Асшаян

Харам саналады: мүфтият мұсылмандарға нені жеуге болмайтынын айтты

17622
(Жаңартылды 13:06 22.05.2019)
Құран Кәрімде өлексе, сұйық қан, доңыз және Алладан басқаның атымен сойылған жануарларды жеу харам болады деп жазылған

НҰР-СҰЛТАН, 16 мамыр – Sputnik. Мүфтият мұсылмандарға қандай жануар, құс пен жәндікті жеуге болмайтынын айтты.

Қазақстан мұсылмандары діни басқармасындағылардың айтуынша, ислам дінінде кейбір жануарлардың етін жеуге болмайды. Бұл тыйымдарда көптеген хикметтер бар. Мұсылмандар бұл хикметтерді білмесе де, дінде тыйым салынған нәрселерді жасамауы керек.

Тағы оқыңыз: Шоқындыру мерекесінде мұсылмандарға суға түсуге бола ма?

"Азықтардың адамға жақсы немесе жаман әсері болатыны сөзсіз. Дүниесін және ақыретін ойлайтын адам дініміздің халал деген нәрселерін жеп, харам деген нәрселерінен тыйылуы керек", - деді діни басқармадағылар Sputnik Қазақстанға.

Харам саналады

Тікелей харам болып саналатын нәрселерге өлексе, доңыз еті және шарап жатады. Мүфтияттың ақпаратына сәйкес, таза бірақ жиіркенішті нәрселерді де жеуге болмайды.

Олардың ішіне бақа, қаны болмайтын құрт-құмырсқа, жемістің, еттің ішіндегі құрт кіреді.

"Сойылмай, пышақпен шаншып немесе қылқындырып, дәрімен уландырып, электр тоғымен өлтірілген құрлықтағы жануарлар өлексе болып саналады. Яғни арам өлген болады. Бұларды жеу харам болады. Тезек және басқа да нәжіс нәрселерді жеген жануардың еті сасық болса, оны жеу мәкрух болады. Таза нәрсемен қоректеніп, жаман иісі қалмаса, жаиз (жемеген абзал) болады. Нәжіс жеген тауық, қой және сиырды сол күні сойып жеу - мәкрух", - дейді діни басқармадағылар.

Тағы оқыңыз: Рамазан айында ораза ұстауға шамаңыз жетпесе, не істеу керек?

Тауықты 3 күн, қойды 4 күн, сиыр және түйені 10 күн бойы таза азық беріп, бағу керек. Шафии мазһабында болса, түйені 40 күн, сиырды 30 күн, қойды 7 күн, тауықты 3 күн қамап, бағу қажет делінген. Тек содан кейін жеуге болады.

Құран Кәрімде былай бұйырылған: "Өлексе, сұйық қан, доңыз және Аллаһтан басқаның атымен сойылған жануарларды жеу харам болады" (Әнам 145)

Ал құрлықта мекен ететін жануар мен құс туралы хадис шәрифте былай делінген: "Иттісті жыртқыш жануарлар және қорегін тырнағымен аулайтын құстарды жеуге болмайды" (Муслим).

Олардың қатарына: доңыз, қасқыр, аю, арыстан, жолбарыс, қабылан, панда, қара қабылан, гепард, ягуар, пума, тиін, бұлғын, сусар, сасықиісті, маймыл түрлері (шимпанзе, павиан, гибон, орангутан), қорқау, піл, ит, мысық, шошқа, борсық, сілеусін, шибөрі, түлкі, ақ тышқан, иттісті жыртқыш жануарлар кіреді (Шафии мазһабында түлкі, қорқау, бұлғын, тиін және ақ тышқанды жеуге болады)  

Мұсылмандарға қандай құстың етін жеуге болмайды

Қорегін тырнағымен аулайтын және өлексемен қоректенетін лашын, бүркіт, ителгі, құзғын, күшіген, қарға, жарғанат, қаршыға, сұңқар, шағала, ләйлек, фламинго, эгрет, таз тырнақұтан секілді құстарды жеуге болмайды.

Жеуге болмайтын жәндіктер

Топырақ ішінде ұясы болған кішкентай жануарлар халал емес. Тышқан, шаян, жылан түрлері, кесіртке, қолтырауын, кене, бақа, тасбақа, ұлу, ара, маса, шыбын, көртышқан, кірпі, ағаш қандаласы, бит, бүрге секілді жәндіктерді жеуге болмайды (Шафии және Малики мазһабтарында кірпі мен кесірткені жеуге болады)

Жеуге болмайтын теңіз жануарлары

Ханафиден басқа үш мазһабта теңіз жануарларының барлық түрін жеуге болады. Ханафиде балық түрінде болмаған ешбір теңіз жануарын жеуге болмайды. Мәселен, сегізаяқ, кальмар, сия балығы, атбасты теңіз балығы, сойдақтісті, медуза, итбалық секілді жануарлар және краб, мидия, устрица, омар, шаян, асшаян, теңіз ұлуы секілді теңіз жәндіктерін жеуге болмайды. Арқан балық, камбала, дельфин, акула және жылан балығын жеуге болады. 

17622
Кілт сөздер:
мұсылмандар, мүфтият
Тақырып бойынша
"Тастаушы болмаңдар" Сәресі туралы не білуіміз керек?
Мұсылманша есімдер немесе ат қою кезінде нені ескеру керек?
Қасиетті жұмада қандай табысқа кенелуге болады?
Оразада ауызды неге құрмамен ашады?
Тыйым салынған есімдерді білесіз бе?
Рамазан айының он артықшылығы туралы не білесіз?
  Электронды үкімет мобильді қосымшасы

Электронды цифрлық қолтаңбаны заңсыз пайдалану фактілері  жиіледі

21
Электронды цифрлық қолтаңба қолмен қойылған қолтаңбаға теңестірілген және заңдық тұрғыда салдары онымен бірдей болады

НҰР-СҰЛТАН, 26 қараша – Sputnik. Қазақстанда электронды цифрлық қолтаңбаны (ЭЦҚ) заңсыз пайдалану фактілері  жиілеп кетті, деп хабарлады цифрлық даму, инновация және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі.

2015-2018 жылдар аралығында 640-бабы "Қазақстан Республикасының электронды құжаттар және электронды цифрлық қолтаңба туралы заңнамасын бұзу" бойынша 15 әкімшілік құқық бұзушылық тіркелді. 2019 жылы мұндай істердің саны күрт өсті – 52 іс қозғалды.  

Оқи отырыңыз: Енді электронды цифрлық қолтаңбаны компьютерде сақтау қажет емес 

"Осы жылдың 9 айында электронды цифрлық қолтаңбаны заңсыз берудің 30-дан астам фактісі және оны қорғау шараларын сақтамаудың бестен астам жағдайы анықталды. Бұл фактілер бойынша 10-нан 150 АЕК-ке (27 780-нен 416 700 теңгеге дейін – Sputnik) дейін айыппұл салынды", - деп нақтылады ведомство.

Соңғы кездері министрлікке жеке тұлғалардан және лауазымды адамдардан электронды цифрлық қолтаңбаны заңсыз беруге қатысты көптеген шағым түсіп жатыр.

"Электронды цифрлық қолтаңба қолмен қойылған қолтаңбаға теңестірілгенін және заңдық тұрғыда салдары онымен бірдей болатынын ұмытпау керек", - деп атап өтті ақпараттық қауіпсіздік комитетінің төрағасы Руслан Әбдіқалықов.

Өткен кезеңмен салыстырғанда мемлекеттік органдар мен ұйымдардың басшылары өздерінің ЭЦҚ-сын басқа қызметкерлерге беру жағдайлары, сондай-ақ жұмыс берушілер жұмыстан шығып кеткен қызметкерлердің ЭЦҚ-сын қайтарып алмайтын жағдайлар көбейді. Мұндай әрекеттер электронды цифрлық қолтаңбаны заңсыз қолдануға жол ашады, ал ол әкімшілік және тіпті қылмыстық жауапкершілікке әкеп соқтырады.

ЭЦҚ-ны қалай қорғауға болады

Өзіңді қорғау және алаяқтықтың құрбаны немесе керісінше заң бұзушы атанбау үшін министрлік мынадай кеңес береді:

  • ЭЦҚ-ны үшінші тұлғаларға беруге болмайды. Ұйымдарда құжаттарға қол қоюға жауапты қызметкерлерге жеке ЭСҚ беру керек;     
  • ЭСҚ-сы бар қызметкерлерді жұмыстан шығару фактілерін қадағалап, олардың ЭСҚ-сын дер кезінде қайтарып алған жөн;
  • ЭСҚ жоғалған жағдайда бұрынғысынан бас тарту арқылы дереу қайта шығарып, стандартты парольді күрделілеуіне ауыстыру қажет.

Айта кетейік, электронды цифрлық қолтаңбаны үйден шықпай-ақ алуға болады.  

21
Кілт сөздер:
электронды үкімет порталы, қолтаңба
Тақырып бойынша
Қазақстан премьері ЕАЭО үшін маңызды ұсыныс жасады
Электронды цифрлық қолтаңбаның мерзімін қалай ұзартуға болады – министр жауабы
Боран

Бұрқасын соғып, көктайғақ болады синоптиктер жұмаға болжам жасады

1041
Қазақстанның тоғыз өңірінде дабылды ескерту жарияланды, бұрқасын соғып, тұман түседі, көктайғақ болады деп болжанып отыр

НҰР-СҰЛТАН, 26 қараша – Sputnik. Синоптиктер жұмада ауа райы қандай болатынын хабарлады.

Қазгидрометтің мамандары Қазақстан аумағының басым бөлігінде жаңбыр, қар жауады деген болжам жасады, тек шығыста және оңтүстік-шығыста ауа райы жауын-шашынсыз болады. Республиканың кей жерлерінде тұман түсіп, көктайғақ болады, жел күшейеді, Қазақстанның солтүстігінде және орталық бөлігінде жаяу бұрқасын соғады.  

Дабылды ескерту

Ақтөбе облысында кей жерлерде тұман түседі.

Жұма күні Түркістан облысының кей жерлерінде тұман түсіп, секундына 15-20 метр жылдамдықпен жел соғады.

Ақмола облысында кей жерлерде тұман, жаяу бұрқасын соғады, секундына 15-20 метр жылдамдықпен жел соғады.

Жұма күні Маңғыстау, Қызылорда, Атырау, Қостанай облыстарында кей жерлерде тұман түсіп, көктайғақ болады.

Қараша айының жиырма жетісінде Солтүстік Қазақстан облысының кей жерлерінде тұман түсіп, бұрқасындатады.

Оқи отырыңыз: Биылғы қыс қандай болады – синоптиктер болжам жасады 

28 қарашада таңертең және күндіз Жамбыл облысында жауын-шашын қатты жауады (жаңбыр, қар), 27-29 қарашада кей жерлерде тұман түсіп, көктайғақ болады, 28 қарашада кей жерлерде жаяу бұрқасын соғады. 27 қарашада күндіз, 28 қарашада тәулік бойы секундына 15-20 метр жылдамдықпен жел соғады, 28 қарашада екпіні секундына 23-28 метрге жетеді.

Өңірлердегі ауа райы

Қарағанды ​​облысында кей жерлерде тұман түсіп, жаяу бұрқасын соғады.

Батыс Қазақстанда тұман түсіп, көктайғақ болады деп болжануда.

Ақтөбе, Шығыс Қазақстан облыстарында, түнде Павлодар облысында тұман түседі.

Алматы облысында, Жалаңашкөл маңында жел секундына 17-22 метрге күшейеді.

Мегаполистердегі ауа райы

Нұр-Сұлтанда түнде 14-16, күндіз 5-7 градус суық болады.

Алматыда түнде ауа температурасы минус 5-7 градусқа дейін төмендейді, күндіз плюс 4-6 градус болады.

Шымкентте дабылды ескерту жарияланды. 27 қарашада күндіз мұнда жел тұрып, екпіні секундына 15-20 метрге дейін жетеді. Түнде минус 1 - плюс 1, күндіз 7-9 градус жылы болады.

1041
Кілт сөздер:
ауа райы болжамы, көктайғақ, бұрқасын