Жамбыл облыстық қазақ драма театры

Жамбыл облыстық қазақ драма театры

538
Мәдениет пен өнердің қасиетті қара шаңырағына айналған Жамбыл облыстық қазақ драма театры – талай талантты режиссер мен актердің шеберлігін шыңдаған өнер ордасы

Театр қалай құрылды

Жамбыл облыстық қазақ драма театры 1936 жылы Таразда құрылды. Әуел баста Әулиеата театры аталып келген өнер ордасы 1939 жылы Жамбыл облысы құрылғаннан кейін, "облыстық театр" мәртебесін алды. Осылайша Жамбыл облыстық қазақ драма театры деп атала бастады.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от Жамбыл обл. қазақ драма театр (@jambyl_obl_kaz_dram_teatr)

1941 жылы соғыс өрті тұтанып, Ұлы Отан соғысы басталды. Соғыс басталысымен театрдың біраз әртісі – Молдаш Сәкиев, Тұраш Әбуов, Әмір Абланов, Хакім Нарбутин, Есқали Бәйімбетов, Тәжімет Әлмұхамедов, Сәдуақас Ирғалиев және тағы басқалары қан майданға аттанды. Олардың ішінде, соғыс кезінде М.Сәкиев – пулеметшілер ротасының командирі, С.Ирғалиев – атқыштар дивизиясы саяси бөлімінің офицері, Т.Әлмұхамедов – "Қызыл әскер правдасы" газетінің әскери тілшісі болды.

Тағы оқыңыз: Ғабит Мүсірепов атындағы қазақ мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдер театры

1965 жылы театр 1904 жылы салынған ескі театр үйінен қазіргі Тараз қаласы, Абай көшесі, 115 мекенжайында орналасқан жаңа ғимаратқа көшті.  Бұл театр өміріндегі үлкен жаңалық болды. Театрдың жаңа ғимараты облыстың мәдени-бұқаралық шаралары мен мерекелері өтетін ең басты өнер шаңырағына айналды.

Қаладағы мәдени-ағарту училищесін бітірген бір топ түлек театрдың жаңа ғимаратында салтанатты түрде актерлік жұмысқа қабылданды. Олардың ішінде сол кездегі жалын атқан жас таланттар: Гүлбаршын Өскенбаева, Ахмет Өтебаев, Шәмшәгүл Жәменкеева, Мәкен Райсханова, Жұмасан Дүйсекеновтер бар еді.

Өнер ордасына еңбегі сіңген бас режиссерлер

1940 жылдың басында Жамбыл театрына Мәскеудегі А.В.Луначарский атындағы өнер институтының актерлік студиясын тәмамдаған Әбубәкір Ордабаев бас режиссер қызметіне шақырылады. Ордабаев оның алдында республикалық академиялық театрда екі жылдай жұмыс істеп, біршама тәжірибе жинақтап қалған өнер иесі болатын. Оның Жамбыл театрында ең бірінші қойған пьесасы – А.Островскийдің "Мысыққа күнде той бола бермес" комедиясы болды. Бұл Жамбыл театрында сахналанған орыстың тұңғыш драматургиялық туындысы еді.

1941 жылы Украина, Беларусь, Ресей жерінен Жамбыл қаласына талай адам эвакуацияланды. Сол көшпен бірге жоғары білімді украиналық режиссер Борис Аренович Лурье де келді. Ол бірден Жамбыл театрының бас режиссері болды. Соғыстың алғашқы жылдарында мемлекеттік еврей театры да өзінің барлық шығармашылық ұжымымен бірге Киевтен Жамбыл қаласына көшіп келеді. Олар Жамбыл облыстық қазақ драма театры ұжымымен бірге бір ғимаратта отырып, өзара тығыз қарым-қатынаста жұмыс істейді. Жамбыл театрының шығармашылық әлеуетінің өсіп-өркендеп, артуына сол театрдың да көп септігі тиді.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от Жамбыл обл. қазақ драма театр (@jambyl_obl_kaz_dram_teatr)

Кәсіби режиссер Б.Лурье келгеннен кейін Жамбыл театрында шетел, орыс және қазақ классиктерінің шығармалары көптеп сахнала бастады.

1946-1950 жылдары театрдың бас режиссер – көркемдік жетекшісі болып Ғайни Хайрулинна қызмет атқарды. Хайруллина бас режиссер болған жылдары театрда А.Островскийдің "Ыстық жүректер", М.Горькийдің "Васса Железнова", Л.Леоновтың "Шапқыншылық", М.Ақынжановтың "Ыбырай Алтынсарин", Ш.Құсайыновтың "Көктем желі", өзбек драматургтері Хамза Хаким заденің "Майсараның ісі", А.Каһардың "Жібек сюзане", түрікмен драматургі П.Мұқтаровтың "Алланың семьясы" сияқты пьесаларды сахналады.

1950-1955 жылдары театрдың бас режиссерлік қызметі Ташкент өнер институтының режиссерлік факультетін бітірген Тұрар Дүйсебаевқа бұйырды. Ол қазақтың тарихи және эпостық музыкалық шығармаларын қайта жаңғыртумен қатар, бауырлас өзбек, әзірбайжан, қырғыз, татар драматургтерінің таңдаулы шығармаларын қоюға да ден қойды.

1954 жылы Дүйсебаев Жамбыл театры тарихында тұңғыш рет балаларға арналған ертегі қойылымын сахналап, көрермендер қатарын балалар мен жасөспірімдермен толықтырды.

1956 – 1960 жылдары театрда Тілек Ерғалиев бас режиссерлік қызмет атқарды. Оның кезінде киелі орданың сахнасында В.Маяковскийдің "Кандала", М.Әуезовтің "Қаракөз", "Еңлік-Кебек", Қ.Байсейітов пен Қ.Шаңғытбаевтың "Беу, қыздар-ай!" және тағы басқа драмалары қойылды.

1960 – 1964 жылдары театрдың бас режиссері Ленинградтағы театр өнері институтының режиссерлік факультетін бітірген Мен Дон Ук болды. Оның келуімен Жамбыл театрының шығармашылық жетістіктері жаңа сатыға көтеріледі.

Тағы оқыңыз: Қалибек Қуанышбаев атындағы мемлекеттік академиялық қазақ музыкалық-драма театры

1964 – 1966 жылдары театрда Рашида Шарафутдинова бас режиссер болып еңбек етті. Ол 1966 жылы театрдың 30 жылдығына орай Алматыға гастроль ұйымдастырып,  А.Островскийдің "Жазықсыздан жапа шеккендер", М.Әуезовтің "Қаракөз", Ш.Құсайыновтың "Тоты-Тамилла", Ә.Әбішевтің "Белгісіз батыр", А.Каһардың "Табыттан шыққан үн" драмалары алматылық көрермендерге жол тартты.

Киелі өнер ордасында Асқар Тоқпанов бас режиссер болған 1967-1971 жылдары театр үлкен белестерге көтерілді. Ол бас режиссер әрі театрдың көркемдік жетекшісі қызметінде болған үш-төрт жыл ішінде Жамбыл театрында "Тоқпановтың өнер мектебі" қалыптасты деп батыл айтуға болады. Бас режиссер театрға 20-ға жуық арнайы кәсіби білімі бар актер мен актрисаларды жұмысқа қабылдап, театрдың шығармашылық ұжымын биік дәрежеге көтеруге жол ашты.

Тағы оқыңыз: Назарбаев: Домбыра – қазақтың бренді мен паспорты

Тоқпанов 1969 жылы бас режиссер қызметін атқарып жүргенде, сол уақытта 2 курста оқып жүрген Тұңғышбай Жаманқұловтың "актерлік өнердің хас тұлпары болатындығын" алыстан танып, Тұңғышбайдың әке-шешесінің алдына қайта-қайта барып жүріп, ризашылығын, оны тұңғыш рет Жамбыл театрының сахнасына шығарған еді.

1971-1972 жылдары театрдың бас режиссері қызметін Құрманғазы атындағы өнер институтының режиссерлік бөлімін бітірген Жақып Омаров атқарды. Омаров аз ғана уақыт ішінде С.Жүнісовтің "Ажар мен ажал" пьесасы мен Қ.Аманжоловтың "Досымның үйленуі" комедиясын қойып, өзін ізденімпаз, қолтаңбасы бөлекше режиссер ретінде танытты.

1972-1976 жылдары белгілі өнер майталманы Маман Байсеркенов театрдың бас режиссері болды. Маман Байсеркенов Ш.Айтматов пен Қ.Мұхамеджановтың "Көктебедегі кездесу" атты психологиялық драмасын республика театрлары арасында алғашқы болып Жамбыл театрының сахнасына шығарғанын айта кету керек.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от Жамбыл обл. қазақ драма театр (@jambyl_obl_kaz_dram_teatr)

1976-1982 жылдары театрдың бас режиссері қызметін Аманжол Сәлімбаев, 1982-1989 жылдары Ерғали Оразымбетов атқарды.

1989-1995 жылдары бұл қызметке Алматы мемлекеттік театр және көркемсурет институтының режиссерлік бөлімін бітірген Асқар Дүйсебаев келді. Одан кейін талантты режиссер әрі белгілі актер Оразхан Кенебаев бас режиссер болды.

1998 жылы театрдың бас режиссері қызметіне Қуандық Қасымов тағайындалды. Қасымов бұл қызметте он жылдан аса уақыт жұмыс істеді. Ол театрда бас режиссер болған жылдары табысты да жемісті еңбек етіп, сахнаға әр түрлі жанрдағы ондаған жаңа қойылым әкелді.

Тағы оқыңыз: Максим Горький атындағы мемлекеттік академиялық орыс драма театры

Ал одан беріде, 2011-2014 жылдары театрда Камат Қасенов, Әлия Баймаханова сынды режиссерлер көркемдік жетекші қызметін атқарып, театр репертуарының жақсара түсуіне еңбегін сіңірді.

Жамбыл театрында, сондай-ақ, әр кездері көптеген белгілі режиссердің айшықты қолтаңбасы қалған. Олардың қатарында белгілі қырғыз режиссері Бообек Ибраев, қазақтың беткеұстар өнер дарабоздары Әзірбайжан Мәмбетов, Тұңғышбай Жаманқұлов, Есмұхан Обаев, Нұрқанат Жақыпбаев, талантты режиссерлер Әскер Құлданов, Шопан Кәрібаев, Тастан Өтебаев, Мұрат Бекхожин, Алтынбек Оңалбаев, Мұрат Ахманов, Болат Ұзақов, Рүстем Жаныаманов және басқа да көптеген режиссерлер бар.

Театрдың шығармашылық ұжымы

Театрдың негізін қалаған алғашқы труппасында Шәріпбай Сәкиев, Сәти Үмбетбаев, Сатылған Атамқұлов, Мұхаметқали Табанов, Молдаш Сәкиев, Тұраш Әбуов сынды дарынды өнер иелері қызмет етті.

1947 жылы театрға Алтын Ружева, Бақтыораз Саршаев, Қасымхан Қайсабаев секілді талантты жастар келіп қосылды. 1950-1960 жылдары театрдың шығармашылық ұжымы Гүлжарқын Сәдібекова, Жорабек Шүленбаев, Қанипа Ерғалиева, Оразғали Әбділманов, Мақсұт Салықов, Нұрсифат Салықова, Әтіркүл Дүйсекенова, Гүлбаршын Өскенбаева, Әлібек Әмзеев, Төлентай Жүршиев, Сара Рахманқұлова, Әуесхан Шәймерденов секілді өнер иелерімен толықты.

70 жылдары Жамбыл театрына Мәкен Рахымжанова, Қарабай Сатқанбаев, Шәмшәгүл Жәменкеева, Несіпкүл Омарбекова, Атахан Әпсаматов, Мағзом Бақытжанов, Үмбет Әлжанов, Құрақ Оразбаев, Шалқия Ақжолова сынды жас актерлер мен актрисалар жұмысқа келді.

Тағы оқыңыз: "Астана опера" мемлекеттік опера және балет театры

1972 жылы театрға Қазақ ССР халық артисі Әзірбайжан Мәмбетов арнайы шақырылды. Оның режиссерлік етуімен Ш.Айтматовтың "Ана-Жер-ана" спектаклі сахналанып, көрермендердің ыстық ықыласына бөленді.

1978 жылы театрдың актерлік құрамы Жамбыл мәдени-ағарту училищесін бітірген Болат Бекжанов, Галина Қойшыбаева, Дастан Аюпов, Жақсыбек Юсупов, Әбиірбек Тінәлиев, Гүлсім Сариева, Көпесбай Бейсембаев сынды бір топ жас өнер иесімен толықты.

1984 – 1985 жылдары театр труппасына талантты мамандар Қуандық Қасымов, Жүніс Әлімбеков, Шопан Кәрібаевтар қосылды.

Театрдың марапаттары

Жамбыл облыстық қазақ драма театры әр жылдары Польша, Мысыр, Ресей, Өзбекстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Татарстан, Румыния және тағы басқа елдерде театр фестивальдарына қатысып, республикалық, бүкілодақтық және халықаралық театр фестивальдарының лауреаты атанған.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от Жамбыл обл. қазақ драма театр (@jambyl_obl_kaz_dram_teatr)

1957 жылы театр ұжымы республикада тұңғыш рет өткізілген "Театр көктемі" атты республикалық байқауға К.Гольдонидің "Екі мырзаға бір қызметші" спектаклімен катысып, (қоюшы режиссері Әзірбайжан Мәмбетов) осы байқаудың бас дипломанты атанды.

А.Тоқпановтың Жамбыл облыстық қазақ драма театрында сахналаған қойылымдары ішінде Н.Погодиннің "Кремль куранттары" драмасы бойынша қойған спектаклі 1970 жылы Бүкілодақтық театр фестивалінің лауреаты болды.

1980 жылы театр ұжымы "Шаншар атай" спектаклімен балалар мен жасөспірімдерге арналған Бүкілодақтық байқауға қатысып, бас дипломант атанды.

1981 жылы театр ұжымы Алматыда өткен шығармашылық жастардың республикалық "Жігер" фестиваліне "Отелло" спектаклімен қатысып, театр ұжымы фестивальдің бас дипломанты атанды.

1997 жылдың 19-26  қыркүйегі аралығында театр ұжымы Алматыда өткен  V "Театр көктемі" республикалық театр фестиваліне "Қара қыпшақ Қобыланды" спектаклімен қатысып, бас жүлдені иеленді.

2003 жылы Бішкекте өткен Орта Азия республикалары мен Ресей театрлары қатысқан І халықаралық "АРТ-ОРДО" фестивалінде "Заман талабына үндес қойылым" номинациясының дипломанты атанды.

2005 жылы театр ұжымы Қызылордада өткен ХІІІ республикалық театр фестивалінде Г.Гориннің "Атың өшсін Герострат!" трагикомедиясы үшін Н.Бекежанов атындағы тағайындалған ерекше жүлдені жеңіп алды.

Тағы оқыңыз: Құлақтан кіріп, бойды алар... Қазақ музыкасы Мәскеу халқын тәнті етті

2009 жылы Қарағандыда өткен республикалық театр фестивалінде жүлдегер атанды.

2009 жылы Жамбыл театры өз тарихында алғаш рет алыс шет елде өнер көрсету құрметіне ие болды. Мысыр астанасы Каирде өткізілген дүниежүзілік эксперименттік театр фестивалінде бақ сынап, әлемнің 38 елінен жиналған 60-тан аса театр ұжымы арасынан дипломант атанды.

2013 жылы театрға "Тұңғышбай Әл-Тарази Таразға шақырады" атты халықаралық театр фестивалінің бас жүлдесі бұйырды.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от Жамбыл обл. қазақ драма театр (@jambyl_obl_kaz_dram_teatr)

2017 жылы драма театры басқа қалалар мен шет елдерде өткен театр фестивальдеріне барып қатысты. Қалалар мен аудандарға гастрольдік сапармен шықты.

2017 жылы Румынияда өткен Халықаралық театр фестиваліне "Қыз Жібек" саунд-драмасымен қатысып, әлемнің 23 елінен келген өнер ұжымы арасынан топ жарып, "Ең үздік қойылым" және "Ең үздік театр" номинациялары мен бас жүлдені жеңіп алды.

83 жылдық тарихында театрдан 3 Қазақстанның Халық артисі, 23 Қазақстанның еңбек сіңірген артисі, 2 Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, 1 ҚР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, 12 Қазақстан Республикасының мәдениет қайраткері, 5 ҚР Мәдениет саласының үздігі, 10-ан аса халықаралық және республикалық театр фестивальдарының лауреаттары, бірнеше Қазақстан Жастар одағы сыйлығының лауреаты, сонымен қатар, көптеген орден-медальдардың иегерлері шықты.

Театрда қандай қойылымдар сахналанды

Бүгінде театрдың репертуарында 30-дан аса қойылым бар. Оның ішінде еліміздің, сондай-ақ, шетел классиктерінің жұртшылыққа кеңінен танымал туындылары жетерлік.

1944 жылы Лурьенің режиссерлік етуімен Жамбыл облыстық қазақ драма театрында М.Әуезовтің "Қара қыпшақ Қобыландысы" қойылды.

1948 жылы бас режиссер Ғайни Хайруллина мен кезекші режиссер Жәнібек Арғынбаев театр сахнасына Ғ.Мүсіреповтің "Ақан сері-Ақтоқтысын" дайындап қойды.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от Жамбыл обл. қазақ драма театр (@jambyl_obl_kaz_dram_teatr)

Сонымен қатар театр сахнасында Ш.Құсайыновтың "Кеше мен бүгін", "Біздің Ғани", Ә.Әбішевтің "Менің әкем кім?", З.Шашкиннің "Тоқаш Бокин", М.Әуезовтің "Еңлік-Кебек", "Айман-Шолпан", Н.В.Гогольдің "Үйлену", "Ревизор", Ғ.Мүсіреповтің "Ақан сері-Ақтоқты", Ә.Тәжібаевтың "Жалғыз ағаш орман емес", Қ.Мұхамеджановтың "Құдағи келіпті", Ә.Тәжібаевтың "Көңілдестер", М.Әуезовтің "Қаракөз", Д.Исабековтің "Әпке", А.Петрашкеевичтің "Дабыл", Ш.Елеукеновтің "Емтихан", Ш.Мұртазаның "Қара маржан", Қ.Мұхамеджановтың "Қайдасың сен, Хайдарбек" атты пьесалары сахналанды.

1980 жылы режиссер Тұрар Дүйсебаев Жамбыл театрының сахнасына ұлы драматург В.Шекспирдің "Отеллосын" тұңғыш рет дайындап қойды. Спектакль өте сәтті шығып, оны көрермен қауым зор ризашылық сезіммен аса жылы қабылдады.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от Жамбыл обл. қазақ драма театр (@jambyl_obl_kaz_dram_teatr)

М.Байжиевтің "Құдалар", Ш.Айтматов пен М.Шахановтың "Сократ түні", Б.Әбілдаевтың "Мырза Мұхамед Хайдар", Ғ.Мүсіреповтің "Қозы Көрпеш-Баян сұлу", Д.Исабековтің "Пері мен періште", Ш.Мұртазаның "Ноқтаға басы сыймаған", А.Бекбосынұлының "Мен – Суханбайдың ұлы Ағаділ", Е.Әлімжанның "Жанұран", Қ.Ысқақ пен Ш.Құсайыновтың "Бизнес шал", М.Хасеновтің "О, махаббат!", Б.Мұқайдың "Сергелдең болған серілер", Е.Уахитовтың "Алтын дуал", В.Шекспирдің "Ричард-ІІІ" қойылымдары мен балаларға арналған ертегілер табысты қойылды.

Театрды кімдер басқарды

Театрдың тұңғыш директорлары Қасым Қырқымбаев, Тәжімет Әлмұхамедовтер болса, театр ұжымын одан беріде әр жылдары Сәдуақас Ирғалиев, Әбіл Төлебаев,Тұрар Дүйсебаев, Әлібек Әмзеұлы, Шопан Кәрібаев, Атахан Апсаматов, Талғат Сұлтанбеков, Сыпатай Өсербаев, Талғат Сұлтангереев, Құрманғазы Демешов, Қуандық Қасымов, Асқарбек Сейілхан, Ғани Садырбаев және тағы басқалары басқарды.

Театрдың 2014 жылдан бергі қазіргі директоры – ақын, драматург-жазушы, әрі театртанушы, Қазақстанның мәдениет қайраткері Болат Бекжанов.  Көркемдік жетекшісі – талантты актер әрі режиссер, халықаралық және республикалық театр фестивальдарының лауреаты Мәлік Ақүрпеков.

538
Кілт сөздер:
сахна, қойылым, актер, театр, Жамбыл облысы
Тақырып:
Қазақстан театрлары (80)
Тақырып бойынша
Театр әртісі Юрий Померанцевке "Еңбек Ері" атағы берілді
Алматыда жантүршігерлік жол апатынан театр және кино актрисасы көз жұмды
Әуезов атындағы театр директоры Ерлан Біләлдің ісіне қатысты жаңа дерек шықты
Әуезов атындағы театр директорының ісі сотқа жіберілді
Владимир Жириновский театр сахнасында өнер көрсетпек
Достоевский атындағы театр: тарихы мен қызықты деректер
Мұхамедиұлы театр әртістерінің қанша алатынын айтты
Сәби

Балаға берілетін жәрдемақы - 2021: кімге, қалай және қанша төленеді?

30607
2021 жылы айлық есептік көрсеткіш 2 917 теңгені құрайды. Осыған байланысты жөргекпұл, көпбалалы отбасылар және аналарға төленетін ай сайынғы жәрдемақы да өседі. Келесі жылы кімге қанша төленетінін Sputnik Қазақстан материалынан оқыңыз

Бала туғанда берілетін біржолғы жәрдемақы

Бала туғанда берілетін біржолғы мемлекеттік жәрдемақы республикалық бюджет есебінен жұмыс істейтін және жұмыс істемейтін әйелдерге төленеді.

  • бірінші, екінші, үшінші балаға – 38 АЕК немесе 110 846 теңге;
  • төртінші және одан кейінгі балаларға – 63 АЕК немесе 183 771 теңге.

Ал отбасында егіз, үшем, төртем дүниеге келсе, біржолғы мемлекеттік жәрдемақы әр сәбиге жеке-жеке төленеді.

Бір жасқа дейінгі ай сайынғы жәрдемақы

Жұмыс істемейтін әйелдерге бала бiр жасқа толық толғанға дейiн төленетін ай сайынғы төлем:

  • бірінші балаға – 5,76 АЕК немесе 16 802 теңге;
  • екінші балаға – 6,81 АЕК немесе 19 865 теңге;
  • үшінші балаға – 7,85 АЕК немесе 22 899 теңге;
  • төртінші және одан кейінгі балаларға – 8,90 АЕК немесе 25 962 теңге.

Декретке дейін жұмыс істеген әйелдерге бала күтіміне байланысты төленетін ай сайынғы төлем былай есептеледі:

Соңғы 2 жыл ішіндегі жалпы табысты 24 айға бөліп, мемлекет бекіткен 0,4 коэффициентіне көбейтіп, одан шыққан сомадан 10% зейнетақы жарнасын алып тастайсыз.

Мәселен, әйел босанғанға дейін екі жыл ішінде 2 500 000 теңге табыс тапты делік.

Осы соманы 24 айға бөлеміз: 2 500 000/24= 104 166 теңге.

104 166 теңге – орташа айлық жалақы.

104 166*0,4 = 41 666 теңге.

41 666 теңгенің 10%, яғни 4 167 теңгесі – ай сайынғы зейнетақы жарнасы.

Сонда жұмыс істейтін әйел бала күтімі үшін ай сайын 37 499 теңге алып отырады.

Жүктілікке және босануға байланысты төлем

Жұмыс істейтін әйелдерге жүктілікке және босануға байланысты төленетін біржолғы әлеуметтік төлемнің мөлшері былай есептеледі:

орташа айлық табысты еңбекке жарамсыздық күндері санының тиісті коэффициентіне көбейтіп, кейін шыққан сомадан 10 процент зейнетақы жарнасын алып тастайсыз. Коэффициент 4,2-ге тең.

Мысалы, соңғы бір жыл ішінде табысыңыз 1 800 000 теңге болды. Осы соманы он екі айға бөлген кезде, орташа жалақы шығады.

1 800 000/12 = 150 000 теңге;

150 000 теңге * 4,2 = 630 000 теңге;

Осы сомадан 10% зейнетақы жарнасын шегересіз. 630 000 – 63 000 = 567 000 теңге.

Яғни, жүктілікке және босануға байланысты біржолғы төлем 567 000 теңгеге тең болды.

Көпбалалы аналар

"Алтын алқа", "Күміс алқа" алқаларымен марапатталған немесе бұрын "Батыр ана" атағын алған, І және ІІ дәрежелі "Ана даңқы" ордендерімен марапатталған көпбалалы аналарға табысына қарамастан төленетін ай сайынғы мемлекеттік жәрдемақы 6,4 АЕК немесе 18 669 теңге.

Көпбалалы отбасыларға төленетін жәрдемақы

2020 жылдың қаңтарынан көпбалалы отбасыларға табысына қарамастан бала санына қарай сараланған мөлшерде жәрдемақы төленеді.

2021 жылы оның мөлшері:

  • 4 балаға – 16,03 АЕК немесе 47 548 теңге;  
  • 5 балаға – 20,04 АЕК немесе 58 457 теңге;
  • 6 балаға – 24,05 АЕК немесе 70 154 теңге;
  • 7 балаға – 28,06 АЕК немесе 81 851 теңге;

8 және одан көп баласы бар отбасыларға әр бала үшін 4 АЕК мөлшерінде жәрдемақы төленеді.

30607
Кілт сөздер:
көпбалалы отбасы, жәрдемақы
Дни культуры и искусства Казахской ССР в Москве. Выступление Казахского государственного оркестра народных инструментов имени Курмангазы

"Туып-өскен үйім домбыра, ән, күй, жыр": Ахмет Жұбанов жайлы не білеміз

638
(Жаңартылды 20:57 13.12.2020)
Қазақ музыкасын зерттеуші ғалым, композитор, қазақтың тұңғыш дирижері, Қазақстанның халық әртісі Ахмет Жұбанов жайлы Sputnik Қазақстан дерекқорынан оқыңыз

Музыкаға деген ұмтылыс

Ахмет Қуанұлы Жұбанов 1906 жылы 29 сәуірде Ақтөбе облысы Темір ауданында Ақжар деген жерде дүниеге келген. Ахметтің әкесі Қуан балаларын оқытуды армандайды, осы ниетпен Темір уезіне берілген екі мектептің бірін өз ауылында ашқызады.

1911 жылы Темір уезінде екі орыс мектебі ашылды. Сол жылы оқу бітірген Құсайын есімді мұғалім уезге келеді. Ол Ахмет Жұбановтың үйінде жатады. Құсайын домбыра мен скрипка, мондолин тартады, аздап нотадан да хабары болған. Осы аспаптың қайсысында ойнаса да, Ахмет Жұбанов жанынан табылған. 

Бес жастан асқан Ахмет сол аспаптың бәрінде ойнап кетеді. Дирижер өз естеліктерінде мектептегі ұстазының музыкаға деген ұмтылысын арттырғанын айтады.

"Менің туып-өскен үйім – домбыра, ән, күй, жыр. Көркем әңгімені кәрі-жасына дейін қадірлейтін осындай ауылда өскен мен бес жасымда хат танып, домбыра тартып, өлең айтып, тақпақ жаттайтынмын. Ауылдың қақ ортасында суы мол үлкен құдық болатын, кешке қарай салқын түскен соң ауыл адамдары құдықтың басына жиналушы еді. Ән, күй, жыр тыңдап, ақындар айтысын тамашалайтынмын. Әсіресе, күйге деген ықыласы ерекше-тұғын. Күй тартпайтын кәрі-жас, әйел, еркекті кездестірмейтінбіз", - дейді естелігінде Жұбанов.

Тағы бір есте қалғаны, ауылдастарым қуанышты да, қаңғыны да  өлең, жыр арқылы білдіретін. Сондықтан маған бүкіл дала ән-жыр айтып, күмбірлетіп күй тартып, әсем әсерге бөлейтін. Әнші, күйші, жырау дегендерді ауыл адамдары пір тұтатын, дейді дирижер.

Ахметтің әкесі Қуан 1919 жылы қайтыс болады. Содан кейін үн үш жасар Ахмет оқудан қол үзуге мәжбүр болады. Келесі жылы әкеден қалған аз ғана мал жұтап, үй ішінің бар ауыртпалығы баланың басына түседі.

Ерте есейген Ахмет

1924 дирижер ауыл комсомолына мүше болады. Сол жылы ауылында ашылған "Шамшырақ" оқу үйінің меңгерушісі болып, ауылдың мәдениетіне қызу араласады. Сол жылдары киноға барғанда дыбыссыз фильмді сүйемелдеп тұрған скрипакашымен танысады. Қарт музыкант жас жігітті ілтипатпен қарсы алады. Содан кейін кәсіби білім алу үшін Ленинградқа оқуға түседі.

"1932 жылы оқуды бітіріп, аспирантураға түсті. Бірақ ол кезде біздің үкімет хат жазып, училище ашылып жатқанын айтты. Музыкант керек екенін айтып, шақырды", - дейді Жұбановтың қызы Ажар Ахметқызы.

Ахмет Жұбанов 1933 жылы Алматы музыкалық драма училищесіне ұстаздық қызметке келеді. Осы кезден бастап өмірінің соңғы күндеріне дейін ол қазақтың музыкалық мәдениеті жолында қызмет етті.

Шығармашылық жолы

1934 жылы бір топ домбырашының басын қосып, қазақ ұлт аспаптар оркестрінің негізін қалаған. Сол оркестрдің көркемдік жетекшісі әрі дирижері болған. Жұбанов өзі құрған оркестрге Құрманғазының атын береді.

1936 жылы алғаш Мәскеуде өткен Қазақ әдебиеті мен өнерінің онкүндігіне, кейін 1949 жылы өткен екінші онкүндікте де Құрманғазы атындағы халық аспаптар оркестрі үлкен абыройға ие болған.

1936 жылы композитордың "Музыка әліппесі" атты тырнақалды кітапшасы жарық көрген.

1945-1951 жылдары Алматы консерваториясының ректоры, 1954-1961 жылдары осы консерваториядағы өзі ашқан халық аспаптар кафедрасының меңгерушісі болып, қазақ халық музыкасының тарихынан, дирижерлік өнер мен аспаптану пәнінен сабақ берді.

"Ол – тумысынан ерекше туындыгер, ерекше композитор. Оның барлық музыкасы өміршең. Оның композиторлық таланты опералық шығармаларды шығаруда кеңінен ашылды деуге болады", - дейді Ахмет Жұбановтың шөбересі, дирижер Алан Бөрібаев.

1938 жылдан бастап Ахмет Жұбанов композиторлық жұмыспен айналыса бастайды. Жазушы Ғабит Мүсіреповтің "Қозы-Көрпеш – Баян сұлу" драмасына, Мұхтар Әуезовтің "Абай" спектакліне, "Амангелді" кинофильміне музыка жазды. Камералық шығармалардың ішінде "Қазақтың жеті биі", "Тәжіктің он биі" сияқты фортепианоға арналған, "Ария", "Көктем", Жезкиік", "Романс" сияқты қобызға арналған шығармаларының қазақ өнерінде алатын орны ерекше.

Ахмет Жұбанов 1936 жылы "Халық композиторлары. Құрманғазы", 1942 жылы "Қазақтың халық композиторларының өмірі мен творчествосы" атты кітаптарын жазды. 

Ахмет Жұбановтың композиторлық шығармаларының көрнектілері Латиф Хамидимен бірлесіп жазған "Абай" (1944 жылы) және "Төлеген Тоқтаров" (1947 жылы) опералары, қызы Ғазиза Жұбанова аяқтаған "Құрманғазы" (1970 жылы) операсы.

Қазақстан тарихындағы алғашқы дыбысты фильм "Амангелді" фильміне Михаил Гнесин мен Ахмет Жұбанов музыкасын жазды.

1968 жылы "Замана бұлбұлы" атты кітабы үшін Ахмет Жұбанов Қазақ ССР Ғылым академиясының Шоқан Уәлиханов атындағы сыйлығына ие болды.

Жұбановтар әулеті

Жұбановтар әулеті дарын қонған отбасы. Сөзімізге Ахмет өнер саласындағы бірінші академик болғаны, бауыры Құдайбергеннің қазақ тіл білімі саласын зерттеген профессор екені дәлел бола алады. Ахметтің қызы Ғазиза Жұбанова қазақ әйелдерінің ішінен шыққан бірінші кәсіби композитор, жиені Алан Бөрібаев дарынды дирижер.

Құдайберген Жұбанов – қазақ тілінің теориялық негізін қалаушы, қазақ тіл білімінің тұңғыш профессоры, педагог, түркітанушы. Ал оның ұлы Асқар Жұбанов өмірін математикалық лингвистикаға арнаған ғалым.

Ахмет Жұбанов 1968 жылы Алматыда 62 жасында дүниеден өтті.

638
Кілт сөздер:
композитор
Тақырып:
Өмірбаяндар
Тақырып бойынша
"Көкейімнен кетпейді": ұлттың ұлы ұстазы Ыбырай Алтынсариннің тілегі
Бүгін Нұрғиса Тілендиевтің туған күні: әйгілі композитор туралы қызықты деректер
"ХХ ғасыр Гомері" деген бағаға ие болған Жамбыл Жабаев жайлы қызықты деректер
Композитор Дүйсенов: орындаушының бейғамдығынан әнімнің бағы жанбай қалды
"Абай-Тоғжан" музыкалық драмасы: астанада жаңа театр ашылады
Архивтегі фото

Павлодар облысы әкімдігінде қайта ұйымдастыру жұмыстары жүргізілді

0
Мемлекеттік мекемелер құрамына жаңа қызметкерлер тартылмайды. Ведомстволардың штат саны қолда бар қызметкерлер есебінен қалыптасады

НҰР-СҰЛТАН, 18 қаңтар — Sputnik. Павлодар облысында екі басқарма біріктіріліп, жаңа басқармалар құрылды, деп хабарлады өңір әкімінің баспасөз қызметі.

Кәсіпкерлік және сауда басқармасы мен индустриялық-инновациялық даму басқармасы біріктірілді.

"Кәсіпкерлік және индустриялық-инновациялық даму басқармасы Павлодар облысының бизнес, өнеркәсіп және инновациялар мәселелеріне бақылау жасайды", - делінген хабарламада.

Өңірде цифрландыруды дамытумен айналысатын цифрлық технологиялар басқармасы жеке құрылымға шығарылды.

Ауыл шаруашылығы басқармасында да өзгеріс болды. Бұрын бұл ведомство ветеринарияға да жауапты болса, енді онымен ветеринария басқармасы айналысады. Сонымен қатар Павлодар облысында дін істері басқармасы қайта құрылды. 

Оқи отырыңыз: 2021 жылы Нұр-Сұлтанда не өзгереді 

Басқарма құрылымдары бекітілді. Ведомстволардың штат саны қолда бар қызметкерлер есебінен қалыптасады. Мемлекеттік мекемелер құрамына жаңа қызметкерлер тартылмайды.

0