Архивтегі сурет

"Халық білуі керек": жер комиссиясы ашық дауыс беруге бара ма

2130
(Жаңартылды 12:38 27.03.2021)
Фермерлер мен шопандардың кейбірі ауыл шаруашылығы жерлерін жалға беруді қолдаса, енді біреуі жеке меншікке аудару қажет деп санайды

НҰР-СҰЛТАН, 27 наурыз — Sputnik. Осы аптада жаңадан құрылған жер реформасы жөніндегі комиссияның алғашқы отырысы өтті. Бұл жолы ауыл шаруашылығы жерлерін шетелдіктерге беру мәселесі талқыланбайды. Себебі президент соңғы сөзін айтты, жер шетелдіктерге сатылмайды және жалға берілмейді. Осыған орай, мәжіліске шұғыл түрде заң жобасы да енгізілді. Оны қысқа уақыттың ішінде қабылдайды. Енді, мораторий аясында бірнеше маңызды мәселе қалып отыр. Соның біреуі – ауыл шаруашылығы жерлерін қазақстандықтарға жеке меншікке беру. Дәл осы мәселе бойынша комиссияда қызу тартыс болатын сияқты. Бірақ жасырын түрде өтеді. Себебі Қазақстанда латифундистер, яғни, ірі жер иеленушілері аз емес. Дегенмен, комиссияның алғашқы отырысында кейбір адамдар өз ұстанымын ашық айтты.

Фермерлер мен шопандар не дейді?

Комиссияның алғашқы отырысында фермерлер мен қойшылардың өкілдері сөйледі. Біреуі ауыл шаруашылығы жерлерін жалға беруді қолдаса, енді біреуі жеке меншікке аудару қажет деп санайды. Мәселен, Қазақстан фермерлері одағының төрағасы Жигули Дайрабаев ауыл шаруашылығы жерлерін жалға алу құқығын сақтап қана қоймай, оны атадан балаға мұра ретінде қалдыру керек дейді.

"Мәселен, 49 жылға пайдалану құқығы біткен соң, сол жерді пайдаланушы немесе оның ұрпағы ары қарай пайдалануға алуы үшін басымды құқыққа ие болуы қажет. Ол үшін Жер кодексінің 37-ші және 97-ші баптарын түбегейлі қарастыруын сұраймыз", - деді Дайрабаев жер комиссиясының бірінші отырысында.

Тағы оқыңыз: Тайжан министрдің сөзін жоққа шығарды

Ал Қазақстан ұлттық қой өсірушілер қауымдастығының төрағасы Алмазбек Садырбаев ауыл шаруашылығы жерлерін жеке меншікке беруді қалап отыр. Өйткені жерді иесі болмаса, іс өнбейді, топырақтың құнарлығы да кетеді. 

"Бүгінде жеріміз 17 процентке тозды дейді. Мен содан шошыдым. Ал іссапарда жүргенде Қазақстанның ең мықты зертханасына бардым. Сол жерде бір апайымыздан жер тозды, сол рас па деп сұрадым. Рас, 50-55 процентке жердің гумусы кетіпті дейді. Сонда Жер анамызға не істеп жатырмыз? Жердің иесі болса, олай қарамайтын едік. Ол сенің жеке меншігің болса, сен оны көтеріп, құнарлығын арттыратын едің. Ана сияқты қарайтын едің. Ал құр жалаң ұранмен ештеңе болмайды", - дейді Садырбаев.

Оның ойынша, жердің иесі болса, қалаға кеткен жастар да ауылға қайта бастайды. Ал "бос жатқан жер жау шақырады".

Жер нарығын қалай дамытамыз?

Сенатор Ақылбек Күрішбаев ауыл шаруашылығы жерлерін жеке меншікке беруге қарсы. Оның ойынша, жер тек мемлекеттің иелігінде ғана болуы қажет.

"Ең алдымен, бұл біздің геосаяси жағдайымызға байланысты. Ауыл шаруашылығы жерлерінің көлемі бойынша біз әлемде 6-шы орында тұрмыз. Ал егістік алқаптары бойынша жан басына шаққанда Аустралиядан кейін екінші орындамыз, яғни, бір адамға, шамамен, 1,3 гектар егістік жер келеді. Басқаша айтқанда, бізде халықтың тығыздығы өте төмен. Сондықтан мемлекеттің ұлттық қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін біздің жер ресурстарымыздың жеке меншікке емес, тек қана мемлекеттік меншікте болғаны маңызды. Жерді тек жалға беру керек. Мәселен, нарықтық экономикасы дамыған Израильде барлық ауыл шаруашылығы жерлері мемлекеттің құзырында", - дейді Күрішбаев.

Қоғам қайраткері Мұрат Әбенов те ауыл шаруашылығы жерлерін қазақстандықтарға жеке меншікке бермей-ақ, жер нарығын дамытуға болады деп ойлайды. Ол үшін жалға алу құқығын қалдырсақ та жеткілікті.

Тағы оқыңыз: Вице-премьер Тоғжанов 10 сотық жер беру мәселесін түсіндірді

Саясаттанушы Расул Жұмалы болса, жалға берілетін ауыл шаруашылығы жерлерінің шекті көлемін белгілеу керек дейді. Алдымен осы саланы реттеп алсақ, артынан жеке меншікке беру мәселесін де қарастыруға болады. Комиссия отырысына қатысқан кейбір кәсіпкерлер де жерді жеке меншікке беру ерте екенін айтты. Өйткені бизнес жерге жауапкершілікпен қарауды үйренуі тиіс. Ал мәжіліс депутаты Айдос Сарым комиссия мүшелерінің пікірімен шектелмей, кәсіпкерлер мен сарапшылар арасында сауалнама жүргізуді ұсынды.

Баяғы жартас – сол жартас

Жер реформасы жөніндегі комиссияның алғашқы отырысы екі сағатқа созылды. Осы уақыттың ішінде жерді жеке меншікке беру мәселесінен бөлек басқа да маңызды проблемалар айтылды. Мәселен, ірі жер иеленушілері туралы ақпарат әлі күнге дейін ашық жарияланбай отыр. Бес жыл бұрын жер реформасы жөніндегі комиссия отырыстарында осыны талай рет айтқан. Бірақ содан бері ештеңе өзгермеді. Сол сияқты әрбір қазақстандыққа 10 сотық жер беру мәселесі қашан шешілетіні белгісіз. Заң бар, бірақ талап орындалмайды. Себеп бір, жерге алдымен су, жарық пен кәріз жүйелері сияқты инфрақұрылымды тарту қажет. Вице-премьер Ералы Тоғжановтың сөзіне қарағанда, бүгінде кезекте тұрған 1,5 миллион адамға 10 сотық жерді тарату үшін инфрақұрылымға 4 триллионнан астам ақша керек. Бірақ бюджетте ондай қаражат қарастырылмаған. Осы орайда заңгер Бақытжан Базарбек инженерлік желілерді мемлекеттік-жекешелік әріптестік аясында тартуды ұсынып отыр. Кәсіпкерлер алдымен өз ақшасын салып, артынан мемлекет олардың шығындарын біртіндеп қайтарса, адамдар 10 сотық жерін тезірек алып, жеке үйін сала алады. Сонда халық жер реформасын сезеді.

Бұдан бөлек, заңгер жергілікті жерде ауыл шаруашылығы жерлерін тарататын жер комиссияларын толығымен жауып тастау қажет деп санайды. Себебі оның құрамына қоғам өкілдері кірсе де, сыбайлас жемқорлық тыйылмай тұр.

"Жер комиссияларын тоқтатуымыз қажет. Мәселен, 2018 жылы тең жартысы қоғам өкілдерінен құрылды. Бірақ сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігімен бірге өткізген мониторинг кезінде байқағанымыз, қоғам өкілдерінің өздері сыбайлас жемқорлыққа барады. Олар да комиссияны пайдаланып, өздеріне жер алып отыр. Ондай фактілер өте көп. Сондықтан цифрлық технологияларды пайдаланып, жер комиссияларын толығымен жабуымыз қажет", - дейді заңгер Базарбек.

Осы орайда тағы бір маңызды мәселені атап өткен жөн, бүгінде жер ресурстарын бақылау комитеті министрлікке қарайды. Ал аймақтық жер инспекциялары жергілікті билікке бағынышты. Осылайша, әкімдер жерді өздері бөледі, өздері бақылайды. Содан болар, бүгінде әрбір облыста және әрбір ауданда жер комиссиясына мүше шенеуніктердің туған-туыстары біраз жерді рәсімдеп алған. Заңгерлер оны да ашық айтып отыр. Ал қоғам қайраткері Мұхтар Тайжан жер агенттігін құруды ұсынды. Осы мемлекеттік орган тікелей президентке бағынуы шарт. Сонда ғана жер қатынастары саласында әділдік болады. 

"Ашық дауыс беру керек"

Сонымен, жер реформасы жөніндегі комиссияның алғашқы отырысында негізгі мәселелер белгіленді. Соның басым бөлігі – бес жыл бұрын айтылған проблемалар. Ауыл шаруашылығы жерлерінен түсетін салықты ауыл бюджетіне тікелей түсіру ұсынысы да бар. Әйтпесе, бүгінде ауыл бюджетіне салықтың алты түрі түссе де, ол ақша әкім аппаратының бір айлық жалақысына да жетпейді. Бірыңғай салықты да ретке келтіру керек.

Айтпақшы, қоғам қайраткері Мұрат Әбенов ауыл шаруашылығы жерлерін қазақстандықтарға жеке меншікке беру мәселесі бойынша ашық дауыс беруді ұсынды. Ал хаттамада әрбір адамның аты-жөні жазылуы шарт. Сонда халық комиссия мүшелерінің дауыс қалай бергенін көре алады. Осы ұсынысты қоғам қайраткері Мұхтар Тайжан да қолдап отыр. 

Тағы оқыңыз: "7 миллион қазақтың үлесін ұмытпау керек": қоғам қайраткері үкіметке ұсыныс жасады

"Маған Мұрат Абдуламитұлының ұсынысы ұнап тұр. Комиссия мүшелері дауыс бергенде әрбіреуін жеке-жеке жазып, көрсету керек. Өйткені осы жерде қазақстандықтарға жерді жеке меншікке беруді қолдап отырғандар да бар. Халық нақты кімнің қолдап отырғанын білуі керек", - деді Тайжан комиссияның алғашқы отырысында.

Ол комиссияның құрамына қатысты маңызды бір ұсыныс та жасады.

"Осында отырғандардың жерлері бар. Ал жері жоқтардың өкілдері кім? Қазір миллиондаған адам жерге зар болып отыр. Комиссияда олардың өкілдері де болуы керек. Сосын комиссия төрағасының тағы бір-екі орынбасары, шенеунік емес орынбасары болуы тиіс", - деп атап өтті Тайжан.

Комиссия бірнеше топқа бөлініп, әрбір ұсынысты бөлек қарастыратын болды. Ондай тәртіп бес жыл бұрын болған. Ал жалпы отырыс әр сенбі сайын ұйымдастырылады және тікелей эфир арқылы көрсетіледі.

Ауыл шаруашылығы жерлерін қазақстандықтарға жеке меншікке беру мәселесін жылдың аяғына дейін шешіп алу қажет. Себебі ол кезде мораторийдің мерзімі аяқталады. Барлық ұсыныстың негізінде арнайы заң жобасы әзірленуі мүмкін. Сол арқылы қолданыстағы нормативтік актілерге өзгерістер мен толықтырулар енгізіледі. Президенттің соңғы сөзі де керек болып қалатын шығар...

2130
Кілт сөздер:
ауыл шаруашылығы, жерді жалға беру, жер
Марат Омаров

"Ол өтірік қой": Марат Омаров желіні шулатқан видеоға түсініктеме берді

2052
(Жаңартылды 19:48 12.04.2021)
Тойға келген қонақтардың арасында волейболшы Сабина Алтынбекова мен әнші Қайрат Түнтеков те жүр. Желі қолданушылары композитор Зульфия есімді қызын ұзатқанын жазып жатыр

НҰР-СҰЛТАН, 12 сәуір — Sputnik. Әлеуметтік желіде танымал әнші әрі композитор Марат Омаров қатысқан тойдың видеосы тарады, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан тілшісі.

Видеодан жас жұбайларды көруге болады. Ал келесі кадрда олар Марат Омаровпен суретке түсіп жатыр. Желі қолданушылары композитор Зульфия есімді қызын ұзатқанын жазып жатыр. Ал қонақтардың арасында волейболшы Сабина Алтынбекова мен әнші Қайрат Түнтеков жүр. Тойдың шағын құрамда өткенін байқауға болады.

Sputnik Қазақстан тілшісі композитордың өзіне хабарласып, мән-жайды білді. Марат Омаровтың айтуынша, видеоға монтаж жасай салған.

"Ол өтірік қой, монтаж ғой. Менің тойым емес", - деді Омаров.

Айта кетейік, Марат Омаров "Анашым", "Әке арманы", "Қыз сыны", "Әнші балапан", "Арман қала – Астана" және тағы басқа әндерді жазған. Ал коронавирус пандемиясы басталғанда "Коронавирус, кет, кет, кет" композициясымен танылды. Халық арасында осы ән хитке айналған.

2052
Тақырып бойынша
Қайрат Нұртас жауапкершілікке тартылуы мүмкін
"Хит ән шығармаймын": Өнер адамдары қалай күн көріп жүргендерін айтты
"Бала-шағамды зейнетақымен асырап отырмын": Роза Рымбаева карантиндегі өмірі жайлы
"Еденге жатқызуға орын болмады": Рамазан Стамғазиев інісінің қалай көз жұмғанын айтты
Қайрат Нұртастың басы тағы да дауға қалды
Архивтегі фото

"Қиналып кеттім": қазақстандықтар жалғызбасты әкеге бір бума ақша жинап берді видео

877
(Жаңартылды 19:47 12.04.2021)
Вячеслав Дружининнің банк картасы жоқ болғандықтан қайырымды жандар жарты миллион теңгеден астам ақшаны оның қолына берді

НҰР-СҰЛТАН, 12 сәуір — Sputnik. Әлеуметтік желіде дөңгелек ауыстыру бекетінде тұратын жалғызбасты әкенің үндеуі тарады. Ұлты орыс Вячеслав Дружинин қазақ тілінде көмек сұраған, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан.

"Ассалаумағалейкум, қазақ елі! Осындай жағдайға түсіп қалдым. Әйелім қайтыс болды. Қырқы өтті. Балам ДЦП-мен ауырады. Жағдайым қиын, пәтерді төлемегеніме үш ай болды. Жұрт батаға берген ақшаға баланың тамағын алдық, қиналып кеткеннен кейін осында жұмысқа шықтым", - дейді елордалық Дружинин.

Жалғызбасты әке баласының жататын жерін де көрсетті. Дөңгелек ауыстыратын бекеттің түкпірінде кішкентай кереует орнатып қойған. Сонда баласын жатқызады. Ал кірген адамдар көрмесін деп, шымылдықпен жауып қояды. Өзі де сол жерде жатып жүр.

"Времянкаға" ақша төлей алмай жатырмын. Кім көмектесе алады, Алла разы болсын! Жаман қиналып кеттім", - деп атап өтті Дружинин.

Жазбаның жарияланғанына бір тәулік те болған жоқ. Қазақстандықтар жарты миллион теңгеден астам ақша жинап, жалғыбасты әкеге апарып берді. Оның банк картасы жоқ екен. Кредит алып, 320-330 мың теңге қарыз болып қалған.

Вячеслав қаржылай көмек берген барша қазақстандыққа өз ризашылығын білдірді.

Нұр-Сұлтан әкімдігінің мәліметінше, Вячеслав Дружининнің кәмелетке толмаған ұлы қажетті медициналық көмекті толық көлемде алып отыр. Қазіргі уақытта бала №1 көпбейінді қалалық балалар ауруханасында емделуде.

"Ауруханадан шыққаннан кейін медициналық тексеріс нәтижесіне сәйкес, баланың қай оңалту орталығында одан әрі ем алатыны белгілі болады. Әкесі Вячеслав Дружинин ай сайын 125 мың теңге көлемінде мемлекеттік жәрдемақы алып отыр", - делінген хабарламада. 

Қала әкімдігі балаға қажет, заңмен белгіленген медициналық және әлеуметтік көмекті толыққанды көрсетіп отыр. Отбасының тұрғын үй мәселесі тек заң аясында шешіледі, дейді әкімдіктегілер.

877
Газодобывающее предприятие, архивное фото

Еуропаға газды кім жеткізеді: Ресей ме, АҚШ па?

0
Осы жылы алыс шетелге газ экспорттаудан "Газпром" табысы 1,7 есе, яғни 42 миллиард долларға дейін ұлғаяды, деп жазды VYGON Consulting

НҰР-СҰЛТАН, 12 сәуір — Sputnik. Ұзаққа созылған қыс еуропаның газ қоймаларын бос қалдырды. Газ қорының үштен бір бөлігі ғана қалды. Америкалықтар осы мүмкіндікті пайдаланып, көп көлемде сұйылтылған газ ұсынды. Алайда коронавирус дағдарысы Еуропаға мұхиттың арғы жағынан келетін қымбат газға шығындалуға мүмкіндік бермейді. Сондықтан ресейлік шикізатты сатып алуға тура келіп отыр, деп жазды РИА Новости.

Күзде және қыста еуропалықтар 65 миллиард текше метрден астам газ тұтынды. Бұл он жылдық максимумға тең. Бұл туралы Газпром GasInfrastructureEurope-ке сілтеме жасап хабарлады. Алдыңғы жоғары көрсеткіш 2018 жылы болған. Ол кезде ақпан-наурызда Еуропаны қалыптан тыс аяз бен қар жауып қалды.

Ауа райы биыл да тосын мінез көрсетті. Қаңтарда Газпромға аяз құрсауында қалған Еуропаға жеткізілімдерді шұғыл көбейтуіне тура келді. Компания Германияға 32,4 процентке, Францияға 77,3 процентке, Нидерландыға 21,2 процентке, Италияға 100 процентке әдеттегіден артық газ жіберді.

Сонымен қатар суықтың беті қайтпаған Азияға да экспорт артты. Нәтижесінде нарықта тапшылық пайда болып, бұл споттық бағаның шарықтауына алып келді. Ол бойынша тауарлар, бағалы қағаздар немесе валюта шұғыл жеткізу шарты бойынша сатылады.

Мысалы, Азияда баға кесімі мың текше метр үшін 1 000 доллардан асқан сәт болды. Кейбір мәмілелер 1400 бағасы бойынша жасалды. Еуропада баға 300 доллар болып белгіленді. Ал "Газпромның" 2021 жылға арналған бюджетінде 170 деген баға көрсетілген.

Нәтижесінде алыс шетелге жөнелтілген ресейлік экспорт 19,5 миллиард текше метрге дейін артты. Бұл бір жыл бұрынғы көрсеткіштен 46 процентке көп.

Ақпан айында да ауа райы қуанта қоймады. Осы айда үш күн қатарынан еуропалық қоймалар тәулігіне миллиард текше метр жіберіп отырды. 25 наурызға қарай қоймадағы газ қорының көрсеткіші 29 процентке дейін түсті. Германия мен Автрияда – 26, Нидерландыда – 23, Францияда – 17.

Алдағы қыста суықтан қорғану үшін еуропалықтарға өткен жылғыдан 57,3 процентке артық газ өндіру қажет. Бұл 2020 жылы Франция мен Нидерландыға жеткізілген экспорт көлеміне тең. Қоймаларды толтыру бойынша басталған газ өндіру науқаны 2011 жылғыдан кейінгі ең ауқымды шараға айналмақ.

Еуропа нарығындағы ресейлік шикізаттың үлесі 2020 жылы шамамен 33 процентті құрады. Бұл жөнінде "Газпром экспорт" бас директоры Елена Бурмистрова мәлімдеді. Оның айтуынша, "үшінші тоқсанда-ақ экспорт көлемі дағдарысқа дейінгі көрсеткіштен асып түсті". Импорттаушылар алдындағы барлық міндет толық орындалды. Жыл соңына қарай келісімшарт бойынша баға еуропалық хабтардағы споттық бағадан төмен болды. Бұл да қосымша жеткізулерді орындауға ықпал етті.

Еуроодаққа көгілдір отын Ресейден бөлек Норвегия, Катар, Алжир, АҚШ пен Нигериядан жеткізіледі. Басты тұтынушылар – Германия, Ұлыбритания және Италия. Немістер мен ағылшындар ресейлік газды "Солтүстік ағын" құбыры арқылы алып отыр. Басқа амал жоқ. Әрине сұйылтылған табиғи газға ауысуға болар еді. Бірақ ол тым қымбат. Сонымен қатар ол үшін арнайы терминалдар керек. Ал Германияда мұндай техника қарастырылмаған. Сұйылтылған табиғи газ ол елге Бельгия мен Нидерланды арқылы жеткізіледі.

Италия мен Ұлыбританияда қажетті терминал бар. Бірақ олар да құбыржол газынан бас тартуға асығар емес. Сол себепті ресейлік энергия ресурсын сатып алушылар АҚШ-тың "Солтүстік ағын – 2" жобасына қарсы ашқан соғысын қолдамай отыр. Жалпы ресейлік жобаның қарсыластары аз емес. Олардың қатарында Чехия, Польша, Венгрия, Словакия, Румыния, Хорватия бар.

Жалпы Варшава 2022 жылға қарай Ресей газынан бас тартуға дайын екенін бұған дейін мәлімдеген болатын. Поляктар Солтүстік теңізде норвегиялық қайраңдағы Baltic Pipe құбырына үміт артып отыр.

Жалпы дағдарыстың беті әлі қайта қойған жоқ. Ал сұйылтылған табиғи газ баяғыдай құбыржол газынан қымбат болып тұр. Оның үстіне "Газпром" бәсекелестеріне қарағанда өндіріс көлемі мен тәуліктік жеткізу көлемін өте жылдам арттыра алады.

Г.В.Плеханов атындағы РЭУ доценті Александр Тимофеев "Солтүстік ағын" жобасының өзін-өзі ақтауы әлі де нақты болмағандықтан, батысеуропалық бағыт басымдықта тұр деп санайды.

"Ұзаққа созылған қыс сұранысты арттырды. Бұл күзге қарай бағаның қымбаттауына алып келеді", - дейді ол.

Ресей ЖЭК даму мәселелері жөніндегі тәуелсіз кеңесшісі VYGONConsulting пікірінше, осы жылы "Газпром" алыс шетелге жөнелтетін экспорт көлемін 210 миллиард текше метрге дейін арттыра алады. Бұл 2020 жылғы көрсеткіштен 17 процентке, коронавирус дағдарысына дейінгі 2019 жылғыдан 5,5 процентке артық.

Осылайша бірінші тоқсанда "Газпромның" экспорты 30,7 процентке өсті.

"Бұған дейін жабдықтаушы бюджетке мың текше метр газ үшін 170 доллар көлеміндегі бағаны көрсеткенін ескеру керек. Бірақ содан кейін жоспарлар қайта қаралды. Енді орташа жылдық баға 200 доллар деп болжануда. Себебі ұзақ мерзімді келісімшарттар көбіне еуропалық споттық бағаларға тәуелді. Оның үстіне газ бағасы тікелей тәуелді мұнай бағасы да шарықтап кетті. Сондықтан "Газпром" өз тұтынушыларын жоспарының негізді екеніне сендіре алуы әбден мүмкін", - дейді TeleTrade ақпараттық-талдау орталығының бас экономисі Марк Гойхман.

Жалпы газ бағасы жылыту маусымы аяқталғаннан кейін де қымбаттай берді. Қазір нидерландтық TTF (Title Transfer Facility Natural Gas Price Index) хабындағы спотта мың текше метр газ бағасы 252 доллар. Бұл 2018 жылдан бері ең жоғарғы көрсеткіш.

Нәтижесінде осы жылы алыс шетелге газ экспорттаудан "Газпром" табысы 1,7 есе, яғни 42 миллиард долларға дейін ұлғаяды, деп жазды VYGON Consulting. Ал бұл Ресейдің мемлекеттік бюджетіне майдай жағады.

0