Самолет Bek Air.

Жолаушылар 10 қаңтарға дейін Bek Air билеттерін кері қайтара алады

94
(Жаңартылды 17:31 28.12.2019)
Қазақстанның индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі Bek Air әуе компаниясынан билет сатып алған қазақстандықтарға кеңес берді

НҰР-СҰЛТАН, 28 желтоқсан – Sputnik. Bek Air жолаушылары 10 қаңтарға дейін билеттерін кері қайтара алады, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан тілшісі.

27 желтоқсан күні таңертең Алматы маңында Bek Air-ге тиесілі "Алматы – Нұр-Сұлтан" бағытындағы Fokker 100 ұшағының апатқа ұшырауына байланысты әуе компаниясының жұмысы тоқтатылды. Салдарынан 27-31 желтоқсан аралығында 100-ден астам рейс ұшпайтын болды.

Бұл рейстерге 9 157 билет сатылған. Оның 8187-сі ересектерге, 765-і балаларға тиесілі.

Жұмадағы трагедия: Алматы түбіндегі ұшақ апатының хронологиясы 

"Қазіргі таңда әуе компаниясы сатылған барлық әуе билетінің құнын толық өтеу бойынша жұмыс жүргізіп жатыр. Бұл 2019 жылдың 31 желтоқсанына дейін жоспарланған рейстерге қатысты. 2020 жылдың 3-10 қаңтарына дейінгі аралықта Bek Air тасымалдауы қажет жолаушылардың саны – 9 758. 1-2 қаңтарда компания ұшуды жоспарламаған. Олар 31 желтоқсанға дейін мұндай шешімді алдын ала қабылдаған. Бүгін біз оларға 10 қаңтарға дейін билеттерді қайтарып алу туралы тапсырма бердік", - деді индустрия және инфрақұрылымдық даму вице-министрі Берік Қамалиев орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифингте.

Жұмысын тоқтатқан рейс жолаушыларына басқа әуе компанияларымен ұшуға мүмкіндік беру мәселесі қаралып жатыр. Қайғылы жағдайға байланысты әуе билеттерінің бағасы көтерілмейді.

"Тариф бағасын көтеру туралы ақпарат шындыққа жанаспайды. Жай күндермен салыстырсақ, Жаңа жыл қарсаңында әуе билеттерінің бағасы жоғары болатыны белгілі", - дейді вице-министр.

Жолаушыларға кеңес

Bek Air әуе компаниясынан билет сатып алған қазақстандықтар Air Astana және Qazaq Air-де бос орындар болса, осы әуе компанияларының көмегіне жүгіне алады. Әуе билетін компания кассасын алу қажет.

SCAT әуе ком паниясы Bek Air жолаушыларын 2019 жылдың 31 желтоқсанына дейін бос орындар болса ғана қабылдай алады.

Әуе апатынан зардап шеккен жолаушылардың жақындары тегін ұша алады.

Алматыдағы ұшақ апаты

Қайғылы оқиға 27 желтоқсан күні таңертең болды. Bek Air әуе компаниясының "Алматы – Нұр-Сұлтан" бағытындағы Fokker 100 ұшағы Талғар ауданында құлады.

Соңғы мәліметтерге сәйкес, апат 12 адамның өмірін қиды. Ұшақта 93 жолаушы мен 5 экипаж мүшесі болған.

Президентің тапсырмасымен премьер-министр жетекшілік ететін комиссия құрылды. Қауіпсіздік ережелерін бұзу бабы бойынша сотқа дейінгі тергеу басталды. Тоқаев 28 желтоқсанды жалпыұлттық аза тұту күні ретінде жариялады.

94
Кілт сөздер:
билет, ұшақ апаты
Тақырып:
Алматы маңындағы ұшақ апаты (69)
Тақырып бойынша
Екінші ұшқыштың жағдайы өте ауыр – индустрия министрлігі
Алматы түбіндегі әуе апаты: бір отбасының төрт баласы зардап шекті
Тоқаев барлық әуе компаниясының жұмысын тексеруді тапсырды
Мамин: Қаза болғандардың отбасыларына 4 миллион теңгеден бөлінеді
Алматы маңындағы ұшақ апатына қатысты тың деректер шықты
Bek Air компаниясына кем дегенде 10 қаңтарға дейін ұшуға рұқсат етілмейді
Страница сайта Twitter на экране планшетного компьютера

Әлеуметтік желідегі кибербуллинг: себебі мен жауапкершілігі қандай

3
Мамандар әлеуметтік желіде қудалауға тап болғанда не істеу қажет екенін, заңды тұрғыдан қандай әрекет қажет екенін айтты. Сондай-ақ мәжіліс депутаты Ерлан Сайыров адамның жеке басына қатысты заңға өзгеріс енгізуді ұсынды

АЛМАТЫ, 3 тамыз – Sputnik. Әлеуметтік желіде кибербуллинг тақырыбы жиі талқыланып жүр. Бұл – заманауи қарым-қатынас құралын пайдаланып қорқыту немесе қудалау. Ол әлеуметтік желі, мессенджер, қоңырау шалу арқылы жүзеге асады. Юнисефтің хабарлауынша, адамды қорқытып-үркітуге, масқаралауға, қудалауға бағытталған қайталанып отыратын әрекет бірнеше жолмен көрінеді. Олар:

  • Әлеуметтік желіде жалған ақпарат тарату немесе біреудің ерсі фотосын жариялау;
  • Адамның ар-ожданын қорлайтын хабарлама немесе қорқыту мәніндегі хат жіберу;
  • Өзін басқа біреу ретінде таныстырып әдепсіз хат жолдау.

Алайда мұны тоқтатудың бір жолы – заңға сүйену. Нақты дәлелді көрсету арқылы кибербуллингтің жолын кесуге болады. Sputnik Қазақстан тілшісі осы тақырып төңірегінде психолог пен заңгердің пікірін біліп, Қазақстанда "Әлеуметтік желі кодексін" қабылдауды ұсынған мәжіліс депутаты Ерлан Сайыровпен сөйлесті.

Кибербуллинг: нені білу керек

Психолог Балабек Сақтағанның айтуынша, буллинг – балаларға мектепте не болмаса қоғамдық, шынайы өмірде адамдардың физикалық, психологиялық тұрғыдан, сөз және әрекет арқылы қысым көрсетуі. Кибербуллинг – әртүрлі әлеуметтік желілер арқылы адамдардың басқаларға агрессиялық түрде психикалық және моралдық қысым жасауы.

"Буллинг пен кибербуллингтің айырмашылығы – буллинг белгілі бір уақыт аралығында өтеді. Мысалы мектепте буллинг жасалса, сабақ аяқталған соң ол тоқтайды. Ал кибербуллингке қатысты алдын ала шара қолданбаса, оның ішінде өкілетті ұйымдарға хабарласпаса үнемі әлеуметтік желі арқылы қудалап отырады, қысым көрсетеді", - дейді психолог.

Кибербуллинг әрекетіне баратындарды бірнеше санатқа бөлуге болады:

  • "кек қайтарушы" – тұлға өзі кибербуллингтің құрбаны болған және бұның салдары бейсаналы түрде тұлғаны сондай әрекетке баруға итермелейді;
  • "билікке құмарлық" – ортасында барлығына өзінің шексіз билігін жүргізуге ұмтылыс. Кейде мұндай қадамдарға отбасында ата-анасының ажырасуы немесе толық емес отбасында өмірге көңілі толмай өскен тұлғалар жиі баруы мүмкін;
  • "жағымсыз бейне" – басқаны кемсіту, қорқыту және мазаққа айналдыру арқылы өзінің көңілін көтеруші;
  • "кездейсоқ қудалаушы" – көпшіліктің теріс пікірі арқылы басқаларды қудалау.

"Интернеттегі қорқыту мен қорлау – бұл адамның психикалық денсаулығына қатты әсер ететін ауыр психикалық күйзеліс. Қорқытудың салдары депрессия, сенімсіздік, мазасыздық, өзін-өзі бағалаудың төмендігі, әсер ету, тамақтанудың бұзылуы, тәуелділік, импульсивтілік, өзіне деген сенімділіктің жоғалуы мен дәрменсіздік сезіміне әкеледі", - дейді психолог.

Тіпті кибербуллинг салдары өте ауыр болуы мүмкін, сондықтан қудалауды мүмкіндігінше ертерек тоқтату, құқық бұзушылардың әрекетін басу өте маңызды.

Желідегі қудалауға қатысты қандай заң бар

Заңгер-практик Алмас Жұмағалидің сөзінше, желіде қудалаудың да бірнеше түрі бар, соған сәйкес әрқайсына қылмыстық, әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексте арнайы баптар қарастырылған.

Заңгердің сөзінше, алдымен екі адамның арасындағы әңгімені әлеуметтік желіге рұқсатсыз жариялаудың мақсатын білу керек. Егер қандай да бір мақсатпен жарияласа, ол бір қылмыстық не әкімшілік құқық бұзушылықтың құралы не тәсілі болуы ықтимал. Мысалы ақша талап ету мақсатында екеуара әңгімені жариялап жіберсе, Қылмыстық кодекстің 194-бабы ("Қорқытып алу") бойынша сараланады. Ешқандай мақсат болмаса да әлеуметтік желіге жеке әңгімені жариялау Қылмыстық кодекстің 148-бабы ("Хат жазысу, телефонмен сөйлесу, пошта, телеграф хабарлары немесе өзге де хабарлар құпиясын заңсыз бұзу") бойынша қаралады.

"Бізде адамдар осы ережені дұрыс сақтамайды. Whatsapp арқылы сөйлесіп, скриншот жасап, әлеуметтік желіге салады. Қарама-қарсы жақтың оған рұқсат беру-бермеуіне қарамайды. Егер екінші тарап рұқсат бермесе, бұл – қылмыс. Ал желіде жарияланған скриншот, аудио, видео материалдың ішінде өзара сөйлесу ғана емес, сонымен қатар жеке өмірге қатысты құпиялар болса, ол Қылмыстық кодекстің 147-бабындағы ("Жеке өмiрге қолсұғылмаушылықты және Қазақстан Республикасының дербес деректер және оларды қорғау туралы заңнамасын бұзу") қылмысқа жатады", - дейді заңгер.

"Үшінші тұлға екі адамның әңгімесін әлеуметтік желіге жариялап жіберсе, ол адамды Қылмыстық кодекстің 148-бабына сәйкес жауапқа тартуға толық негіз бар. Яғни ол хат жазысу, телефонмен сөйлесу, пошта, телеграф хабарлары немесе өзге де хабар құпиясын заңсыз бұзып отыр", - дейді Алмас Жұмағали.

Ал осындай әрекеттер адамның өзіне қол салуына алып барса, бәрі бірден қылмыс саналмайды. Алайда бұл әрекет ҚК 105-бабы ("Өзiн-өзi өлтiруге дейiн жеткiзу") бойынша қаралады. Бұл бап бойынша қаралу үшін қылмыс заңда көрсетілген үш тәсілдің біреуі негізінде жасалған болуы керек. Олар:

  • Қорқыту;
  • Жәбірленушіге қатыгездікпен қарау;
  • Жәбірленушінің адами қадір-қасиетін үнемі қорлау.

Егер осы бапта көрсетілген үш тәсілге дәлме-дәл сәйкес келмесе, ол да қылмыс саналмайды.

Дейтұрғанмен Қазақстанның қылмыстық кодексінің 105-бабы 2-бөлігінің 4-тармағына өзгеріс енгізілген. Соған сәйкес, телекоммуникация желілерін, оның ішінде интернет желісін пайдалану арқылы жасалған өзiн-өзi өлтiруге дейiн жеткiзу қарастырылған. Бұл бап бойынша бес жылға дейiнгi мерзiмге бас бостандығын шектеуге не сол мерзiмге бас бостандығынан айыруға жазаланады.

"Кейінгі кезде талқылынып жатқан мәселеде адами қадір-қасиетін үнемі қорлау әрекеті көрінеді. Бұл жерде адами қасиет бірнеше рет (екі немесе одан да көп) қорланды ма деген сауалға жауап іздеген жөн. Үнемі жасалған әрекет нақты сол адамға бағытталған болуы қажет. Бұл жерде ұқсастығы бойынша қылмыстық заңды қолдануға болмайды, тек заңда жазылған қылмыс түрімен дәлме-дәл келуге тиіс", - дейді заңгер.

Дәлел жинау керек

Адам басқа біреудің тарапынан қысымға ұшырағанын айғақтайтын дәлел жинауы керек. Оған  скриншот, видео, аудио материалдар, жарияланым сілтемесі жарайды. Егер әлеуметтік желі арқылы қудалауға барған адам жазбасын өшіріп тастаса да, құзырлы орган сілтеме арқылы қажетті ақпаратты ала алады.

"Нақты жағдайға байланысты қылмыстық іс пен әкімшілік іс бойынша да шешімді сот қабылдайды. Ал азаматтық іс қозғалса, бірден сотқа беру арқылы бірнеше талап қою мүмкіндігі бар. Олар – жазбаны алып тастауды міндеттеу, кешірім сұрату, моральдық шығын талап ету. Немесе осы үшеуін қатар талап етуге болады", - дейді заңгер.

Заңгердің сөзінше, "буллинг" сөзін заңға енгізудің қажеті жоқ. Заң техникасына сәйкес, көпсөзділік немесе қағазбастылық болмауы керек. Бұған дейін осыған ұқсас әрекеттер қаралған баптарға арнайы тармақ енгізіп, "интернет желісі арқылы" деп тәсілін көрсетуге немесе қудалау мақсатын енгізуге болады.

Заңға өзгеріс қажет

Заңгердің бұл пікірін мәжіліс депутаты Ерлан Сайыров қолдайды. Бұған дейін желідегі парақшасында "Әлеуметтік желі кодексін" енгізуді ұсынған депутат ойын тарқатты.

"Біз өмір сүріп жатқан ақпараттандыру мен жаһандану заманы келді, мемлекетті, адамды дамытуға оң қадамдар жасаумен қатар әртүрлі тегеуріндерді де алып келіп жатыр. Сондықтан қазір желідегі кибербуллинг мәселесі назар аударуды қажет етеді. Бұған дейін "Әлеуметтік желі кодексі" қажет екенін жаздым. Бұл осыған байланысты бөлек заң қабылдау қажет дегенді емес, желіде өзін-өзі ұстаудың этикалық-моральдық заңы қажет екеніне меңзейді. Демек әлеуметтік желіде адамды қорғау, адамның ар-ожданын қорғау жөнінде белгілі бір заң қажет", - дейді мәжіліс депутаты.

Айтуынша, адамның жеке басын қорғауға бағытталған Азаматтық кодекстің баптары әзірге жұмыс істемей тұр.

Айта кететіні, Азаматтық кодекстің 143-бабында ар-намысты, қадiр-қасиеттi және iскерлiк беделдi қорғау мәселесі қарастырылған.

"Көптеген азамат, мемлекеттік органдар сын, мін, жеке басына қатысты мәселе болған кезде сотқа жүгінбеуге тырысады. Ең қажеті – әлеуметтік желіде өзін ұстаудың мәдениетін қалыптастыру. Мәдениет – біреудің жеке басына тиіспеу, жеке ісіне араласпау, бір-біріне сыйластық көрсету", - деді Сайыров.

Оны айтуынша, адамның жеке басын қорғауға қатысты да заңға өзгеріс қажет, ал ол өзгеріс қоғаммен диалог аясында жүзеге асқаны жөн. Алдымен халықаралық тәжірибені зерттеп, белгілі бір қадамға бару керек.

3
Архивтегі фото

Жоғары балл жинаған 19 талапкердің ҰБТ нәтижесі жойылды

29
ҰБТ бейнежазбаларының бір бөлігін егжей-тегжейлі қарап шыққаннан кейін, 19 талапкердің шпаргалка қолданғаны анықталды

НҰР-СҰЛТАН, 3 тамыз – Sputnik. 19 талапкердің ҰБТ нәтижесі жойылды. Бұл туралы білім және ғылым министрлігінің баспасөз қызметі хабарлады.

Ұлттық тестілеу орталығының қызметкерлері 100-ден жоғары балл жинаған талапкерлердің бейнежазбасын тексереді.

Биыл ҰБТ бейнежазбаларының бір бөлігін егжей-тегжейлі қарап шыққаннан кейін, 19 талапкердің шпаргалка қолданғаны және ережені бұзғаны анықталды. Осыған байланысты олардың нәтижесі жойылды.

"Түлектеріміз өз біліміне ғана сенуі үшін осындай мұқият тексеріс жүргізіп жатырмыз. Өйткені бүгін тест тапсырып, ережені бұзған талапкердің ертең полиция қызметкері, дәрігер, мұғалім немесе судья ретінде адал маман болатынына кепілдік жоқ. Сондықтан комиссия 19 талапкердің нәтижесін жоюға шешім қабылдады", – деп атап өтті БҒМ Ұлттық тестілеу орталығы директорының міндетін атқарушы Наужан Дидарбекова.

Оның айтуынша, енді олар білім гранттарын тағайындау конкурсына қатыса алмайды. Бірақ мұндай әрекет балалар тарапынан жасалғаны ескеріліп, оларға жоғары оқу орындарында ақылы негізде оқу мүмкіндігі беріледі.

"Бейнежазбаларды тексеруді жалғастырамыз. Заң бұзушылықтар анықталған жағдайда нәтижелер, тіпті берілген гранттардың да күші жойылады", – деп түйіндеді Дидарбекова.

Оқи отырыңыз: Биылғы ҰБТ-да бір түлек қана ең жоғары ұпай жинады 

Ұлттық тестілеу орталығының қызметкерлері өткен жылдағыдай, 145 мың талапкердің бейнежазбасын қарап шығады.  

Өткен жылы бақылау камераларынан бейнежазбаларды қарау туралы ереже енгізілген болатын. ҰБТ аяқталғаннан кейін 152 талапкердің тестілеу ережесін бұзғаны анықталып, нәтижесі жойылды. Олардың 91-і білім грантынан айырылды.

29