Латын графикасындағы қазақ әліпбиінің жаңа нұсқасы

Латын графикасындағы қазақ әліпбиінің жаңа нұсқасы: не өзгерді

199
Ғалымдар пернетақтада мәтін теру кезіндегі техникалық қиындықтарға байланысты өзгерістер енгізді

НҰР-СҰЛТАН, 22 сәуір — Sputnik. Қазақстанда латын графикасына негізделген қазақ тілі әліпбиінің жаңа нұсқасы ұсынылды.

Жаңа нұсқаға қандай өзгерістер енгізілгені туралы тіл саясаты комитетінің "Тіл-Қазына" ұлттық ғылыми-практикалық орталығының жетекші ғылыми қызметкері, орфографиялық жұмыс тобының мүшесі Гүлфар Мамырбек Sputnik Қазақстан тілшісіне әңгімелеп берді.

Министр Мусиннің рөлі

Алдыңғы нұсқада ң дыбысын жазбаша түрде бір қарағанда піл тұмсығына ұқсайтын η дыбысымен жазу ұсынылды.

Енді ғалымдар тильда (әріп үстіндегі толқынды белгі) бар нұсқаға тоқтады. Бұл – Ñ (ñ).

Латын графикасына негізделген қазақ тілінің әліпбиі
© Photo : Қазақстан Республикасы Президентінің жарлығына қосымша
Латын графикасына негізделген қазақ тілінің әліпбиі

"Ң дыбысының белгісі орфографиялық жұмыс тобы аясында ұзақ талқыланды. Пікірлер қақ айырылды. Кириллицадағы нұсқаға ұқсас η белгісін бірқатар себептерге байланысты ұсынды. Біріншіден, қазір қоғамда "н" мен "ң" әріптерін айыра алмайтындар саны артып келеді. Екіншіден, адам ол әріпті қолын қағаздан үзбей жаза алады", - деді Гүлфар Мамырбек.

Оның айтуынша, бірнеше талқылаудан кейін мамандар мәтінді компьютерде теру кезінде техникалық қиындықтар тууы мүмкіндігі туралы қорытындыға келген.

"Цифрлық даму министрі Бағдат Мусин осы мәселені өз бақылауына алды. Жиындар өтті. ІТ-мамандар бас әріпке қатысты проблемалар болуы мүмкін екенін айтты. Сондықтан уақыт пен қаражатты бекер жұмсамай, латын әліпбиі енгізілген көп елде қолданылатын тильданы қалдыру туралы шешім қабылданды", - деді Мамырбек.

Жаңа нұсқа – соңғы ма

Тіл саясаты комитеті президент жарлығының жобасын әзірледі. Мемлекет басшысы құжатқа қол қойғаннан кейін әліпби бекітілген болып саналады.

"Менің жеке ойым: әліпбидің осы нұсқасы соңғы деп ойлаймын. Президент екі жылға жуық уақыт бұрын латын тіліндегі қазақ әліпбиін жетілдіруді тапсырды. Осы уақыт ішінде орфографиялық, сарапшылық-техникалық, әдістемелік топтар тынымсыз жұмыс істеп, осы нұсқаға тоқтады. Әрине, қазір қайтадан талқылау басталып, пікірлер қақ жарылады, сын да болады. Бірақ біз бір орында тұра алмаймыз. Ғалымдардың шешіміне тоқтау керек деп санаймын", - деді Мамырбек.

Оқи отырыңыз: Назарбаев латын әліпбиінің түркі әлеміндегі рөлі туралы айтты

Орыс тіліндегі "ч", "ц", "я", "щ", "ъ", "ь", "э", "ю", "я" әріптерін әліпбиден алып тастады. Елде латын графикасына негізделген қазақ тілінің дұрыс жазу ережелерін бекіту керек.

Бұдан бөлек жеке есімдер мен географиялық атауларды жазу туралы ереже дайындалып жатыр. Бұл міндет Ахмет Байтұрсынов атындағы тілтану институтына жүктелді.

Бұдан бұрын "Тіл-Қазына" ұлттық ғылыми-практикалық орталығының атқарушы директоры Ербол Тілешов әліпби түрік еліндегі нұсқаға ұқсайтынына қатысты пікір білдірген болатын.

199
Кілт сөздер:
латын әліпбиі
Тақырып:
Латын әліпбиіне көшу (48)
Тақырып бойынша
Латын әліпбиінің жаңа жобасы таныстырылды – ұлттық комиссия отырысы өтті
Қазақ әліпбиінің жаңа нұсқасында үш өрескел қате жіберілген – ғалым
Президент мемлекеттік тілді білетін азаматтарға үндеу жасады
2021 жылы қазақстандықтар аты-жөнін латын қарпімен жазу ережесі әзірленеді
Ақтоты Райымқұлова

Министр Райымқұлова орынбасарының ұсталуына қатысты: оставкаға кетуге дайынмын

168
Министр өзінің қызметтен кетуі үшін алдымен өз орынбасарының кінәсі толық дәлелденуі тиіс деп санайды

НҰР-СҰЛТАН, 14 мамыр – Sputnik. Мәдениет және спорт министрі Ақтоты Райымқұлова пара алды деп айыпталған орынбасарының кінәсі дәлелденсе, оставкаға кетуге дайын екенін мәлімдеді, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан тілшісі.

"Пара алды деген күдікпен ұсталған вице-министр Сәкен Мұсайбековтің кінәсі дәлелденсе, сіз отставкаға кетуге дайынсыз ба?", деп сұрады журналист мәдениет министрінің халыққа есеп беру кездесуінің қорытындысы бойынша өткен брифингте.

"Ең алдымен, Конституция бойынша кінәсіздік презумпциясы бар екенін еске салғым келеді және ең бірінші кінә дәлелденуі керек. Егер оның кінәсі дәлелденсе әрине, мен заңға сәйкес отставкаға кету туралы өтініш беремін. Кінәсі дәлелденген жағдайда", – деп қайталады Райымқұлова.

Айта кетейік, биыл ақпан айында мәдениет және спорт министрінің орынбасары Сәкен Мұсайбековтің ұсталғаны хабарланды. Шенеунікке букмекерлік қызмет саласындағы заңды тұлғаның өкілдерінен пара алды деген айып тағылды.

Оқи отырыңыз: Мәдениет министрі жаңа норма туралы: әншілер дөрекі мінезі үшін жазаланады

168
Кілт сөздер:
отставка, Ақтоты Райымқұлова
Тақырып бойынша
Мөлдір Әуелбекованың орамал туралы әңгімесі: мәдениет министрі пікір білдірді
Әліпбиді латынға көшіру жұмыстарын басқа министрлік жалғастырады – Райымқұлова
Жаңа мәдениет министрі: Ақтоты Райымқұлова туралы не білеміз?
Райымқұлова ұлттық киноны қолдау орталығы басшысының ұсталуына қатысты пікір білдірді
Мәдениет министрі "Жошы хан" тарихи-мәдени кешеніне қатысты ақпаратпен бөлісті
Документы

Нұр-Сұлтан мен Алматыда құжатты үйге жеткізу қызметі іске қосылды

2092
(Жаңартылды 14:11 14.05.2021)
Мемлекеттік корпорация жаңа қызмет қазақстандықтардың уақыты мен қаржысын үнемдейтінін айтты

АЛМАТЫ, 14 мамыр – Sputnik. "Азаматтарға арналған үкімет" мемлекеттік корпорациясы дайын құжаттарды клиенттің үйіне жеткізу қызметін іске қосты.

Оған 144 мемлекеттік қызмет қосылды. Оның ішінде жылжымайтын мүлікке құқықты (ауыртпалықты) мемлекеттік тіркеу, жер учаскесінің актісі, білім туралы құжатты апостильдеу, мұрағат анықтамалары, әскери билеттің телнұсқасын беру секілді құжаттар бар.

Жақында жүргізуші куәлігін, жеке куәлікті, паспорт секілді құжаттарды үйге дейін тапсырыспен жеткізу қызметі іске қосылады. 

"Құжаттарды үйге жеткізу сервисін өткен жылы сынай бастадық және біртіндеп оны жетілдіріп келеміз. Бұл клиенттердің мемлекеттік қызмет алуын жеңілдетіп, қаржысы мен уақытын айтарлықтай үнемдейді. Қазір сервис алматылықтар мен елорда тұрғындары үшін қолжетімді, жақын арада сервисті өзге қала тұрғындары да пайдалана алады", - деді  "Азаматтарға арналған үкіметтің" басқарма төрағасы Әділ Қожықов.

Құжаттарды үйге жеткізуге қалай тапсырыс беруге болады

Құжаттар дайын болғаннан кейін клиенттің қажетті мекенжайына құжаттарды жеткізуді рәсімдеуді ұсынатын веб-сілтемесі бар SMS жолданады.

Қызмет ақылы, қала бойынша жеткізу құны – 970 теңге.

Құжаттарды жеткізу бойынша пилоттық жоба бір ай бұрын астаналық халыққа қызмет көрсету орталығының бірінде іске қосылды. Курьерлік қызмет арқылы 50-ден астам құжат жеткізілді.

Оқи отырыңыз: Еңбек министрлігі декреттік жәрдемақыны рәсімдеуге қатысты жаңа мәлімет таратты

2020 жылдың қазанында еgov.kz электронды үкімет порталында осыған ұқсас қызмет пайда болды – ол кезде автокөліктің мемлекеттік нөмірі мен дайын техникалық паспортты үйге жеткізу сервисі іске қосылған болатын.

2092
Кілт сөздер:
Азаматтарға арналған үкімет, құжат, төлқұжат
Тақырып бойынша
Қазақстанда мемлекеттік жәрдемақыны төлеу тәртібі өзгереді
Кәсіпкерлерге мобильді қосымша арқылы аударылатын ақшаға салық салынады – Смайылов
Қазақстанда мамандандырылған ХҚКО істен шықты: басшылық себебін түсіндірді
Жаңа өзгерістер енгізілді: қазақстандық жүргізушілер нені білуге тиіс
Жолдағы көлік қозғалысы

Туысының көлігін ұрлап мінген: Шымкентте жасөспірім сұмдық жол апатын жасады видео

0
(Жаңартылды 14:19 14.05.2021)
Жүйткіген көліктің соққысынан ауыр жарақат алған 21 жастағы бойжеткен аурухана реанимациясына жатқызылды

НҰР-СҰЛТАН, 14 мамыр – Sputnik. Кәмелет жасқа толмаған жасөспірім Шымкентте көлікті ұрлап мініп, бойжеткенді қағып кетті, деп хабарлайды жергілікті "Отырар" телеарнасы.

Жантүршігерлік жол апаты бейнебақылау камерасына түсіп қалған. 

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от ОТЫРАР Новости Шымкент (@otyrarkz)

"Бойжеткен жолдың арғы бетіне өтіп жатқанда жоғары жылдамдықпен келген жеңіл көлік оны қағып кетті", – делінген ақпаратта.

Кейбір деректер бойынша, зардап шеккен қыз автобуста бейресми кондуктор болып жұмыс істеген және сол күні құрбысының жұмысына уақытша шыққан көрінеді.

Ал жаяу жүргіншіні қаққан көлік тізгінінде кәмелетке толмаған жас жігіт болып шықты. Ол туысының көлігін ұрлап мініп, қала көшесінде жүйткіген.

Қатты соққы нәтижесінде 21 жастағы қыз ауыр жағдайда реанимацияға жеткізілді. Дәрігерлер мидың 1-2 дәрежелі контузиясын, сондай-ақ кеуде қуысының жарақаттарын және жамбас сүйектерінің сынғанын анықтады.

"2000 жылы туған науқас үшінші дәрежелі травматикалық шокпен ауруханаға жеткізілді. Ауыр жағдайдағы оған шокқа қарсы және симптоматикалық терапия жүргізілді. Қазіргі кезде жағдайы ептеп түзеле бастады", – деп хабарлады қалалық денсаулық сақтау басқармасының баспасөз қызметі.

Оқи отырыңыз: Рөлде шенеуніктің ұлы болған: Нұр-Сұлтанда жетім баланы көлік қағып кетті

0
Кілт сөздер:
Шымкент, жол апаты
Тақырып бойынша
Мектептен келе жатқан: Ақмола облысында баланы пойыз қағып кетті
Алматы облысында жантүршігерлік жол апаты екі адамның өмірін қиды – фото
Алматыда автобус бойжеткенді қағып кетті
Ақтөбе облысында жантүршігерлік жол апаты болды: екі адам көз жұмды
Денесі әр жерде шашылып жатыр: Таразда жантүршігерлік жол апаты болды