Ақша, теңге

"Түсініспеушілік болды": 42 500 теңгені негізсіз алғандар не істеуі керек

7799
(Жаңартылды 19:03 19.04.2020)
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрілігі 42 500 теңгені негізсіз алған адамдарды ақшаны қайтаруға үндеді

НҰР-СҰЛТАН, 19 сәуір – Sputnik, Арман Асқар. 42 500 теңгені негізсіз алғандар қылмыстық жауапкершілік қарастырылғаны айтылған болатын. Sputnik Қазақстан тілшісіне сұхбат берген танымал адвокат Айман Омарова осы мәселеге қатысты пікір білдірді.

Қылмыстың құрамын анықтау қажет

Бұған дейін таратылған ресми ақпаратта 42 500 теңгені негізсіз алғандардың әрекеті қылмыстық кодекстің 190 және 195-бабы бойынша қаралатыны жайында айтылған. Бір бапта алаяқтық туралы жазылса, екіншісі алдау немесе сенімді теріс пайдалану жолымен мүліктік залал келтіру үшін айып тағуды көздейді. Мүліктік залал келтірудің жазасы – 160 айлық есептік көрсеткіш көлеміндегі айыппұл (444 480 теңге - Sputnik Қазақстан), қоғамдық жұмыс немесе 40 тәулікке қамау. Ал алаяқтық үшін 1 000 айлық есептік көрсеткіш көлеміндегі айыппұлдан (2 778 000 теңге - Sputnik Қазақстан)  бастап екі жылға дейін бас бостандығынан айыруға дейінгі жаза қарастырылған. 

Адвокат Айман Омарованың ойынша, құзіретті мемлекеттік орган әу баста 42 500 теңгенің кімге берілетінін дұрыс түсіндірген жоқ. Содан халық шатасып, өтінім беруі де мүмкін. 

"Бас кезінде түсініспеушілік болды. Халық дұрыс түсінбей, өтінім беруі де мүмкін. Әрине, адамдар ол ақшаны білмей алып қойып, артынан қайтарса, қылмыстық құқық бұзушылықтың құрамы болмайды. Алайда төтенше жағдай кезінде табысынан айырылмай, жалақының түсетінін біле тұра, 42 500 теңгеге өтінім берсе, алаяқтық әрекет туралы сөз қозғауға болады. Дегенмен, әрбір әрекетті жеке-дара қарастыру қажет. Адамның алдау ниеті болды ма, жоқ па, осыны анықтау керек", - дейді Омарова. 

Оның айтуынша, бәрінде бірдей алдау ниетті болғанын дәлелдеу қиын. Себебі көбі заңды да білмейді. Сосын халық төтенше жағдай кезінде жаппай беріліп жатқан көмек деп ойлап қалуы да мүмкін.

"Әрине, заңды білмесең де, жауапкершіліктен босатылмайсың. Меніңше, ақшаны қайтармағандардың бәрін бірдей жауапқа тарту мүмкін емес. Ақыр соңында біреуді жазалайды, екіншісі құтылып кетеді. Қазіргі кезде түсіндіру жұмыстарын күшейтіп, 42 500 теңгені негізсіз алған адамдарды ақшаны қайтаруға үндеу керек. Болды. Сол дұрыс сияқты. Негізі, әлеуметтік төлем алғандардың ішінде табысынан қағылмағандар да бар ғой. Енді, олардың кесірінен, шынымен де, табыссыз қалғандар ала алмауы мүмкін", - деп атап көрсетті Омарова.

Тағы оқыңыз: Еңбек министрі 42 500 теңгені кімдер қайтаратынын мәлімдеді

Ал заңгер Джохар Утебеков мемлекет 42 500 теңгені өзі ұсынып аударса, ол ақшаны мүлдем қайтармауға болады деп санайды.

"42 500 теңгені сұрамадым, бірақ SMS келді және мемлекеттің ақшасын алып қойдым дейік (проактивті қызмет). Әлеуметтік төлемді алатындардың санатына кірмейтініңіз анықталса да, сізді қылмыстық жауапкершілікке тарта алмайды. Себебі сіз ол ақшаны сұраған жоқсыз, мемлекет өзі ұсынды. Тіпті, сот арқылы өндіре алмайды. Сізде әлеуметтік төлемді алуға негіз болмаса да, азаматтық кодекстің 960-бабының 3-бөлімі бойынша қайтаруға жатпайды. Сіздің мәртебеңіз бен табысыңыз да есепке алынбайды", - деп жазды Утебеков өзінің әлеуметтік парақшасында.

Министр не дейді?

Осы аптада еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Біржан Нұрымбетов 42 500 теңгені қайтаруға қатысты екі рет түсініктеме берді. Әлеуметтік желідегі қазақша жазбасында министр заңгерлердің айтып жүрген жазасы тек алаяқтарға ғана қатысты екенін ескертті. Ал ниеті таза қарапайым халықты ешкім тексермейді. 

"Азамат 42 500 теңгені алдап алмаса, ешқандай жауапкершілікке артылмайды. Халық 42 500 теңгеге еріккеннен өтініш беріп отырған жоқ. Төтенше жағдай болмаса да, басым халықтың табысы аз. Жалақы төмен, зейнетақы, жәрдемақы көп емес. Сондықтан біз қарапайым халықты кейін тексермейміз", - деп жазды Нұрымбетов. 

Ал кеше жариялаған орыс тіліндегі жазбада ведомство басшысы министрліктің біреуді қылмыстық жазаға тартуға құзіреті жоқ екенін ерекше атап өтті. Бұрынғы еңбек инспекциясының әкімдіктерге берілгенін де жеткізді. Дегенмен, ақылы еңбек демалысына шыққан, бірақ 42 500 теңгені алған жалдамалы жұмысшылар тексеріледі екен. Себебі олардың жалақысы тоқтатылған жоқ. Соны біле тұра, әлеуметтік көмек алды.

"Еңбек министрлігі осы санаттағы жұмыс берушілер мен жұмысшылардан басқа ешкімге талап қоймайды. Министрлік 42 500 теңгені алғандарға (жеке кәсіпкерлер, азаматтық-құқықтық сипаттағы келісімшартпен істейтіндер, бірыңғай жиынтық төлемін жасағандар, декретке шыққандар және тағы басқаға) қатысты ешқандай тексеріс жүргізбейді. Оны қайта-қайта сұрамай-ақ қойыңыздар. Жоғарыда аталған жалдамалы жұмысшылар мен жұмыс берушілерден басқа ешкімді тексермейміз", - деп атап көрсетті Нұрымбетов.

Министр 42 500 теңгенің мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан төленіп жатқанын да еске салды. Осы ұйым негізсіз алынған әлеуметтік төлемдерді қайтаруға талап қоя алады. 

Үкіметті алдағандар көп пе

Осы аптада мемлекеттік комиссияның шұғыл штабы 42 500 теңге әлеуметтік көмекті тағайындау бойынша есеп берген болатын. Ресми мәліметке сәйкес, төтенше жағдай кезінде табысынан айырылған 3 миллионнан астам адамға  42 500 теңге әлеуметтік төлем аударылды. Қаржының жалпы көлемі – 127 миллиард теңге.

Халықтан барлығы 5,9 миллион өтінім түскен. Соның ішінде 2,15 миллион, яғни 37% бойынша төлем тағайындалған жоқ.

Негізгі себептері:

  • 157 мыңға жуық өтінімде адамның жеке дерегі дұрыс көрсетілмеген. Бір әріпте немесе санда қате кетсе, әлеуметтік төлем тағайындалмайды;
  • 80 мыңға жуық өтінімде банк деректері дұрыс жазылмаған. Өтінім бергенде банк атауы мен IBAN-ды (шоттың 20 белгіден тұратын нөмірі) көрсету қажет. Көбісі банк картасының нөмірін жібере салған;
  • Өтінім берушінің тұрақты жұмысы бар болып шыққан. Олардың ішінде мемлекеттік қызметкерлер және бюджеттік ұйымдардың қызметкерлері де бар;
  • 863 мыңға жуық өтінімді зейнетақы және жәрдемақы алушылар жіберген. Олар төтенше жағдайға дейін ресми жұмыс істемеген;
  • 1,16 миллион өтінім бойыша соңғы 12 айда ешқандай әлеуметтік аударым жасалмаған, бір рет болса да, бірыңғай жиынтық төлем аудармаған. Ондайда 42 500 теңге берілмейді;
  • 534-ке жуық өтінім қайтыс болған адамдардың атынан немесе Қазақстаннан тыс жерде тұратындардың атынан жіберілген.

Жапонияның тәжірибесі

Жақында Жапония үкіметі коронавирус таралуына байланысты халыққа материалдық көмек тарату жөнінде шешім қабылдады. Мамыр айынан бастап әрбір адамға 100 мың иен (шамамен 930 доллар, 400 мың теңгенің айналасында) төленеді деген жоспар бар.

Олар да бұл ақшаны жылдам таратуға мүдделі. Ал материалдық көмек кезінде адамның табысы ескерілмейді. Негізгі мақсат – коронавирус эпидемиясының экономикалық салдарына байланысты әрбір отбасыға көмек беру. Осы орайда премьер-министрдің орынбасары әрі қаржы министрі Таро Асо маңызды бір мәселені атап өтті. Оның айтуынша, материалдық көмекті табысы жоғары адамдар да алып қоюы әбден мүмкін. 

Ол мұндай адамдардан ақшаны қайтару қиын процедура болғандықтан, үкімет міндеттей алмайтынын жеткізді.

7799
Кілт сөздер:
жәрдемақы, сот, заң, теңге
Тақырып бойынша
Министрлік 42 500 теңгені қайтаруға қатысты сауалға жауап берді
42 500 теңгеге өтінім берген мемлекеттік және бюджет қызметкерлері ұятқа қалды
Министр 42 500 мың теңге алғандарды соттайды екен деген әңгімеге жауап берді  
Еңбек министрлігі 42 500 теңгені қайтаруға қатысты түсініктеме берді
Еңбек министрі 42 500 теңгені кімдер қайтаратынын мәлімдеді
Кресло ұстап тұрған ер адам, иллюстративті фото

Тоқаев жаңа агенттік басшысының орынбасарларын тағайындады

130
Жаңа лауазымға тағайындалған үш шенеуніктің екеуі қайта құрылымдаудан өткен ведомствода қызмет еткен

АЛМАТЫ, 21 қазан – Sputnik. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев жаңа агенттік басшысының орынбасарларын тағайындады, деп хабарлайды Ақорда.

"Президент өкімімен Рустам Ахметов бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі төрағасының бірінші орынбасары қызметіне тағайындалды. Ал Марат Омаров пен Болат Сәмбетов Қазақстан Республикасының бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі төрағасының орынбасары қызметін атқаратын болады", – делінген хабарламада.

Айта кетейік, Болат Сәмбетов бұған дейін ұлттық экономика министрлігі табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестікті қорғау комитетінің Алматы қаласы бойынша департамент басшысы қызметін атқарған.

Рустам Ахметов кім?

Рустам Нұрланұлы Ахметов 1978 жылы Қарағанды облысының Теміртау қаласында дүниеге келген.

1999 жылы Қазақ мемлекеттік заң университетін бітірген. Еңбек жолын мемлекеттік кірістер министрлігінің кінәрат-қуыным жұмысы бөлімінің жетекші маманы болып бастады.

2001 жылы Қазақстан Республикасы президент әкімшілігіндегі мемлекеттік-құқықтық бөлімнің аға референті қызметіне қабылданды.

Әр жылдары президент әкімшілігіндегі мемлекеттік-құқықтық бөлімінің кеңесшісі, заңнама және құқықтық сараптама бөлімінің бас сарапшысы, сектор меңгерушісі болып жұмыс істеген.

2011 жылы табиғи монополияларды реттеу агенттігінің жауапты хатшысы қызметіне тағайындалды.

2014 жылдың тамыз айы мен 2017 жылдың сәуір айы аралығында ұлттық экономика министрлігі табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестікті қорғау комитеті төрағасының орынбасары болды.

2017 жылы ұлттық экономика министрлігінің табиғи ресурстарды реттеу, бәсекелестікті және тұтынушылардың құқықтарын қорғау комитеті төрағасының орынбасары қызметіне тағайындалды.

2019 жылы ұлттық экономика министрлігі бәсекелестікті қорғау және дамыту комитетінің төрағасы болды.

Марат Омаров жайлы не білеміз

Марат Талғатұлы Омаров 1988 жылы дүниеге келген. Лондон экономика және саяси ғылымдар мектебін бітірген.

Еңбек жолын 2009 жылы Лондон қаласында "Digiet Limited" IT компаниясында бизнес-сарапшы болып бастаған.

2010-2012 жылдары "Digiet Limited" IT компаниясының коммерциялық директоры болды.

2012-2014 жылдары экономикалық даму және сауда, экономика және бюджеттік жоспарлау, ұлттық экономика министрінің кеңесшісі қызметін атқарды.

2014-2016 жылдары ұлттық экономика министрлігі тарифтік және институционалдық саясатты қалыптастыру департаменті директорының орынбасары болды.

2016-2017 жылдары "Қазақтелеком" АҚ басқарушы директоры болған.

2017 жылы технологиялық даму жөніндегі ұлттық агенттік басшысы болып тағайындалды.

2019 жылы "Бәйтерек" холдингінің басқарушы директоры – басқарма мүшесі болды.

Жаңа агенттік туралы

Мемлекет басшысы 1 қыркүйектегі Қазақстан халқына жолдауында бәсекелестікті қорғау мен дамыту бойынша мықты және тәуелсіз орган қажет екенін мәлімдеді. Ол президентке тікелей есеп беретін бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігін құруды тапсырды.

Оқи отырыңыз: Тоқаев бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің құрылымын бекітті

Жаңа ведомствоны бұған дейін Еуразиялық экономикалық комиссияның бәсекелестік және монополияға қарсы реттеу жөніндегі алқа мүшесі (министрі) болып қызмет еткен Серік Жұманғарин басқарады.

130
Кілт сөздер:
Ақорда, шенеуніктер, лауазым
Тақырып бойынша
Қазақстанда екі облыс әкімінің орынбасарлары тағайындалды
Григорий Марченко жаңа қызметке тағайындалды
Қазақстанның төтенше жағдайлар вице-министрлері тағайындалды
Қазақстанның бұрынғы бас санитар дәрігері жаңа қызметке тағайындалды
Қорғаныс министрінің екі орынбасары тағайындалды
Портфель ұстаған ер адам

Екі министрліктің жауапты хатшысы қызметінен босатылды

178
Әнуар Ахметжанов жауапты хатшы лауазымында 1 жыл 6 ай отырса, Әсем Нүсіпова бұл қызметті 2,5 айдан астам уақыт қана атқарды

АЛМАТЫ, 21 қазан – Sputnik. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың өкімімен екі министрліктің жауапты хатшысы қызметінен бостатылды, деп хабарлады Ақорда.

"Әнуар Ахметжанов цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігінің жауапты хатшысы қызметінен, Әсем Нүсіпова денсаулық сақтау министрлігінің жауапты хатшысы қызметінен босатылды", – делінген хабарламада.

Айта кетейік, Әнуар Ахметжанов бұл қызметке 2019 жылдың сәуірінде тағайындалған болатын. Ал Әсем Нүсіпова министрліктің жауапты хатшы қызметіне 2020 жылдың 30 шілдесінде кіріскен.

Оқи отырыңыз: Министрліктерде жауапты хатшылар болмайды – Тоқаев тапсырма берді

178
Кілт сөздер:
Ақорда, лауазым
Тақырып бойынша
Алматыда ағаштарды кесуге рұқсат берген шенеунік қызметтен кетті
Қазақстанда екі вице-министр қызметінен босатылды
Министр Асқар Жұмағалиев қызметінен босатылды
Алматы метрополитенінің директоры қызметтен кетті
Қазнетті шулатқан сарысулық полиция бастығы қызметінен босатылды
парламент палаталарының бірлескен отырысы

Қазақстанда қандай партиялар тіркелген?

0
Қазақстанда парламенттік сайлау 2021 жылдың қаңтарында өтеді, оған алты саяси партия қатыса алады

НҰР-СҰЛТАН, 21 қазан - Sputnik. Бизнес-сәйкестендіру нөмірлерінің ұлттық тізіліміне сәйкес, 2020 жылдың қазан айындағы жағдай бойынша Қазақстанда алты саяси партия тіркелген. Бұл туралы Sputnik Қазақстанға әділет министрлігі хабарлады.

Саяси партиялардың тізімі

  • Nur Otan партиясы
  • Қазақстанның "Ақ жол" демократиялық партиясы
  • Қазақстан халықтық коммунистік партиясы
  • "Ауыл" ұлттық-демократиялық партиясы
  • "Бiрлік" саяси партиясы
  • Жалпыұлттық социал-демократиялық партия (ЖСДП)

Қазіргі таңда Қазақстан парламентінде саяси партиялардың үш фракциясы бар: "Нұр Отан", "Халықтық коммунистер" және "Ақ жол".

2021 жылы мәжіліс сайлауы өтеді

Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев өз жарлығымен парламент мәжілісі депутаттарының сайлауын 2021 жылдың 10 қаңтарына белгіледі.

Қазақстанда парламент екі палаталы, ол мәжілістен - төменгі палатадан және сенаттан - жоғарғы палатадан тұрады.

Мәжіліс сайлауының тарихы
© Sputnik /
Мәжіліс сайлауының тарихы
0
Кілт сөздер:
Мәжіліс, партия
Тақырып:
Мәжіліс сайлауы