Терезе алдында тұрған қыз

Жасөспіріммен жыныстық қатынасқа түсу бабын қатаңдату керек пе заңгер пікірі

231
(Жаңартылды 17:35 06.10.2020)
Белгілі адвокат Абзал Құспан қылмыстық кодексте сексуалдық сипаттағы қылмыстарға қатысты заңды қатаңдату арқылы әділдікке қол жеткізуге болады деген ойдан арылуға шақырады

АЛМАТЫ, 6 қазан – Sputnik. Адвокат Абзал Құспан қылмыстық кодексте сексуалдық сипаттағы қылмыстарға қатысты заңның қатаңдатылғанын, тек 122-бапта ("16 жасқа толмаған адаммен жыныстық қатынас немесе сексуалдық сипаттағы өзге де әрекеттер жасау") ғана балама бар екенін айтады.

Ол 2019 жылы президент нұсқауымен Қазақстанда балаларға қатысты жасалған зорлық-зомбылық қылмыстың аса ауыр санатына жатқызылғанын алға тартады. Соған сәйкес, баланы зорлау, кәмелетке толмағандарға қатысты нәпсіқұмарлық сипаттағы күш қолдану әрекеттері үшін жаза қатаңдатылды. Баланы зорлағаны және өлтіргені үшін қылмыскер өмір бойына сотталуы мүмкін.

Алайда, кейінгі кезде Қылмыстық кодекстің 122-бабын да ("16 жасқа толмаған адаммен жыныстық қатынас немесе сексуалдық сипаттағы өзге де әрекеттер жасау") қатаңдатуды ұсынып жүргендер бар. Бұл ұсыныс Оралда 12 жастағы баламен жыныстық қатынасқа түскен ер адамға қатысты екі жарым жылға бас бостандығын шектеу үкімі шыққаннан кейін қоғам арасында айтыла бастады.

Sputnik Қазақстан тілшісі аталған бапты қатаңдату керек пе сұраққа жауап іздеп, заңның жай-жапсары жайлы мамандардан сұрап, білді.

Қоғамда қызу талқыланған Оралдағы оқиға

Жақында Оралда алқабилер соты 12 жастағы баламен жыныстық қатынасқа түскен ер адамға қатысты үкім шығарды. Бастапқыда ер адам "жас баланы зорлау" бабы бойынша айыпталды. Кейін іс "16 жасқа толмаған адаммен жыныстық қатынас немесе сексуалдық сипаттағы өзге де әрекеттер жасау" бабына ауысты.

Айыпталушы тарап істі алқабилердің қарауын сұраған. Ал алқабилер соты іс барысында жыныстық қатынасқа қыздың өзі келісім берді деген тұжырым жасады.

Осы істен кейін әлеуметтік желіде дәл осы "тәсілді" пайдалана отырып, жазадан құтылып кететіндер бұдан былай көбейіп кетуі мүмкін деген пікір айтылды.

Ал адвокат Абзал Құспан қылмыстық кодекстің қандай да бір бабын қатаңдату арқылы әділет орнатуға болады деген пікірден аулақ болуға шақырды.

"Таяқтың екі ұшы бар, соны көп адам ескергісі келмейді. Бапты жөнді-жөнсіз ауырлатайық дейді. Заң – қоғамдық ғылым. Сондықтан оған қатысты пікір айтуға тыйым сала алмаймыз", - дейді Абзал Құспан.

Адвокат осы жерде "жазықсыз адамдар сотталып кетсе, не болады?" деген сұрақ туындайтынын айтады.

"Тіпті, желі қолданушысының бірі он адамның ішінде бір адам жазықсыз соттала берсін депті. Жазықсыз сотталып бара жатқан адамның жанайқайын сол істі басынан аяғына дейін алып жүрген заңгерлер ғана көреді", - дейді ол.

Қылмыстық кодекстің бес бабы

Қазақстанда қылмыстық істер бойынша төрт санат бар: онша ауыр емес, орташа ауыр, ауыр, аса ауыр.

Ал Қылмыстық кодексте сексуалдық сипаттағы қылмысқа қатысты бес бап бар.

Соның ішінде адамға күш қолданып немесе күш қолдану қатерін төндіріп, адамның дәрменсіз күйін пайдаланып жыныстық қатынас жасау қылмыстық кодекстің 120-бабында қарастырылған:

  • 121-бап – сексуалдық сипаттағы зорлық-зомбылық әрекеттері;
  • 122-бап – 16 жасқа толмаған адаммен жыныстық қатынас немесе сексуалдық сипаттағы өзге де әрекеттер жасау;
  • 123-бап – жыныстық қатынас жасауға мәжбүр ету;
  • 124-бап – жас баланы азғындық жолға түсіру.

Заңға сәйкес, зорлық-зомбылық, сексуалдық қатынасқа түсу секілді істер жабық жағдайда өтеді. Істің мән-жайын судья, прокурор, адвокаттың жарыққа шығаруға құқығы жоқ. Бұл – жәбірленушінің мүддесі үшін жасалған тыйым.

"120-бап – ол адамды зорлау. 122-бап – кәмелет жасына толмаған адаммен жыныстық қатынасқа түсу. Өмірде әртүрлі жағдай болады. Бір оқиғаға қарап, заңды қатаңдатуға болмайды. Мысалы, 15 жастағы қыз бен 17 жастағы ер бала бірге тұрамыз деп шешеді. Азаматтық некеде тұрады. Содан кейін әке-шешесіне жағдайды айтады. Олар полицияға арыз береді. Өзінен бір жас кіші адамды алдаған жоқ, қулық жасаған жоқ. Жай ғана екеуі бірге тұрамыз деп шешті. Жастықпен, бір-бірін сүйіп сондай әрекетке барды. Ал мұндай жағдайда да балама таппай (алтернатива), бірден соттап жіберу керек пе?! Бұл жерде өте мұқият болу керек", - дейді Құспан.

Жақында Ақтөбеде 17 жастағы жасөспірім 15 жастағы қызбен қыз-жігіт болып кездесіп жүрген жастарға қатысты іс қозғалды. Екеуі үйден қашып кетіп, жыныстық қатынасқа түскен. Оны білген соң қыздың анасы сараптама жасатуды талап етеді. Артынша ер бала ҚК-тің 122-бабы бойынша қамауға алынды.

Бұл туралы "НеМолчиKZ" зорлық-зомбылық құрбандарына көмек көрсету қорының жетекшісі Дина Смайылова жазды. Айтуынша, Ақтөбенің тергеу соты жасөспірім баланы екі айға қамауға алу туралы шешім шығарды.

Қыздың анасы да сараптаманы талап еткен кезде заңның осындай қатал тұсы бар екенін білмеген. Енді бала 10 жылдан 15 жылға дейін бас бостандығынан айырылуы мүмкін.

Ал заңгер Абзал Құспанның айтуынша, осы бес баптың ішінде тек 122-бапта ғана балама бар. Демек, жәбірленуші өзі кешірім беріп тұрса, жәбірленушінің ата-анасы ешқандай талабымыз жоқ деген жағдайда, сот бас бостандығынан айырудан басқа жаза тағайындауға құқылы.

"Зорлық-зомбылық көрсетуге қатысты қалған баптың барлығы қатаңдатылды. Бұл бойынша адам баласы өмір бойына дейін бас бостандығынан айырылуы мүмкін. Қазір өлім жазасы жоқ, орнына осындай бап қарастырылған", - дейді ол.

Сот неге сүйенеді?

Сот үкім шығармас бұрын бірқатар сараптама жүргізеді. Абзал Құспан сараптама арқылы адамның қолын өз еркінен тыс қайырғаны және шашынан тартқаны да оңай анықталатынын айтты.

"Жәбірленушінің өз сөзінен бөлек, оның өз еркімен қарым-қатынасқа түскені, зорлық әрекеті болмағаны 100%-ке дейін сараптама арқылы анықталады. Баланың ақыл-есі, психологиясына да арналған тиісті сараптамалар бар. Оның астарында жасөспірімнің ол әрекетті түсіну-түсінбеуі де қаралады. Осы секілді көптеген факторлар ескеріліп, содан кейін ғана үкім шығады", - дейді ол.

Заңгердің айтуынша, 122-бап бойынша айыпталған адамның барлығы бостандыққа шыға бермейді.

"Баптың санкциясын жоғарылатып қою арқылы ешқандай әділдікке қол жеткізе алмаймыз. Қоғамдық бақылауға алу десе, бұл басқа әңгіме. Сот процесін қайта қарау десе, ол да түсінікті. Алайда, 122-баппен адамдар бостандыққа шығып кете беруге болады деген түсінік болмау керек. Бұл баппен де адам бас бостандығынан айырылады", - дейді ол.

122-бап бойынша 16 жасқа толмаған адаммен жыныстық қатынасқа түсуге байланысты бес жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан шектеу немесе сол мерзімге бас бостандығынан айыру жазасы қарастырылған. Ал егер сексуалдық әрекет жасөспірімнің ата-анасы, өгей әкесі, өгей шешесі, педагог тарапынан жасалса, жеті жылдан он жылға дейін бас бостандығынан айырылады. Егер осы әрекеттер бірнеше рет жасалса, екі не одан да көп адамға қатысты жасалса, он жылдан он бес жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасы бар.

Алқабилер соты қалай жұмыс істейді?

Қазақстанда 2007 жылы бірінші қаңтарда "Алқабилер туралы" заң қабылданды. Оның құрамына 11 адам кіреді, ішінде бір адам – кәсіби судья, қалғаны – жан-жақты сұрыпталып алынған қоғам өкілі. Елімізде 25 жасқа толған азамат алқабилер соты құрамына кіре алады. Олар аса ауыр қылмыстық істерге қатыса алады. Барлығы бір-бір дауысқа ие. Егер ішінде алты адам күдікті "қылмыс жасамаған" десе, шешім солай шығады.

Оның айтуынша, алқабилер соты Қазақстанда енгізілген бойда бізде ақтау үкімдері көбейіп кетті. Себебі, адвокатура – мықты, прокуратура – әлсіз. Прокуратура айыптау актісін оқиды да, отыра береді. Процестің бәрі айыптау бағытында жүреді.

Оның айтуынша, алқабилер соты Қазақстанда енгізілген бойда бізде ақтау үкімдері көбейіп кетті. Себебі адвокатура – мықты, прокуратура – әлсіз. Прокуратура айыптау актісін оқиды да, отыра береді. Процестің бәрі айыптау бағытында жүреді.

"Әдетте судьяның шешіміне разы болмайтын жағдай көп болады, себебі судья айыптаушы тарап – прокурордың айтқанынан шыға алмайды. Біздің халықтың да түсінігі солай қалыптасып кеткен. Егер іс сотқа жетсе, онда соттау керек деп ойлайды. Бүге-шүгесіне бару, жазықсыз адамды ақтап шығуды ойлай бермейді", - дейді Абзал Құспан.

Адвокат адамдардың осындай кезде "жел тұрмаса шөптің басы қимылдамайды" деген мақалды орынды-орынсыз қолданатынын айтады.

Статистика не дейді?

Ішкі істер министрлігінің ресми статистикасы бойынша, 2020 жылдың қаңтар-тамыз аралығында кәмелетке толмағандарға жыныстық зорлық көрсетуге қатысты 550 қылмыс тіркелген. Оның ішінде 250 қылмыс күш қолдану, бопсалау, қорқыту немесе баланың дәрменсіз күйін пайдалану арқылы жасалған.

Полицияның айтуынша, қылмыстың жартысынан көбін баланың айналасындағы жақын таныстары жасайды. Ал жәбірленушілердің 61,3%-і 14 жасқа толмаған балалар.

Оқи отырыңыз: Өлім жазасын қандай қылмыстар үшін қалдыруы мүмкін?

Мамандар көп жағдайда жәбірленуші бала зорлық жасаған адамды танитынын айтады. 26,4%-інде қылмысты баланың немесе отбасының таныстары жасайды, 17%-і анасының күйеуі немесе бірге тұратын адамы, 7,5%-і – туыстары, ал 6,6%-інде өз әкесі, 1,9%-і – көршілері тарапынан зорлық көреді. 40,6%-і - бейтаныс адамдар тарапынан жасалатын қылмыс.

231
Кілт сөздер:
заң, жыныстық қатынас, жасөспірім
Тақырып бойынша
Баланы зорлау бойынша бір адамның үстінен 60 қылмыстық іс қозғалған – бас прокуратура
Қазақстанда ата-ананың баласына қол көтеруін зорлық-зомбылық көрсетумен теңестіру ұсынылды
Жасөспірімдерге зорлық-зомбылық көрсеткені үшін Орал оқушысы 10 жылға колонияға түсті
ҚР-да зорлық-зомбылық көрсетілген балаларды БАҚ-да көрсетуге тыйым салынуы мүмкін
"Масқара": министр Тұрғымбаев түрмеде зорлық-зомбылық жасалғанын растады
Зертхана қызметкері

Қазақстанда коронавируспен ауырғандар көбейіп жатыр

66
(Жаңартылды 09:03 25.10.2020)
Республика бойынша індетке шалдыққандар саны 110 402 адамға жетті. Оның ішінде 105 618 науқас жазылып шықты

НҰР-СҰЛТАН,  25 қазан – Sputnik. Қазақстанда өткен тәулікте 152 адамның коронавирус жұқтырғаны ПТР арқылы расталды, деп хабарлайды ведомствоаралық комиссия.

"Коронавирус жұқтырудың ең көп жағдайы Шығыс Қазақстан облысында (27) тіркелді. Содай-ақ, Алматы қаласында – 20 және Нұр-Сұлтанда – 15 науқас анықталды", – делінген хабарламада.

Қалалар мен өңірлер бойынша:

  • Нұр-Сұлтан қаласы - 14410 (+15)
  • Алматы қаласы - 14647 (+20)
  • Шымкент қаласы - 5225 (+3)
  • Ақмола облысы - 3620 (+12)
  • Ақтөбе облысы - 3281 (+1)
  • Алматы облысы - 5081 (+12)
  • Атырау облысы - 11254 (+5)
  • Шығыс Қазақстан облысы - 9142 (+27)
  • Жамбыл облысы - 4169 (+4)
  • Батыс Қазақстан облысы - 6961 (+8)
  • Қарағанды облысы - 10490 (+10)
  • Қостанай облысы - 3581 (+6)
  • Қызылорда облысы - 3252
  • Маңғыстау облысы - 3384 (+6)
  • Павлодар облысы - 4144 (+13)
  • Солтүстік Қазақстан облысы - 4355 (+9)
  • Түркістан облысы - 3406 (+1).

Айта кетейік, бүгінге дейін республика бойынша ауырғандар саны 110 402 адамға жетті. Оның ішінде 105 618 науқас жазылып шығып, 1 796 адам қайтыс болды.

66
Кілт сөздер:
індет, коронавирус
Тақырып:
Коронавирус эпидемиясы
Тақырып бойынша
Ғалымдар COVID-19-ға қарсы ұжымдық иммунитет қай жағдайда қалыптасатынын айтты
Ғалымдар шілдеде коронавирустың неліктен күшейіп кеткенін анықтады
Қара бұрыш коронавирустан қалай қорғайды – ғалымдар жауабын айтты
Ғалымдар ауадағы коронавирусты анықтайтын құрылғы ойлап тапты
COVID-19-бен байланысты қауіпті синдром байқала бастады: ғалымдар дабыл қақты
Сыртқы істер министрлігінің ғимараты

"Дүрліктіруге ниетті": министрлік атышулы фильмге қатысты түсініктеме берді

194
Сыртқы істер министрлігінің мәлімдемесінде ел азаматтары ашық нәсілшіл шабуылдарға наразы екені айтылады

НҰР-СҰЛТАН, 24 қазан – Sputnik. Фильм авторлары арандату жолымен Қазақстанның мемлекеттік рәміздерін мазақ етіп, дүрліктіруге ниетті, деп хабарлады сыртқы істер министрлігі.

"Арандатушылық мақсатта Қазақстан халқы да, оның мемлекеттік рәміздері де мазаққа ұшыруда. Наразылық нота жолдау мағынасыз, өйткені оның адресаты жоқ. Неғұрлым дүрліктіре берсек, соғұрлым фильм авторлары пайда табады. Үлкен пайда табу авторларды фильмді жалғастыруға итермелейді. Негізінде, фильмде нәсілшілдік пен ксенофобияның айқын формасы бар. Біздің азаматтарымыз ашық нәсілшіл шабуылдарға әділ наразы", – делінген хабарламада.

Айта кетейік, 23 қазанда бір топ жас АҚШ Бас консулдығына жиналып, "Борат-2" фильмінің шығуына қарсы шықты. Олар фильмге тыйым салуды талап етіп, петициясын ұсынды.
Ұйымдастырушылар бұл петиция арқылы қоғамда теріс реакция тудырған фильмнің көрсетілуіне тыйым салуды сұрайды, олардың пікірінше, ол бүкіл мемлекеттің беделін түсіреді.

Бұған дейін Қазақстанның мәдениет және спорт министрі Ақтоты Райымқұлова британдық актер және режиссер Саша Барон Коэннің атышулы "Борат-2" фильмі туралы пікір білдірген еді. 

Министрдің айтуынша, сенсациялық фильмнің Қазақстанда пайда болуы фактісін елемеуге болмайды. 

"Борат" тарихы

"Журналист" Борат Сагдеевтің Америкаға сапары туралы 2006 жылы шыққан фильм хитке айналды. Бұл фильмді шығаруға 18 миллион доллар жұмсап, оны дайындағандар 261,5 миллион доллар пайда тапты. Тіпті, "Алтын глобус" иегері атанды және "Оскарға" ұсынылды.

Ал Қазақстанда фильм қоғам тарапынан наразылық тудырды. Фильм түсірушілерге елді қорлады деген айып тағылды.

Екінші бөлімнің сюжеті бойынша, ойдан шығарылған кейіпкер, қазақстандық журналист Бораттың тағы да АҚШ-қа жолы түседі. Ол америкалықтардың әдеттегі өмір салтын гротеск тәсілімен мазақ ете келе, президенттік сайлау қарсаңындағы елдің саяси өмірін зерттейтін болады.

Оқи отырыңыз: АҚШ-тың Қазақстандағы елшісі "Борат" фильміне қатысты пікір білдірді

Жаңа трейлер шыққаннан кейін көптеген қазақстандық фильмді теріс бағалады. Осыдан кейін әлеуметтік желіде "Бораттың" жалғасының шығуына қарсы флешмоб ұйымдастырылды. Оған әлемнің түкпір-түкпіріндегі қолданушылар қосылды, олар #СancelBorat хэштегімен фильмге қарсы шығып жатыр.

194
Кілт сөздер:
сыртқы істер министрлігі, Борат
Ұлттық қауіпсіздік комитетінің басшысы Кәрім Мәсімов

Кәрім Мәсімов Нурмагомедовті жеңісімен құттықтады видео

0
(Жаңартылды 14:11 25.10.2020)
Хабиб пен Гэтжи кездесуіне Қазақстан ұлттық қауіпсіздік комитетінің басшысы көрермен ретінде қатысты

НҰР-СҰЛТАН, 25 қазан – Sputnik. Қазақстанның жекпе-жек өнері қауымдастығының президенті Кәрім Мәсімов Хабиб Нурмагомедовті жеңісімен құттықтады. 

Нурмагомедов пен Гэтжидің кездесуі 25 қазанға қараған түні Абу-Дабидегі UFC 254 турнирінің басты жекпе-жегі болды. Кездесу екінші раундта Хабибтің жеңісімен аяқталды.

Жеңіске жеткен Нурмагомедов эмоцияға бой алдырып, сегізбұрышта тұрып көзіне жас алды. Ол өзінің 29-шы жеңісті жекпе-жегін әкесіне арнайтынын айтып, кәсіби мансабын аяқтайтынын жариялады.

Оқи отырыңыз: UFC-дегі Рахмоновтың жеңісі, Нурмагомедовтің мәлімдемесі

Айта кетейік, осы турнир аясында қазақстандық спортшы Шавкат Рахмонов UFC-дегі алғашқы жекпе-жегін өткізіп, бразилиялық Алекс Оливейраны мерзімінен бұрын жеңді. Бұл оның кәсіпқой спорттағы 13-ші жеңісі болды.  

0
Кілт сөздер:
Кәрім Мәсімов, Хабиб Нұрмагомедов
Тақырып бойынша
Әлімханұлы өзін Боратқа теңеген қарсыласын жойқын нокаутпен жеңді – видео
Қазақстандық спортшы қарсыласын ерекше тәсілмен тұншықтырып жеңді – видео
Қазақ боксшысы Нұрзат Сабыров мексикалық "Тайсонды" жеңді – видео
Қазақстан бірнеше миллиондық істі жеңді
Қуат Хамитов ресейлік спортшыны тұншықтыру әдісімен жеңді – видео