Роза Рымбаева

"Бала-шағамды зейнетақымен асырап отырмын": Роза Рымбаева карантиндегі өмірі жайлы

12645
(Жаңартылды 16:42 05.05.2020)
Қазақстанның алтын дауысы атанған әртіс қазір әншілер халыққа көмек көрсететін жағдайда емес екенін, өзі қаңтар айынан бері жұмыссыз отырғанын айтты

АЛМАТЫ, 5 мамыр – Sputnik, Айгерім Таубай. 29 жасында Қазақстанның халық әртісі атанған әнші Роза Рымбаева сахнада жүргеніне 45 жыл толуына орай күзде жеке концерт береді. Өнер иесі елдегі жағдайға байланысты бірнеше айдан бері жұмыссыз, балаларын зейнетақымен асырап отыр. Дегенмен карантин кезінде шығармашылығын тоқтатып қоймаған. Бұл туралы ол Sputnik Қазақстан тілшісіне берген сұхбатында айтып берді.

Карантиндегі өмірі жайлы

"Әр екі сағат сайын екі ұлыма тамақ әзірлеймін, бұл бірінші орында. Екеуі де шығармашылық адамы, үнемі жұмыста жүреді. Анасы ас пісіріп қойған кезде үйде болмай жатады. Әли бөлек тұрады, алайда қазір бірге тұрып жатырмыз. Бос уақытымыздың бәрін бірге өткіземіз, қыдыруға шығамыз. Мен осыған қатты қуанамын", - деп бастады әңгімесін халық әртісі.

Айтуынша, карантин кезінде шығармашылық жұмысы тоқтаған жоқ. Онлайн форматта екі концерт берген.

"Маған қазір жаңа әндер жібереді, соларды тыңдап көремін. Карантин кезінде онлайн форматта екі жеке концерт бердім, 45 ән орындадым. Мұндай концертті еш әртіс берген жоқ", - дейді Рымбаева.

Ал мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғыс білдіргенін өзінің бірінші болып концерт бергенімен байланыстырды.

"Мен бірінші болып үлкен концерт бердім, екіншіден, бір емес екі концерт өткіздім. Тағы екі концерттің бағдарламасын дайындап қойдым, біреуі бірінші мамырға, екіншісі Жеңіс күніне орайластырылады. Алайда әлі ешкімнен ұсыныс түскен жоқ. Одан кейін неге жалғыз мен концерт бере беруім керек? Басқа да әншілердің концертін көрдім, біреуі 40 минут, енді бірі бір сағат ән салады", - дейді әнші.

Ол онлайн мен офлайн форматта ән салудың айтарлықтай айырмашылығы жоқ екенін айтады. Себебі телеарнаға түсірілетін концерттің барлығы көрерменсіз өтеді. Алайда елдегі жағдай бір қалыпқа түскен соң көрермен жинап, концерт бермек.

"Әлем елдеріне үлгі боларлық дүние": Тоқаев Роза Рымбаеваға алғыс айтты 

"Мен әртүрлі әнді орындағанды ұнатамын, соның ішінде романсты, лирикалық әндерді ерекше жақсы көремін. Биыл сахнада жүргеніме 45 жыл болды. Соны атап өтемін. Концерт күзде болуы мүмкін. Әдетте барлық концертім "Көктем шақырады" аталып, көктемде өтетін. Қазір жағдай басқаша", - дейді Рымбаева.

Табыс әкелген "Әлия" әні

Роза Рымбаеваның халықаралық деңгейде танылуына Бәкір Тәжібаевтың сөзіне жазылған Сейдолла Бәйтерековтің "Әлия" әні ықпал етті.

"Әншінің ең сүйікті әні болмайды. Әр ән оның жүрегінің, өмірінің бір бөлшегі. "Әлия" – маған табыс алып келген менің алғашқы әнім. Әннің бағы жануы әншіге, әншінің танымал болуы әнге байланысты. Менің жағдайымда да солай. Менің әнімді менен кейін талай әнші орындап жүр, бірақ мен орындағандай орындай алмайды", - дейді ол.

Баспасөзде "Әлия" әнін алғаш рет 1977 жылы студенттер арасындағы ән байқауында "Жетіген" ансамблімен Нағима Есқалиева орындады деген дерек келтіріледі. Бұл жайлы композитор Сейдолла Бәйтерековтің жұбайы Ләззат Ақанова айтқан. Ал Роза Рымбаеваның сөзіне қарағанда, Есқалиева бұл әнді ешқашан орындамаған.

"Менің алдымда бұл әнді ешкім орындаған жоқ. Бұл жалған. Мұны түзеу керек. Ол (Нағима Есқалиева – Sputnik) бұл әнді ешқашан орындаған емес. Бұл әнді алғаш болып орындаған мен", - деді Роза Рымбаева.

Қан мен өлім және махаббат: соғыс кезіндегі әндер жайлы

Әнші соғыс жылдарындағы әндердің несімен құнды екенін айтты. Рымбаеваның сөзіне сүйенсек, ол жылдары трагедия мен махаббат қатар жүрген.

Казахстанская певица Роза Рымбаева
© Sputnik / Тимур Батыршин
Қазақстанның халық әртісі Роза Рымбаева

"Соғыс кезіндегі әндер сол өмірді, тарихты, оқиғаларды көрсетеді. Ол жерде қайғы мен қасірет, соғыс, қан мен өлім ғана емес, махаббат та бар. Ол жерде көктем де, лирика да болды. Әр әнде бір өмір бар. Қазір де жақсы әндер шығып жатыр. Алайда соғыс жылдарындағы әндердің мазмұны басқа және ол сонысымен құнды. Адамдар сол әндер арқылы қиын-қыстау кезеңді, ерлікпен күрескен батырларды, соғысты еске алады. Халқымыздың басынан не кешкенін көреді, бұл біздің халқымыздың тарихы", - деп ой бөлісті әнші.

Сонымен қатар ол отбасында ешкімнің соғысқа бармағанын айтты.

"Бір білетінім, біздің отбасыдан ешкім соғысқа барған жоқ. Соғыстың отбасыма қандай да бір қиындық тудырғаны жайлы естімедім", - дейді ол.

"Әншілердің 80 процентіне кәсібилік жетіспейді"

Әншінің үлкен ұлы Әли Оқапов сұхбатында сахнадан кетуі мүмкін екенін жиі айтады. Бұл жайында Роза Рымбаева шығармашылық адамы болған соң өзі шешім қабылдайтынын атап өтті. Айтуынша, сахнадан кеткенімен кәсіби маман ретінде өнерден кетпейді.

"Сахнадан кетсе, режиссураға баратын шығар. Музыкалық редактор болуы да мүмкін. Екі ұлымның жеке өміріне де, шығармашылығына да араласамын. Олардың қандай ән орындап жүргенін тыңдаймын. Міндетті түрде бірінші орында шығармашылықтарына сын көзбен қараймын. Мен сын көзбен қарамасам болмайды", - дейді ол.

Сонымен қатар отбасындағылардың кәсіби маман екенін, ал басқа әншілердің қандай жолмен сахнаға келіп жатқанын айтты. Сондай-ақ, сахнада жүргендердің бір бөлігінің кәсіби біліктілігі жоқ екенін баса көрсетті.

"Біздің отбасыда барлығы кәсіби маман. Той немесе басқа да шалағай әрекет арқылы сахнаға келгендермен салыстырғанда, әркім өзінің артықшылығы мен кемшілігін біледі. Ең бірінші әнші өз кемшілігін өзі біліп тұруы керек, ал ол сол кемшілікті жетістік деп санаса, онымен сөйлесіп, кеңес айтудың қажеті жоқ. Айтқан пікірді қабылдайтын да, қабылдамайтын да адам бар. Кәсіби маман өз кемшілігін біліп тұрады. Ал біздің әншілердің 80%-іне кәсібилік жетіспейді", - деп қынжылды халық әртісі.

Әнші репертуарымда тойға арналған ән жоқ, себебі кәсіби музыкант ретінде жұмыс істеймін дейді.  

"Лотерея ойнатып, байып үлгерген әнші көп"

Сонымен қатар Рымбаева лотерея ойнатып ақша тауып жүрген әншілер жайлы ойын айтты. Ал басы дауға қалған Ернар Айдар жайлы істің анық-қанығын білмейді.

"Лотерея ойнатып, кітабын сатып, байып үлгерген әнші көп. Парламент содан кейін ғана осыған кірісті. Үкіметте бұл тақырып көтерілген соң, мұндай әрекет жасау шектен шығу деп санаймын. Ал Ернар Айдарға келер болсақ, ол баланы пайдаланып кеткен шығар, анық-қанығын білмейміз. Заңды түрде жазасын алады", - деді ол.

Қазақстанның алтын дауысы атанған Роза Рымбаева әнші Әмірені қазіргі ең керемет дауыс иесі санайтынын айтты.

"Жақында ғана Абайдың 175 жылдық мерейтойында Әміремен бірге ән айттық. Одан бөлек Ақбота Керімбекова, Шаба, Ғаділбек Жанай, Жұбаныш Жексенұлы, Бауыржан Исаевтың әндерін, халық әндерін орындаушылардан Елмұра Жаңаберген, Айгүл Елшібеваны тыңдаймын", - дейді Рымбаева.

Зейнетақымен отбасын асырап отыр

Рымбаева елдегі жағдайды біліп, бақылап отыратынын айтты. Түркістан облысында бірнеше ауылды су басуын жығылғанға жұдырық болды деп бағалады.

"Түркістан облысында су қаншама ауылды шайып кетті. Карантинде қиналып отырған халыққа жығылғанға жұдырық болды. Барлық күнкөрісі жермен байланысты, егін егіп отырған адамдар үйсіз қалды. Бұл өте қиын жағдай", - дейді халық әртісі.

Айтуынша, қазір әншілер халыққа көмек көрсететін жағдайда емес. Сонымен қатар Роза Рымбаева қаңтардан бері жұмыссыз отырғанын, ал бала-шағасын зейнетақысына асырап отырғанын айтты.

"Карантинге байланысты қаңтардан бастап жұмыссыз отырмыз. Маусым мен шілдеде не болатыны белгісіз. Мен де, Әли де жарты жыл жұмыссыз қалдық. Зейнетке шыққаныма бес жыл болды. Зейнетақыммен бала-шағамды асырап отырмын. Симфониялық оркестрдің әншісімін, сол жерде айлығым жүріп жатыр", - деді ол.

12645
Кілт сөздер:
зейнетақы, карантин, Роза Рымбаева
Тақырып:
Төтенше жағдай және карантин (668)
Тақырып бойынша
"Бәрін Тасқынмен салыстырдым": Роза Рымбаева туралы қызықты деректер
Мамандар қазақ эстрадасында фонограммасыз ән айтатын әншілерді атады
Димаш "Жыл адамы" атанған Роза Рымбаеваны құттықтады
"Миынан ісік табылды..." Роза Рымбаева сұқбат кезінде жылап қалды
Тоқаев Роза Рымбаеваға құрметті атақ берді
"Сақтықта қорлық жоқ" : өнер адамдары карантин кезінде Наурызды қалай атап өтті
кісен, архивное фото

Көп адам өлер еді: ҰҚК Алматыда жоспарланған терактіге қатысты мән-жайды айтты

1763
Қазақстанның ұлттық қауіпсіздік комитеті Алматыда бірнеше теракт жоспарлаған экстремистердің қалай ұсталғаны, 2019 жылдың қаңтарында өткізілген арнайы операция қалай жүзеге асырылғаны жөнінде алғаш рет толыққанды ақпарат берді

АЛМАТЫ, 22 қазан - Sputnik. Қазақстанның ұлттық қауіпсіздік комитеті Алматыда террористік топтың қалай анықталғаны, оның мүшелері қалай ұсталғаны, сондай-ақ олар 2019 жылдың қаңтарында қай жерде терракт жасауды жоспарлағаны жөнінде егжей-тегжейлі мәлімет берді.

2019 жылдың қаңтар айының басында ұлттық қауіпсіздік комитетінің баспасөз қызметі Алматыда бірнеше ауқымды теракт дайындаған радикалды топ ұсталғаны туралы ақпарат таратты.

Ол кездегі ақпарат мардымсыз еді: "ҰҚК қызметкерлері Қазақстанда теракт жоспарлады деген күдікпен Орталық Азия өңірінің азаматтарын ұстады. Ұсталғандардан террористік акт кезінде қолданылуы мүмкін қарулар мен құралдар тәркіленді".

Ұлттық қауіпсіздік комитетіндегілер теракт туралы алғашқы ақпарат түскен сәттен бастап радикалды топты ұстағанша дейін жүргізілген операцияның қалай өткенін Sputnik Қазақстан тілшісіне толықтай баяндап берді.

Ақпарат қайдан түсті

Ауғанстан мен Сириядан келген Ислам мемлекеті* содырлары Орталық Азияда ірі теракт жатыр деген алғашқы ақпарат Қазақстанның ұлттық қауіпсіздік комитетіне шетелдік серіктестерінен 2018 жылдың желтоқсанында, жаңа жыл қарсаңында түсті. Ол кезде орны, уақыты, теракт ұйымдастырушылары мен орындаушылар туралы нақты мәлімет болған жоқ.

Әртүрлі елдердің барлау қызметтері арасындағы ақпарат алмасу аясында кез келген, тіпті шындыққа жанаспайтын қауіп-қатер туралы ақпарат барынша мұқият сүзгіден өткізуді қажет етеді. Бұл оқиға да солардың қатарында болды.

Қазақстандықтар мерекелік дастарқан жайып жатқанда, Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Алматы қаласы бойынша департаментінің қызметкерлері тынбай жұмыс істеді. Осылайша, олар теракт дайындап жатқан басты күдіктіні – ақша табу мақсатында Алматыға келген Орталық Азия елдерінің бірінің азаматын анықтайды.

Операцияның бастапқы кезеңінде-ақ күдіктінің бұлыңғыр фотосы, оның түрінің сипаттамасы және ең бастысы, оның қолдан жасалатын жарылғыш құрылғыға қажетті заттарды іздеп жүргендігі туралы сенімді ақпарат қолға түседі. Бірақ ол кезде ұлттық қауіпсіздік қызметі мамандары бұл адамның аты-жөнін, тұрғылықты мекен-жайын және сыбайластарын білмеді.

ҰҚК қызметкерлері террорист жарылғыш құрылғыны жасау бойынша барлық нұсқаулықты  Ауғанстан мен Сириядағы жетекшілерінен онлайн режимде алады деген ақпаратқа айрықша назар аударды.

Бірнеше күн бойғы желідегі жұмыс, фактілерді салыстыру және талдау нәтижесінде күдікті туралы қажетті мәліметтерге қол жеткізілді.

Теракт қай жерде жоспарланды

Осыдан кейін күдікті туралы толық мәліметті анықтау қиынға соқпайды.

22 жастағы Г. Қасымның Алматы қаласы маңындағы коттедждердің бірінде бөлме жалдағаны белгілі болды.  

Күдіктіні бақылауға алу ҰҚК қызметкерлерінің күдігін одан әрі күшейтті: олар Қасымның құрылыс базарларының бірінен химиялық зат сатып алып жатқанын көреді. Сонымен қатар, қаскөйдің Алматыдағы маршрутына назар аударады. Оның адам көп шоғырланған жерлерге баруы теракт үшін нысан таңдап жүргеніне күмән қалдырмайды.

2019 жылдың 7 қаңтарында ҰҚК қызметкерлері Г. теракт дайындап жатқанына толықтай сенімді болады, сондықтан оны ұстауға дайындықты бастайды. Әрі радикалдың сыбайластарын да анықтайды. Олар күдіктінің жерлестері болып шықты. Барлығы бір бөлмені жалдап тұрған, кейбіреуі терактіні дайындауға қатыспаса да, жерлесіне қолдау көрсеткен.

Екі күннен кейін ҰҚК қызметкерлері Г. мен шетелдік жетекшілері арасындағы тағы бір байланысты тіркеп үлгереді. Террорист жарылғыш заттың біріншісін әзірлеп қойғанын, енді екіншісін дайындауға кірісіп жатқанын айтады. Енді бұдан әрі күтуге болмайды. Себебі халық көп шоғырланған жерде жарылғыш құрылғының кездейсоқ жарылып кету қаупі де арта түседі, өйткені Г.-нің де, оның сыбайластарының да жарылғыш затты пайдалану тәжірибесі жоқ.

10 қаңтар таңертең ҰҚК-ның арнайы жасағы коттеджге баса-көктеп кіріп, 10 адамды ұстайды.

Тінту кезінде олар дайын жарылғыш құрылғы мен келесілерін әзірлеуге қажетті заттарды табады. Мамандардың бағалауы бойынша, тәркіленген құрылғы жарылған уақытта 10 метр аумақтағы барлық тіршілік атаулыны жойып жіберер еді.

Радикалдар өз жоспарын жүзеге асырғанда, құрбандар саны көп болар еді, себебі террористер теракт жасау үшін Алматының көк базарын, екінші деңгейлі банктердің бірінің филиалын және қалалық полиция бөлімшесін таңдаған.

Тергеу барысында анықталған деректер

Террористік топтың ісін тергеу алты айдан астам уақытқа созылды, бұл радикалдардың шетелдегі барлық байланысын анықтауға мүмкіндік берді.

Г. Қасыммен бірге топты 35 жастағы Х. Давлат есімді азаматтың басқарғаны белгілі болды. Ол бірнеше жыл бойы шетелде діни фанаттардың астыртын курсында оқығандықтан, лаңкестердің басты идеологы болған. Дегенмен, Х.-нің дін төңірегіндегі білімі өте үстірт еді.

Осылайша, екі экстремист Қазақстанда жұмыс істеп жүрген кезде жиі бірге уақыт өткізіп, Ислам мемлекетінің* үгіт-насихат мәтіндері мен видеоларын көрген.

Бірде олар әлеуметтік желі арқылы Ауғанстаннан Шахомад және Сириядан Әбу Усама есімді содырлармен байланыс орнатады.

Аз уақыт ішінде террористердің идеясымен "қаруланып" шыға келген екі радикал бірнеше отандасын өз тобына қосады.

Г.-нің талап етуімен содырлар "халифа" Әбу Бәкір әл-Бағдадиге адал қызмет ету туралы антын видеоға түсіріп, Ауғанстандағы "Шахомадқа" жіберді. Жауап ретінде шетелдік жетекші Г.-ге жарылғыш құрылғыны жасау, сондай-ақ топтың басқа мүшелері үшін қалалық жерде террористік әрекеттердің тактикасы жайлы нұсқаулықтар береді.

Терактінің 2019 жылдың 15 қаңтарына жоспарланғаны анықталды.

Сот үкімі

Г. Қасым мен Х. Давлат сыбайластарын шахид жасауға дайындаған. Ал екеуі Алматыдағы терактіден кейін қашып кетіп, өз елінде бірнеше жарылыс жасамақ болады.

"Қылмыскерлерде Алматының, жалпы республикамыздың тұрғындарын өлтіруге қатысты қандай да бір себеп болмаған: террористер адамдарды бар болғаны дінге сенбейтін "кәпірлер" деп санаған, сондықтан қай жерде болғанына қарамастан, олар жойылуы қажет деп есептеген" - деп атап өтті Қазақстанның ұлттық қауіпсіздік комитеті.

2019 жылдың қыркүйегінде сот террористік топтың жетекшісі Г. Қасымды 18 жылға, ал оның сыбайласын 16 жылға бас бостандығынан айырды. Тағы бес мүшесі 12 жылдан 14 жылға дейін сотталды. Арнайы операция кезінде ұсталған үш шетелдік азамат еліне депортацияланып, сол жақта қылмыстық жауапкершілікке тартылды.

Ал 2019 жылы Ауғанстанда арнайы операция кезінде террористердің шетелдік үйлестірушісі "Шахомадтың" көзі жойылса, оның сыбайласы "Әбу Усама" Сирияда құрықталды.

Ислам мемлекеті * - Қазақстан мен Ресейде тыйым салынған ұйым

1763
Кілт сөздер:
Ұлттық қауіпсіздік комитеті
Сайлау бюллетені

Мәжіліс пен мәслихаттар сайлауында дауыс беру тәртібі жарияланды

39
Мәжіліс пен мәслихаттар сайлауы 2021 жылы 10 қаңтарда өтеді. Кандидаттарды ұсыну 10 қарашада басталады

НҰР-СҰЛТАН, 22 қазан – Sputnik. Орталық сайлау комиссиясы бірлескен сайлауда дауыс беру тәртібін түсіндірді, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан тілшісі.

Комиссия мүшесі Константин Петровтың айтуынша, алдағы сайлауда 3 276 депутат 216 мәслихатқа сайланады. Соның ішінде республикалық маңызы бар қалалар мен астананың мәслихаттары (589 мандат), 36 облыстық мәслихаттар (596) және 163 аудандық мәслихаттар (2 091 мандат) бар. Бұдан бөлек, мәжіліс депутаттары да партиялық тізім бойынша сайланады. 

"Сайлау кезінде бөлек бір мандат үшін емес, саяси партиялардың күресі болады. Олар өз кандидаттарын партиялық тізіммен ұсынады. Бірлескен сайлауда республикалық маңызы бар қалаларда және астанада сайлаушыларға бірден екі бюллетень беріледі. Біреуі мәжіліске партиялық тізім бойынша сайланатын депутат таңдауға арналса, екіншісі мәслихатқа өтетін нақты бір партияға дауыс беруге арналған", - деді Петров ОСК-да өткен онлайн брифингте.

Оның сөзіне қарағанда, басқа қалалар мен аудандарда дауыс беретін азаматтарға үш бюллетень беріледі.  

"Біреуі – мәжіліс, екіншісі – облыстық мәслихат, ал үшінші бюллетень қалалық немесе аудандық мәслихат депутаттарын партиялық тізіммен таңдауға арналған. Осылайша, үш бюллетень бөлек саналып, нәтижесі де бөлек шығарылады", - деп атап көрсетті Петров. 

Мәжіліс пен мәслихат сайлауы

Мәжіліс пен мәслихаттар сайлауы 2021 жылы 10 қаңтарда өтеді. Кандидаттарды ұсыну 10 қарашада басталып, 30 қараша күні кешкі сағат 18:00-де аяқталады. Үміткерлерге қойылатын талаптар конституциялық заңда көрсетілген. Олар:

  • Қазақстан азаматтығы;
  • Қазақстан аумағында соңғы 10 жыл тұру;
  • 25 жасқа толу;
  • сайлау құқығының болуы.

Сайлаудың жарнасы 679 500 теңгені құрайды. Оны партиялық тізімге енген әрбір адам үшін төлеу керек. Ал бұған дейінгі сайлауда 7 проценттік межеден асқан партиялар – Nur Otan, Ақ жол мен Қазақстан коммунистері партиясы жарна төлемейді.

10 желтоқсан күні кешкі сағат 18:01-де сайлауалды үгіт-насихат басталады да, 2021 жылы 9 қаңтарда түнгі сағат 00:00-де аяқталады. Сол күн тыныштық күні болады. Ал 10 қаңтарда дауыс беру таңғы сағат 7:00-де басталып, кешкі сағат 20:00-ге дейін жалғасады. Дауыстарды 12 сағаттың ішінде санап шығу қажет. 

Орталық сайлау комиссиясы дауыс беру аяқталғаннан кейін жеті күннің ішінде сайлаудың нәтижесін жариялайды.

39
Кілт сөздер:
сайлау, мәслихат, Мәжіліс
Тақырып:
Мәжіліс сайлауы
Тақырып бойынша
Ыдырысова депутаттардың неге шаршап отыратынын айтып берді
Мәжіліс пен мәслихат сайлауына жұмсалатын қаржы көлемі жарияланды 
Тәуелсіздігіміздің 30 жылдығын нақты істермен қарсы алуымыз керек – Тоқаев
Мәжіліс пен мәслихат сайлауы бір күнде өтеді – ОСК себебін айтты 
Мәжіліс сайлауына қатысуға кім дайын - саяси партиялар жауап берді

Норвегиядағы жерасты әскери-теңіз базасына қызығушылық артты

0
(Жаңартылды 22:58 22.10.2020)
АҚШ әскери-теңіз күштері Норвегиядағы Олавсверн жерасты теңіз базасын қайта "тірілтуге" ниет танытып отыр

Seawolf деп аталатын бірнеше теңіз барлаушы сүңгуір қайығы осы жерден патрульге шығып, Солтүстік флоттың кемелерін бақылайтын болады, деп жазады РИА Новости.

Жартастағы қала

Олавсверн базасындағы белсенді әскери қызмет 2000-шы жылдардың басында тоқтады, нысанның жұмысы 2009 жылы толықтай тоқтап қалды. Алайда, жақында америкалықтар ядролық сүңгуір қайықтарды осы жерге қайтадан көшіруге шешім қабылдады.

Seawolf класындағы барлық сүңгуір қайық Олавсвернге ауыстырылады. Тамыз айында олардың бірі Н Бангор әскери-теңіз базасынан (Вашингтон штаты) Норвегияның Тромсо қаласына дейін сынақтан өтті. Америкалықтар бұл портты атомдық сүңгуір қайықтарының аралық аялдамалары үшін пайдаланады: олар қорларды толықтырады және рейсаралық жөндеу жұмыстарын жүргізеді.

Seawolf класты атомдық сүңгуір қайығы –  АҚШ-тағы ең құпиялы сүңгуір қайықтардың бірі. Олар 1980 жылдары жаудың толық бақылауында тұрған аудандардағы операциялар үшін арнайы жасалған. Оның бортында кемеге және суасты қайығына қарсы күшті қарулар бар. ХХ ғасырдың аяғында америкалықтар осындай 30-ға жуық сүңгуір қайық дайындаужы жоспарлады, бірақ КСРО ыдырағаннан  және Варшава келісімі ұйымы таратылғаннан кейін олар өз ойын өзгертті. Нәтижесінде, АҚШ әскери-теңіз күштері тек үш сүңгуір қайықты ғана алды.

Олавсверн әскери-теңіз базасы 1960 жылдары салынған. Ол Ресеймен шекарадан небәрі 350 шақырым жерде, Солтүстік флоттың суасты күзеті жолдарының маңында орналасқан. Қырғи қабақ соғыс кезінде америкалықтар мен олардың одақтастары Солтүстік Мұзды мұхит акваториясына жауапты базада сүңгуір қайықтарға иелік етті. Осылайша, НАТО сүңгуір қайықтарының экипаждары кез-келген уақытта Солтүстік флоттың Норвегия теңізіне және одан әрі Солтүстік Атлантикаға шығу жолын жабуға дайын тұрды.

Үлкен жерасты кешені жартастарда қашалып, қалыңдығы 300 метр болатын тас қабатымен қорғалған. 25 мың шаршы метрден астам алаңда қоймалар, оқ-дәрі сақтайтын орындар, жөндеу айлақтары бар. Тоннельдерді жобалау мен салуға, сондай-ақ нысанды заманауи құрылғылармен жабдықтауға 500 миллион доллардан астам қаражат жұмсалды. Еегер салыстыратын болсақ, 1961 жылы пайдалануға берілген әлемдегі ең алғашқы USS Enterprise атом кемесінің құны шамамен 450 миллионға жеткен еді.

Арктикаға жақын

Солтүстік флоттың бұрынғы командирі, адмирал Вячеслав Поповтың пікірінше, жаңартылған Олавсверн базасы Ресей үшін НАТО тарапынан тағы бір қатерлі орынға айналуы мүмкін.

"Seawolf мұз астында жүзуге жақсы бейімделген, - деді адмирал РИА Новости агенттігіне берген сұқбатында. 

Алайда, сарапшылар атап өткендей, америкалықтар қиындықтарға тап болуы мүмкін, өйткені құқықтық база қазір заң жүзінде жеке адамға тиесілі. 2000 жылдардың соңында батыс сарапшылары Ресей әскери-теңіз күштері бұдан былай НАТО-ға қауіп төндірмейді, ал Олавсвернді күтіп ұстау тым қымбатқа түседі деп ойлады. Сондықтан Норвегия үкіметі базаны аукционға қойды.

2011 жылы Олавсвернді норвегиялық кәсіпкер 4,5 миллион долларға сатып алды. Ол кешенді жалға берді. Жалға бергендердің ішінде ресейлік компаниялар да бар. "Академик Немчинов" және "Академик Шатский" ғылыми-зерттеу кемелері ауық-ауық келіп тұрды. Келісімнен кейін көптеген норвегиялық әскери басшы ел үкіметін сынға алды. Осылайша, вице-адмирал Эйнар Скорген нысанның сатылуын миға сыйымсыз дүние деп атады.

"Біз сүңгуір қайықтарды жүздеген қосымша миль жүруге мәжбүрледік. Біздің Ресеймен Баренц теңізінде ортақ шекарамыз бар. Демек, біздің әскери-теңіз флотымыз Арктикадағы теңіз базасында орналасуы қажет", - деп мәлімдеді Скорген.

Он жылдан кейін НАТО өз қателігін түсінді. Норвегияның NRK телеарнасының мәліметінше, Пентагонның жоғары лауазымды әскери шенеуніктері соңғы апталарда Олавсвернге бірнеше рет барған. Ал Норвегияның қорғаныс министрлігі елдің қарулы күштеріне, АҚШ пен НАТО бойынша одақтастарына базаны қайтадан мақсатқа сай пайдалануға мүмкіндік беретін келісімді мақұлдады.

"Норвегия басшылығы Ресеймен достық пейілде қарым-қатынас орнатып отырған жоқ, дегенмен жақында олар Ресеймен Баренц теңізіндегі кеңістікті делимитациялау туралы келісімге қол қойды, – дейді Бүкілресейлік флотты қолдау қозғалысының төрағасы, I дәрежелі капитан Михаил Ненашев.

– Біз мұндай қадамға тату көршілік және аймақтағы ынтымақтастықты дамыту саясаты негізінде бардық, бұл ретте Норвегия да соған сәйкес әрекет етеді деп үміттендік. Бірақ Вашингтондағы "аймақтық комитет" қызметкерлерінің ұсынысы бойынша, Норвегия, керісінше, Солтүстік Атлантика мен Солтүстік Мұзды мұхитта Ресейге қатысты агрессиясын күшейтіп отыр".

Сарапшының пікірінше, әскери тұрғыдан Олавсверн АҚШ пен НАТО-ның солтүстік ендіктердегі позицияларын аз мөлшерде ғана күшейтеді, өйткені базаның координаттары мен мүмкіндіктері бұрыннан ешкімге құпия емес. Қауіп кезінде оны сүңгуір қайықтарды, ұшақтарды немесе суасты басқарылмайтын апппараттарын пайдалана отырып, миналармен тез бұғаттап тастауға болады.

Жерасты лабиринттері

Олавсверн жерасты базасы бірегей емес. Қырғи-қабақ соғыс жылдарында осыған ұқсас ондаған нысан салынды. Ең үлкен бункерді шведтер өткен ғасырдың ортасында салған. Мускё әскери-теңіз базасы гранитті тасқа ойылып жасалған, ол Стокгольм архипелагының оңтүстігінде жеке арал түрінде орналасқан. Кемелер мен сүңгуір қайықтарды, казармаларды, жөндеу зауытын, қоймаларды және аурухананы қабылдауға арналған үш докпен (қалқымалы су асты кемесі) жабдықталған.

База мыңға жуық әскери қызметшінің ядролық бомбалауына немесе жаппай зымыран соққысына қарсы тұра алады. Теңіз түбі астындағы үш шақырымдық тоннель материктен мекемеге апарады.  2019 жылы Швеция әскери-теңіз күштері штаб-пәтерін сол жерге көшіреді. Онда жүзге жуық әскери қызметкерді және "Висбю" түріндегі бес корветті орналастырмақ.

Ресейге келетін болсақ, құпиясыздандырылған ең ірі жерасты базасы Қырымда орналасқан. Балаклава шығанағының жанындағы Таврос тауында бірден екі нысан жасырылған: суасты қайықтарын жөндейтін және паналайтын құрғақ док (қалқымалы су асты кемесі) және ядролық торпедалық оқтұмсықтар мензымырандарды сақтайтын қойма.

Ядролық соғыс болған жағдайда, үш мың адам жер астында бір ай бойы жайлы өмір сүре алуы мүмкін - отын, азық-түлік және су қоры үнемі жаңарып отырады.

КСРО ыдырағаннан кейін база Украинаның қолына өтті. Ол көптеген басқа нысан сияқты керексіз болып қалды және тоналды, түсті металдардың соңына түсушілер жабдықтарды ұрлап, талан-таражға салды. 2000 жылдары Балаклавада музей ұйымдастырылды. Ол жерде туристерге жөндеу зауытының жер асты бөлігі, арсенал, айлақ және бірнеше ғимарат көрсетіледі

Сарапшылардың бағалауынша, қажет болған жағдайда базаны қайта жарақтандырып, тетігін іске қосуға болады, бірақ оның қазіргі заманғы сүңгуір қайықтарды олардың көлеміне байланысты қабылдай алатындай мүмкіндігі жоқ.

0