Мырзабек Смағұлов

Батагөйлер арасында чемпион атанған ақсақал бата берудегі басты кемшілікті атады

1836
(Жаңартылды 11:12 20.09.2019)
Суырып салма қасиеті бар Мырзабек ата ақ батасын өзі ойдан шығарып, шын ниетімен жеткізуге тырысады

НҰР-СҰЛТАН, 20 қыркүйек – Sputnik, Дәурен Ерболат. Аудандық, облыстық деңгейде өтетін бата беру конкурстарының жеңімпазы - 79 жастағы Мырзабек Смағұлов бата беруді қалай үйренгенін, бүгінгі баталарға неге көңілі толмайтынын, сондай-ақ өміріндегі қиындықтарды қалай еңсеріп, дін жолына қалай келгенін Sputnik Қазақстан тілшісіне айтып берді.

Сәждеге жығылтқан ауыр қайғы

Мырзабек Смағұлов – Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай ауданы Үлкен Нарын ауылының тұрғыны. Ол 1939 жылы 5 желтоқсанда осы өңірде дүниеге келген. Жастайынан еңбекке араласыпты. Есепші, кассир, орман шаруашылығының қызметкері, краншы қызметтерін атқарған. Мырзабек ата 18 жасында үйленіп, қазірде жеті баласынан 15 немере мен 10 шөбере сүйіп отыр.

Сұқбат барысында 79 жастағы қария әйелі мен бір баласының қайтыс болғанын еске алып, ең жақын адамдарының өлімі қабырғасын қайыстырғанын айтты.

Тағы оқыңыз: Бата беру дәстүрі қайдан шықты және оны кімдер береді?

"Әйелім бұл өмірден өткен соң, үлкен ұлым мен келінімнің қолына келдім. Алайда үлкен ұлым да ауырып, қайтыс болды. Қазір алты балам қалды. Бұл маған ауыр тиді. Төсектен тұрмай жата беретін күйге түстім. Кейін бұл Алланың сынағы екенін түсініп, қайғыға қарсы тұру қажет деп шешім қабылдадым. Мешітке барып, алғаш рет сәждеге жығылдым. Құран оқуды, бата беруді үйрендім", - дейді ақсақал.

Жаттанды баталар

Мырзабек Смағұлов жаттанды батаны ұнатпайтынын, ақ тілегін шын ниетімен айтатынын жеткізді. Ақсақалдың қазір айтылып жүрген баталарға көңілі толмайды.

"Қариялардың бата бергенін көп көрдім. Басым бөлігі жаттанды, бірсарынды. Мысалы, "Әуелі құдай оңдасын, еш жамандық болмасын, не берсе де, бір Алла қайырымымен берсін" дейді. Олар мұны көп жерде айтады. Жалығып кетесің. Сондықтан осылай қайталай бермейін деген ниетпен батаны өзім құрастыратын болдым", - дейді Мырзабек ата.

Бата беруден чемпион Мырзабек ата
© Photo : Мырзабек Смағұловтың жеке архивінен
Бата беруден чемпион Мырзабек ата

Батаны өзі шығарады

79 жастағы қария батаны жаттамайды, өзі құрастырады. Мырзабек атаға суырып салма ақындық қасиет марқұм әкесі Мағауиядан дарыған екен.

"Әкем Мағауия сөз шебері еді. Батаны өзім шығарамын. Адамдар "кітаптардан қарап алсаңызшы" деп кеңес береді. Жасым келіп қалды, биыл 80-ге толамын. Сондықтан Азамат деген немеремнің дәптеріне ойыма бата келген кезде жазып отырамын. Арасында қайталаймын", - дейді ақсақал.

Бата беруден қалай чемпион атанды?

Әңгіме барысында Мырзабек ата бата беруден жарысқа қалай қатысқанын айтып берді.

"Есімде қалғанын айтайын. 2015 жылы Өскемен қаласында өткен Қазақстанның тұңғыш президенті күніне арналған "Атамның ақ батасы" атты конкурсының жүлдегері атандым. Облыстың 16 ауданы қатысты. Жюрилер "жазып алғаныңыз болса, оқи беріңіз" деді. Мен батамды жатқа айттым. Кейін 2016 жылы Күршім ауданында ұйымдастырылған батагөйлердің сайысында бас жүлдені жеңіп алдым", - дейді қария.

Мырзабек атаның жетістігі
© Photo : Мырзабек Смағұловтың жеке архивінен
Мырзабек атаның жетістігі

Батагөй ақсақалды бүкіл аудан халқы таниды

Мырзабек атаны Катонқарағай ауданында танымайтын адам кемде-кем. Ақсақалдың бата беріп жүргеніне он жыл болыпты.

"Бата беріп жүргеніме 10 жыл болды. Тойда жастарға шын ниетіммен ақ батамды беремін. Өлім-жітім де болады. Ол кезде "Бүгін бармыз, ертең жоқпыз, шырақпыз. Бәрімізде бұл өмірде қонақпыз. Алладан уақыт келген соң, қара жерде қалмақпыз. О дүниеге ерте ме, кеш пе - мәңгілікке бармақпыз" деп жиналғандарға жақсы сөзімді айтамын", - дейді ата.

Айта кетсек, 79 жастағы Мырзабек Смағұлов Катонқарағай ауданы Үлкен Нарын ауылында қайтыс болған ұлының шаңырағында, келінінің қолында тұрады. Бұл елді мекенде марқұм ұлының балалары да тұратын көрінеді.

"Үлкен ұлымның өмірден озғанына 12 жыл өтті. Гүлия келінімнің қолында 14 жыл тұрып жатырмын. Жақсы күтіп жүр. Оған айтар сыным жоқ. Келінім осында жұмыс істейді. Үлкен ұлымның балалары да осында тұрады. Өскеменде тұратын балаларым да бар. Ол жақта 2-3 күн ғана бола аламын. Кейін ауылға қайтқым келіп тұрады", - деп әңгімесін аяқтады ақсақал.

1836
Кілт сөздер:
бата
Тақырып бойынша
Жеті атаңды білесің бе?
Басты әкесі бар адамға беруге бола ма - этнограф қазақтың дәстүрін түсіндірді
"Ажырасу көбейіп кетті": этнограф қазақтың ежелгі салтын жаңғыртуды ұсынды
Ат тергеу дәстүрі туралы не білеміз?
Архивтегі фото

35 адам бас санитар дәрігерді сотқа берді шешім қабылданды

464
Сот бас санитар дәрігердің қаулыларын заңсыз деп тануға ешқандай негіз жоқ екенін мәлімдеді

НҰР-СҰЛТАН, 24 қыркүйек –  Sputnik. Нұр-Сұлтан қаласының әкімшілік сотына 35 адам арызданды. Барлығы бас мемлекеттік санитар дәрігердің қаулысында көрсетілген талаптарды заңсыз деп тануды талап еткен, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан.  

Сот материалдарына сәйкес, арызданушылар вакцина алмаған жұмыскерлер үшін міндетті ПТР-тест енгізу, профилактикалық екпе жасау, сондай-ақ вакцина салдырмағандарды жұмысқа кіргізбеу сияқты тармақтарды заңсыз деп санайды.

"Қаулы конституциялық нормаларды бұзады, өмірге қауіп төндіреді және денсаулыққа зиян келтіреді, адамдардың еңбек ету құқығын бұзады. COVID-19 вакцинасы тексерілмеген", - дейді олар.

Әкімшілік сот бас мемлекеттік санитар дәрігер шығарған қаулылардың бір бөлігін заңсыз деп тану және күшін жою туралы шағымды қанағаттандырудан бас тартты.

"Сот қаулыларды шығару кезінде заңнама нормаларының бұзылуын анықтаған жоқ. Азаматтардың еңбек құқықтары бұзылмаған, өйткені COVID-19-ға қарсы вакциналанбаған жұмыскер кепілдендірілген еңбек құқықтарын сақтайды, еңбек функцияларын қашықтан жүзеге асыруға рұқсат етіледі. Ол үшін қажетті жағдайлар жасалуда", - делінген сот үкімінде.

Судьяның айтуынша, қаулылардың даулы тармақтары вакциналауды ұйымдастыру мәселесін регламенттейді. Оны вакциналауды міндеттеу деп қабылдауға болмайды. Ал Қазақстан Республикасының фармацевтикалық нарығына қандай да бір вакцинаны кіргізу препараттың қойылатын талаптарға сәйкестігін білдіреді.

"Анықталған мән-жайлардың бәрін, жалпы әлемдік инфекциямен күресуге бағытталған шараларды қабылдаудың қажеттілігін ескере келіп, сот бас санитар дәрігердің қаулыларын заңсыз деуге негіз жоқ деп тапты", - деді судья.

Оқи отырыңыз:

464
Тақырып:
Коронавирус эпидемиясы
Архивтегі фото

Тоқаев айтқан бустерлік вакцина кімге салынады? 

67
Қазақстанда бустерлік вакцинаға қатысты нақты шешім қабылданған жоқ. вакцинадан кейінгі иммунитеттің қанша уақытқа дейін сақталатынын жан-жақты зерделеп жатыр

НҰР-СҰЛТАН, 24 қыркүйек – Sputnik. Бүгінде бүкіл әлемде бустерлік вакцинаны салдыру мәселесі кеңінен талқыланып жатыр. Ал кейбір мемлекеттер оны егуге кірісіп кеткен. Себебі коронавирустың жаңа штамдары көбейіп барады. Оған қоса, вакцинадан кейін ауырып қалатын адамдардың саны артып келеді. Енді иммунитетті күшейту үшін үшінші дозаны салу қажет. Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев та биылғы жолдауында бустерлік вакцина туралы айтты. Бірақ оны қашан және кімге егеді? Үшінші доза коронавирусқа қарсы иммунитетті күшейте ала ма? Ревакциналау қалай өтеді? Sputnik Қазақстан осы мәселелерді зерделеп көрді.

Бустерлік вакцинаны егуге кірісті

Қазіргі кезде коронавирусқа қарсы вакцина алғандардың арасында вирус жұқтырған адамдардың саны көбейіп жатыр. Ал кейбір ғалымдар оны жаңа штамдардың таралуымен байланыстырып отыр. Дегенмен бір мәселе анық, адамдардың коронавирусқа қарсы иммунитеті төмендеп қалған. Осыған байланысты бірқатар мемлекетте бустерлік вакцинаны салу шаралары басталды.

Мәселен вакциналау жағынан оқ бойы озық тұрған Израиль карантинді жеңілдетіп, бетпердені шешуге рұқсат берсе де, аз уақыттан кейін қайтадан шектеу шараларын енгізуге мәжбүр болды. Себебі вирус жұқтырғандардың саны көбейе бастады. Жақында ревакциналау қолға алынды. Әуелі екпенің үшінші дозасы 60 жастан асқан адамдарға егілсе, артынан 40 жастағылар да қосылды. Мұғалімдер, медицина қызметкерлері мен жүкті әйелдерге бустерлік вакцина салуға шешім қабылданды.

Осы елдің денсаулық сақтау министрлігі таратқан мәліметке сәйкес, екпенің екі дозасын алған зейнеткерлер бустерлік вакцина салдырса, коронавирусқа қарсы иммунитет 5-6 есеге күшейеді.

Ал Грекияда медицина қызметкерлері коронавирусқа қарсы вакцинаның үшінші дозасын алуға міндеттелді. Ондай талап басқа саладағы қызметкерлерге де қойылады деген жоспар бар.

АҚШ сарапшылары бустерлік вакцинаны тек 65 жастан асқан адамдарға ғана салуға кеңес беріп отыр. Дегенмен коронавирусты жұқтырғаннан кейін аурудың асқыну қаупі болса, 18 жастан асқандардың барлығы үшінші дозаны ектіре алады. Бірақ жаппай ревакциналауға рұқсат жоқ.  

Ұлыбритания болса, 50 жастан бастап бустерлік вакцинаны егуге кірісті. Бұдан бөлек, Италия, Германия, Венгрия мен Франция үшінші дозаны салу шараларын бастап кетті. Олардың бәрі Pfizer немесе Moderna-ның бір дозасын бустерлік вакцина ретінде қолданып жатыр. Ал Ресей коронавирусқа қарсы имунитеті төмендеп қалған адамдарға "Спутник Лайтты" салдыруға кеңес берді.  

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы не дейді?

Өткен айда Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы ревакциналауға уақытша мораторий енгізуге шақырды. Ұйым басшысы Тедрос Аданом Гебреисус қыркүйектің аяғына дейін күте тұруды сұрады. Әйтпесе кедей елдерге вакцина жетпей жатыр. Қазіргі вакциналардың бір дозасын бустерлік екпе ретінде қолданса, коронавирусқа қарсы препараттардың тапшылығы туындайды.

Ғалымдардың айтуынша, вакциналау барлығына бірдей болуы керек. Сонда ғана пандемияны тоқтатуға болады. Өйткені бір елдің халқы толығымен вакцина алса да, екпе алмаған мемлекетте вирус мутацияға түсе береді. Артынан ол бәрібір жан-жаққа таралып кетеді. Сондықтан вакциналау шаралары кезінде өзара теңдік принципін ұстанған жөн.

Қазақстанда бустерлік вакцина бола ма?

Қазақстанда бустерлік вакцинаға қатысты нақты шешім қабылданған жоқ. Ғалымдар коронавирусқа қарсы вакцинадан кейінгі иммунитеттің қанша уақытқа дейін сақталатынын жан-жақты зерделеп жатыр. Соның негізінде шешім қабылданады.

"Вакцинадан кейін уақыт өте келе, адам ағзасындағы антиденелердің саны азаяды. Біреуде бір жыл, енді біреуде бес жылға дейін сақталады. Созылмалы ауруы болса, иммунитеттің қорғану қабілеті жылдам төмендейді. Сол себепті бустерлік вакциналау немесе ревакциналау жасалады. Шетелде ондай шаралар басталып кетті", - деді профессор Ләззат Ералиева Sputnik Қазақстан тілшісіне берген сұхбатында.    

Қазақстандық ғалымдар алдымен қауіп-қатер тобына кіретін мамандарды, атап айтқанда, дәрігерлер мен мұғалімдерді, сондай-ақ, созылмалы ауруы бар және егде жастағы адамдарды ревакциналау қажет деп санайды. Алайда әзірше нақты шешім жоқ. Бустерге қолданылатын вакцина да анықталмапты.

"Қазіргі кезде біз осы мәселені зерделеп жатырмыз. Мысалы адам вакциналау кезінде QazVac салдырды. Ал ревакциналау үшін қандай екпені алуға болады? Біз осыны зерттеп, әлемдік тәжірибені де бақылап отырмыз. Мәселен Израильде үш вакцина – Pfizer, Moderna мен AstraZeneca тіркелген. Олар ревакциналауды қолда бар екпемен жасап жатыр. Біз де ревакциналауға қатысты шешім шығарған кезде өзімізде тіркелген вакциналарды қараймыз. Оған дейін Pfizer де келетін шығар", - деп атап өтті Ералиева. 

Ал биологиялық қауіпсіздік институтының мамандары QazVac-тың "дельта-штамға" төтеп бере алатынын мәлімдеді. Сондықтан ревакциналау кезінде отандық екпені де қарастыруы әбден мүмкін.

Тоқаев қандай тапсырма берді?

Осы айдың басында халыққа жолдау жасаған мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев денсаулық сақтау саласын тұрақты екпе алу жүйесіне дайындауды тапсырды. Осы орайда президент адамзаттың талай індетті бастан өткергенін, ал вакцина табылғаннан кейін қауіпті дерттерге тосқауыл қойғанын еске салды.

"Алдағы уақытта әлемде коронавирустың жаңа штамдары шығуы мүмкін. Сарапшылар басқа да індеттер пайда болатынын айтты. Біз оның қашан болатынын күтіп, қарап отыра алмаймыз. Осындай жағдайда өмір сүріп, ары қарай дамуға бейімделуіміз керек. Қазір бустерлік вакцинаны сатып алу өте маңызды", - деді Тоқаев.

Бұған дейін денсаулық сақтау министрі Алексей Цой да вакцинаны қайта егу шаралары туралы айтқан. Оның сөзіне қарағанда, Қазақстанда халықтың басым бөлігі маусым-шілде айларында екпе салдырды. Сол себепті әзірше антиденелердің деңгейі әлі жоғары болып тұр. Ал ревакциналауды 9 айдан кейін жасауға болады. Дегенмен екпені ақпан айында салған адамдар да бар.

"Мәселен ақпан айында алғашқы болып вакцина салдырған адамдарға қазан айына қарай екпені қайта салу қажет. Оның уақыты шамамен 1 қазан", - деді Цой отырыстардың бірінде.

Қазақстан ревакциналау тәртібін пысықтап алғаннан кейін Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымымен консультация жүргізеді. Содан кейін ғана вакцинаны қайта салу шаралары басталады.

67
Тақырып:
COVID-ке қарсы вакцина
Архивтегі форто

Көкшетауда қыздарды жезөкшелікке мәжбүрлеген сауналардың әкімшісі ұсталды

0
(Жаңартылды 21:46 24.09.2021)
Олар облыс орталығында 2 және 5 мың теңге көлемінде сыйақыға интимдік қызмет көрсету үшін қыздар ұсынған  

НҰР-СҰЛТАН, 24 қыркүйек – Sputnik. Ақмола облысында қыздарды жезөкшелікке жеккен екі сауна анықталды, деп хабарлады Polisia.kz.

Өңірде 19 қыркүйекте басталған "Стоп-трафик" республикалық арнайы операциясы аясында полиция қызметкерлері адам саудасына қатысты 5 қылмысты ашты (оның екеуі жезөкшелікпен айналысуға мәжбүрлеу қылмысы).

Мысалы, 21 және 23 қыркүйек күндері облыс орталығында полицейлер 2 және 5 мың теңге көлемінде сыйақыға клиенттеріне интимдік қызмет көрсету үшін қыздар ұсынған екі саунаның әкімшілерін ұстады. Олар кінәсін мойындады.

Қазақстан Қылмыстық кодексінің 309-бабы 1-бөлігі (Жезөкшелікпен айналысуға арналған притондар ұйымдастыру немесе ұстау немесе жеңгетайлық) бойынша сотқа дейінгі тергеу жүргізіліп жатыр.

Айта кетері, бұл баптың санкциясы мүлікті тәркілей отырып, бес жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруды көздейді.

Сонымен қатар 19 қыркүйекте жедел алдын алу іс-шарасы барысында Көкшетау қаласының 32 жастағы тұрғыны ұсталды, ол жергілікті тұрғынның материалдық жағдайын пайдаланып, жезөкшелікпен айналысуға тартқан.  

Қазақстан Қылмыстық кодексінің 308-бабы 1-бөлігі (Жезөкшелікпен айналысуға тарту) бойынша сотқа дейінгі тергеу басталды.

Оқи отырыңыз:

 

0