В Астану приехал караван

"7 миллион қазақтың үлесін ұмытпау керек": қоғам қайраткері үкіметке ұсыныс жасады

668
(Жаңартылды 16:31 26.03.2021)
Ауыт Мұқибектің айтуынша, карантин бітіп шекара ашылса, қазақ көшінің екінші алтын дәуірі туайын деп тұр

НҰР-СҰЛТАН, 26 наурыз — Sputnik. Қазақстанда жер шетелдіктерге сатылмайды және жалға берілмейді. Бүгінде осы норманы заңды түрде бекіту үшін арнайы заң жобасы әзірленіп, шұғыл түрде мәжілістің қарауына енгізілді. Қандастарға қатысты өзгерістер де бар. Олар алдымен Қазақстан азаматтығын алуы шарт. Содан кейін ғана өздеріне қажетті жер телімдерін алып, игеруге құқығы болады. Sputnik Қазақстан тілшісіне сұқбат берген қоғам қайраткері, Қазақстан президенті жанындағы ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің мүшесі Ауыт Мұқибек жаңа норманы енгізудің себебін түсіндірді. Осы мәселеге қатысты өз ұсынысын да жасады.

Заңда біраз жеңілдік бар

Қазіргі заңнамада қандастар үшін біраз әлеуметтік жеңілдіктер, соның ішінде ішінде жер учаскелерін пайдалану құқығы да қарастырылған. Мысалы, Жер кодексінде "Қандастарға жер учаскелерін беру" деген арнайы 46-бап бар. Оған төрт норма кіреді.

"Қолданыстағы заң бойынша қазақстандықтарға жер учаскелері конкурс немесе аукциондар арқылы беріледі. Ал қандастарымызға ондай шарттар қолданылмайды, жерді бірден ала береді. Сондай-ақ 100-бапта қандастардың шаруашылық немесе фермерлік қожалығы, тіпті ауыл шаруашылығы өндiрiсiне байланысты өзге де қызметтi жүргiзуi үшiн арнайы жер қорынан бiрiншi кезекте жер учаскесiн алуға құқығы бар деп жазылған. Ал 37-бапта қандастарға – 25 жылға дейінгі мерзімге берілетіні көрсетілген. Әрине, бұл – үлкен қамқорлық", – дейді Мұқибек.

Оқи отырыңыз: Жер комиссиясының құрамы жарияланды

Жер кодексіне сәйкес, қандастар Қазақстан азаматтығын алғаннан кейін жерді жеке меншікке де аудара алады. Ал қазіргі шектеудің негізгі себебі мынада, шетелден келетін қандастарымыз азаматтықты уақытында алмай, ұзақ уақыт жүріп алады. Бұрын Қазақстан азаматтығы жеті жылдың ішінде берілсе, қазір бір жылда рәсімделеді. Дегенмен, төлқұжатты алуға асықпайтындар бар.

Қазақстан азаматтығын алғаннан кейін кейбір елдерге бару үшін виза алу керек. Әсіресе, Қытайдан оралып, Қазақстан азаматтығын алған қазақтар үшін Қытай визасын алу өте қиын. Одан бөлек, материалдық құндылықтар алға озып кететін жағдай тағы бар, шетелдегі тұрмысты Қазақстаннан артық көрді.

"Сол себепті, кейбір қандастарымыз азаматтықты алуға асықпады. Ықтиярхатпен жүре тұрғанды жөн көрді. Міне, "қандас" деген мәртебе мерзімінің қысқаруы шеттен оралған қазақтардың Қазақстан азаматтығын алуын барынша тездетті. Бұл өте дұрыс шешім болды", – деп атап көрсетті Мұқибек.

Шетелден келген қазақтар "қандас" мәртебесін алса да, шетелдік болып қала береді. Ал жер шетелдіктерге сатылмайды және жалға берілмейді.

"Сол себепті жаңа заң жобасында тек "босалқы жерден уақытша өтеусіз жер пайдалану құқығымен жүзеге асырылады" деген норма ғана күшінде қалды, қалған басым бөлігін алып тастапты. Бірақ оған бола қандастарымыз жерсіз қалмайды. Бұл шешімді өз басым қолдаймын. Бәрібір қандастарымыз бір жылдың ішінде жер телімін алып үлгермейді. Бұл өзгерісті басқа бағытқа бұрып, шу шығарудың қажеті жоқ. Мәселенің тағы бір жағы бар, есесіне соны қатаң ескерген жөн", – деді Мұқибек.

Қазақ көшінің екінші алтын дәуірі...

Ауыт Мұқибектің айтуынша, бұрын шетелдегі қандастардың саны 5 миллион деген болжам болған. Ал соңғы зерттеулер аясында 7 миллионнан асқаны туралы айтыла бастады. Бұрын олар шетелде өздерін жұмақта жүргендей сезінетін. "Жағдайымыз жақсы, күндердің күнінде зейнетке шыққаннан кейін барамыз" деген қиялмен жүрді.

Қазір жағдай мүлдем басқаша. Шығыстағы көршімізде жүргізілген "терроризммен, экстремизммен күрес" шеттегі қазақтардың Атажұртқа деген көзқарасын 180 градусқа бұрып жіберді, түбегейлі өзгертті. Қысқасы, қазақтар үшін кешегі "ұжмақ" деп жүрген мемлекеттер бүгін тозақ болып жатыр. Карантин бітіп, шекара ашылса, олар көшіп келуге дайын отыр. Сондықтан енді қазақ көшінің екінші алтын дәуірі туайын деп тұр. Бірте-бірте барлық елдердегі қазақтар Қазақстанға ағылады", – дейді қандастар құқығын қорғаушы.

Осы орайда сарапшы қандастарға жер беру мәселесіне қатысты өз ұсынысын да айтты.

"Мен жердің мәселесі қалай шешілетінін білмеймін. Комиссия қандай ұсыныс жасайды? Парламент қалай шешеді? Оны қазір айта алмаймын. Дегенмен, қалай болса да, жер қазақстандықтарға жеке меншікке немесе жалға беріледі. Өйткені жер бос жатпауы керек. Бірақ жерге қатысты шешім шығарғанда, шетелдегі 7 миллион қазақтың үлесі сөзсіз ескерілуі керек", – деді Мұқибек.

Оның айтуынша, қазірдің өзінде жермен айналысып отырған, сол арқылы шаруашылықты шалқыта білген азаматтардың басым бөлігі тәуелсіздік жылдары көшіп келген қандастар. Келесі келетіндердің де көп бөлігі жер емшегін еметіндер. Олардың үлесін жер қорында міндетті түрде ұстап отырған дұрыс. Қазір жердің бәрін таратып жіберсек, ертең қандастар келгенде жерсіз қалады. Тәуелсіз Қазақстан барша қазақтың атбайлар қара шаңырағы екенін ұмытуға болмайды. Заң осы талапқа жауап беретін болуы тиіс.

"Жер комиссиясына қандастар да қоссылсын"

Қоғам қайраткері жер комиссиясының құрамына қандастардың атынан да бір-екі адамды кіргізу керек деп санайды. Себебі олардың жер реформасы бойынша тәжірибесі мол.

Қазақстанға осы кезге дейін 1 миллион 73 мыңға жуық қазақ көшіп келді. Келемін деп отырған 7 миллион қазақ тұр. Бәрі келмесе де, алғашқы адымда оның екі-үш миллионы бірден сау ете түсуі мүмкін.

"Соны ескеріп, жер комиссиясының құрамына шетелден келген қазақтардан да бір-екі маманды қосу керек еді. Олардың да айтары бар. Әлі де кеш емес, қатып қалған ештеңе жоқ қой. Қандастар шетелдің жер саясаты жағындағы тәжірибесін де жақсы біледі. Мысалы, Қытайдың жер реформасы мықты. Батыстың тәжірибесі бар. Біз соның тиімді жақтарын алуымыз қажет", – деп атап көрсетті Ауыт Мұқибек.

668
Кілт сөздер:
қандастар, қазақтар, жер
Марат Омаров

"Ол өтірік қой": Марат Омаров желіні шулатқан видеоға түсініктеме берді

2017
(Жаңартылды 19:48 12.04.2021)
Тойға келген қонақтардың арасында волейболшы Сабина Алтынбекова мен әнші Қайрат Түнтеков те жүр. Желі қолданушылары композитор Зульфия есімді қызын ұзатқанын жазып жатыр

НҰР-СҰЛТАН, 12 сәуір — Sputnik. Әлеуметтік желіде танымал әнші әрі композитор Марат Омаров қатысқан тойдың видеосы тарады, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан тілшісі.

Видеодан жас жұбайларды көруге болады. Ал келесі кадрда олар Марат Омаровпен суретке түсіп жатыр. Желі қолданушылары композитор Зульфия есімді қызын ұзатқанын жазып жатыр. Ал қонақтардың арасында волейболшы Сабина Алтынбекова мен әнші Қайрат Түнтеков жүр. Тойдың шағын құрамда өткенін байқауға болады.

Sputnik Қазақстан тілшісі композитордың өзіне хабарласып, мән-жайды білді. Марат Омаровтың айтуынша, видеоға монтаж жасай салған.

"Ол өтірік қой, монтаж ғой. Менің тойым емес", - деді Омаров.

Айта кетейік, Марат Омаров "Анашым", "Әке арманы", "Қыз сыны", "Әнші балапан", "Арман қала – Астана" және тағы басқа әндерді жазған. Ал коронавирус пандемиясы басталғанда "Коронавирус, кет, кет, кет" композициясымен танылды. Халық арасында осы ән хитке айналған.

2017
Тақырып бойынша
Қайрат Нұртас жауапкершілікке тартылуы мүмкін
"Хит ән шығармаймын": Өнер адамдары қалай күн көріп жүргендерін айтты
"Бала-шағамды зейнетақымен асырап отырмын": Роза Рымбаева карантиндегі өмірі жайлы
"Еденге жатқызуға орын болмады": Рамазан Стамғазиев інісінің қалай көз жұмғанын айтты
Қайрат Нұртастың басы тағы да дауға қалды
Архивтегі фото

"Қиналып кеттім": қазақстандықтар жалғызбасты әкеге бір бума ақша жинап берді видео

870
(Жаңартылды 19:47 12.04.2021)
Вячеслав Дружининнің банк картасы жоқ болғандықтан қайырымды жандар жарты миллион теңгеден астам ақшаны оның қолына берді

НҰР-СҰЛТАН, 12 сәуір — Sputnik. Әлеуметтік желіде дөңгелек ауыстыру бекетінде тұратын жалғызбасты әкенің үндеуі тарады. Ұлты орыс Вячеслав Дружинин қазақ тілінде көмек сұраған, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан.

"Ассалаумағалейкум, қазақ елі! Осындай жағдайға түсіп қалдым. Әйелім қайтыс болды. Қырқы өтті. Балам ДЦП-мен ауырады. Жағдайым қиын, пәтерді төлемегеніме үш ай болды. Жұрт батаға берген ақшаға баланың тамағын алдық, қиналып кеткеннен кейін осында жұмысқа шықтым", - дейді елордалық Дружинин.

Жалғызбасты әке баласының жататын жерін де көрсетті. Дөңгелек ауыстыратын бекеттің түкпірінде кішкентай кереует орнатып қойған. Сонда баласын жатқызады. Ал кірген адамдар көрмесін деп, шымылдықпен жауып қояды. Өзі де сол жерде жатып жүр.

"Времянкаға" ақша төлей алмай жатырмын. Кім көмектесе алады, Алла разы болсын! Жаман қиналып кеттім", - деп атап өтті Дружинин.

Жазбаның жарияланғанына бір тәулік те болған жоқ. Қазақстандықтар жарты миллион теңгеден астам ақша жинап, жалғыбасты әкеге апарып берді. Оның банк картасы жоқ екен. Кредит алып, 320-330 мың теңге қарыз болып қалған.

Вячеслав қаржылай көмек берген барша қазақстандыққа өз ризашылығын білдірді.

Нұр-Сұлтан әкімдігінің мәліметінше, Вячеслав Дружининнің кәмелетке толмаған ұлы қажетті медициналық көмекті толық көлемде алып отыр. Қазіргі уақытта бала №1 көпбейінді қалалық балалар ауруханасында емделуде.

"Ауруханадан шыққаннан кейін медициналық тексеріс нәтижесіне сәйкес, баланың қай оңалту орталығында одан әрі ем алатыны белгілі болады. Әкесі Вячеслав Дружинин ай сайын 125 мың теңге көлемінде мемлекеттік жәрдемақы алып отыр", - делінген хабарламада. 

Қала әкімдігі балаға қажет, заңмен белгіленген медициналық және әлеуметтік көмекті толыққанды көрсетіп отыр. Отбасының тұрғын үй мәселесі тек заң аясында шешіледі, дейді әкімдіктегілер.

870
Газодобывающее предприятие, архивное фото

Еуропаға газды кім жеткізеді: Ресей ме, АҚШ па?

0
Осы жылы алыс шетелге газ экспорттаудан "Газпром" табысы 1,7 есе, яғни 42 миллиард долларға дейін ұлғаяды, деп жазды VYGON Consulting

НҰР-СҰЛТАН, 12 сәуір — Sputnik. Ұзаққа созылған қыс еуропаның газ қоймаларын бос қалдырды. Газ қорының үштен бір бөлігі ғана қалды. Америкалықтар осы мүмкіндікті пайдаланып, көп көлемде сұйылтылған газ ұсынды. Алайда коронавирус дағдарысы Еуропаға мұхиттың арғы жағынан келетін қымбат газға шығындалуға мүмкіндік бермейді. Сондықтан ресейлік шикізатты сатып алуға тура келіп отыр, деп жазды РИА Новости.

Күзде және қыста еуропалықтар 65 миллиард текше метрден астам газ тұтынды. Бұл он жылдық максимумға тең. Бұл туралы Газпром GasInfrastructureEurope-ке сілтеме жасап хабарлады. Алдыңғы жоғары көрсеткіш 2018 жылы болған. Ол кезде ақпан-наурызда Еуропаны қалыптан тыс аяз бен қар жауып қалды.

Ауа райы биыл да тосын мінез көрсетті. Қаңтарда Газпромға аяз құрсауында қалған Еуропаға жеткізілімдерді шұғыл көбейтуіне тура келді. Компания Германияға 32,4 процентке, Францияға 77,3 процентке, Нидерландыға 21,2 процентке, Италияға 100 процентке әдеттегіден артық газ жіберді.

Сонымен қатар суықтың беті қайтпаған Азияға да экспорт артты. Нәтижесінде нарықта тапшылық пайда болып, бұл споттық бағаның шарықтауына алып келді. Ол бойынша тауарлар, бағалы қағаздар немесе валюта шұғыл жеткізу шарты бойынша сатылады.

Мысалы, Азияда баға кесімі мың текше метр үшін 1 000 доллардан асқан сәт болды. Кейбір мәмілелер 1400 бағасы бойынша жасалды. Еуропада баға 300 доллар болып белгіленді. Ал "Газпромның" 2021 жылға арналған бюджетінде 170 деген баға көрсетілген.

Нәтижесінде алыс шетелге жөнелтілген ресейлік экспорт 19,5 миллиард текше метрге дейін артты. Бұл бір жыл бұрынғы көрсеткіштен 46 процентке көп.

Ақпан айында да ауа райы қуанта қоймады. Осы айда үш күн қатарынан еуропалық қоймалар тәулігіне миллиард текше метр жіберіп отырды. 25 наурызға қарай қоймадағы газ қорының көрсеткіші 29 процентке дейін түсті. Германия мен Автрияда – 26, Нидерландыда – 23, Францияда – 17.

Алдағы қыста суықтан қорғану үшін еуропалықтарға өткен жылғыдан 57,3 процентке артық газ өндіру қажет. Бұл 2020 жылы Франция мен Нидерландыға жеткізілген экспорт көлеміне тең. Қоймаларды толтыру бойынша басталған газ өндіру науқаны 2011 жылғыдан кейінгі ең ауқымды шараға айналмақ.

Еуропа нарығындағы ресейлік шикізаттың үлесі 2020 жылы шамамен 33 процентті құрады. Бұл жөнінде "Газпром экспорт" бас директоры Елена Бурмистрова мәлімдеді. Оның айтуынша, "үшінші тоқсанда-ақ экспорт көлемі дағдарысқа дейінгі көрсеткіштен асып түсті". Импорттаушылар алдындағы барлық міндет толық орындалды. Жыл соңына қарай келісімшарт бойынша баға еуропалық хабтардағы споттық бағадан төмен болды. Бұл да қосымша жеткізулерді орындауға ықпал етті.

Еуроодаққа көгілдір отын Ресейден бөлек Норвегия, Катар, Алжир, АҚШ пен Нигериядан жеткізіледі. Басты тұтынушылар – Германия, Ұлыбритания және Италия. Немістер мен ағылшындар ресейлік газды "Солтүстік ағын" құбыры арқылы алып отыр. Басқа амал жоқ. Әрине сұйылтылған табиғи газға ауысуға болар еді. Бірақ ол тым қымбат. Сонымен қатар ол үшін арнайы терминалдар керек. Ал Германияда мұндай техника қарастырылмаған. Сұйылтылған табиғи газ ол елге Бельгия мен Нидерланды арқылы жеткізіледі.

Италия мен Ұлыбританияда қажетті терминал бар. Бірақ олар да құбыржол газынан бас тартуға асығар емес. Сол себепті ресейлік энергия ресурсын сатып алушылар АҚШ-тың "Солтүстік ағын – 2" жобасына қарсы ашқан соғысын қолдамай отыр. Жалпы ресейлік жобаның қарсыластары аз емес. Олардың қатарында Чехия, Польша, Венгрия, Словакия, Румыния, Хорватия бар.

Жалпы Варшава 2022 жылға қарай Ресей газынан бас тартуға дайын екенін бұған дейін мәлімдеген болатын. Поляктар Солтүстік теңізде норвегиялық қайраңдағы Baltic Pipe құбырына үміт артып отыр.

Жалпы дағдарыстың беті әлі қайта қойған жоқ. Ал сұйылтылған табиғи газ баяғыдай құбыржол газынан қымбат болып тұр. Оның үстіне "Газпром" бәсекелестеріне қарағанда өндіріс көлемі мен тәуліктік жеткізу көлемін өте жылдам арттыра алады.

Г.В.Плеханов атындағы РЭУ доценті Александр Тимофеев "Солтүстік ағын" жобасының өзін-өзі ақтауы әлі де нақты болмағандықтан, батысеуропалық бағыт басымдықта тұр деп санайды.

"Ұзаққа созылған қыс сұранысты арттырды. Бұл күзге қарай бағаның қымбаттауына алып келеді", - дейді ол.

Ресей ЖЭК даму мәселелері жөніндегі тәуелсіз кеңесшісі VYGONConsulting пікірінше, осы жылы "Газпром" алыс шетелге жөнелтетін экспорт көлемін 210 миллиард текше метрге дейін арттыра алады. Бұл 2020 жылғы көрсеткіштен 17 процентке, коронавирус дағдарысына дейінгі 2019 жылғыдан 5,5 процентке артық.

Осылайша бірінші тоқсанда "Газпромның" экспорты 30,7 процентке өсті.

"Бұған дейін жабдықтаушы бюджетке мың текше метр газ үшін 170 доллар көлеміндегі бағаны көрсеткенін ескеру керек. Бірақ содан кейін жоспарлар қайта қаралды. Енді орташа жылдық баға 200 доллар деп болжануда. Себебі ұзақ мерзімді келісімшарттар көбіне еуропалық споттық бағаларға тәуелді. Оның үстіне газ бағасы тікелей тәуелді мұнай бағасы да шарықтап кетті. Сондықтан "Газпром" өз тұтынушыларын жоспарының негізді екеніне сендіре алуы әбден мүмкін", - дейді TeleTrade ақпараттық-талдау орталығының бас экономисі Марк Гойхман.

Жалпы газ бағасы жылыту маусымы аяқталғаннан кейін де қымбаттай берді. Қазір нидерландтық TTF (Title Transfer Facility Natural Gas Price Index) хабындағы спотта мың текше метр газ бағасы 252 доллар. Бұл 2018 жылдан бері ең жоғарғы көрсеткіш.

Нәтижесінде осы жылы алыс шетелге газ экспорттаудан "Газпром" табысы 1,7 есе, яғни 42 миллиард долларға дейін ұлғаяды, деп жазды VYGON Consulting. Ал бұл Ресейдің мемлекеттік бюджетіне майдай жағады.

0