Әскери-патриоттық музей, архивтегі фото

Тарихшылар Қазақ Республикасының 100 жылдығы қарсаңында бас қосты

121
Конференция барысында алаш көсемдерінің ерлігі, "Алаш" идеясының тарихи маңызы, осы тақырып төңірегінде жазылып жүрген ғылыми еңбектер талқыланды

АЛМАТЫ, 25 тамыз — Sputnik. "Ақ жол" демократиялық партиясының ұйымдастыруымен онлайн форматта Қазақ Республикасының 100 жылдығы және оның құрылуына "Алаш" қайраткерлерінің қосқан үлесі жайында халықаралық ғылыми конференция өтті. Жиында 20-ға жуық ғалым баяндама жасады.

Конференцияға қатысушылардың арасында филология ғылымдарының докторы, профессор Ғарифолла Әнес, тарих ғылымдарының докторы Аққали Ахмет, тарих ғылымдарының кандидаты Дәметкен Сүлейменова және "Ақ жол" демократиялық партиясының төрағасы Азат Перуашев, жас ғалымдар, алаштанушылар бар. 

Конференция барысында алаш көсемдерінің ерлігі, "Алаш" идеясының тарихи маңызы, осы тақырып төңірегінде жазылып жүрген ғылыми еңбектер талқыланды.

Халық комиссарлары репрессияға ұшырады

Профессор Ғарифолла Әнес Ахмет Байтұрсынұлы және халық комиссариаты  жайында баяндама жасады.

"Қазақ автономиялық республикасын құру туралы құрылтайдың қазандағы съезінде басшылар, наркомдар (халық комиссариаты) сайланды. Бұл қазіргі тілмен айтқанда сол кезеңнің министрлері. Жиында әділет, ішкі істер, денсаулық, жер министрлігі құрылды. Оның ішінде қазақ руханиятына көп қызмет атқарғаны – оқу-ағарту министрлігі. Оны тек білім министрілігі деуге келмейді, ол бірнеше министрліктің қызметін атқарды. Қазіргі білім мен ғылым, спорт мен мәдениет, мұрағат, баспасөз секілді мәселелерді қарастырды. Осының барлығына "наркомпрос" жауап берді, ал осы министрліктің бірінші комиссары – Ахмет Байтұрсынұлы", - дейді Ғарифолла Әнес.

Айтуынша, Байтұрсынұлы 1920 жылдың қазанынан 1921 жылдың қазанына дейін осы қызметті атқарды. Осы уақытта Жүсіпбек Аймауытов пен Аспандияр Кенжин Байтұрсынұлының орынбасары болды.

"Аспандияр Кенжин кейін Байтұрсынұлының орнына комиссар болды да, Байтұрсынұлы оның орынбасары қызметін атқарды. Одан кейін Сәкен Сейфуллин орынбасары болды. 1941 жылға дейін 12 халық ағарту комиссары ауысты. Әрқайсысы 1-2 жылдан жұмыс істеді. Соның ішінде бір адамның ғана аты-жөні белгісіз, қалған 11 адамның барлығы совет үкіметі қолынан қаза тапты. Оның ішінде 1925-1927 жыл аралығында ағарту комиссары болған Смағұл Сәдуақасов та бар", - дейді профессор Әнес.

Филология ғылымдарының докторы Қазақ Республикасының оқу-ағарту министрі болғандардың арасында Темірбек Жүргеновті ерекше атады.

"Темірбек Жүргенов басшы болып тұрған кезде оны "Темір нарком" деп атаған. Мәскеудегі онкүндікті өткізіп, қаншама өнер жұлдызын шығарды. Ол да 1938 жылы атылып кетті. Халық комиссары болған кісілердің барлығы репрессияға ұшырады", - дейді Ғарифолла Әнес.

Қазақ автономиясын құру батыста басталды 

Ғалым қазақтың бірнеше облысын бөлу кезіндегі Лениннің үлесіне де тоқталды.

"Ұрпаққа барлық шындық айтылуы керек. Әсіресе, Қазақ Республикасының 100 жылдығын атап өткен жағдайда Лениннің рөлін айта кеткен жөн. Қазіргі Маңғыстау, Атырау облыстарының шекарасын бөлерде бірнеше рет мәжіліс болған. Оған Лениннің өзі қатысқан. Бір мәжілісте Ленин Астрахань губерниясының басшысына хабарласып, төте сұрақ қояды. "Астрахань губерниясында қазақ көп пе, басқа көп пе?" деп сұрайды. Сонда Астрахань басшысы қазақтың көп екенін айтады. Содан Маңғыстау, Атырау, Бөкей ордасының жері қазаққа берілді", - дейді Әнес.

Сонымен қатар тарихи деректерді келтіріп, алашордашылардың Қазақ Республикасының құрылуына қосқан үлесі туралы пікір айтқандардың арасында тарих ғылымдарының кандидаты Дәметкен Сүлейменова да болды. Конференция барысында ғалым Жаһанша Досмұхамедовтің еңбегіне тоқталды.

Оқи отырыңыз: Қазақтың алғашқы дәрігерлерінің бірі Халел Досмұхамедұлы туралы не білеміз?

Сүлейменованың айтуынша, қазақ автономиясының құрылуы Қазақстанның батыс өңірінде басталды. 1917 жылы Орал қазақтарының бірінші съезі өтті. Ол жерде жаңа мемлекет құру, жүріп жатқан соғысқа деген көзқарас тақырыптары көтерілді.

Ал партияның Ақмола облысындағы филиал төрағасының орынбасары Бақыт Смағұлов тарихшылардың кейінгі кезде жершілдікке салынып кеткенін айтып, алаш тақырыбын Әлихан Бөкейхан есімімен қатар көтеруді ұсынды.

"Алаш – қазақтың төл тарихы. Алашорданың өзі күнбатыс, күншығыс, орталық Қазақстанды қамтыды. Бір кездері алаштың қазаны қайнаған Орталық, Солтүстік, Шығыс Қазақстандағы алаш мәселесін әлі де көтеру керек. Кейінгі кезде тарихшылардың дені тарихты әрқайсысы өз жағына тартқыш болып кетті. Біз алаш мәселесін енді ғана көтеріп жатырмыз, мұндай сәтте жершілдікке жол беруге болмайды. Алаш тарихын қозғаған кезде Әлиханды қашан да биік ұстауымыз керек. Алашорданы Әлиханнан бөліп қарастырсақ, тарихқа қиянат болады. Әлиханның көсем ретіндегі идеясын ұстану арқылы қазақтың ортақ мүддесін қалыптастыра аламыз", - деді Смағұлов.

Алаш қайраткерлері туралы ақпаратты көбейту керек

Сонымен қатар жиын барысында мектеп бағдарламасында алаш қайраткерлері туралы ақпаратты көбейту ұсынылды.

"Ақ жол" партиясы тарихшылардың клубы емес, тарих – саяси сабақ, саяси тәжірибе. Аға буынның тәжірибесін пайдалана отырып, заманауи елде саяси көзқарас қалыптастыруымыз керек. Алаш белсенділері деген – сол кезде бас көтерген мыңдаған адам, себебі қай ауылға барсаң да, өз ішінен шыққан алаш арыстары бар. Оның арасында 15-16 жастағы жастар да болды. Алаш арыстарының мұрасына арналған конференция тек көсемдерге ғана емес, алаш ұстанымын ұстанған азаматтарға арналды", - дейді Перуашев.

Айта кетейік, Қазақ Кеңестік социалистік Республикасы 1920 жылы 26 тамызда құрылды. Бастапқыда ол Қырғыз АКСР деп аталды, 1936 жылы одақтас республикаға айналды. 2020 жылы Қазақ Республикасының құрылғанына 100 жыл толды.

121
Кілт сөздер:
Алашорда, Әлихан Бөкейхан, Алаш қайраткері, Ахмет Байтұрсынұлы
Тақырып бойынша
Қазақтың жері қалай заңдастырылды: Әлихан Бөкейхан туралы қызықты деректер
"Қазақ поэзиясының құлагері" атанған Ілияс Жансүгіров туралы не білеміз?
"Халық тағдыры – карта ойыны емес": Міржақып Дулатұлы жайлы қызықты деректер
"Бұл не деген масқара!": Бейімбет Майлин туралы қызықты деректер
Алаш идеясы тығырыққа тірелді: Байтұрсынұлы кеңес өкіметі жағына не үшін өтті
Жүсіпбек Аймауытовтың балалары неліктен қорқынышпен өмір сүрді?
Зертхана қызметкері

Пандемияның екінші жылы адам өлімі әлдеқайда көп болуы мүмкін - ДДСҰ 

34
Адам өмірін сақтап қалудың жалғыз жолы – вакциналау мен қоғамдық денсаулық сақтау шараларын біріктіру

НҰР-СҰЛТАН, 15 мамыр - Sputnik. Коронавирус пандемиясының екінші жылы кісі өлімі көп болуы мүмкін, деді дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының бас директоры Тедрос Адханом Гебресиесус. Бұл туралы РИА Новости хабарлады.

"Қазірдің өзінде COVID-19-дан 3,3 миллион адам көз жұмды. Біз пандемияның екінші жылына аяқ бастық, бірінші жылмен салыстырғанда осы жылы адам көп өлуі мүмкін. Адам өмірін сақтап қалудың жалғыз жолы – вакциналау мен қоғамдық денсаулық сақтау шараларын біріктіру", - деді ДДСҰ бас директоры.

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының басшысы вакцина вирустан 100% қорғамайтынын тағы да атап өтті. Өйткені вакцина алған адамдар вирус жұқтырып алуы мүмкін, алайда олар жеңіл түрімен ауырады. Сондықтан ұйым басшысы "шектеулерді алып тастау шешімі елде вакцина салдырған адам санына қарай емес, коронавирустың таралуы деңгейіне қарай қабылдану керек", дейді.

Оқи отырыңыз: Елорда әуежайында Ashyq қосымшасы іске қосылды – видео

34
Кілт сөздер:
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы, қайтыс болды, вакцина, коронавирус
Тақырып:
Коронавирус эпидемиясы
Тақырып бойынша
Вакцинаның екі дозасынан кейін коронавирус жұқтырғандардың саны жарияланды
Вакцина салдырғандарға маска тақпай жүруге бола ма – министрлік жауабы
Қазақстанда коронавируспен ауырған адамдардың саны күрт көбейді
Өткен тәулікте жиырмадан астам адам коронавирустан қайтыс болды
Министрлік коронавирустан қайтыс болғандардың статистикасын жариялады
Бала, ер адам, архивтегі фото

Нұр-Сұлтан тұрғындары педофилдер туралы хабарлама таратып жатыр

23
Полиция хабарламаны жоққа шығарып, оның Нұр-Сұлтан қаласына еш қатысы жоқ екенін мәлімдеді

НҰР-СҰЛТАН, 15 мамыр - Sputnik. Мессенджерлер мен әлеуметтік желіде елордада "педофилдер тобы" бар екен деген хабарлама таралып жатыр.

Нұр-Сұлтан тұрғындары педофилдер туралы хабарлама алған. Хабарламада үш ер адамның суреті де жүр.

"Елордада мұндай факт анықталған жоқ. Ақпарат шындыққа сәйкес келмейді. Нұр-Сұлтан полиция департаменті жалған ақпарат таратқаны үшін жауапкершілік қарастырылғанын ескертеді", - деп хабарлады полициядағылар.

Педофилдер тобы туралы дәл осындай хабарлама Шығыс Қазақстан тұрғындарын қорқытқан болатын. Өңірлік полиция ақпараттың Шығыс Қазақстан облысына қатысы жоқ екенін айтты.

Оқи отырыңыз: Педофилдер туралы хабарлама Шығыс Қазақстан полициясын әбігерге салды

23
Кілт сөздер:
Нұр-Сұлтан, жалған ақпарат, хабарлама, педофил
Ыстық ауа райы

36 градус ыстық және жел: ертең ауа райы қандай болады

35
(Жаңартылды 21:17 15.05.2021)
Қазақстанның бес облысында дабылды ескерту жарияланды

НҰР-СҰЛТАН, 15 мамыр - Sputnik. Синоптиктер республиканың басым бөлігінде ауа райы ашық болады деп болжайды. Бес облыста дабылды ескерту жарияланды.

Дабылды ескерту

Атырау облысында оңтүстік-шығыстан жел соғады, кей жерлерде секундына 15-20 метрге дейін жетеді. Түстен кейін 36 градусқа дейін қатты ыстық күтіледі.

Солтүстік Қазақстан облысында секундына 25 метрге дейін жел күшейеді.

Павлодар облысында кей жерлерде найзағай ойнап, секундына 20 метрге дейін жел күшейеді.

Қостанай облысында 35 градусқа дейін қатты ыстық болады деп болжануда.

Жексенбіде Қызылорда облысында кей жерлерде шаңды дауыл күтіледі, жел секундына 15-20 метрге жетеді.

Мегаполистегі ауа райы

Нұр-Сұлтанда күн бұлтты, жаңбыр жаууы мүмкін. Ауа температурасы түнде плюс 10-12, күндіз 27-29 градус ыстық. Желдің жылдамдығы секундына 9-14 метрді құрайды.

Алматыда күн бұлтты, жауын-шашын болуы мүмкін. Ауа температурасы түнде 7-9 градус, күндіз 19-21 градус ыстық.

Шымкентте күн ашық. Желдің екпіні секундына 13 метрге дейін жетеді, ауа температурасы түнде плюс 14-16, күндіз 27-29 градус ыстық болады.

35
Кілт сөздер:
Қазгидромет, ауа райы