Құрманбек  Жандарбеков  атындағы Жетісай драма театры

Құрманбек Жандарбеков атындағы Жетісай драма театры

370
Театр ұжымы Қазақстаннан бөлек Өзбекстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Түрікменстан, Ресей аумағын гастрольдік сапармен аралады

Театр тарихы

Драма театрдың ғимараты Оңтүстік Қазақстандағы Мырзашөл өңірінде орналасқан. Өнер ордасы 1969 жылдың 18 қаңтарында шымылдығын қазақ әдебиетінің классигі Бейімбет Майлиннің "Жалбыр" атты музыкалық драмасымен ашты. Елу жылға жуық уақыт ішінде театр ұжымы екі жүзге жуық қойылымды сахналап, миллиондаған көрерменмен жүздесті.

Оған  қазақ  руханиятының аса көрнекті қайраткері, Қазақстан Республикасының халық әртісі, мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, профессор Құрманбек Жандарбековтің есімінің берілуі орынды. Театрдың іргетасын Қасымхан Шанин, Мұхтар Өтебаев сынды біртуар өнер саңлақтары қалады. Режиссер, актер, көркем сөз оқудың хас шебері Талғат Қыстаубаевтың есімі осы тұстарда елге кеңінен танылды.  

Театрда қандай танымал әртістер жұмыс істеді

Театр тарихында рухани  із  қалдырған Виктор Мингалев басқарған бишілер тобын көрермен қауым ерекше мақтан тұтты. Жетісай  театрының музыкалық театр болып қалыптасуына зор үлес қосқан дирижер, домбырашы Бөрі Иса, Владимир Тен мен Болат Айдыновтар көп еңбек сіңірді. 

Тағы оқыңыз: Алматыдағы мемлекеттік қуыршақ театры

Мұнымен қатар, әр кезеңдерде Роот, Қойшыбаев, Байдарбеков, Сраилов театрдың бас суретшілік міндеттерін мойнына алды. Олар сахна суреттерін салуда өзінің бедерлі бояу нақыштарын тарихқа әрқалай таңбалады.

Осындай білікті мамандардың басын қосып, солардың сүйемелдеуімен зор табысқа жеткен режиссер Алтынбек Оңалбаев та театрдың дамуына көп үлес қосты.  Ол  "Айман-Шолпан", "Амангелді", "Еңлік-Кебек", "Малиновкадағы той", "Аршын-Мал-Алан", "Алдар  көсе" сынды қойылымдарды сахналап, көрермен қауымға ұсынған-ды. Аталған қойылымдар әлі күнге дейін көрермен тарапынан оң бағаға ие болып жүр.

Тасболат Бәйімбетов ұзақ жылдар бойы директорлық қызмет атқарып, бас режиссердің әрбір бастамасына дем беріп отырды. Театр сахнасында Құрманбек Жандарбеков, Байғали Досымжанов, Бақыт Нұрпейісов, Райымбек Сейтмет, Қадыр Жетпісбаев, Әскер Құлданов, Ерғали Оразымбетов, Арынов сынды режиссерлер әртүрлі жанрдағы туындыларды сахналады. 

Тағы оқыңыз: Ілияс Омаров атындағы театр туралы қызықты деректер

Бұдан өзге Жетісай театрының сахнасында өзіндік қолтаңбасын қалдырған режиссер Тұрғанбек Әшімов толыққанды туындылардың дүниеге келуіне көп күш салды.

Өнер ордасының репертуары

Театр репертуарындағы "Бұлбұлдар түні", "Ана дауысы", "Қаладан келген қылжақбас", Махаббатқа табынған фараон" секілді қойылымдар сыншылар тарапынан жоғары бағаға ие болды. Алматы театр институтының түлегі Сәлима Тасеменова да сәтті қойылымдарына осы өнер ордасында жан бітірді.

Өмірден көрген-түйгені мол, режиссер, драматург, ақын, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген әртісі Ысқақ Иманқұловтың театр өмірінде орны ерекше болды. Ол қырық жыл ішінде күлкілі рөлдердің хас шебері атанып, халыққа қалтқысыз еңбек етудің ғажап үлгісін көрсете білді.

"Малиновкадағы той", "Сүймегенге сүйкенге" сынды туындылар көрермен қауымды күлкіге қарық қылып, нағыз көңілді сәттерді еске түсірді.

Рабиға Бейсебаева, Ұлбосын Базарбаева, Кәрімбек Сейтметов, Райгүл Маңжігітова, Нышан Тілеубергенов, Айғанша Серікбаева, Бәтима Сүлейменова, Мәрияш Жұмаділдаева, Айгүл Раметова, Әлімбек Сапаров, Ұлжалғас Дәрменшина, Құрман Жолшыбеков, Бекен Балабаева, Жақсылық Тастеміров пен Орынгүл Қалыбековалар әртүрлі кезеңде театрдың ауыр жүгін арқалай білді.

Тағы оқыңыз: Маңғыстау облыстық қуыршақтар театры қалай құрылды

Театр негізінен Мырзашөл өңірін жайлаған жұртшылыққа өнер көрсетіп жүр. 

370
Кілт сөздер:
актер, әртіс, өнер, театр
Тақырып:
Қазақстан театрлары (80)
Тақырып бойынша
Михаил Лермонтов атындағы мемлекеттік академиялық орыс драма театры
"Жас сахна" театры
"Современник" жастар халық театры
Құдыс Қожамияров атындағы республикалық мемлекеттік ұйғыр музыкалық комедия театры
Облыстық Махамбет атындағы академиялық қазақ драма театры
Қызылорда облыстық Нартай Бекежанов атындағы қазақ музыкалық драма театры
Нұрмұхан Жантөрин атындағы Маңғыстау облыстық музыкалық драма театры
Сәби

Балаға берілетін жәрдемақы - 2021: кімге, қалай және қанша төленеді?

33940
2021 жылы айлық есептік көрсеткіш 2 917 теңгені құрайды. Осыған байланысты жөргекпұл, көпбалалы отбасылар және аналарға төленетін ай сайынғы жәрдемақы да өседі. Келесі жылы кімге қанша төленетінін Sputnik Қазақстан материалынан оқыңыз

Бала туғанда берілетін біржолғы жәрдемақы

Бала туғанда берілетін біржолғы мемлекеттік жәрдемақы республикалық бюджет есебінен жұмыс істейтін және жұмыс істемейтін әйелдерге төленеді.

  • бірінші, екінші, үшінші балаға – 38 АЕК немесе 110 846 теңге;
  • төртінші және одан кейінгі балаларға – 63 АЕК немесе 183 771 теңге.

Ал отбасында егіз, үшем, төртем дүниеге келсе, біржолғы мемлекеттік жәрдемақы әр сәбиге жеке-жеке төленеді.

Бір жасқа дейінгі ай сайынғы жәрдемақы

Жұмыс істемейтін әйелдерге бала бiр жасқа толық толғанға дейiн төленетін ай сайынғы төлем:

  • бірінші балаға – 5,76 АЕК немесе 16 802 теңге;
  • екінші балаға – 6,81 АЕК немесе 19 865 теңге;
  • үшінші балаға – 7,85 АЕК немесе 22 899 теңге;
  • төртінші және одан кейінгі балаларға – 8,90 АЕК немесе 25 962 теңге.

Декретке дейін жұмыс істеген әйелдерге бала күтіміне байланысты төленетін ай сайынғы төлем былай есептеледі:

Соңғы 2 жыл ішіндегі жалпы табысты 24 айға бөліп, мемлекет бекіткен 0,4 коэффициентіне көбейтіп, одан шыққан сомадан 10% зейнетақы жарнасын алып тастайсыз.

Мәселен, әйел босанғанға дейін екі жыл ішінде 2 500 000 теңге табыс тапты делік.

Осы соманы 24 айға бөлеміз: 2 500 000/24= 104 166 теңге.

104 166 теңге – орташа айлық жалақы.

104 166*0,4 = 41 666 теңге.

41 666 теңгенің 10%, яғни 4 167 теңгесі – ай сайынғы зейнетақы жарнасы.

Сонда жұмыс істейтін әйел бала күтімі үшін ай сайын 37 499 теңге алып отырады.

Жүктілікке және босануға байланысты төлем

Жұмыс істейтін әйелдерге жүктілікке және босануға байланысты төленетін біржолғы әлеуметтік төлемнің мөлшері былай есептеледі:

орташа айлық табысты еңбекке жарамсыздық күндері санының тиісті коэффициентіне көбейтіп, кейін шыққан сомадан 10 процент зейнетақы жарнасын алып тастайсыз. Коэффициент 4,2-ге тең.

Мысалы, соңғы бір жыл ішінде табысыңыз 1 800 000 теңге болды. Осы соманы он екі айға бөлген кезде, орташа жалақы шығады.

1 800 000/12 = 150 000 теңге;

150 000 теңге * 4,2 = 630 000 теңге;

Осы сомадан 10% зейнетақы жарнасын шегересіз. 630 000 – 63 000 = 567 000 теңге.

Яғни, жүктілікке және босануға байланысты біржолғы төлем 567 000 теңгеге тең болды.

Көпбалалы аналар

"Алтын алқа", "Күміс алқа" алқаларымен марапатталған немесе бұрын "Батыр ана" атағын алған, І және ІІ дәрежелі "Ана даңқы" ордендерімен марапатталған көпбалалы аналарға табысына қарамастан төленетін ай сайынғы мемлекеттік жәрдемақы 6,4 АЕК немесе 18 669 теңге.

Көпбалалы отбасыларға төленетін жәрдемақы

2020 жылдың қаңтарынан көпбалалы отбасыларға табысына қарамастан бала санына қарай сараланған мөлшерде жәрдемақы төленеді.

2021 жылы оның мөлшері:

  • 4 балаға – 16,03 АЕК немесе 47 548 теңге;  
  • 5 балаға – 20,04 АЕК немесе 58 457 теңге;
  • 6 балаға – 24,05 АЕК немесе 70 154 теңге;
  • 7 балаға – 28,06 АЕК немесе 81 851 теңге;

8 және одан көп баласы бар отбасыларға әр бала үшін 4 АЕК мөлшерінде жәрдемақы төленеді.

33940
Кілт сөздер:
көпбалалы отбасы, жәрдемақы
Дни культуры и искусства Казахской ССР в Москве. Выступление Казахского государственного оркестра народных инструментов имени Курмангазы

"Туып-өскен үйім домбыра, ән, күй, жыр": Ахмет Жұбанов жайлы не білеміз

728
(Жаңартылды 20:57 13.12.2020)
Қазақ музыкасын зерттеуші ғалым, композитор, қазақтың тұңғыш дирижері, Қазақстанның халық әртісі Ахмет Жұбанов жайлы Sputnik Қазақстан дерекқорынан оқыңыз

Музыкаға деген ұмтылыс

Ахмет Қуанұлы Жұбанов 1906 жылы 29 сәуірде Ақтөбе облысы Темір ауданында Ақжар деген жерде дүниеге келген. Ахметтің әкесі Қуан балаларын оқытуды армандайды, осы ниетпен Темір уезіне берілген екі мектептің бірін өз ауылында ашқызады.

1911 жылы Темір уезінде екі орыс мектебі ашылды. Сол жылы оқу бітірген Құсайын есімді мұғалім уезге келеді. Ол Ахмет Жұбановтың үйінде жатады. Құсайын домбыра мен скрипка, мондолин тартады, аздап нотадан да хабары болған. Осы аспаптың қайсысында ойнаса да, Ахмет Жұбанов жанынан табылған. 

Бес жастан асқан Ахмет сол аспаптың бәрінде ойнап кетеді. Дирижер өз естеліктерінде мектептегі ұстазының музыкаға деген ұмтылысын арттырғанын айтады.

"Менің туып-өскен үйім – домбыра, ән, күй, жыр. Көркем әңгімені кәрі-жасына дейін қадірлейтін осындай ауылда өскен мен бес жасымда хат танып, домбыра тартып, өлең айтып, тақпақ жаттайтынмын. Ауылдың қақ ортасында суы мол үлкен құдық болатын, кешке қарай салқын түскен соң ауыл адамдары құдықтың басына жиналушы еді. Ән, күй, жыр тыңдап, ақындар айтысын тамашалайтынмын. Әсіресе, күйге деген ықыласы ерекше-тұғын. Күй тартпайтын кәрі-жас, әйел, еркекті кездестірмейтінбіз", - дейді естелігінде Жұбанов.

Тағы бір есте қалғаны, ауылдастарым қуанышты да, қаңғыны да  өлең, жыр арқылы білдіретін. Сондықтан маған бүкіл дала ән-жыр айтып, күмбірлетіп күй тартып, әсем әсерге бөлейтін. Әнші, күйші, жырау дегендерді ауыл адамдары пір тұтатын, дейді дирижер.

Ахметтің әкесі Қуан 1919 жылы қайтыс болады. Содан кейін үн үш жасар Ахмет оқудан қол үзуге мәжбүр болады. Келесі жылы әкеден қалған аз ғана мал жұтап, үй ішінің бар ауыртпалығы баланың басына түседі.

Ерте есейген Ахмет

1924 дирижер ауыл комсомолына мүше болады. Сол жылы ауылында ашылған "Шамшырақ" оқу үйінің меңгерушісі болып, ауылдың мәдениетіне қызу араласады. Сол жылдары киноға барғанда дыбыссыз фильмді сүйемелдеп тұрған скрипакашымен танысады. Қарт музыкант жас жігітті ілтипатпен қарсы алады. Содан кейін кәсіби білім алу үшін Ленинградқа оқуға түседі.

"1932 жылы оқуды бітіріп, аспирантураға түсті. Бірақ ол кезде біздің үкімет хат жазып, училище ашылып жатқанын айтты. Музыкант керек екенін айтып, шақырды", - дейді Жұбановтың қызы Ажар Ахметқызы.

Ахмет Жұбанов 1933 жылы Алматы музыкалық драма училищесіне ұстаздық қызметке келеді. Осы кезден бастап өмірінің соңғы күндеріне дейін ол қазақтың музыкалық мәдениеті жолында қызмет етті.

Шығармашылық жолы

1934 жылы бір топ домбырашының басын қосып, қазақ ұлт аспаптар оркестрінің негізін қалаған. Сол оркестрдің көркемдік жетекшісі әрі дирижері болған. Жұбанов өзі құрған оркестрге Құрманғазының атын береді.

1936 жылы алғаш Мәскеуде өткен Қазақ әдебиеті мен өнерінің онкүндігіне, кейін 1949 жылы өткен екінші онкүндікте де Құрманғазы атындағы халық аспаптар оркестрі үлкен абыройға ие болған.

1936 жылы композитордың "Музыка әліппесі" атты тырнақалды кітапшасы жарық көрген.

1945-1951 жылдары Алматы консерваториясының ректоры, 1954-1961 жылдары осы консерваториядағы өзі ашқан халық аспаптар кафедрасының меңгерушісі болып, қазақ халық музыкасының тарихынан, дирижерлік өнер мен аспаптану пәнінен сабақ берді.

"Ол – тумысынан ерекше туындыгер, ерекше композитор. Оның барлық музыкасы өміршең. Оның композиторлық таланты опералық шығармаларды шығаруда кеңінен ашылды деуге болады", - дейді Ахмет Жұбановтың шөбересі, дирижер Алан Бөрібаев.

1938 жылдан бастап Ахмет Жұбанов композиторлық жұмыспен айналыса бастайды. Жазушы Ғабит Мүсіреповтің "Қозы-Көрпеш – Баян сұлу" драмасына, Мұхтар Әуезовтің "Абай" спектакліне, "Амангелді" кинофильміне музыка жазды. Камералық шығармалардың ішінде "Қазақтың жеті биі", "Тәжіктің он биі" сияқты фортепианоға арналған, "Ария", "Көктем", Жезкиік", "Романс" сияқты қобызға арналған шығармаларының қазақ өнерінде алатын орны ерекше.

Ахмет Жұбанов 1936 жылы "Халық композиторлары. Құрманғазы", 1942 жылы "Қазақтың халық композиторларының өмірі мен творчествосы" атты кітаптарын жазды. 

Ахмет Жұбановтың композиторлық шығармаларының көрнектілері Латиф Хамидимен бірлесіп жазған "Абай" (1944 жылы) және "Төлеген Тоқтаров" (1947 жылы) опералары, қызы Ғазиза Жұбанова аяқтаған "Құрманғазы" (1970 жылы) операсы.

Қазақстан тарихындағы алғашқы дыбысты фильм "Амангелді" фильміне Михаил Гнесин мен Ахмет Жұбанов музыкасын жазды.

1968 жылы "Замана бұлбұлы" атты кітабы үшін Ахмет Жұбанов Қазақ ССР Ғылым академиясының Шоқан Уәлиханов атындағы сыйлығына ие болды.

Жұбановтар әулеті

Жұбановтар әулеті дарын қонған отбасы. Сөзімізге Ахмет өнер саласындағы бірінші академик болғаны, бауыры Құдайбергеннің қазақ тіл білімі саласын зерттеген профессор екені дәлел бола алады. Ахметтің қызы Ғазиза Жұбанова қазақ әйелдерінің ішінен шыққан бірінші кәсіби композитор, жиені Алан Бөрібаев дарынды дирижер.

Құдайберген Жұбанов – қазақ тілінің теориялық негізін қалаушы, қазақ тіл білімінің тұңғыш профессоры, педагог, түркітанушы. Ал оның ұлы Асқар Жұбанов өмірін математикалық лингвистикаға арнаған ғалым.

Ахмет Жұбанов 1968 жылы Алматыда 62 жасында дүниеден өтті.

728
Кілт сөздер:
композитор
Тақырып:
Өмірбаяндар
Тақырып бойынша
"Көкейімнен кетпейді": ұлттың ұлы ұстазы Ыбырай Алтынсариннің тілегі
Бүгін Нұрғиса Тілендиевтің туған күні: әйгілі композитор туралы қызықты деректер
"ХХ ғасыр Гомері" деген бағаға ие болған Жамбыл Жабаев жайлы қызықты деректер
Композитор Дүйсенов: орындаушының бейғамдығынан әнімнің бағы жанбай қалды
"Абай-Тоғжан" музыкалық драмасы: астанада жаңа театр ашылады
Микрофон

Әнші Досымжан Таңатаров зейнетке шықты видео

0
(Жаңартылды 18:52 25.01.2021)
2009 жылы Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері атанған Досымжан Таңатаров Жамбыл облысы Тұрар Рысқұлов ауданында туған

АЛМАТЫ, 25 қаңтар – Sputnik. Әнші Досымжан Таңатаров президент оркестрінде 20 жыл қызмет етіп, майор шенімен зейнетке шыққанын хабарлады.

"2000 жылы Тараз қаласынан арнайы шақырумен келдім. Содан бері ешқайда жылжымай оркестрде қызмет істеген екенмін. 2003 жылдан бастап әскери жұмысқа кірістім, оның алдында әнші ретінде қызмет атқардым. Осы оркестрдің артқан сенімін алып шығуға бар күш-жігерімді салып өнер көрсетіп қызмет істегеніме де 20 жылдың көлемі болған екен", – деп жазды Таңатаров Instagram парақшасында.

Айтуынша, осы уақыт ішінде мемлекеттік іс-шараларда, шетелдің мемлекет басшылары мен арнайы қонақтар қатысқан салтанатты жиындарда өнер көрсеткен. 

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от Досымжан Танатаров (@dossymzhan_tanatarov)

"Осы оркестрмен АҚШ, Қытай, Германия, Ресей, Араб елдерінде өнер көрсетіп, өз еліміздің мәдениетін, өнерін танытуға үлес қосқанымды мақтан тұтамын. Өнер биігінде өзімді қалыптастыруға, танымал болуыма, жалпы азамат болуыма осы ортаның берген көмегі көп болды. 20 жылдық ғұмырым оркестрге арналды. Мен де оркестрге аз нәрсе берген жоқпын. Мемлекеттік деңгейдегі марапаттардың бәріне бірден-бір себепші болған да осы оркестр", – деп жазды ол.

Досымжан Таңатаров оркестрдің толық құрамымен бірге 2015 жылы "Қазақстан" орталық концерт залында жеке шығармашылық кешін берген. Бір жылдары оркестрдің көркемдік жетекшісі болды.

"Әскери қызмет болғаннан кейін өткен жылы осы мемлекеттік күзет қызметі президент оркестірінен майор шенімен арнайы зейнетке шықтым. Оркестр басшысы Талғат Айтжанұлы әріптестерім Клара Түленбаева, Ардақ Балажанова үшеумізді осылай құрмет көрсетіп шығарып салды. Осы ұжымға, осында арнайы шақыртқан ағаларға, мені қолдаған басшыларға, халқыма рахмет айтып, басымды иемін", – деді ол.

Оқи отырыңыз: "Мені көргендер қарапайым екенсіз ғой деп таңғалады": Қайрат Байбосыновтан 10 кеңес

Айтуынша, 2000 жылы қызметке кіріскен кезде президент оркестрінің бастығы Арыстанбек Мұхамедиұлы, көркемдік жетекшісі Бекболат Тілеухан, бас әнші Нұрлан Өнербаев, ансамбль жетекшісі Рүстем Күлшебаев болған.

Досымжан Таңатаров 1975 жылы Жамбыл облысы Тұрар Рысқұлов ауданында туған. 2008 жылы Дарын мемлекеттік жастар сыйлығының иегері, 2009 жылы Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері атанды.

0
Кілт сөздер:
әнші, зейнеткер
Тақырып бойынша
Димаш Құдайберген АҚШ-тың жаңа президентін қазақ тілінде құттықтады – видео
Коронавирус жұқтырған Мейрамбек Бесбаев қазақстандықтарға үндеу жасады
"Басқа проблема жоқ па?" Тоқаевтың тойға қатысты ұсынысы кімге жақпай қалды?
Ернар Айдар туралы не білеміз?
"Сантехник болып, трактор айдадым". Әншілер өнерге келмес бұрын не істегенін айтты