15 шілде - күнтізбе

Бүгін әлемде және Қазақстанда қандай мереке: 15 шілде

157
Бұл григориан күнтізбесінде 196-ші күн. Жыл соңына дейін 169 күн бар 

15 шілдеде не болғанын білесіз бе? Бұл күннің несімен есте қалғанын Sputnik Қазақстан дерекқорынан оқыңыз.

15 шілдеде қандай айтулы оқиға болды

Бүгін Бүкіләлемдік жастар дағдылары күні аталып өтеді. Аталған мейрам осыдан бес жыл бұрын Шри-Ланканың бастамасымен БҰҰ-ның арнайы отырысыда қабылданды. Бірлескен құжатқа сәйкес, әлем елдерінің үкіметтері өмір сүрудің экономикалық жағдайына, сондай-ақ, жастар арасындағы жұмыссыздық проблемасына назар аударуы тиіс.  

Қазақстан металлургтері төл мерекелерін тойлайды. Қазақстан президентінің жарлығына сәйкес, жыл сайын шілденің үшінші жексенбісі – металлургтер күні. Атаулы мейрам кеңес одағында да болған. Одақ ыдырағаннан кейін ТМД елдерінде кәсіби мереке қайта түледі. Қазақстандық металлургтермен бірге осы күнді Армения, Беларусь, Ресей және Украина елдері де атап өтеді.

Сондай-ақ, бүгін – Брунейдің сұлтаны күні. Бұл мереке билеуші династияның 29-өкілі Хассанал Болкиахтың туған күніне орай бекітілген. Болкиах 1946 жылы 15 шілдеде дүниеге келген. 1964 жылдан бастап елдің мұрагер ханзадасы болып, 1968 жылы таққа отырды. Бруней 1984 жылы өз тәуелсіздігін алды. Оған дейін Британияның отары саналған. Қазір Бруней сұлтаны елдегі мемлекет басшысы және діни көшбасшысы болып саналады. Билік әкеден балаға мұра болып қалады.

Ресейде жыл сайын орыстың жалқаулық күні аталып өтеді. Осыған орай, Тыгыдым деген ауылда біраз адам жиналады. Барлығы табиғатқа шығып, түк істемей жатады. Фестиваль аясында сан алуан конкурстар мен ойындар ұйымдастырылады. Сол жерде дұрыс демалуға арналған дәрістерді де тыңдауға болады. Ал Түрікменстанда астық күні тойланады.

15 шілдеде әлемде болған тарихи оқиғалар

1841 жылы Осман империясы Лондонда еуропалық державалардың әскери кемелерінің Босфор және Дарданелла бұғаздарынан Түркия келісімінсізөтпеуі туралы жаңа конвенцияға қол қойды;

1916 жылы Сиэтл қаласында америкалық ұшақ құрастырушы Уильям Боинг The Pacific Aero Products Company компаниясының негізін қалады. Бірнеше айдан кейін компания атауы The Boeing Airplane болып өзгерді;

1939 жылы Нью-Йорк тұрғыны Клара Адамс жер шарын айнала ұшып шыққан тұңғыш әйел атанды;

1948 жылы Лондонда анонимді маскүнемдердің қоғамы құрылған болатын. Аталған бірлестік АҚШ-та 1935 жылы ашылған;

1965 жылы АҚШ Конгресі темекі қорабының сыртына шылым шегудің денсаулыққа зиян екенін ескертуді жазу туралы заң қабылдады. Ұлыбритания ондай заңды 1991 жылы мақұлдады;

2006 жылыTwitter-дің негізі қаланды;

15 шілдеде Қазақстанда болған тарихи оқиғалар

1941 жылы  Петропавл қаласында 314-атқыштар дивизиясы жасақталып, солтүстік-батыс майданына жіберілді;

1954 жылы Қытайдың Циң хай өлкесінде Алтыншоқы қазақ автономиялық ауданы құрылды;

1997 жылы "Қоршаған ортаны қорғау туралы" заң қабылданды;

2009 жылы Қазақстанда халықаралық Еуро-2 техникалық және экологиялық стандарты енгізілді;

2011 жылы елордада травматология және ортопедия ғылыми-зерттеу институтының жаңа ғимараты ашылды; 

2015 жылы Қарағанды облысы Осакаров ауданы Дальний ауылдық округінде бие сүтінен құрғақ сүт өндіру жобасы іске қосылды.

15 шілдеде дүниеге келген танымал тұлғалар

1606 жылы кескіндеме мен гравюра шебері Харменс ван Рейн Рембрант дүниеге келді;

1905 жылы Украинаның театр және кино әртісі Александр Хвыля дүниеге келді;

1963 жылы Сильвестра Сталлоненің екінші әйелі, танымал  фотомодель, әнші, сценарист, продюсер Бригитта Нильсен дүниеге келді; 

1983 жылы танымал ресейлік конькиші, қысқы Олимпиаданың екі дүркін қола жүлдегері Ольга Граф дүниеге келді;

15 шілдеде Қазақстанда кім туды

1889 жылы Қазақстан жазушылар одағының мүшесі, ақын Халима Өтеғалиева дүниеге келді;

1906 жылы Кеңес одағының батыры Қапай Ысқақов дүниеге келді;

1915 жылы ақын, аудармашы Қабыл Боранбаев дүниеге келді;

1944 жылы тарих ғылымдарының докторы, профессор Сағымбай Қозыбаев дүниеге келді;

1978 жылы "Казахстанская правда" республикалық газеті» АҚ басқарма төрағасы Вячеслав Пащенко дүниеге келді.

Ай күнтізбесі

Ай бұл күні Тауешкі зодиак белгісінде болады. Қаржы жағынан біршама қиындық туындауы мүмкін. Дегенмен, жылжымайтын мүлік пен сан алуан ұйымдастыру шаралары ойдағыдай өтуі тиіс. Бұл күн дүйсенбіге түсіп отыр. Астрологтар дүйсенбі күні жеке интуицияға басымдық жасауға кеңес беріп отыр. Себебі пайыммен жасалған шешімдердің барлығы бірдей нәтиже бермеуі мүмкін. Ал барлық жұмысты дүйсенбіге қалдырған адамға жоспарды өзгертуге тура келеді.

157
Кілт сөздер:
күнтізбе, қызықты деректер, атаулы даталар, тарихи оқиғалар
Тақырып:
Бүгін қандай мереке: әр күнге арналған күнтізбе (361)
Сайлау, дауыс беру, иллюстративті сурет

Мәжіліс сайлауы: кім дауыс бере алады

403
Мәжіліс сайлауында дауыс беруге құқылы сайлаушылар, дауыс беру уақыты мен тәртібі туралы Sputnik Қазақстан дерекқорынан оқыңыз

Қазақстанның 18 жасқа толған кез келген азаматы, тегiне, әлеуметтiк, лауазымдық және мүлiктiк жағдайына, жынысына, нәсiлiне, ұлтына, тiлiне, дiнге көзқарасына, нанымына, тұрғылықты жерiне немесе кез келген өзге жағдаяттарға қарамастан, сайлауда дауыс беруге құқылы.

Сайлауға сот iс-әрекетке қабілетсiз деп таныған, сондай-ақ сот үкiмiмен бас бостандығынан айыру орындарында отырған азаматтар қатыспайды.

Мәжiлiс депутаттарын сайлаған кезде сайлаушылар тiзiмi жасалады. Азаматтар жасырын дауыс береді және сайлаушылардың еркiн бiлдiруiне қандай да болсын бақылау жасауға тыйым салынады.

Сайлаушылар тізімінде сайлаушының тегi, аты, әкесiнiң аты, туған жылы (он сегіз жастағылар үшiн – қосымша күнi мен айы), жеке сәйкестендіру нөмірі және тұрғылықты мекенжайы көрсетiледi.

Әрбір сайлаушы сайлау жарияланған немесе тағайындалған кезден бастап тиісті әкімдікте сайлаушы ретінде тіркелуге құқылы.

Сайлау күні басқа қалада жүргендер қалай дауыс береді

Егер азамат басқа өңірде жүріп, дауыс беретін күні сайлаушы ретінде тіркелген қаласына бара алмайтынын білсе, онда өзі жүрген қаланың әкімдігіне жүгінуге құқылы. Жазбаша өтiнiшті сайлаудан кемінде отыз күн бұрын беру керек.

Азамат өтiнiш жасаған соң, әкімдік оны тiркелген жері бойынша сайлаушылар тiзiмiнен шығарып, сол қаладағы дауыс беретiн учаскенiң сайлаушылар тiзiмiне енгiзеді.

Дауыс беру уақыты

Дауыс беру сайлау күнi жергiлiктi уақытпен сағат 07.00-ден 20.00-ге дейiн өткiзiледi.

Алайда учаскелiк сайлау комиссиялары басқа уақытты белгiлей алады. Бұл орайда дауыс берудi сағат 06.00-ден ерте бастап, сағат 22.00-ден кеш аяқтауға болмайды.

Учаскелiк сайлау комиссиясы азаматтарды дауыс беретiн уақыт пен орын туралы сайлау өткiзiлетiн күнге дейiн он күннен кешiктiрмей, БАҚ арқылы, сондай-ақ, өзге де әдiстермен хабардар етуі тиiс.

Дауыс беру тәртібі

Учаскелiк сайлау комиссиялары дауыс берудің басталуына бiр сағат қалғанда дауыс беруге арналған учаскелердi аша бастайды.

Аумақтық сайлау комиссиясының төрағасы дауыс беру басталардан 30 минут бұрын комиссия мүшелерiнiң қатысуымен сайлау жәшiктерiнде сайлау бюллетеньдерiнiң бар-жоғын, жәшiктердiң бүтiндiгiн тексередi, дауыс беруге арналған жәшiктерге пломба салады немесе мөр басады.  Комиссияның сайлау бюллетеньдерiн беруге жауапты мүшелерiн белгiлейдi.

Әрбiр сайлаушы өзi дауыс бередi.

Тағы оқыңыз: Мәжіліс сайлауы қашан өтеді

Сайлауда дауыс құқығын басқа бiреуге беруге және сол сияқты басқа адам үшiн дауыс беруге жол берiлмейдi.

Бюллетеньдер сайлаушылар тiзiмі негiзiнде жеке басын куәландыратын құжатты көрсеткен соң берiледi.

Сайлаушылар тiзiмге бюллетеньдердi алғаны туралы қол қояды.

Комиссияның бюллетеньдi берген мүшесi оларға өзiнiң қолын қояды, сондай-ақ бюллетеньдi алған сайлаушының тiзiмдегi тегiнiң тұсына қол қояды.

Сайлау комиссиясы төрағасы мен хатшысының бюллетень бepуге құқығы жоқ.

Дауыс берушiлер сайлау бюллетенiн жасырын дауыс беруге арналған кабиналарда толтырады. Оны толтыру кезiнде кабинаға басқа адамның кіруіне тыйым салынады. Бюллетеньдi өз бетiнше толтыруға мүмкiндiгi жоқ сайлаушы өзi сенетiн адамның көмегiн пайдалануға құқылы.

Бюллетеньге қарындашпен белгi қоюға, сондай-ақ оған қандай да болсын түзету енгiзуге жол берiлмейдi.

Толтырылған бюллетеньдердi сайлаушы дауыс беруге арналған жәшiкке салады.

403
Кілт сөздер:
сайлау, Мәжіліс
Мәжіліс залы

Мәжіліс сайлауы қашан өтеді

727
(Жаңартылды 18:32 27.09.2020)
Қазіргі шақырылымдағы мәжілістің өкілеттігі 2021 жылдың 24 наурызында аяқталады. Қазақстан президенті парламент сайлауының өтетін күнін 2020 жылдың 24 қазанынан кешіктірмей белгілеуі тиіс

Парламент – Қазақстанның заң шығару билігiн жүзеге асыратын республиканың ең жоғары өкiлдi органы.

Парламент тұрақты негізде жұмыс істейтін екі палатадан: сенаттан және мәжілістен тұрады.

Мәжіліс конституциялық заңда белгіленген тәртіппен сайланатын 107 депутаттан тұрады. Өкілеттік мерзімі - бес жыл.

Сайлауды кім және қалай тағайындайды

Мәжілістің соңғы сайлауы 2016 жылдың 20 наурызында өтіп, бірінші сессия 2016 жылдың 25 наурызында ашылған еді. Тиісінше, қазіргі шақырылымдағы мәжілістің өкілеттігі 2021 жылдың 24 наурызында аяқталады.

Конституцияға сәйкес, мәжілістің кезекті сайлауы парламенттің жұмыс істеп тұрған шақырылымы өкілеттігінің мерзімі аяқталардан кемінде екі ай бұрын өткізіледі.

Осылайша, төменгі палата депутаттарының сайлауы 2021 жылдың қаңтарынан кешіктірілмей өткізілуі тиіс.

"Қазақстандағы сайлау туралы" Конституциялық заңға сәйкес, мәжілістің кезекті сайлауын президент депутаттар өкiлеттігінің бiтуiне кемiнде бес ай  қалғанда тағайындайды.

Мәжілістің 98 депутатын сайлау жалпыға бірдей, тең және төте сайлау құқығы негізінде жасырын дауыс беру арқылы жүзеге асырылады. Мәжілістің 9 депутатын Қазақстан халқы Ассамблеясы сайлайды.

Үміткерге қойылатын талаптар

Қазақстан азаматтығы бар және ел аумағында соңғы он жылда тұрақты тұрып жатқан, жасы жиырма беске толған адам мәжіліс депутаты бола алады.

Сот іс-әрекетке қабілетсіз деп таныған, сондай-ақ сот үкімі бойынша бас бостандығынан айыру орындарында отырған азаматтардың сайлануға құқығы жоқ.

Мыналар:

  • сотталғандығы белгіленген тәртіппен өтелмеген немесе алып тасталмаған адам;
  • сот сыбайлас жемқорлық қылмысын жасағаны үшін кінәлі деп таныған адам парламенттің депутаттығына, оның ішінде партиялық тізімдер бойынша, кандидат бола алмайды.

Мәжiлiс депутаттығына кандидаттар ұсыну

Партиялық тізімдер бойынша сайланатын мәжіліс депутаттығына кандидаттарды тіркелген саяси партиялар, ал Қазақстан халқы Ассамблеясы сайлайтын кандидаттарды Ассамблея кеңесі ұсынады.

Мәжіліс депутаттығына сайлау үшін адамдарды партиялық тізімге енгізу саяси партияның жоғары органы мүшелерінің жалпы санының көпшілік даусымен жүргізіледі. Саяси партиялардың партиялық тізімдерге осы саяси партияның мүшелері болып табылмайтын адамдарды кіргізуге құқығы жоқ.

Егер сайлауды белгілеу кезінде өзгеше көзделмесе, партиялық тізімдер бойынша сайланатын үміткерлерді ұсыну сайлаудан 2 ай бұрын басталып, оған 40 күн қалғанда жергілікті уақытпен сағат 18.00-де аяқталады.

ҚХА сайлайтын кандидаттарды ұсыну сайлаудан 1 ай бұрын басталып, оған 20 күн қалғанда жергілікті уақытпен сағат 18.00-де аяқталады.

Кандидатураны алып тастау

Партиялық тізімге енгізілген адам Орталық сайлау комиссиясына жазбаша өтініш бере отырып, өз кандидатурасын партиялық тізімнен кері қайтарып ала алады. Бұл жағдайда ОСК партиялық тізімге енгізілген адамды шығару туралы шешім қабылдайды.

Қазақстан халқы Ассамблеясының кеңесі, ол ұсынған кандидат Орталық сайлау комиссиясына жазбаша өтініш жасай отырып, кандидатураны кері қайтарып ала алады. Бұл жағдайда ОСК кандидатты тіркеудің күшін жою туралы шешім қабылдайды.

727
Кілт сөздер:
сайлау, мәжіліс депутаты, Мәжіліс
Депутаттың жұмыс үстелі

Мәжіліс отырысы бір минут үнсіздікпен басталды

22
2016 жылы алтыншы сайланған мәжіліс депутаты атанған Глеб Щегельский экология мәселелері және табиғат пайдалану комитетінің төрағасы болды

НҰР-СҰЛТАН, 21 қазан – Sputnik. Парламент мәжілісінің бүгінгі жалпы отырысы бір минут үнсіздікпен басталды. Депутаттар әріптесі Глеб Щегельскийді еске алды, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан тілшісі.

Мәжіліс төрағасы Нұрлан Нығматулин экология және табиғатты пайдалану комитетін басқарған Глеб Щегельскийдің мезгілсіз қазасына байланысты палата өкілдері мен отырысқа қатысқан үкімет мүшелерінің атынан тағы да көңіл айтып, қайғыға ортақтасатынын жеткізі. 

"Глеб Анатольевич өзінің бар күш-жігерін мен тәжірибесін ел игілігіне жұмсады. Ол үкіметпен тығыз жұмыс істеді, нағыз патриот болды. Біз оны ешқашан ұмытпаймыз", – деді Нығматулин. 

Мәжіліс депутаты Глеб Щегельский 2020 жылдың 17 қазанында 51 жасында кенеттен қайтыс болды.

Глеб Щегельский туралы

Ол 1969 жылы Целиноград облысының Степногорск қаласында туған. Мәскеудің С.Орджоникидзе атындағы Авиация институтын бітірген.

Еңбек жолын Ақтөбе ферроқорытпалар зауытында балқытушы, инженер болып бастаған. Әр жылдары Ақтөбе қаласы әкімінің бірінші орынбасары, "Рика ТВ" ЖШС директорының орынбасары, индустрия және сауда министрлігінің Ақтөбе техникалық реттеу және метрология департаментінің директоры болып еңбек еткен.

Глеб Щегельский
Глеб Щегельский

2012 жылдан бесінші сайланған парламент мәжілісінің депутаты. Мәжілістің қаржы және бюджет комитеті мен "Нұр Отан" партиясы фракциясының мүшесі. 2016 жылы алтыншы сайланған мәжіліс депутаты атанған ол экология мәселелері және табиғат пайдалану комитетінің төрағасы болды.

Астанаға 10 жыл, "Нұр Отан", Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 20 жылдығы медальдерімен, "Құрмет" орденімен марапатталған.

Төрт баласы бар.

22
Кілт сөздер:
депутат, еске алу шарасы, мәжіліс отырысы
Тақырып бойынша
Депутаттар белгісіз заттан уланған баланы еске алды
Әйелінің хаты оқтан құтқарды - әнші атасының майдандағы оқиғасын еске алды
Министр Абаев еден жуған жылдарын еске алды  
Нұр-Сұлтанда Қазақстанның бірінші қорғаныс министрі Нұрмағамбетовті еске алды
Бір минут үнсіздік: Тоқаев пандемия құрбандарын еске алды – видео