Кептелісте тұрған көлік жанында жаяу келе жатқан адам

Қарызды қайтармай жүрген адамнан ақшаны қалай алуға болады мамандар кеңес берді

942
Заң бойынша қарызға қатысты талап қою мерзімі – үш жыл. Демек, осы уақыттың ішінде сотқа жүгіну керек

НҰР-СҰЛТАН, 15 қараша – Sputnik. Қарызға алған ақшасын қайтармай жүретін адамдар жақын достардың ішінен, тіпті, туысқандардың арасында да кездесіп жатады. Біреулер оған қатты ренжісе, енді біреулер "садақа" деп, қолын бір сілтейтін сәттер де жоқ емес. Психолог мамандар қарыз қайтармайтындарды анықтауға болады дейді. Ал заңгерлер қолхатсыз берілген ақшаны қайтарудың жолдарын біледі.

Біржақты көзқараспен қарамаңыз

Психолог Серікгүл Сәлінің айтуынша, қарызды қайтармайтын адамды өз ортасында жақсы біледі. Мысалы, туған-туыстың ішінде біледі, бірақ сыртқа көп айта бермейді. Ал жаңадан танысқан адамның бойынан ондай кемшілікті бірден анықтау қиын. Оны кәсіби психолог мамандар ғана байқай алады.  

"Негізі, нақты бір көрсеткіштері жоқ. Бірақ психолог мамандар анықтай алады. Себебі олардың кәсіби білімі бар, арнайы әдіс-тәсілдерді де меңгерген", – дейді Сәлі.

Маманның сөзіне қарағанда, ақшаны қарызға беретін адам да аңқау болмауы қажет. Мысалы, біреулер қарыз сұраған адамды дұрыс танымаса да, ертең ол кісінің пайдасы тие ме, жоқ па, осы жағын ойлайды. Енді біреулер адамның адалдығына сеніп, қарызға берген ақшасы міндетті түрде қайтарылады деген біржақты көзқараспен жүреді. Бірақ барлығы бірдей емес.  

"Сондықтан күдік болса, ақшаны қарызға бермегеніңіз жөн. Ал беріп қойсаңыз, қайтпаған жағдайда не істейтініңізді іштей талқылап алуыңыз қажет. Жарайды, бермей қойса, басқа біреуден қайтар деп, өзіңізді алдын ала дайындап қойсаңыз, артынан психологиялық тұрғыда жеңіл болады", – деп атап өтті Сәлі.

Ақшаны сотсыз қайтаруға бола ма?

Негізі, борышкер нағыз алаяқ болмаса, ақшаны уақытында қайтармағаны үшін қысылады. Бәлкім, шынымен де, ол қаржылай тығырыққа тіреліп, қарызын бере алмай жүр. Ондайда ақшаны қайтару мәселесін үнемі еске салып отырған дұрыс.

"Жанжал шығып жүрмесін. Ақырын ғана анда-санда есіне салып тұрыңыз. Телефон шаласыз ба, хабарлама жазасыз ба, оны өзіңіз білесіз. Бірақ ұрсысып қалмаңыз. Ең бастысы, қарызды кешіре алмайтыныңызды көрсетіп тұрыңыз. Борышкер шынымен де қаржылай проблемаға тап болса, оған қарызды бөліп төлеуді ұсынуға болады", – дейді кәсіпкер Нұрлан Жақиянов.

Оқи отырыңыз: Алматылық келіншек банкке 45 миллиард теңге қарыз екенін білді

Оның айтуынша, ырымшыл адамдарға осы мазмұндағы хабарламалар да әсер етеді. Мәселен, "Жаңа жылды қарызсыз қарсы алған дұрыс" деген сөзге сенетіндер бар.

"Ал қарыз алған адам телефонды көтермесе, басқа біреудің нөмірінен қоңырау шалуға болады. Оны да алмаса, ортақ таныстарды іздеп көріңіз. Бәлкім, оны танитын достарыңыз, я болмаса, әріптестеріңіз бар шығар. Солар арқылы шықсаңыз, ол адам қаша алмайтынын түсінеді. Бұдан бөлек, сотпен қорқытуға болады. Қарызбен бірге сотқа кететін барлық шығынды төлейтінін де ескертсеңіз, ол адам ойлана бастайды", – деді бизнесмен.

Сотта қолхат қажет пе?

Қарыз берген адамның қолында қолхат немесе қарыз шарты болса, сотта ақшаны алған адамның кінәсін дәлелдеу қиын емес. Алайда қолхатсыз да қарызды өндіріп алуға болады. Ол үшін аудио және жазбаша айғақтарды көрсету керек. Мәселен, қарыз туралы әңгімені жазып алуға болады. Қажет кезде сол аудионы сотқа тыңдатады. Қарыз алған адам онымен келіспесе, арнайы сараптаманы тағайындауға мүмкіндік бар. Ал аудиожазба болмаған жағдайда мессенджерлер арқылы жазысқан хабарламаларды көрсетуге болады.

"Жолданған SMS-те қарыздың сомасы көрсетілсе, тіптен жақсы. Бірақ хат жазысқанда абайлау керек. Қарыз алған адамды корқытып, ақшаны қайтармасаң, үйтемін-бүйтемін деп, артық кетіп қалмаңыз. Өйткені ол хабарламаны сізге қарсы қолдануы мүмкін. Ондай сөздер күш көрсетіп, ақшаны бопсалаған болып саналады. Сондықтан ресми түрде хат жазысқаныңыз жөн", – дейді заңгерлер.

Заң бойынша қарызға қатысты талап қою мерзімі – үш жыл. Демек, осы уақыттың ішінде сотқа жүгіну керек. Талап қою мерзімін қалпына келтіруге де болады. Алайда ол үшін дәлелді себептер болуы шарт.

"Соттың үкімі шықса да, қарыз алған адам жағдайым болмай тұр, ақшам жоқ деп тағы ақталуы мүмкін. Ондайда сот орындаушысының көмегіне жүгінуге болады. Ол қарызды жалақыдан және басқа да кіріс көздерінен өндіре алады. Шетелге шығуға шектеу қою құзіреті де бар", – деп атап көрсетті мамандар.

942
Кілт сөздер:
психолог, қарыз
Тақырып бойынша
Бір адам 65 миллион қарыз: Салық төлемей жүргендердің аты-жөні жарияланды
Нұр-Сұлтан тұрғындары жарты миллион теңгеден қарыз екенін білді
Борышкерлік қарыз үшін Нұр-Сұлтан тұрғынының сатып алған қымбат көлігі тәркіленді
Қазақстандықтар коммуналдық қызмет үшін 17 млрд теңге қарыз болып қалды
Баласына қарыз болған Екібастұз тұрғыны төрт бөлмелі пәтерінен айырылды
коронавирус, медбике

Ғалым коронавирус инфекциясын неге барлық адам жұқтырмайтынын түсіндірді

2052
"Қызыл аймақта" бірнеше ай бойы жұмыс істеп жүрген кейбір дәрігерлердің вирус жұқтырмайтыны анықталды

НҰР-СҰЛТАН, 29 қараша – Sputnik. Коронавирустан қорғануға тек антиденелер ғана көмектеспейді, деп мәлімдеді микробиолог Сергей Иванов "МК" газетіне берген сұхбатында.

Ғалымның айтуынша, кейбір адамдар коронавируспен ауырғандармен жақын қарым-қатынаста болса да, инфекция жұқтырмайды.

"Осындай жағдайлар болды. Олардың ағзасы бұл коронавирусты қабылдамайды", - деді Иванов.

Пастер атындағы эпидемиология және микробиология институтының ғалымдары осындай қорытындыға келген.

"Ғалымдар "қызыл аймақта" бірнеше ай бойы жұмыс істеп жүрген кейбір дәрігерлердің вирус жұқтырмайтынын байқаған", - дейді маман.

Коронавирус пандемиясы бүкіл әлемді қыспағына алды. 60 миллионнан астам адам вирус жұқтырса, оның 1,4 миллионнан астамы қайтыс болды. Коронавируспен ауырғандар саны бойынша АҚШ, Үндістан және Бразилия көш бастап тұр.

Оқи отырыңыз: Ғалымдар организмдегі коронавирусты 5 минуттың ішінде өлтіретін өнімді атады

Қазақстанда соңғы мәліметтер бойынша коронавирус жұқтырғандар саны 130 865 адамға жетті. Коронавирустық пневмониямен ауырғандар саны – 42 104. Қайтыс болғандар – 2 470.

2052
Кілт сөздер:
ғалым, коронавирус
аурухана, коронавирус

Денсаулық министрлігі өткен тәулікте қанша адамның қайтыс болғанын жариялады

2951
(Жаңартылды 11:36 29.11.2020)
Қазіргі уақытта коронавирустық инфекциядан 12 651 адам ем қабылдауды жалғастыруда, оның ішінде 214 адамның жағдайы нашар

НҰР-СҰЛТАН, 29 қараша – Sputnik. Өткен тәулікте коронавирус пен пневмониядан 10 адам қайтыс болды, деп хабарлады денсаулық сақтау министрлігі.

Коронавирус инфекциясынан жеті адам, коронавирустық пневмониядан үш адам көз жұмған.

"Қазіргі уақытта коронавирустық инфекциядан 12 651 адам ем қабылдауды жалғастыруда. Олардың арасында 895 бала бар. Стационарларда 3 392 науқас жатыр.  9 259 адам амбулаториялық жағдайда емделуде", - деп хабарлады министрлік.

Науқастардың арасында 214 адамның ахуалы нашар. Соның ішінде 32 науқастың жағдайы аса ауыр деп бағалануда. 32 адам жасанды тыныс алдыру аппаратына қосылған.

Өткен тәулікте 826 адамның коронавирус инфекциясын жұқтырғаны расталды.

Жалпы, елімізде коронавирус жұқтырғандар саны 130 865 адамға жетті.

Оның ішінде:

  • Шығыс Қазақстан облысында - 16191 (+135),
  • Алматы қаласында - 16033(+73),
  • Нұр-Сұлтан қаласында -15989(+83),
  • Атырау облысында - 11616(+18),
  • Қарағанды облысында - 11077(+25),
  • Батыс Қазақстан облысында - 7994(+39),
  • Солтүстік Қазақстан облысында - 6291(+105),
  • Павлодар облысында - 6254(+120),
  • Алматы облысында - 5682(+33),
  • Шымкент қаласында -5361(+6),
  • Қостанай облысында - 5212(+85),
  • Ақмола облысында - 5072(+86),
  • Жамбыл облысында - 4411(+14),
  • Ақтөбе облысында -3481(+1),
  • Түркістан облысында - 3477(+2),
  • Маңғыстау облысында - 3434(+0),
  • Қызылорда облысында -3290(+1).
2951
Жамбыл Жабаев

"ХХ ғасыр Гомері" деген бағаға ие болған Жамбыл Жабаев жайлы қызықты деректер

0
Жыр алыбы, ақын, суырыпсалма ақын, қазақ халқының ұлы перзенті Жамбыл Жабаев туралы деректерді Sputnik Қазақстан дерекқорынан оқыңыз

Жамбыл Жабаев 1846 жылы 28 ақпанында Жамбыл облысындағы Жамбыл тауының етегінде дүниеге келген. Ұлы жүздің шапырашты тайпасының екей руынан шыққан. Арғы аталары дәулетті болғанымен, Жамбылдың әкесі Жапа шаруа кісі болған. Кей тарихи деректе жыр алыбының әкесі туралы шоқпыт шапанды кедей болған деген сипаттама кездеседі.

"Қақаған қар аралас соғып боран,
Ел үрей - көк найзалы жау торыған.
Байғара, Жамбыл, Ханда мен туыппын,
Жамбыл деп қойылыпты атым содан", - дейді Жамбыл ақын.

"Мен киіз үйде өстім. Сол кездегі барлық қазақ балаларындай мені де көшкен кезде бесінмен ала жүрді", дейді ақынның өзі балалық шағы жайлы. Соған қарағанда ақын бала күнінде қоңырқай тірлік кешкен.

Жамбылдың туған нағашысы Жетісу өңіріне танымал әнші болған.

"Жетісудың даңқы асқан биі Бөлтірік Алатаудың баурайындағы ағайынды аралап келген екен. Сонда үлкен сөз өнері ортаға түсіп жатқанда даладан бір бала жүгіріп келген екен. Бірден барып Бөлтіріктің қолын алыпты. Сонда Бөлтірік баланың қолын ұстап тұрып, "атың кім, балам?" депті. "Атым - Жамбыл" деп жауап берген екен. "Атың Жамбыл болса, көкірегің даңғыл болар. Шырғалаңнан сөз келсе, шырқаушының өзі болар екенсің" деген екен", - дейді қоғам қайраткері Мырзатай Жолдасбеков.

Жамбылдың ақындық дарыны жас кезінен-ақ таныла бастаған. Бозбала шағынан ортасын ән мен жырға кенелтіп, көршілес қырғыз еліне де даңқы жайылған. Сол кезде көпшіліктің аузынан түспей жүрген Жамбыл Жетісудың дүлдүл ақыны Сүйінбайға жолығып, оның батасын алады.

Жамбыл "Шағым", "Жылқышы", "Шәбденге", "Сәт сайланарда", "Өстепкеде", "Патша әмірі тарылды", "Зілді бұйрық" сияқты өлеңінде елдің әлеуметтік саяси өмірін көрсеткен.

Жамбыл Жабаев шығармашылығының шарықтау шегі тоқсан жастан асқан шағына тура келеді. 1936 жылы Мәскеуде өткен Қазақстанның онкүндігінде шымылдығын Жамбыл ашты. 360 өнерпаз барған бұл мәдениет күндерінде жыр алыбы Жамбыл Жабаевтың, әнші Күләш Байсейітованың абыройы асқақтады. Жамбыл сол жылы Еңбек Қызыл ту орденімен марапатталды.

"1936 жылдан бастап Жамбылдың аты орыс тілі арқасында шетелге де тарала бастады. Кеңес үкіметі сол кезде 75 жылдық шығармашылық тойын тойламақ болады. Соның қарсаңында үй салып береді", - дейді Жамбыл Жабаев әдеби-мемориалдық мұражай директоры Мәулен Қожашев.

Жамбылдың шығармалары әлемнің ондаған тіліне аударылып дүние жүзіне тарады. Жамбыл көзінің тірісінде КСРО мемлекеттік сыйлығының лауреаты атанған.

Ақынның "Өтеген батыр", "Сұраншы батыр", "Көрұғлы", "Бақ, дәулет, ақыл" деген дастандары бар.

ХХ ғасыр Гомері

Бірде Жамбылдың ел арасында оның ақындық қабілетіне күмән келтіргісі келетіндер де табылған. Сонда орталық комитет жазушы Леонид Соболевті жағдайдың анық-қанығын білуге Ұзынағашқа жіберген. Жамбылдың жыршылығына таңқалған жазушы үш күн қасында болып, "жиырмасыншы ғасырдың Гомері" деп баға берген.

Жамбыл саналы ғұмырында Құлманбет, Досмағамбет, Сарыбас, Майкөт, Бақтыбай, Бөлтірік, Шашубай ақындармен айтысқан. Соның ішінде Айкүміспен айтысы қыз бен жігіт айтысының жақсы бір көрінісі. Жас күнінде Жамбыл ақын Сара, Айкүміс, Сайқал, Кәмшат қыздармен айтысқан.

Жыр алыбы Жамбыл күйші Дина Нұрпейісовамен де жақын таныс болған. 1936 жылы танысып, таныстық соңы жақсы сыйластыққа ұласқан деген дерек бар.

Ақынның отты жырлары

Ақынның соғыс жылдары отан қорғау тақырыбына арнап жазған өлеңдері үш мың жолды құрайды. Әсіресе, "Ленинградтық өренім", "Москваға", "Майданға хат" сынды өлеңдері бар. Жамбыл ақын өмір мен өлім апралысына түскен Кеңес жауынгерлеріне отты жырлары арқылы жігер беруге тырысты.

Жамбылдың ұлы Алғадай жат елде оққа ұшқан болатын. Ұлының қазасынан кейін "Жамбылдың Алғадайды жоқтауы" деген өлеңі шықты. Кей дерекке сәйкес, Алғадайдан ұрпақ тарап, бүгінде бүтін бір отбасы болып отыр.

Жамбыл өзінің алдындағы аға буын өкілі Сүйінбай ақынды өзіне пір тұтқан. Ал Кенен Әзірбаев Жамбыл Жабаевты тәлімгері деп таныған.

Жамбыл 1945 жылы 22 маусымда Алматы облысының Ұзынағаш елді мекенінде 99 жасында дүниеден өтті.

1946 жылы ақпанда Қазақстан халқы жыр алыбының жүз жылдық мерейтойын тойлады. Сол жылы ақынның таңдамалы шығармаларының академиялық жинағы қазақ және орыс тілінде басылды.

0
Кілт сөздер:
қызықты деректер, Жамбыл Жабаев
Тақырып бойынша
"Өз жаназасын өзі шығарды": Ақиық ақын Мұқағали Мақатаев туралы деректер
"Көкейімнен кетпейді": ұлттың ұлы ұстазы Ыбырай Алтынсариннің тілегі
Қазақтың "қазақ" деп атанып жүргені Сәкен Сейфуллиннің арқасы - танымал ақын
Абайдың үш әйелі: ақын сүйіктілеріне не сыйлаған - фото
Абайдың 175 жылдығы: ұлы ақын жайлы фильмдерді қайдан тамашалауға болады