23 жастағы алматылық Бақытбек Әмірхан

"Олар мені Димаш деп атайды": науқастарға ән салған санитар сұхбат берді

2222
(Жаңартылды 18:49 04.08.2020)
Бақытбек Әмірхан пандемияға дейін мейрамханаларда ән айтып жүрген, карантин басталған соң ауруханаға жұмысқа орналасқан. Жас жігіт не себепті науқастарға шағын концерт қоятынын, оларды түскі асты ішуге қалай көндіретінін және жұмыста неге жылағанын айтты

АЛМАТЫ, 4 тамыз – Sputnik. 23 жастағы алматылық Бақытбек Әмірхан карантин басталмай тұрып қаладағы мейрамханаларда ән салған, ал қазір еріктілер қатарына қосылып, коронавирус инфекциясын жұқтырған науқастарды емдейтін ауруханада санитар болып жұмыс істеп жүр.

Аурухана қабырғасында жүрген Бақытбек ән салуды ұмытқан жоқ. Қазір Алматыдағы модульді инфекциялық жұқпалы аурулар госпиталіндегі науқастар оның тыңдарманына айналды. Жас жігіт науқастарды әнімен жігерлендіріп, қайғы-мұңын азайтуға барын салып жүр. Әлеуметтік желіде обаға қарсы киіммен Олег Газмановтың "Мама" әнін орындаған сәтінен видео тараған болатын. Sputnik Қазақстан тілшілері санитар болып жұмыс істеп жүрген жігітті тауып, сұхбаттасты.

"42500 теңгені күткенше, адамдарға көмектескенім жақсы"

Алматылық Бақытбек Әмірхан "Бақытты отбасы" орталығында әнші және актерлік шеберлік бойынша оқытушы болып жұмыс істейді. Жүсіпбек Елебеков атындағы эстрада-цирк училищесін бітірген. Карантинге дейінгі кезеңде шараларды ұйымдастыру саласында жұмыс істеді.

"Бұған дейін шығармашылық адамдары той, концерттерде, кино саласында ақша тапты. Қазір бұл сала тоқтап тұр, барлығы кейінге қалдырылды немесе қашықтан жұмыс істеу форматына ауысты. Сондықтан үйде жатып 42 500 теңге күткенше немесе жасырын тойларда өнер көрсеткеннен гөрі адал жұмыс істеп, адамдарға көмектескенім жақсы деген ойға келдім", - дейді ол.

Айтуынша, көктемде төтенше жағдай режимі енгізілген кезде таныстары оны әкімдік жанындағы еріктілер штабына шақырған. Бұл ұсынысты қабылдаған Бақытбек мұқтаж жандарға азық-түлік жеткізумен айналысқан.

"Бұған дейін еріктілердің кім екенін және ерікті болудың не екенін білмедім. Ол жерде мыңдаған адам болды, жастардың барлығы сол жерде жүргендей көрінді. Тіпті Айжан Нұрмағамбетова, Рафаэль Гасанов секілді танымал адамдар да жүрді. Барлығын ыстық тамақпен қамтамасыз етіп, оларға жанармай талондары таратылды. Таңғы сағат 8-ден кешкі 6-7-ге дейін жұмыс істедік, кейде түнеп қалуға тура келді", - деп еске алды Бақытбек. Ол сол жерде екі айға жуық жұмыс істеген.

Модульді жұқпалы аурулар ауруханасы ашылған кезде жас жігіті сол жерге шақырады. Бастапқы екі аптада тағылымдамадан өтіп, құжаттар жинап, коронавирустың бар-жоғын анықтауға тест тапсырған, содан кейін ауыр жұмыс күндері басталды.

"Мен үшін бұл өмір мектебі сияқты, себебі әскерде әскери борышымды өтеген жоқпын, еден жуған жоқпын, шығармашылықпен айналысып, тойда ән айттым. Ал карантин кезінде жұмыс жоқ, сондықтан уақытша санитар боламын деп шештім. Мұның өте қауіпті екенін білемін, көптеген досым ауырып қалды, мен де ауруханада жүріп коронавируспен ауырып шықтым", - деді Бақытбек.

Алматинский певец Бахытбек Амирхан: работа санитаром для меня - как служба в армии
© Sputnik / Тимур Батыршин
Алматылық Бақытбек Әмірхан: ауруханада жатқан адамдарға да жылы сөз, қолдау қажет

Санитарлар "лас аймаққа" тамақ апарады, еден мен жуынатын жерлерді жуып-тазалайды.

"Басында бірнеше қабат маскамен, обаға қарсы қорғаныс киімімен жұмыс істеу қиын болды. Ондай кезде қалай дем алатыныңды білмейсің, себебі барлық ашық жер мақтамен бітеліп, скотчпен оралады. Кейіннен оған да үйреніп кеттім", - дейді жас жігіт.

Айтуынша, ол кейде обаға қарсы киіммен 4-6 орнына 8-9 сағатқа дейін жүреді. Себебі әріптестерінің мазасы болмаса, солардың орнына шығып жұмыс істейді.

"Мен бір жарым мөлшерлеме бойынша жалақы аламын. Жұмыс сағатына қарай төленеді. Айына 75-тен 100 мың теңгеге дейін аламын. Санитарлар күні бойы жұмыс істейді. Сосын екі-үш күн демалады. Таңғы алтыда тұрамыз, 6:30-да жұмысқа шығамыз", - дейді Бақытбек.

Абай мен Пушкиннің өлеңін оқиды

Санитардың айтуынша, оның әріптестерінің көпшілігі науқастармен тек қызметтік міндеттері аясында сөйлеседі, себебі жұмыс көп, бөгелуге уақыт та болмайды.

"Әр палатада бізге 10-15 минуттан артық бөгелуге болмайды, бірақ науқастар да адам. Оларға жаным ашиды. Олар апталап сол жерде жатады, төрт қабырға мен үш адамды ғана көреді", - дейді Бақытбек.

Ол ауруханада жатқан адамдарға да жылы сөз, қолдау қажет екенін айтады. Жылы сөздің өзі адамға ем болатынына сенеді. Палатаға кірген сайын барлығымен амандасып, тамақтың қандай болғанын сұрап, әңгімелеседі, қалжыңдасады. Сонымен қатар Абай мен Пушкиннің өлеңдерін оқып, ән шырқайды.

"Менің өз пациенттерім бар. Олар мені бұрыннан біледі. Димаш деп атайды. Мен келгенде қуанады. Көзімнен танып қояды, себебі бетперде таққан адамның барлығы бірдей болып көрінеді.  Мен ән салған кезде, шабыттанады. Ән салуымды сұрап, жеке деректерімді, телефон нөмірімді сұрайды. Арасында отбасылымын ба, оны да білгісі келетіндер бар. Жаңадан түскен науқастармен бірден танысып аламын, ән салып, екі тілде Абай мен Пушкиннің өлеңдерін оқып беремін. Оны мен актерлік мамандығына оқыған университетте үйрендім. Ал бойымдағы талант әнші болған атамнан дарыған", - деп санайды Бақытбек.

Айтуынша, барлық науқас бірден қарым-қатынасқа түсе бермейді, алайда Бақытбек берілмей, әнімен емдеуді жалғастыра береді.

"Адамның сөйлескісі келмей отырғанын байқасам, көңілін көтеруге тырысамын. Уақыт өте келе олар да ашыла түседі. Алғашқы үш-төрт күнде сақтықпен қараса, кейін үйреніп кетеді. Кейбірі ас ұсынады, алайда бізге "лас аймақтан" таза аймаққа қандай да бір зат алып шығуға болмайды", - дейді ол.

Ең қиын сәт

Айтуынша, ең қиын сәт – дәрігерлердің бар күш-жігерін жұмсағанына қарамастан науқастардың қайтыс болуы.

"55 жастағы ірі денелі кісі аураханада жатты. Өзі жүріп-тұра алмады, демікпесі болған соң тамақты да дұрыс жей алмайтын. Оның бақуатты кісі екенін аңғардық, бар жағдайы жасалып тұрды, оған үнемі сәлемдеме беріп жіберетін. Бір күні медбике оған қарай тұруымды өтінді: денелі адам жатыр, өзін-өзі алдап, ашуланып отырды", - деп еске алды санитар.

Бақытбек Әмірхан ер адамның тамырдан дәрі құйылып жатқанына қарамастан, үнемі қолын бүккісі келгенін айтты. Ол науқасты көндіру қажет болады, себебі дәрі толығымен салынуы керек еді.

"Оның дүниеден өтетінін сездім, себебі ол сөйлей алмай жатты. Сол түні ол қайтыс болды. Оның қан қысымы мен қант диабеті болды. Қайтыс болғанын естігенде жылап қалдым", - дейді жігіт.

Жұмыста Бақытбек науқастарды тамақтандыруға көндіріп жүреді. Емделушілердің тамақ ішкен-ішпегенін білу үшін кішігірім айла да ойлап тапқан. Түскі асты алып барған кезде қасықты белгілі бір қалыпқа қояды, соны есінде сақтап қалады. Содан кімнің тамақ ішкенін біліп отырады.

Бақытбек санитар болып жұмыс істеп бастағалы бері 5-6 келі салмақ тастаған. Инфекцияны қайта жұқтырып алмау үшін көп су ішіп, үнемі тамақтануға, маска тағып, қолы мен бетін антисептикпен тазартып жүруге тырысады.

Отбасымен аман-есен қауышқысы келеді

Айтуынша, ауруханада жұмыс істеу оған қандағы қантты, оттегін тексеріп қана қоймай, дәрі тамызғышты ауыстырып, едендерді жууды, сонымен қатар уақыт пен туыстарын да бағалауды үйретті.

"Отбасыда бес ағайындымыз: төрт ұл және бір қыз. Үш айдан бері үйге барған жоқпын, қонақүйде тұрып жатырмын. Туыстарымызбен тек месенджерлер арқылы, видеобайланыс арқылы сөйлесеміз. Бірақ жанына барып құшақтағың келеді. Карантиннің де пайдасы тиді. Біз жақындарымыз бен туыстарымызды бағалай бастадық. Адамдардың адамгершілігі де артып келеді", - дейді санитар.

Когда пандемия окончится, Бахытбек мечтает принять участие в международном песенном конкурсе
© Sputnik / Тимур Батыршин
Бақытбек карантин аяқталған соң ән байқауларына қатысуды, дарынды балаларға мектеп ашуды армандайды

Айтуынша, Бақытбектің ауруханаға жұмысқа орналасқанын туыстары бір айдан кейін білген.

"Бастапқыда олар менің қайда жұмыс істейтінімді білген жоқ. Олардың уайымдап қалғанын қаламадым. Сол сәтте айтсам, маған санитар болып жұмыс істеуге рұқсат бермес еді. Шамамен бір ай өткен соң отбасыма айттым. Әкем екеуміздің арамызда жанжал болды, бірақ мен кері шегінуге жол жоқ екенін түсіндірдім. Олар менің денсаулығымды, өмірімді ойлап алаңдады. Олардың ештеңеге мұқтаж болмай, мені мақтан тұтқандарын қалаймын. Қарапайым отбасыда дүниеге келдім, әкем КамАЗ жүргізушісі, анам тәрбиеші және күтуші болып жұмыс істейді", - дейді алматылық.

Бақытбек Әмірхан карантин аяқталған соң шығармашылық жолына қайта оралуды жоспарлап отыр. Шетелде ән байқауларына қатысуды, дарынды балаларды оқыту үшін мектеп ашуды армандайды.

2222
кісен, архивное фото

Көп адам өлер еді: ҰҚК Алматыда жоспарланған терактіге қатысты мән-жайды айтты

1865
Қазақстанның ұлттық қауіпсіздік комитеті Алматыда бірнеше теракт жоспарлаған экстремистердің қалай ұсталғаны, 2019 жылдың қаңтарында өткізілген арнайы операция қалай жүзеге асырылғаны жөнінде алғаш рет толыққанды ақпарат берді

АЛМАТЫ, 22 қазан - Sputnik. Қазақстанның ұлттық қауіпсіздік комитеті Алматыда террористік топтың қалай анықталғаны, оның мүшелері қалай ұсталғаны, сондай-ақ олар 2019 жылдың қаңтарында қай жерде терракт жасауды жоспарлағаны жөнінде егжей-тегжейлі мәлімет берді.

2019 жылдың қаңтар айының басында ұлттық қауіпсіздік комитетінің баспасөз қызметі Алматыда бірнеше ауқымды теракт дайындаған радикалды топ ұсталғаны туралы ақпарат таратты.

Ол кездегі ақпарат мардымсыз еді: "ҰҚК қызметкерлері Қазақстанда теракт жоспарлады деген күдікпен Орталық Азия өңірінің азаматтарын ұстады. Ұсталғандардан террористік акт кезінде қолданылуы мүмкін қарулар мен құралдар тәркіленді".

Ұлттық қауіпсіздік комитетіндегілер теракт туралы алғашқы ақпарат түскен сәттен бастап радикалды топты ұстағанша дейін жүргізілген операцияның қалай өткенін Sputnik Қазақстан тілшісіне толықтай баяндап берді.

Ақпарат қайдан түсті

Ауғанстан мен Сириядан келген Ислам мемлекеті* содырлары Орталық Азияда ірі теракт жатыр деген алғашқы ақпарат Қазақстанның ұлттық қауіпсіздік комитетіне шетелдік серіктестерінен 2018 жылдың желтоқсанында, жаңа жыл қарсаңында түсті. Ол кезде орны, уақыты, теракт ұйымдастырушылары мен орындаушылар туралы нақты мәлімет болған жоқ.

Әртүрлі елдердің барлау қызметтері арасындағы ақпарат алмасу аясында кез келген, тіпті шындыққа жанаспайтын қауіп-қатер туралы ақпарат барынша мұқият сүзгіден өткізуді қажет етеді. Бұл оқиға да солардың қатарында болды.

Қазақстандықтар мерекелік дастарқан жайып жатқанда, Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Алматы қаласы бойынша департаментінің қызметкерлері тынбай жұмыс істеді. Осылайша, олар теракт дайындап жатқан басты күдіктіні – ақша табу мақсатында Алматыға келген Орталық Азия елдерінің бірінің азаматын анықтайды.

Операцияның бастапқы кезеңінде-ақ күдіктінің бұлыңғыр фотосы, оның түрінің сипаттамасы және ең бастысы, оның қолдан жасалатын жарылғыш құрылғыға қажетті заттарды іздеп жүргендігі туралы сенімді ақпарат қолға түседі. Бірақ ол кезде ұлттық қауіпсіздік қызметі мамандары бұл адамның аты-жөнін, тұрғылықты мекен-жайын және сыбайластарын білмеді.

ҰҚК қызметкерлері террорист жарылғыш құрылғыны жасау бойынша барлық нұсқаулықты  Ауғанстан мен Сириядағы жетекшілерінен онлайн режимде алады деген ақпаратқа айрықша назар аударды.

Бірнеше күн бойғы желідегі жұмыс, фактілерді салыстыру және талдау нәтижесінде күдікті туралы қажетті мәліметтерге қол жеткізілді.

Теракт қай жерде жоспарланды

Осыдан кейін күдікті туралы толық мәліметті анықтау қиынға соқпайды.

22 жастағы Г. Қасымның Алматы қаласы маңындағы коттедждердің бірінде бөлме жалдағаны белгілі болды.  

Күдіктіні бақылауға алу ҰҚК қызметкерлерінің күдігін одан әрі күшейтті: олар Қасымның құрылыс базарларының бірінен химиялық зат сатып алып жатқанын көреді. Сонымен қатар, қаскөйдің Алматыдағы маршрутына назар аударады. Оның адам көп шоғырланған жерлерге баруы теракт үшін нысан таңдап жүргеніне күмән қалдырмайды.

2019 жылдың 7 қаңтарында ҰҚК қызметкерлері Г. теракт дайындап жатқанына толықтай сенімді болады, сондықтан оны ұстауға дайындықты бастайды. Әрі радикалдың сыбайластарын да анықтайды. Олар күдіктінің жерлестері болып шықты. Барлығы бір бөлмені жалдап тұрған, кейбіреуі терактіні дайындауға қатыспаса да, жерлесіне қолдау көрсеткен.

Екі күннен кейін ҰҚК қызметкерлері Г. мен шетелдік жетекшілері арасындағы тағы бір байланысты тіркеп үлгереді. Террорист жарылғыш заттың біріншісін әзірлеп қойғанын, енді екіншісін дайындауға кірісіп жатқанын айтады. Енді бұдан әрі күтуге болмайды. Себебі халық көп шоғырланған жерде жарылғыш құрылғының кездейсоқ жарылып кету қаупі де арта түседі, өйткені Г.-нің де, оның сыбайластарының да жарылғыш затты пайдалану тәжірибесі жоқ.

10 қаңтар таңертең ҰҚК-ның арнайы жасағы коттеджге баса-көктеп кіріп, 10 адамды ұстайды.

Тінту кезінде олар дайын жарылғыш құрылғы мен келесілерін әзірлеуге қажетті заттарды табады. Мамандардың бағалауы бойынша, тәркіленген құрылғы жарылған уақытта 10 метр аумақтағы барлық тіршілік атаулыны жойып жіберер еді.

Радикалдар өз жоспарын жүзеге асырғанда, құрбандар саны көп болар еді, себебі террористер теракт жасау үшін Алматының көк базарын, екінші деңгейлі банктердің бірінің филиалын және қалалық полиция бөлімшесін таңдаған.

Тергеу барысында анықталған деректер

Террористік топтың ісін тергеу алты айдан астам уақытқа созылды, бұл радикалдардың шетелдегі барлық байланысын анықтауға мүмкіндік берді.

Г. Қасыммен бірге топты 35 жастағы Х. Давлат есімді азаматтың басқарғаны белгілі болды. Ол бірнеше жыл бойы шетелде діни фанаттардың астыртын курсында оқығандықтан, лаңкестердің басты идеологы болған. Дегенмен, Х.-нің дін төңірегіндегі білімі өте үстірт еді.

Осылайша, екі экстремист Қазақстанда жұмыс істеп жүрген кезде жиі бірге уақыт өткізіп, Ислам мемлекетінің* үгіт-насихат мәтіндері мен видеоларын көрген.

Бірде олар әлеуметтік желі арқылы Ауғанстаннан Шахомад және Сириядан Әбу Усама есімді содырлармен байланыс орнатады.

Аз уақыт ішінде террористердің идеясымен "қаруланып" шыға келген екі радикал бірнеше отандасын өз тобына қосады.

Г.-нің талап етуімен содырлар "халифа" Әбу Бәкір әл-Бағдадиге адал қызмет ету туралы антын видеоға түсіріп, Ауғанстандағы "Шахомадқа" жіберді. Жауап ретінде шетелдік жетекші Г.-ге жарылғыш құрылғыны жасау, сондай-ақ топтың басқа мүшелері үшін қалалық жерде террористік әрекеттердің тактикасы жайлы нұсқаулықтар береді.

Терактінің 2019 жылдың 15 қаңтарына жоспарланғаны анықталды.

Сот үкімі

Г. Қасым мен Х. Давлат сыбайластарын шахид жасауға дайындаған. Ал екеуі Алматыдағы терактіден кейін қашып кетіп, өз елінде бірнеше жарылыс жасамақ болады.

"Қылмыскерлерде Алматының, жалпы республикамыздың тұрғындарын өлтіруге қатысты қандай да бір себеп болмаған: террористер адамдарды бар болғаны дінге сенбейтін "кәпірлер" деп санаған, сондықтан қай жерде болғанына қарамастан, олар жойылуы қажет деп есептеген" - деп атап өтті Қазақстанның ұлттық қауіпсіздік комитеті.

2019 жылдың қыркүйегінде сот террористік топтың жетекшісі Г. Қасымды 18 жылға, ал оның сыбайласын 16 жылға бас бостандығынан айырды. Тағы бес мүшесі 12 жылдан 14 жылға дейін сотталды. Арнайы операция кезінде ұсталған үш шетелдік азамат еліне депортацияланып, сол жақта қылмыстық жауапкершілікке тартылды.

Ал 2019 жылы Ауғанстанда арнайы операция кезінде террористердің шетелдік үйлестірушісі "Шахомадтың" көзі жойылса, оның сыбайласы "Әбу Усама" Сирияда құрықталды.

Ислам мемлекеті * - Қазақстан мен Ресейде тыйым салынған ұйым

1865
Кілт сөздер:
Ұлттық қауіпсіздік комитеті
Сайлау бюллетені

Мәжіліс пен мәслихаттар сайлауында дауыс беру тәртібі жарияланды

40
Мәжіліс пен мәслихаттар сайлауы 2021 жылы 10 қаңтарда өтеді. Кандидаттарды ұсыну 10 қарашада басталады

НҰР-СҰЛТАН, 22 қазан – Sputnik. Орталық сайлау комиссиясы бірлескен сайлауда дауыс беру тәртібін түсіндірді, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан тілшісі.

Комиссия мүшесі Константин Петровтың айтуынша, алдағы сайлауда 3 276 депутат 216 мәслихатқа сайланады. Соның ішінде республикалық маңызы бар қалалар мен астананың мәслихаттары (589 мандат), 36 облыстық мәслихаттар (596) және 163 аудандық мәслихаттар (2 091 мандат) бар. Бұдан бөлек, мәжіліс депутаттары да партиялық тізім бойынша сайланады. 

"Сайлау кезінде бөлек бір мандат үшін емес, саяси партиялардың күресі болады. Олар өз кандидаттарын партиялық тізіммен ұсынады. Бірлескен сайлауда республикалық маңызы бар қалаларда және астанада сайлаушыларға бірден екі бюллетень беріледі. Біреуі мәжіліске партиялық тізім бойынша сайланатын депутат таңдауға арналса, екіншісі мәслихатқа өтетін нақты бір партияға дауыс беруге арналған", - деді Петров ОСК-да өткен онлайн брифингте.

Оның сөзіне қарағанда, басқа қалалар мен аудандарда дауыс беретін азаматтарға үш бюллетень беріледі.  

"Біреуі – мәжіліс, екіншісі – облыстық мәслихат, ал үшінші бюллетень қалалық немесе аудандық мәслихат депутаттарын партиялық тізіммен таңдауға арналған. Осылайша, үш бюллетень бөлек саналып, нәтижесі де бөлек шығарылады", - деп атап көрсетті Петров. 

Мәжіліс пен мәслихат сайлауы

Мәжіліс пен мәслихаттар сайлауы 2021 жылы 10 қаңтарда өтеді. Кандидаттарды ұсыну 10 қарашада басталып, 30 қараша күні кешкі сағат 18:00-де аяқталады. Үміткерлерге қойылатын талаптар конституциялық заңда көрсетілген. Олар:

  • Қазақстан азаматтығы;
  • Қазақстан аумағында соңғы 10 жыл тұру;
  • 25 жасқа толу;
  • сайлау құқығының болуы.

Сайлаудың жарнасы 679 500 теңгені құрайды. Оны партиялық тізімге енген әрбір адам үшін төлеу керек. Ал бұған дейінгі сайлауда 7 проценттік межеден асқан партиялар – Nur Otan, Ақ жол мен Қазақстан коммунистері партиясы жарна төлемейді.

10 желтоқсан күні кешкі сағат 18:01-де сайлауалды үгіт-насихат басталады да, 2021 жылы 9 қаңтарда түнгі сағат 00:00-де аяқталады. Сол күн тыныштық күні болады. Ал 10 қаңтарда дауыс беру таңғы сағат 7:00-де басталып, кешкі сағат 20:00-ге дейін жалғасады. Дауыстарды 12 сағаттың ішінде санап шығу қажет. 

Орталық сайлау комиссиясы дауыс беру аяқталғаннан кейін жеті күннің ішінде сайлаудың нәтижесін жариялайды.

40
Кілт сөздер:
сайлау, мәслихат, Мәжіліс
Тақырып:
Мәжіліс сайлауы
Тақырып бойынша
Ыдырысова депутаттардың неге шаршап отыратынын айтып берді
Мәжіліс пен мәслихат сайлауына жұмсалатын қаржы көлемі жарияланды 
Тәуелсіздігіміздің 30 жылдығын нақты істермен қарсы алуымыз керек – Тоқаев
Мәжіліс пен мәслихат сайлауы бір күнде өтеді – ОСК себебін айтты 
Мәжіліс сайлауына қатысуға кім дайын - саяси партиялар жауап берді

Норвегиядағы жерасты әскери-теңіз базасына қызығушылық артты

0
(Жаңартылды 22:58 22.10.2020)
АҚШ әскери-теңіз күштері Норвегиядағы Олавсверн жерасты теңіз базасын қайта "тірілтуге" ниет танытып отыр

Seawolf деп аталатын бірнеше теңіз барлаушы сүңгуір қайығы осы жерден патрульге шығып, Солтүстік флоттың кемелерін бақылайтын болады, деп жазады РИА Новости.

Жартастағы қала

Олавсверн базасындағы белсенді әскери қызмет 2000-шы жылдардың басында тоқтады, нысанның жұмысы 2009 жылы толықтай тоқтап қалды. Алайда, жақында америкалықтар ядролық сүңгуір қайықтарды осы жерге қайтадан көшіруге шешім қабылдады.

Seawolf класындағы барлық сүңгуір қайық Олавсвернге ауыстырылады. Тамыз айында олардың бірі Н Бангор әскери-теңіз базасынан (Вашингтон штаты) Норвегияның Тромсо қаласына дейін сынақтан өтті. Америкалықтар бұл портты атомдық сүңгуір қайықтарының аралық аялдамалары үшін пайдаланады: олар қорларды толықтырады және рейсаралық жөндеу жұмыстарын жүргізеді.

Seawolf класты атомдық сүңгуір қайығы –  АҚШ-тағы ең құпиялы сүңгуір қайықтардың бірі. Олар 1980 жылдары жаудың толық бақылауында тұрған аудандардағы операциялар үшін арнайы жасалған. Оның бортында кемеге және суасты қайығына қарсы күшті қарулар бар. ХХ ғасырдың аяғында америкалықтар осындай 30-ға жуық сүңгуір қайық дайындаужы жоспарлады, бірақ КСРО ыдырағаннан  және Варшава келісімі ұйымы таратылғаннан кейін олар өз ойын өзгертті. Нәтижесінде, АҚШ әскери-теңіз күштері тек үш сүңгуір қайықты ғана алды.

Олавсверн әскери-теңіз базасы 1960 жылдары салынған. Ол Ресеймен шекарадан небәрі 350 шақырым жерде, Солтүстік флоттың суасты күзеті жолдарының маңында орналасқан. Қырғи қабақ соғыс кезінде америкалықтар мен олардың одақтастары Солтүстік Мұзды мұхит акваториясына жауапты базада сүңгуір қайықтарға иелік етті. Осылайша, НАТО сүңгуір қайықтарының экипаждары кез-келген уақытта Солтүстік флоттың Норвегия теңізіне және одан әрі Солтүстік Атлантикаға шығу жолын жабуға дайын тұрды.

Үлкен жерасты кешені жартастарда қашалып, қалыңдығы 300 метр болатын тас қабатымен қорғалған. 25 мың шаршы метрден астам алаңда қоймалар, оқ-дәрі сақтайтын орындар, жөндеу айлақтары бар. Тоннельдерді жобалау мен салуға, сондай-ақ нысанды заманауи құрылғылармен жабдықтауға 500 миллион доллардан астам қаражат жұмсалды. Еегер салыстыратын болсақ, 1961 жылы пайдалануға берілген әлемдегі ең алғашқы USS Enterprise атом кемесінің құны шамамен 450 миллионға жеткен еді.

Арктикаға жақын

Солтүстік флоттың бұрынғы командирі, адмирал Вячеслав Поповтың пікірінше, жаңартылған Олавсверн базасы Ресей үшін НАТО тарапынан тағы бір қатерлі орынға айналуы мүмкін.

"Seawolf мұз астында жүзуге жақсы бейімделген, - деді адмирал РИА Новости агенттігіне берген сұқбатында. 

Алайда, сарапшылар атап өткендей, америкалықтар қиындықтарға тап болуы мүмкін, өйткені құқықтық база қазір заң жүзінде жеке адамға тиесілі. 2000 жылдардың соңында батыс сарапшылары Ресей әскери-теңіз күштері бұдан былай НАТО-ға қауіп төндірмейді, ал Олавсвернді күтіп ұстау тым қымбатқа түседі деп ойлады. Сондықтан Норвегия үкіметі базаны аукционға қойды.

2011 жылы Олавсвернді норвегиялық кәсіпкер 4,5 миллион долларға сатып алды. Ол кешенді жалға берді. Жалға бергендердің ішінде ресейлік компаниялар да бар. "Академик Немчинов" және "Академик Шатский" ғылыми-зерттеу кемелері ауық-ауық келіп тұрды. Келісімнен кейін көптеген норвегиялық әскери басшы ел үкіметін сынға алды. Осылайша, вице-адмирал Эйнар Скорген нысанның сатылуын миға сыйымсыз дүние деп атады.

"Біз сүңгуір қайықтарды жүздеген қосымша миль жүруге мәжбүрледік. Біздің Ресеймен Баренц теңізінде ортақ шекарамыз бар. Демек, біздің әскери-теңіз флотымыз Арктикадағы теңіз базасында орналасуы қажет", - деп мәлімдеді Скорген.

Он жылдан кейін НАТО өз қателігін түсінді. Норвегияның NRK телеарнасының мәліметінше, Пентагонның жоғары лауазымды әскери шенеуніктері соңғы апталарда Олавсвернге бірнеше рет барған. Ал Норвегияның қорғаныс министрлігі елдің қарулы күштеріне, АҚШ пен НАТО бойынша одақтастарына базаны қайтадан мақсатқа сай пайдалануға мүмкіндік беретін келісімді мақұлдады.

"Норвегия басшылығы Ресеймен достық пейілде қарым-қатынас орнатып отырған жоқ, дегенмен жақында олар Ресеймен Баренц теңізіндегі кеңістікті делимитациялау туралы келісімге қол қойды, – дейді Бүкілресейлік флотты қолдау қозғалысының төрағасы, I дәрежелі капитан Михаил Ненашев.

– Біз мұндай қадамға тату көршілік және аймақтағы ынтымақтастықты дамыту саясаты негізінде бардық, бұл ретте Норвегия да соған сәйкес әрекет етеді деп үміттендік. Бірақ Вашингтондағы "аймақтық комитет" қызметкерлерінің ұсынысы бойынша, Норвегия, керісінше, Солтүстік Атлантика мен Солтүстік Мұзды мұхитта Ресейге қатысты агрессиясын күшейтіп отыр".

Сарапшының пікірінше, әскери тұрғыдан Олавсверн АҚШ пен НАТО-ның солтүстік ендіктердегі позицияларын аз мөлшерде ғана күшейтеді, өйткені базаның координаттары мен мүмкіндіктері бұрыннан ешкімге құпия емес. Қауіп кезінде оны сүңгуір қайықтарды, ұшақтарды немесе суасты басқарылмайтын апппараттарын пайдалана отырып, миналармен тез бұғаттап тастауға болады.

Жерасты лабиринттері

Олавсверн жерасты базасы бірегей емес. Қырғи-қабақ соғыс жылдарында осыған ұқсас ондаған нысан салынды. Ең үлкен бункерді шведтер өткен ғасырдың ортасында салған. Мускё әскери-теңіз базасы гранитті тасқа ойылып жасалған, ол Стокгольм архипелагының оңтүстігінде жеке арал түрінде орналасқан. Кемелер мен сүңгуір қайықтарды, казармаларды, жөндеу зауытын, қоймаларды және аурухананы қабылдауға арналған үш докпен (қалқымалы су асты кемесі) жабдықталған.

База мыңға жуық әскери қызметшінің ядролық бомбалауына немесе жаппай зымыран соққысына қарсы тұра алады. Теңіз түбі астындағы үш шақырымдық тоннель материктен мекемеге апарады.  2019 жылы Швеция әскери-теңіз күштері штаб-пәтерін сол жерге көшіреді. Онда жүзге жуық әскери қызметкерді және "Висбю" түріндегі бес корветті орналастырмақ.

Ресейге келетін болсақ, құпиясыздандырылған ең ірі жерасты базасы Қырымда орналасқан. Балаклава шығанағының жанындағы Таврос тауында бірден екі нысан жасырылған: суасты қайықтарын жөндейтін және паналайтын құрғақ док (қалқымалы су асты кемесі) және ядролық торпедалық оқтұмсықтар мензымырандарды сақтайтын қойма.

Ядролық соғыс болған жағдайда, үш мың адам жер астында бір ай бойы жайлы өмір сүре алуы мүмкін - отын, азық-түлік және су қоры үнемі жаңарып отырады.

КСРО ыдырағаннан кейін база Украинаның қолына өтті. Ол көптеген басқа нысан сияқты керексіз болып қалды және тоналды, түсті металдардың соңына түсушілер жабдықтарды ұрлап, талан-таражға салды. 2000 жылдары Балаклавада музей ұйымдастырылды. Ол жерде туристерге жөндеу зауытының жер асты бөлігі, арсенал, айлақ және бірнеше ғимарат көрсетіледі

Сарапшылардың бағалауынша, қажет болған жағдайда базаны қайта жарақтандырып, тетігін іске қосуға болады, бірақ оның қазіргі заманғы сүңгуір қайықтарды олардың көлеміне байланысты қабылдай алатындай мүмкіндігі жоқ.

0