29 қаңтар - күнтізбе

Бүгін әлемде және Қазақстанда қандай мереке: 29 қаңтар

311
Бұл – Григориан күнтізбесінде 29-шы күн. Жыл соңына дейін 336 күн бар

29 қаңтарда не болғанын білесіз бе? Бұл күннің несімен есте қалғанын дерекқорынан оқыңыз.

29 қаңтарда әлемде қандай қызықты оқиға болды:   

Бүгін Еркін жүру күні аталып өтеді. Бұл күні кейбір нәрселерден бас тартып, аздап көңіл көтеруге болады. Туыстарыңыз бен таныстарыңызды өзіңізге демалыс алатыныңызды ескертіп, оларға кейбір міндеттемелерден бас тартуға мүмкіндік беріңіз. Күн сайын міндетті жұмыс істейміз. Ерте тұрып, беті-қолымызды жуып, таңғы ас ішеміз, жұмысқа, үйге барып, ұйқыға жатамыз. Тіпті демалыс күндерінде де туыстарымыз бен жақындарымыздың алдында міндеттемелер аламыз. 

Алайда қайталана беретін осындай оқиғалар бізді ақымақтық жасауға итермелеуі мүмкін. Көңіл сергітіп, бойыңды еркін ұстағың келеді және қандай да бір жоспардан тыс әрекет жасасам дейсің. Міне, сол үшін Еркін жүру күні мерекесі ойлап табылды. Ол 29 қаңтарда бүкіл әлемде тойланады, бірақ оны көп адам біле бермейді. Бұл көңілді, ізгілікті мереке. Ешкім сізді  барлық міндеттемені толық орындауға мәжбүрлемейді.  

Сондай-ақ бүгін – Ядролық соғыс қаупіне қарсы жұмылдыру күні. Адамзат пайда болғалы бері адамдар әскери әрекеттер кезінде абсолютті артықшылық алуға тырысып бағуда. Олар жауға ірі ресурстарды пайдаланбай, айтарлықтай зиян келтіруге ниетті. Бұл идея ядролық қару жасалғаннан кейін өмірге келді. Ол жер шарындағы тіршілікке қауіп төндіреді. Ядролық қаруды пайдаланумен байланысты тәуекелдерге қоғам назарын аудару үшін халықаралық мереке белгіленді. 

 АҚШ-та бүгін Ұлттық жүгері чипсы күні аталып өтеді. Бұл көптің сүйікті тағамын "Fritos" фирмасы ойлап тапты. "Fritos" жүгері чипстерінің рецептін Элмер Дулин 1932 жылы Сан-Антониодағы шағын кафенің иесінен 100 долларға (ол кезде бұл көп ақша болған) сатып алды. Олардың отбасы рецепті жетілдіріп, содан кейін сата бастады. Жаңа америкалық тіскебасар осылайша дүниеге келді. 

29 қаңтарда әлемде болған тарихи оқиғалар: 

1804 жылы Шығыс Еуропадағы ең көне университеттердің бірі болып табылатын Каразин атындағы Харьков ұлттық университеті ашылды;

1886 жылы бензинмен жүретін әлемдегі алғашқы автокөлік жасалды (Карл Бенц бензинмен жұмыс істейтін алғашқы көлік құралына патент алды);

1922 жылы Нью-Йорктегі кинотеатр қардың салмағынан қирады, 120 адам қаза тапты;

1927 жылы Англияда жуынатын бөлмесі бар қонақ үй алғаш рет пайда болды.

 29 қаңтарда Қазақстанда болған тарихи оқиғалар:   

1992 жылы Қазақстан Республикасы мен Иран Ислам Республикасы арасында дипломатиялық қатынастар орнату туралы хаттамаға қол қойылды;

1998 жылы "Байқоңыр" ғарыш айлағынан Талғат Мұсабаев бастаған халықаралық экипаж ғарышқа аттанды; 

1999 жылы Олжас Сүлейменовтің Ізгілік академиясы ашылды; 

2007 жылы Румынияның Бая Маре қаласында "Ромалтын" қазақ-румын бірлескен компаниясын таныстыру рәсімі өтті. 

29 қаңтарда дүниеге келген танымал тұлғалар:   

1860 жылы орыс жазушысы, прозаик, драматург Антон Чехов дүниеге келді. Әлемдік әдебиеттің классигі. 

1866 жылы француз жазушысы, қоғам қайраткері, ғалым-музыкатанушы Ромен Роллан дүниеге келді. КСРО ҒА-ның шетелдік құрметті мүшесі (29/03/1932). Әдебиет бойынша Нобель сыйлығының лауреаты (1915);

1954 жылы америкалық тележүргізуші, актриса, продюсер, қоғам қайраткері, "Опра Уинфри шоуы" ток-шоуының (1986-2011) жүргізушісі Опра Уинфри дүниеге келді. Forbes журналы оны 2005 жылы тоғызыншы, 2007 жылы бірінші ең ықпалды әйел, 2009 жылы шоу-бизнестегі ең ықпалды адам, 2010 және 2013 жылдары ең ықпалды танымал тұлға деп атады;

1970 жылы ресейлік композитор, пианист, әнші, актер, продюсер, тележүргізуші Дмитрий Маликов дүниеге келді. Ресей Федерациясының халық әртісі (2010).   

29 қаңтарда Қазақстанда кім дүниеге келді:

 1930 жылы қоғам және мемлекет қайраткері, ғалым, экономика ғылымдарының кандидаты, Қазақстанның еңбек сіңірген экономисі Санжар Жандосов дүниеге келді;

 1933 жылы ақын, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі Шәрифолла Сәниев дүниеге келді;

1936 жылы жазушы, Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген мәдениет қызметкері Мағзом Сүндетов дүниеге келді;

1956 жылы Қазақстан Республикасының жастар футбол командасының бас бапкері Сергей Боровский дүниеге келді;

1966 жылы жазушы, сатирик Ермахан Шайхыұлы дүниеге келді. 

Ай күнтізбесі

Ай Шарышаян белгісінде орналасады. Егер жалғыз қалуды қаласаңыз, бүгінгі күн ол үшін қолайлы уақыт, жаңа және қызықты нәрсені үйренуге тырысыңыз. Бүгінгі күн көңілсіз болса да, жалқаулыққа бой алдырмаңыз.

311
Кілт сөздер:
күнтізбе, қызықты деректер, танымал есімдер, тарихи оқиғалар, атаулы күндер
Тақырып:
Бүгін қандай мереке: әр күнге арналған күнтізбе (361)
Тақырып бойынша
Бүгін әлемде және Қазақстанда қандай мереке: 27 қаңтар
Бүгін әлемде және Қазақстанда қандай мереке: 26 қаңтар
Бүгін әлемде және Қазақстанда қандай мереке: 25 қаңтар
Бүгін әлемде және Қазақстанда қандай мереке: 24 қаңтар
Бүгін әлемде және Қазақстанда қандай мереке: 23 қаңтар
Теңге

Төл теңгеге 27 жыл: Қазақстанның ұлттық валютасы қандай ерекшеліктерге ие

316
Теңге белгісі нені бейнелейді, алғашқы ақша қалай шығарылды және 27 жыл ішінде біздің валюта қалай өзгергенін Sputnik Қазақстан әзірлеген материалдан таныс болыңыз

Нұр-Сұлтан, 15 қараша – Sputnik. Бүгін – Ұлттық валюта күні. Төл теңгеміздің қолданысқа шыққанына 27 жыл. Sputnik Қазақстан теңгенің қалай пайда болғанын, ұлттық валюта неліктен осылай аталғанын және ақшаның қай жерде басылғанын еске түсіреді.

Ұлттық валюта қалай жасалды

Елде ұлттық валюта енгізілгенге дейін бұрынғы КСРО республикаларының ақша айналымындағы қиын жағдайға байланысты оқиғалар аз болмады. 1993 жылы шілдеде Ресейдің Орталық банкі ақша реформасын жүргізді. Кеңестік рубль айналымнан шығарылды және олар жаңа ресейлік банкноттарға айырбасталды.

Ескі рубль аймағының күйреуі нәтижесінде кеңестік рубльдер ағыны бұрынғы одақтас республикаларға, оның ішінде Қазақстанға құйылды. Баға шарықтап, ақша құнсызданды. Бұл гиперинфляция мен адамдардың өмір сүру деңгейінің төмендеуіне әкеп соқты.

Өзінің ұлттық валютасын енгізу туралы шешім республиканың дағдарыстық жағдайдан шығуының және экономикалық дамудың жаңа кезеңіне өтудің кілті болды.

1993 жылы 3 қарашада Қазақстан президенті премьер-министр Сергей Терещенконың төрағалығымен ұлттық валютаны енгізу жөніндегі мемлекеттік комиссия құрды. Кейін премьер-министрдің орынбасары Дәулет Сембаевтың басшылығымен жұмыс тобы құрылды. Комиссия әдетте, күн сайын, кешке жиналып отырды.

"Теңге" атауы қалай таңдалды

Ұлттық валюта атауын таңдау көптеген қайшылықтар тудырды: "алтын", "ақша", "тәнга" нұсқалары болды. Бастапқыда қазақстандық валютаны "сом" деп атау жоспарланған. Өйткені, кеңестік рубль банкноттарының қазақша аудармасында солай көрсетілген еді.

Алайда, 1993 жылы қырғыз сомы енгізілгеннен кейін, Қазақстанда басқа атауға ие болды – "теңге". Бұл ортағасырлық түріктердің "денге" немесе "тәнга" күміс монеталарының тарихи атауы. Бұл атауды академик Сауық Тәкежанов ұсынды. Оның жүз еселенген бөлшегі "тиын" деп аталды.

Бүгінде ұлттық валютаның өзіндік белгісі бар (〒). Теңгенің көрсетілген графикалық бейнесі транскрипциядағы "т" дыбысын білдіретін ежелгі түрік алфавитінің белгісі болып табылады. Одан "теңге" сөзі басталады, сонымен қатар "тәңірі", яғни барлық түркі халықтары үшін қасиетті болған аспан бейнесін бейнелейтін құдай. Символ ақша бірлігінің тұрақтылығы, жоғары әлеуеті, Қазақстанның ұлттық экономикасының даму және өсу динамикасын білдіреді.

Ұлттық валюта қалай жасалды

Теңгенің дизайнын дайындау Тимур Сүлейменов жетекшілік еткен Алина Меңдібай мен Досбол Қасымов және Ағымсалы Дүзелхановтан тұратын авторлық дизайнерлер тобына тапсырылды.

Мәдениет пен ғылымның және саясаттың әр түрлі салаларындағы Қазақстанның ірі қайраткерлерінің портреттерін ұлттық ою-өрнекпен үйлестіріп шығару туралы шешім қабылданды. Ал артқы бетінде сәулет ескерткіштері мен Қазақстанның әсем көріністері орналасқан. Бұл серияның дизайны қарындаш, акварель және темпер көмегімен қолмен жасалды.

1993 жылы 12 қарашада Нұрсұлтан Назарбаев "Қазақстан Республикасының ұлттық валютасын енгізу туралы" жарлыққа қол қойды. 15 қарашадан бастап теңге елдегі жаңа есеп айырысу бірлігіне айналды.

Бұл күні банкноттардың бірінші сериясы "Портреттер" айналымға енгізілді:

  • 1 теңгеде – әл-Фарабидің портреті
  • 3 теңгеде – Сүйінбайдың портреті
  • 5 теңгеде – Құрманғазының портреті
  • 10 теңгеде – Шоқан Уәлихановтың портреті
  • 20 теңгеде – Абай Құнанбаевтың портреті
  • 50 теңгеде – Әбілқайыр ханның портреті
  • 100 теңгеде – Абылай ханның портреті.

Банкноттар фабрикасы қалай құрылды

1992 жылы 26 мамырда Қазақстан ұлттық банкі үшін полиграфия фабрикасын құру туралы президенттің жарлығы шықты. Егемен Қазақстан тарихында тұңғыш рет 1993 жылы маусымда қағаз тиындар мен бағалы қағаздар шығаратын цех іске қосылды.

Алғашқы банкноттарды Англияның Harrison&Sons фирмасы басып шығарды. Олар апта бойы ұшақпен 18 рейс жасау арқылы Қазақстанға жеткізілді.

Осындай көпжылдық тәжірибенің арқасында Алматыдағы Банкнот фабрикасы өзінің жеке баспа базасында барлық әлемдік сапа мен технология стандарттарына сай келетін банкноттар шығарылымын толық жолға қойды.

Отандық монеталар қайда соғылады

Қазақстан теңге сарайы 1992 жылы Өскемен қаласындағы Үлбі металлургия зауытының негізінде құрылды.

Айналымдағы монеталардың алғашқы коммерциялық партиясы 1998 жылы қарашада Қазақстан теңге сарайында шығарылды. Кәсіпорын Ұлттық банктің түсті металдардан, алтыннан және күмістен ұлттық валюта монеталарын шығару жөніндегі тапсырыстарын орындайды.

Олар диаметрі 100 миллиметрлік, салмағы килограммға дейін тартатын шеңберлі, естелік, коллекциялық монеталар мен түрлі номиналды "proof" сапасындағы бағалы металдардан жасалған ерекше заттар. Монета сарайы сонымен қатар мемлекеттік наградалар мен медальдар да шығарады.

Қазақстандық теңге сарайы Монета сарайлары қауымдастығының мүшесі болып табылады. Ал оның құрамына осы нарықтың алпауыттары кіреді. Мысалы, мың жылдық тарихы бар Англияның Корольдік монета сарайы.

Қазақстан монеталарды таяу және алыс шетелдердің де тапсырысын орындайды.

Айналымда қандай банкноттар мен монеталар бар

Қазақстанда 27 жыл ішінде теңгенің төрт сериясы шығарылды. Алты номинал мен жеті монеталардан бірқатар банкноттар қалыптасты. Номиналды сериялар есептеудің екілік және ондық жүйелерінің артықшылықтарын қамтитын етіп жасалған. Бұл түрлі елдердің валюта нарығындағы номиналдар қатарын құрудың ең кең таралған схемасы болып табылады.

Бүгінгі күні банкнот сериясы 200, 500, 1000, 2000, 5000, 10 000 және 20 000 теңгелік банкноттар номиналдарымен ұсынылған. Ал монеталар қатары – 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100 және 200 теңгелік монеталармен қалыптастқан.

Айналымға шығарылған барлық банкноттар шартты түрде "Портреттер", "Әл-Фараби", "Бәйтерек", "Самұрық" сияқты бірнеше серияға бөлінеді.

Ұлттық валюта монеталары шартты түрде үш түрге бөлінеді: айналым, инвестиция және коллекция.

Ақшаның қорғалуы

Жаңа банкноттардың дизайны мен қорғау ерекшеліктерінде халықаралық тәжірибеде күрделі баспа элементтерін көбейту үшін қолданылатын ақша белгілерін басып шығару саласындағы соңғы жетістіктер пайдаланылады: кескіндер бедері мен бояулардың, металл жылтырлығы, сандардың түрлі көлемді болуы, күрделі су белгісі, қағаздың қауіпсіздігі, әсіресе түсті-түсті банкноттың алдыңғы және артқы бетінің күрделі арақатынасы.

Банкноттардың қорғаныс қасиеттері әр түрлі: номиналдың құнынан қарай оның қорғаныс қабілеті жасалады. Мысалы, 200 теңгелік купюрада 10 мың теңгелікке қарағанда қорғаныс құралдары аз болады. Айталық, 10 мың теңгелік банкнотта 18 дәрежелі қорғаныс бар.

Халықаралық марапаттар

Қазақстан банкноттары халықаралық көрмелер мен байқауларда жоғары баға алады.

Халықаралық банкноттар қоғамы (IBNS) бар – бұл жыл сайын интернетте дауыс беру арқылы жылдың үздік банкноттарын таңдайтын бүкіл әлемнің банкнот коллекционерлерінің тәуелсіз бірлестігі. Қоғамдастық мүшесі ретінде 90-нан астам елдің сарапшылары тіркелген.

Қазақстандық банкноттар үш жыл қатарынан, 2011 жылдан бастап 2013 жылға дейінгі аралықты қоса алғанда, әлем бойынша ең үздік деп танылды. 2014 жылы түркі жазуына арналған қазақстандық "КҮЛТЕГІН" ескерткіш банкноты осы қоғамдастықтың пікірі бойынша 2013 жылдың ең үздік банкноты болды.

Халықаралық валюта қауымдастығы (IACA) 2007 жылы 10 мың теңгелік банкнотты әлемдегі ең үздік деп таныды.

Оқи отырыңыз: Экономистер теңгенің болашағына болжам жасады

Сондай-ақ, 2016 жылы High Security Printing Europe конференциясында номиналы 20 мың теңгелік банкнот та марапатқа ие болды. Ол 2015 жылдың ең үздік аймақтық банкнотасы деп танылған болатын. Сол жылы IACA оны валюта саласындағы ең жақсы техникалық жетістігін айрықша атап өтті.

Сонымен қатар, 2000 жылдан бастап, Қазақстан теңге сарайы мен Ұлттық банк жыл сайын халықаралық байқауларға қатысады. Бүгінге дейін дизайн мен технологиялық жаңашылдығымен әртүрлі номинациялардағы 23 марапатқа ие болды.

316
Кілт сөздер:
ұлттық валюта, теңге
Тақырып бойынша
БЖЗҚ салымшылары тоғыз айда 1 триллион теңге инвестициялық табыс алды
1,2 миллион теңге жалақы алатын алимент төлеуші пәтері мен көлігінен айырылды
"5,4 миллиард теңге жымқырған": Tengri банктің экс-менеджерлері күдікке ілінді
Ұлттық валюта тағы біраз нығайды
Ұлттық банк валюта айырбастауға тыйым салынады деген ақпаратқа түсініктеме берді
Қарағанды облысындағы санитарлық бекет

Қарағанды облысында санитарлық бекеттер арқылы өту ережелері енгізілді: нені білу қажет

238
Қарағанды облысында қойылған тоғыз санитарлық бекеттің үшеуінен өту үшін propusk.kz сайтына тіркелу қажет

Тіркелуді талап ететін санитарлық бекеттер

  • Қызылорда - Павлодар автомобиль жолы (Молодежный ауылының жаны).
  • Павлодар - Баянауыл - Бұқар жырау - Қарағанды автомобиль жолы (Үміткер ауылының жаны).
  • Қарағанды - Аягөз - Бұғаз автокөлік жолының Семей бағытына қарай 271-ші шақырымы (Кентөбе ауылының жаны).

Бұл бекеттерден өту үшін ПТР тестінің нәтижесі талап етілмейді, деп атап өтті Қарағанды облысының әкімдігі.

Алайда, сайтта өзіңіз туралы мәліметтерді көрсетуіңіз қажет:

  • Аты-жөні;
  • ЖСН;
  • телефон нөмірі;
  • автокөліктің мемлекеттік нөмірі,
  • санитарлық бекет;
  • тұрғылықты мекенжай;
  • келген азаматтың мекенжайы;
  • сапар мақсаты;
  • растайтын құжат.

Propusk.kz веб-сайтында тіркелмей-ақ осы бағыттар бойынша қозғалуға рұқсат етілетіндер: құқық қорғау органдары, медицина қызметкерлері және арнайы қызметтер; халықтың өмірін қамтамасыз ету ұйымдарының қызметкерлері; жүк көліктері; транзиттік көліктер; Қарағанды облысына жергілікті тіркеумен кіретіндер; емделуге келетіндер.

Вахталық режиммен жұмыс істейтіндер және тұрғылықты жерінен жұмыс орнына баратындар және жұмыс орнынан тұрғылықты жеріне қайтып келетіндер өздері туралы мәліметтерді propusk.kz сайтында қалдыру қажет.

Барлық басқа санитарлық бекеттен өту үшін propusk.kz сайтына тіркелу талап етілмейді.

Санитарлық бекеттерде полиция қызметкерлері мен дәрігерлер кезекшілік етеді. Олар жүргізушілер мен жолаушылардың денсаулығын тексереді. Бақылауға термометрия және сауалнама жүргізу кіреді.

Бұл аймақта тоғыз санитарлық бекет қойылған. Олар Жезқазғанда, Приозерск, Ұлытау, Нұра, Бұқар жырау, Қарақаралы аудандарында және Осакаров ауданында екі бекет, сондай-ақ, Бұқар жырау ауданындағы Центральный ауылында орналасады.

Қазақстандықтардан көршілес облыстарға айрықша қажеттілік тумаған жағдайда бармау, бетперде кию және эпидемияға қарсы барлық шараны сақтау сұралуда.

238
Кілт сөздер:
Қарағанды облысы
Тақырып:
Коронавирус эпидемиясы
Нұрсұлтан Назарбаев University Medical Center корпоративтік қорының басқарма төрағасы Юрий Пяны қабылдады

Елбасы Юрий Пяға қолдау көрсетуге уәде берді

0
Нұрсұлтан Назарбаев қазіргі жағдайда медицина қызметкерлеріне үлкен салмақ түсіп, зор жауапкершілік артылып отырғанын атап өтті

НҰР-СҰЛТАН, 24 қараша – Sputnik. "Назарбаев Университет" дербес білім беру ұйымы Жоғары қамқоршылар кеңесінің төрағасы Нұрсұлтан Назарбаев "University Medical Center" корпоративтік қорының басқарма төрағасы Юрий Пяны қабылдады, деп хабарлады Елбасының ресми сайты.

Нұрсұлтан Назарбаевқа қордың заманауи медициналық білім беру, денсаулық сақтау және ғылыми-зерттеу қызметін дамыту бойынша қабылдаған шаралары туралы ақпарат берілді.

"Қазіргі жағдайда медицина қызметкерлеріне үлкен салмақ түсіп, зор жауапкершілік артылып отыр. Сіз "University Medical Center" корпоративтік қорының басқарма төрағасы қызметіне кірістіңіз. Еліміздің жарқын болашағы жолында қызмет атқаратыныңызға сенімдімін. Біз сізге қолдау көрсетеміз", – деді Елбасы.

0
Кілт сөздер:
Назарбаев, медицина
Тақырып бойынша
Adal партиясына Назарбаевтың күйеу баласы қолдау көрсететіні рас па?   
Елбасы үш кездесу өткізді: ұлттық қауіпсіздік мәселесі сөз болды  
Назарбаев қазақ тіліне қатысты тапсырма берді
Қазақстандағы оппозициялық партия қайсы – ҚКХП өкілі жауап берді
Назарбаев праймеризге қатысты тапсырма берді
Қазақстан экономикасына үлкен салмақ түсіп жатыр – Назарбаев