19 қаңтар

Бүгін әлемде және Қазақстанда қандай мереке: 19 қаңтар

170
Бұл – Григориан күнтізбесінде 19-шы күн. Жыл соңына дейін 346 күн бар

19 қаңтарда не болғанын білесіз бе? Бұл күннің несімен есте қалғанын дерекқорынан оқыңыз.

19 қаңтарда әлемде қандай қызықты оқиға болды:     

Бүгін Беларусь Республикасында Құтқарушы күні аталып өтеді. Беларусьте бұл мереке құтқарушылардың ерен еңбегін мойындаудың белгісі ретінде 1998 жылдың 26 наурызында Беларусь Республикасы президентінің жарлығымен құрылды. Ол бұл елде жыл сайын 19 ақпанда – Шоқындыру мерекесінде аталып өтеді. Бүгінде беларусь құтқару қызметінің құрамында 6 мыңнан астам әскери техника және мыңға жуық әскери бөлім бар. Беларусь Төтенше жағдайлар министрлігінде қазіргі таңда 17 түрлі арнайы қызмет, оның ішінде апаттан құтқару жұмыстары қызметі, радиациялық және химиялық қауіпсіздік қызметі, өрт сөндіру, сүңгуір, инженерлік жұмыстар, іздеу және құтқару, авиациялық, медициналық, парашюттік-десанттық, жарылыс-техникалық және тағы басқа қызметтер жұмыс істейді.

 Сондай-ақ бұл күні Америка Құрама Штаттары 1861-1865 жылдардағы Азаматтық соғыс кезінде оңтүстік конфедерациялар әскеріне басшылық еткен Американың атақты қолбасшыларының бірі Роберт Эдуард Лидің туған күнін атап өтеді. Оның талантының арқасында ол кезде өнеркәсіп пен армияны қамтамасыз ететін мүмкіндігі болмаған Оңтүстік Америка солтүстікті бірнеше мәрте күйрете жеңген. Бұл мереке әр жолы қаңтар айының үшінші жексенбісінде Миссисипи және Алабама штаттарында аталып өтеді.

Бонайреде (Нидерландыға қарасты арал) өте маңызды мереке – Карнавалдан кейінгі демалыс күні аталып өтеді. Карнавалда әбден діңкесі құрыған Бонайре халқы келесі күні жаңа карнавалға жаңа күшпен бару үшін заңды демалысын алады.  

Сонымен қатар бүгін – Апельсин ертегілері күні. Апельсин көңіл-күйді көтеріп, иммунитетті күшейтетіні құпия емес. Қыс ертегі тыңдап, осы бір ғажайып жеміспен денсаулыққа күтім жасауға таптырмас мезгіл! 

19 қаңтарда әлемде болған тарихи оқиғалар: 

1825 жылы АҚШ-та тамақ өнімдерін сақтауға арналған консерві банкасы патенттелді;

1938 жылы "General Motors" америкалық фирмасы әлемде алғаш рет дизельдік қозғалтқыштарды шығара бастады;

1955 жылы АҚШ-та әлемдегі алғашқы телевизиялық баспасөз конференциясы өткізілді;

1966 жылы Индира Ганди Үндістанның премьер-министрі болды;

2001 жылы Бельгияда марихуананы пайдалануға және сақтауға рұқсат берілді. 

19 қаңтарда Қазақстанда болған тарихи оқиғалар:  

2011 жылы ҚР президенті "Назарбаев Университеті", "Назарбаев зияткерлік мектебі" мен "Назарбаев қорының" мәртебесі туралы" ҚР Заңына қол қойды;

2011 жылы Талдықорған қаласында Қазақстан халқы Ассамблеясы жанынан этносаралық қатынастар саласындағы жетекші журналистер мен сарапшылар клубы құрылды;

2012 жылы Нью-Йоркте Біріккен Ұлттар Ұйымының штаб-пәтерінде сайлау қорытындысы бойынша қазақстандық Марат Сәрсенбаев БҰҰ-ның Адам құқықтары жөніндегі комитетінің құрамына сайланды. 

19 қаңтарда дүниеге келген танымал тұлғалар:   

1736 жылы шотланд инженері және өнертапқыш  Джеймc Уатт дүниеге келді;

1809 жылы америкалық жазушы, ақын, эссеист, әдебиет сыншысы және редактор, америкалық романтизмнің өкілі Эдгар По дүниеге келді;

1903 жылы кеңестік балалар жазушысы, ақын және аудармашы Наталья Кончаловская дүниеге келді. Ақын Сергей Михалковтың әйелі;

1963 жылы кеңестік және ресейлік байкер, Ресей байкерлер клубының президенті Александр Залдостанов дүниеге келді;

1988 жылы ресейлік музыкант және актер, режиссер, БҰҰ-ның ізгі ниетті елшісі, "Лед и пламень" жобасының жеңімпазы, 2011 жылғы "Евровидение"  байқауындағы Ресей өкілі Алексей Воробьев дүниеге келді. 

19 қаңтарда Қазақстанда кім дүниеге келді: 

1917 жылы Ұлы Отан соғысының қатысушысы, 152-гвардиялық танкіге қарсы шабуылдаушы артиллериялық полктың қару көздеушісі, Кеңес Одағының Батыры (1945) Мұқатай Әбеулов дүниеге келді; 

1966 жылы Қазақстан Республикасы қорғаныс министрінің орынбасары   Мүсілім Алтынбаев дүниеге келді; 

1981 жылы жеңіл атлетикадан халықаралық дәрежедегі спорт шебері,  Азияның, Қазақстан Республикасының бірнеше дүркін чемпионы, жеңіл атлетикадан Қазақстан Республикасының рекордсмені Евгений Мелешенко дүниеге келді.

Ай күнтізбесі  

Ай Шаяндар белгісінде орналасады. Бұл күні өзіңді ретке келтіріп, өмір ырғағына сай әрекет ету керек. Сіз алдыма дұрыс мақсат қойдым ба деген сұраққа жауап тауып, әрі қарай не істеу керектігін түсінесіз. Арман-тілектеріңізді орындауға тырысыңыз.


170
Кілт сөздер:
тарихи оқиғалар, қызықты деректер, атақты адамдар, танымал есімдер
Тақырып:
Бүгін қандай мереке: әр күнге арналған күнтізбе (361)
Тақырып бойынша
Бүгін әлемде және Қазақстанда қандай мереке: 16 қаңтар
Бүгін әлемде және Қазақстанда қандай мереке: 15 қаңтар
Бүгін әлемде және Қазақстанда қандай мереке: 14 қаңтар
Бүгін әлемде және Қазақстанда қандай мереке: 13 қаңтар
Бүгін әлемде және Қазақстанда қандай мереке: 12 қаңтар
Бүгін әлемде және Қазақстанда қандай мереке: 11 қаңтар
Теңге

Төл теңгеге 27 жыл: Қазақстанның ұлттық валютасы қандай ерекшеліктерге ие

302
Теңге белгісі нені бейнелейді, алғашқы ақша қалай шығарылды және 27 жыл ішінде біздің валюта қалай өзгергенін Sputnik Қазақстан әзірлеген материалдан таныс болыңыз

Нұр-Сұлтан, 15 қараша – Sputnik. Бүгін – Ұлттық валюта күні. Төл теңгеміздің қолданысқа шыққанына 27 жыл. Sputnik Қазақстан теңгенің қалай пайда болғанын, ұлттық валюта неліктен осылай аталғанын және ақшаның қай жерде басылғанын еске түсіреді.

Ұлттық валюта қалай жасалды

Елде ұлттық валюта енгізілгенге дейін бұрынғы КСРО республикаларының ақша айналымындағы қиын жағдайға байланысты оқиғалар аз болмады. 1993 жылы шілдеде Ресейдің Орталық банкі ақша реформасын жүргізді. Кеңестік рубль айналымнан шығарылды және олар жаңа ресейлік банкноттарға айырбасталды.

Ескі рубль аймағының күйреуі нәтижесінде кеңестік рубльдер ағыны бұрынғы одақтас республикаларға, оның ішінде Қазақстанға құйылды. Баға шарықтап, ақша құнсызданды. Бұл гиперинфляция мен адамдардың өмір сүру деңгейінің төмендеуіне әкеп соқты.

Өзінің ұлттық валютасын енгізу туралы шешім республиканың дағдарыстық жағдайдан шығуының және экономикалық дамудың жаңа кезеңіне өтудің кілті болды.

1993 жылы 3 қарашада Қазақстан президенті премьер-министр Сергей Терещенконың төрағалығымен ұлттық валютаны енгізу жөніндегі мемлекеттік комиссия құрды. Кейін премьер-министрдің орынбасары Дәулет Сембаевтың басшылығымен жұмыс тобы құрылды. Комиссия әдетте, күн сайын, кешке жиналып отырды.

"Теңге" атауы қалай таңдалды

Ұлттық валюта атауын таңдау көптеген қайшылықтар тудырды: "алтын", "ақша", "тәнга" нұсқалары болды. Бастапқыда қазақстандық валютаны "сом" деп атау жоспарланған. Өйткені, кеңестік рубль банкноттарының қазақша аудармасында солай көрсетілген еді.

Алайда, 1993 жылы қырғыз сомы енгізілгеннен кейін, Қазақстанда басқа атауға ие болды – "теңге". Бұл ортағасырлық түріктердің "денге" немесе "тәнга" күміс монеталарының тарихи атауы. Бұл атауды академик Сауық Тәкежанов ұсынды. Оның жүз еселенген бөлшегі "тиын" деп аталды.

Бүгінде ұлттық валютаның өзіндік белгісі бар (〒). Теңгенің көрсетілген графикалық бейнесі транскрипциядағы "т" дыбысын білдіретін ежелгі түрік алфавитінің белгісі болып табылады. Одан "теңге" сөзі басталады, сонымен қатар "тәңірі", яғни барлық түркі халықтары үшін қасиетті болған аспан бейнесін бейнелейтін құдай. Символ ақша бірлігінің тұрақтылығы, жоғары әлеуеті, Қазақстанның ұлттық экономикасының даму және өсу динамикасын білдіреді.

Ұлттық валюта қалай жасалды

Теңгенің дизайнын дайындау Тимур Сүлейменов жетекшілік еткен Алина Меңдібай мен Досбол Қасымов және Ағымсалы Дүзелхановтан тұратын авторлық дизайнерлер тобына тапсырылды.

Мәдениет пен ғылымның және саясаттың әр түрлі салаларындағы Қазақстанның ірі қайраткерлерінің портреттерін ұлттық ою-өрнекпен үйлестіріп шығару туралы шешім қабылданды. Ал артқы бетінде сәулет ескерткіштері мен Қазақстанның әсем көріністері орналасқан. Бұл серияның дизайны қарындаш, акварель және темпер көмегімен қолмен жасалды.

1993 жылы 12 қарашада Нұрсұлтан Назарбаев "Қазақстан Республикасының ұлттық валютасын енгізу туралы" жарлыққа қол қойды. 15 қарашадан бастап теңге елдегі жаңа есеп айырысу бірлігіне айналды.

Бұл күні банкноттардың бірінші сериясы "Портреттер" айналымға енгізілді:

  • 1 теңгеде – әл-Фарабидің портреті
  • 3 теңгеде – Сүйінбайдың портреті
  • 5 теңгеде – Құрманғазының портреті
  • 10 теңгеде – Шоқан Уәлихановтың портреті
  • 20 теңгеде – Абай Құнанбаевтың портреті
  • 50 теңгеде – Әбілқайыр ханның портреті
  • 100 теңгеде – Абылай ханның портреті.

Банкноттар фабрикасы қалай құрылды

1992 жылы 26 мамырда Қазақстан ұлттық банкі үшін полиграфия фабрикасын құру туралы президенттің жарлығы шықты. Егемен Қазақстан тарихында тұңғыш рет 1993 жылы маусымда қағаз тиындар мен бағалы қағаздар шығаратын цех іске қосылды.

Алғашқы банкноттарды Англияның Harrison&Sons фирмасы басып шығарды. Олар апта бойы ұшақпен 18 рейс жасау арқылы Қазақстанға жеткізілді.

Осындай көпжылдық тәжірибенің арқасында Алматыдағы Банкнот фабрикасы өзінің жеке баспа базасында барлық әлемдік сапа мен технология стандарттарына сай келетін банкноттар шығарылымын толық жолға қойды.

Отандық монеталар қайда соғылады

Қазақстан теңге сарайы 1992 жылы Өскемен қаласындағы Үлбі металлургия зауытының негізінде құрылды.

Айналымдағы монеталардың алғашқы коммерциялық партиясы 1998 жылы қарашада Қазақстан теңге сарайында шығарылды. Кәсіпорын Ұлттық банктің түсті металдардан, алтыннан және күмістен ұлттық валюта монеталарын шығару жөніндегі тапсырыстарын орындайды.

Олар диаметрі 100 миллиметрлік, салмағы килограммға дейін тартатын шеңберлі, естелік, коллекциялық монеталар мен түрлі номиналды "proof" сапасындағы бағалы металдардан жасалған ерекше заттар. Монета сарайы сонымен қатар мемлекеттік наградалар мен медальдар да шығарады.

Қазақстандық теңге сарайы Монета сарайлары қауымдастығының мүшесі болып табылады. Ал оның құрамына осы нарықтың алпауыттары кіреді. Мысалы, мың жылдық тарихы бар Англияның Корольдік монета сарайы.

Қазақстан монеталарды таяу және алыс шетелдердің де тапсырысын орындайды.

Айналымда қандай банкноттар мен монеталар бар

Қазақстанда 27 жыл ішінде теңгенің төрт сериясы шығарылды. Алты номинал мен жеті монеталардан бірқатар банкноттар қалыптасты. Номиналды сериялар есептеудің екілік және ондық жүйелерінің артықшылықтарын қамтитын етіп жасалған. Бұл түрлі елдердің валюта нарығындағы номиналдар қатарын құрудың ең кең таралған схемасы болып табылады.

Бүгінгі күні банкнот сериясы 200, 500, 1000, 2000, 5000, 10 000 және 20 000 теңгелік банкноттар номиналдарымен ұсынылған. Ал монеталар қатары – 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100 және 200 теңгелік монеталармен қалыптастқан.

Айналымға шығарылған барлық банкноттар шартты түрде "Портреттер", "Әл-Фараби", "Бәйтерек", "Самұрық" сияқты бірнеше серияға бөлінеді.

Ұлттық валюта монеталары шартты түрде үш түрге бөлінеді: айналым, инвестиция және коллекция.

Ақшаның қорғалуы

Жаңа банкноттардың дизайны мен қорғау ерекшеліктерінде халықаралық тәжірибеде күрделі баспа элементтерін көбейту үшін қолданылатын ақша белгілерін басып шығару саласындағы соңғы жетістіктер пайдаланылады: кескіндер бедері мен бояулардың, металл жылтырлығы, сандардың түрлі көлемді болуы, күрделі су белгісі, қағаздың қауіпсіздігі, әсіресе түсті-түсті банкноттың алдыңғы және артқы бетінің күрделі арақатынасы.

Банкноттардың қорғаныс қасиеттері әр түрлі: номиналдың құнынан қарай оның қорғаныс қабілеті жасалады. Мысалы, 200 теңгелік купюрада 10 мың теңгелікке қарағанда қорғаныс құралдары аз болады. Айталық, 10 мың теңгелік банкнотта 18 дәрежелі қорғаныс бар.

Халықаралық марапаттар

Қазақстан банкноттары халықаралық көрмелер мен байқауларда жоғары баға алады.

Халықаралық банкноттар қоғамы (IBNS) бар – бұл жыл сайын интернетте дауыс беру арқылы жылдың үздік банкноттарын таңдайтын бүкіл әлемнің банкнот коллекционерлерінің тәуелсіз бірлестігі. Қоғамдастық мүшесі ретінде 90-нан астам елдің сарапшылары тіркелген.

Қазақстандық банкноттар үш жыл қатарынан, 2011 жылдан бастап 2013 жылға дейінгі аралықты қоса алғанда, әлем бойынша ең үздік деп танылды. 2014 жылы түркі жазуына арналған қазақстандық "КҮЛТЕГІН" ескерткіш банкноты осы қоғамдастықтың пікірі бойынша 2013 жылдың ең үздік банкноты болды.

Халықаралық валюта қауымдастығы (IACA) 2007 жылы 10 мың теңгелік банкнотты әлемдегі ең үздік деп таныды.

Оқи отырыңыз: Экономистер теңгенің болашағына болжам жасады

Сондай-ақ, 2016 жылы High Security Printing Europe конференциясында номиналы 20 мың теңгелік банкнот та марапатқа ие болды. Ол 2015 жылдың ең үздік аймақтық банкнотасы деп танылған болатын. Сол жылы IACA оны валюта саласындағы ең жақсы техникалық жетістігін айрықша атап өтті.

Сонымен қатар, 2000 жылдан бастап, Қазақстан теңге сарайы мен Ұлттық банк жыл сайын халықаралық байқауларға қатысады. Бүгінге дейін дизайн мен технологиялық жаңашылдығымен әртүрлі номинациялардағы 23 марапатқа ие болды.

302
Кілт сөздер:
ұлттық валюта, теңге
Тақырып бойынша
БЖЗҚ салымшылары тоғыз айда 1 триллион теңге инвестициялық табыс алды
1,2 миллион теңге жалақы алатын алимент төлеуші пәтері мен көлігінен айырылды
"5,4 миллиард теңге жымқырған": Tengri банктің экс-менеджерлері күдікке ілінді
Ұлттық валюта тағы біраз нығайды
Ұлттық банк валюта айырбастауға тыйым салынады деген ақпаратқа түсініктеме берді
Қарағанды облысындағы санитарлық бекет

Қарағанды облысында санитарлық бекеттер арқылы өту ережелері енгізілді: нені білу қажет

238
Қарағанды облысында қойылған тоғыз санитарлық бекеттің үшеуінен өту үшін propusk.kz сайтына тіркелу қажет

Тіркелуді талап ететін санитарлық бекеттер

  • Қызылорда - Павлодар автомобиль жолы (Молодежный ауылының жаны).
  • Павлодар - Баянауыл - Бұқар жырау - Қарағанды автомобиль жолы (Үміткер ауылының жаны).
  • Қарағанды - Аягөз - Бұғаз автокөлік жолының Семей бағытына қарай 271-ші шақырымы (Кентөбе ауылының жаны).

Бұл бекеттерден өту үшін ПТР тестінің нәтижесі талап етілмейді, деп атап өтті Қарағанды облысының әкімдігі.

Алайда, сайтта өзіңіз туралы мәліметтерді көрсетуіңіз қажет:

  • Аты-жөні;
  • ЖСН;
  • телефон нөмірі;
  • автокөліктің мемлекеттік нөмірі,
  • санитарлық бекет;
  • тұрғылықты мекенжай;
  • келген азаматтың мекенжайы;
  • сапар мақсаты;
  • растайтын құжат.

Propusk.kz веб-сайтында тіркелмей-ақ осы бағыттар бойынша қозғалуға рұқсат етілетіндер: құқық қорғау органдары, медицина қызметкерлері және арнайы қызметтер; халықтың өмірін қамтамасыз ету ұйымдарының қызметкерлері; жүк көліктері; транзиттік көліктер; Қарағанды облысына жергілікті тіркеумен кіретіндер; емделуге келетіндер.

Вахталық режиммен жұмыс істейтіндер және тұрғылықты жерінен жұмыс орнына баратындар және жұмыс орнынан тұрғылықты жеріне қайтып келетіндер өздері туралы мәліметтерді propusk.kz сайтында қалдыру қажет.

Барлық басқа санитарлық бекеттен өту үшін propusk.kz сайтына тіркелу талап етілмейді.

Санитарлық бекеттерде полиция қызметкерлері мен дәрігерлер кезекшілік етеді. Олар жүргізушілер мен жолаушылардың денсаулығын тексереді. Бақылауға термометрия және сауалнама жүргізу кіреді.

Бұл аймақта тоғыз санитарлық бекет қойылған. Олар Жезқазғанда, Приозерск, Ұлытау, Нұра, Бұқар жырау, Қарақаралы аудандарында және Осакаров ауданында екі бекет, сондай-ақ, Бұқар жырау ауданындағы Центральный ауылында орналасады.

Қазақстандықтардан көршілес облыстарға айрықша қажеттілік тумаған жағдайда бармау, бетперде кию және эпидемияға қарсы барлық шараны сақтау сұралуда.

238
Кілт сөздер:
Қарағанды облысы
Тақырып:
Коронавирус эпидемиясы
Терезе алдында тұрған бала, архивтегі сурет

Балтасы бар: Ресейде ер адам алты баланы кепілге алды

0
Полицияға ер адамның әйелі хабар берген, қаскөйдің мұндай әрекетке не себепті барғаны әзірге белгісіз

НҰР-СҰЛТАН, 24 қараша – Sputnik. Санкт-Петербург түбіндегі Колпино қаласында балтамен қаруланған ер адам алты баланы кепілге алды.

"Колпинодағы пәтерде ер адам алты баланы кепілге алды", - деді РИА Новости-ге куәгер.

Оның айтуынша, қаскөй мас және балтамен қаруланған. Төтенше жағдай орнына құқық қорғау органдарының қызметкерлері келді.

Сондай-ақ, бірқатар БАҚ-тың ақпаратынша, ер адам балаларды өлтіремін деп қорқытқан. Оның не себепті мұндай әрекетке барғаны және қандай талап қойып отырғаны әзірге белгісіз.

Полицияға ер адамның әйелі қоңырау шалып, көмек сұраған. Ол балалары жылап жатқан пәтерге кіре алмағанын айтты.

0
Кілт сөздер:
балалар, ер адам, балта, Ресей