен өткізген жекпе-жекті мерзімінен бұрын аяқтады.

Оқи отырыңыз: Қуат Хамитов дау тудырған видеосына қатысты мәлімдеме жасады

Еске сала кетейік, 26 қыркүйекте Хамитов соңғы төрт жылдағы ММА-да алғашқы жеңісіне қол жеткізді. Ресейлік Ахмад-Хан Боковпен өткізген жекпе-жекті мерзімінен бұрын аяқтады.

3742
Кілт сөздер:
спортшылар, Қуат Хамитов
Тақырып бойынша
Сабина Алтынбекова: бар уақытымды волейболға арнап жүрмін
Полиция Қуат "Найман" Хамитов ұсталғанын хабарлады
Сәбина Алтынбекова "Отанын сатып кетті" дегендерге жауап берді - видео
Сабина Алтынбекова Қазақстаннан кетті: қазір ол немен шұғылданып жүр
Желідегі танымалдығы да сеп болған: Сабина Алтынбекова басқа клубқа ауысты
Таразы, архивтегі сурет

134 кг болған: жас жігіт 60 келі артық салмақтан арылды видео

50
Бір жыл бұрын бұл жігіттің салмағы 134 келі болған. Алайда ол бар болғаны бір жыл ішінде алпыс келіге арықтады

НҰР-СҰЛТАН, 25 қазан – Sputnik. Қырғызстандық Орозбек Мейманбек уулуның салмағы бір жыл бұрын 134 келі болған. Ол өзі артық салмақтан арылып, өзгелерге үлгі болып жүр.

Жігіт жас кезінде арық болған, алайда 5-сыныпта салмақ қоса бастады. 16 жасында 93 келі, бірер жылдан соң салмағы 134 келіге жетті, деп жазады Sputnik Қырғызстан.

Орозбектің айтуынша, артық салмақ салдарынан тыныс алу қиындаған. Қозғалып, дұрыс ұйықтаудың өзі арманға айналған. Сол кезде жігіт спортзалға барамын деп шешті. 

"Бәрі дұрыс тамақтанбау салдарынан туындады деп ойлаймын. Мен фастфудты көп жедім... Бастапқыда жаттығу қиын болды, сүйектерім ауырды. Кейін дәрумендер іше бастадым. Алғашқы айда 13 келіге арықтадым, бірден өзіме деген сенім пайда болды", - дейді Орозбек.

Жігітке пауэрлифтингтен Қырғызстанның абсолютті чемпионы - кәсіби бапкер, бодибилдингтен Азия чемпионы Келдибек Атайбек уулу көмектесіп жүр.

Чемпион жаттықтырған адамдар ішінде арықтау көрсеткіші бойынша Орозбек рекорд орнатты. Жаттықтырушының айтуынша, жігіт өзі ғана артық салмақтан арылып қана қоймай, өзгелерге үлгі болып жүр.

"Мен арықтаған кезде анам қатты қуанды. Туыстарым мен достарым өте таңғалды. Жастардың көп уақыты телефон мен компьютерге кетеді. Күніне бір сағатты жаттығуға арнасаңыз тиімділігі мен пайдасы көп болады", -  деді Орозбек.

Енді ол тағы біршама арықтап, әскерге бармақ. Бұдан соң Қырғызстанның ішкі істер министрлігінің академиясына оқуға түсуді жоспарлап отыр.

50
Кілт сөздер:
жас жігіт, видео, артық салмақ
Тақырып бойынша
"Адам танымастай өзгерді": хирург бір көліктің құнына ота жасатқан қыз туралы айтып берді
"Өзімді басқаша сезінемін": жігіт 3 жылда адам танымастай өзгеріп кетті - фото
Қыста артық салмақ жинамау үшін не істеу керек – дәрігер құпияны ашты
Ғалымдар артық салмақ пен коронавирус арасында қандай байланыс барын айтты
110 келіге арықтады: белгілі дәрігер салмақтан арылудың бірегей тәсілі туралы айтты