Қырғызстан азаматтары

Қырғызстандағы дүрбелең басталған бір аптада қандай оқиғалар болды?

218
Қырғызстанда бесінші қазанда парламент сайлауының алдын ала қорытындысымен келіспейтіндер наразылыққа шықты. Олар президент аппараты мен Жогорку Кенеш отыратын ғимаратты басып алды. Кейіннен елдің үкіметі отствкаға кетті

АЛМАТЫ, 11 қазан – Sputnik. Қырғызстанда 5 қазанда оппозицияның наразылық акциясы өтті. Содан бері ел ішінде бірқатар саяси өзгерістер болды: ел үкіметі отставкаға кетіп, Бішкекте төтенше жағдай жарияланды. Митингіге шыққандар елдің бұрынғы президенті Атамбаевты босатып алды, алайда ол қайтадан ұсталды. Sputnik Қазақстан қырғыз жеріндегі дүрбелеңге шолу жасады.

Ақ үйді басып алу

5 қазанда парламент сайлауының алдын ала қорытындысымен келіспейтіндер Ала-Тоо алаңында жиналды. Ол жерде оппозиция өкілдерінің наразылық акциясы өтті. Олар "Ақ үйге" кірмек болды, нәтижесінде  халық пен милиция арасында қақтығыс басталды. Митингіге шыққандар түнде президент аппараты мен Жогорку Кенеш (парламент) отыратын "Ақ үйді" басып алды. 

Содан кейін наразылыққа шыққандардың бір бөлігі елдің бұрынғы президенті Алмазбек Атамбаевты босату үшін мемлекеттік ұлттық қауіпсіздік комитетіне аттанды. Оны босатып, Ала-Тоо алаңына жеткізді. Бұдан бөлек, митингке шыққандар бұрынғы премьер-министрлер Сапар Исаков пен Жанторо Сатыбалдиевті, экс-депутаттар Садыр Жапаров пен Равшан Жээнбековті босатып алды. 

Содан кейін президент үйінде өрт шықты.

Ал 6 қазанда наразылық акциясына шыққан халық Бішкек мэриясын басып алды.

Сооронбай Жээнбеков қайда болды?

Ел ішінде дүрбелең шыққан кезде президент Сооронбай Жээнбековтің қашып кеткені туралы сыбыс тарады. Алайда оның баспасөз хатшысы Жээнбековтің Бішкекте екенін хабарлады.

Сондай-ақ, баспасөз хатшысы президенттің Бішкек қаласында барлық саяси күштермен келіссөз жүргізіп жатқанын, парламент сайлауының қорытындысын жоюға дайын екенін хабарлады.

"Мемлекет басшысы қазіргі жағдайды ескере отырып, орталық сайлау комиссиясына тәртіп бұзушылықтарға қатысты барлық материалды зерделеп шығуға кеңес беріп отыр. Парламент сайлауының қорытындысын жоюға дейінгі шаралар қолға алынады", – деді президенттің баспасөз хатшысы Толғанай Стамалиева.

Ел президентінің мәлімдемесі

Содан кейін Қырғызстан президенті Сооронбай Жээнбеков видеоүндеу жасады. Ол жерде елде кейбір саяси күштер билікті басып алуға тырысқанын айтып, президент құқық қорғау органдарына ешқандай қан төгілмеуін, бейбіт тұрғындарға қауіп төнбеуі үшін оқ атпауға бұйрық бергенін атап өтті.

"Олар сайлау сылтауымен қоғамдық тәртіпке қайшы әрекет етіп, қаланың тыныштығын бұзды. Сондай-ақ, полицияға бағынбай, дәрігерлерді ұрып-соғып, ғимараттарды қиратты. Біз жағдайдың шиеленісуіне жол бермеу үшін барлық мүмкін шараларды қабылдадық. Елдің тыныштығы, қоғамның тұрақтылығы кез келген депутаттық мандаттан жоғары", – деді Жээнбеков.

Сонымен қатар ол Орталық сайлау комиссиясын заңбұзушылықтарды тергеуге және қажет болған жағдайда сайлау нәтижелерінің күшін жоюға шақырды. 

Біздің еліміздің тыныштығы мен қоғамымыздың қауіпсіздігі бәрінен жоғары, деді ол. 


Содан кейін Қырғызстанның Орталық сайлау комиссиясы парламент сайлауының қорытындысын жарамсыз деп таныды.

Сооронбай Жээнбеков қандай шарт қойды?

Тоғызыншы қазанда ел президенті тағы бір үндеу жасады. Ол өзінің президент қызметінен кетуге дайын екенін, алайда ол үшін қоятын шарты бар екенін айтты.

Айтуынша, Жогорку Кенешке сайлаудың нәтижелері жойылды. Енді жаңа парламенттік сайлау тағайындалуы керек. Бұл мәселе бойынша шешімді Орталық сайлау комиссиясы қабылдайды. Сол арқылы ел арасында шиеленіс азаяды.

Сондай-ақ, Қырғызстан басшысы дағдарысқа дейін жұмыс істеген премьер-министр мен үкімет мүшелерін қызметінен босату қажет екенін айтты. Елдің ішкі заңына сәйкес, бұл өзгеріске ел президенті мен Жогорку Кенештің рұқсаты қажет.

Арада біраз уақыт өткен соң президент елдің премьер-министрі Құбатбек Бороновты отставкаға жіберу туралы жарлыққа қол қойды. Бұл көрші елдің үкіметі толықтай отставкаға кетті дегенді білдіреді.

Жээнбеков бұл үндеуінде бәрі заңды жолға түскен соң қызметтен кетуге дайын екенін де айтты.

"Атқарушы билік органдарының заңды басшылары бекітіліп, ел заңдылық жолға түскен соң, Қырғыз Республикасының президенті қызметінен кетуге дайынмын", – деді Қырғызстан басшысы.

Төтенше жағдай режимі енгізілді

Тоғызыншы қазанда Бішкекте төтенше жағдай режимі енгізілгені хабарланды. Қырғызстан президенті Сооронбай Жээнбеков ел астанасында жаппай тәртіпсіздік болуы мүмкін деген қауіппен осындай шешім қабылдады.

Жарлық 9 қазанда Бішкек уақыты бойынша сағат 20:00-де күшіне енді. Режим шамамен екі аптаға, 21 қазан сағат 08:00-ге дейін созылады.

Қырғызстандағы парламент сайлауы

4 қазанда Қырғызстанда парламент сайлауы өтті. 16 партияның өкілдері жетінші рет шақырылған Жогорку Кенештің депутаты мандатына таласты. Жалпы республикада 2 430 сайлау учаскесі ашылды, тағы 45-і шетелде жұмыс істеді. 3,5 миллионнан астам сайлаушы тіркелді.  

Төрт партия 7 проценттік межеден өтіп, Жогорку Кенештен орын алды:

"Биримдик" – 24,54% дауыс және парламенттегі 46 орын;

"Мекеним Кыргызстан" – 23,92% дауыс және 45 орын;

Кыргызстан – 8,75% дауыс және 16 орын;

"Бутун Кыргызстан" –  7,1% дауыс және 13 орын.

Айқын көшбасшылар – "Биримдик" (Бірлік) және "Мекеним Кыргызстан" (Отаным Қырғызстан) партиялары.   

Көрші елдер мәлімдемесі

Қырғызстандағы жағдайға байланысты Қазақстан, Тәжікстан, Түркіменстан және Өзбекстан Республикалары президенттері бірлескен мәлімдеме жасады.

"Бауырлас Қырғыз Республикасында болып жатқан оқиғалар бізді қатты алаңдатып отыр. Біз ғасырлар бойы ажырамас достық, тату көршілік байланыстары мығым, мәдени және рухани құндылықтары ортақ жақын көрші елдер ретінде Қырғызстан халқын осы қиын күндерде парасаттылық танытуға, елдегі бейбітшілік пен тұрақтылықты қайта қалпына келтіруге шақырамыз", – делінген хабарламада.

Мемлекет басшылары Қырғызстанның барлық саяси партиясы мен қоғамдық ұйымы бейбітшілік пен тыныштықты қамтамасыз ету үшін қажетті күш-жігерін біріктіріп, туындаған мәселелерді Конституция мен ұлттық заңнаманы сақтай отырып шешеді деген үміт білдірді.

Ал БҰҰ Бас хатшысы Антонио Гутерриш Қырғызстандағы наразылық акциясына алаңдап, қырғыз халқын диалогқа шақырды. БҰҰ Бас хатшысының баспасөз қызметі Гутерриштің жағдайды мұқият бақылап отырғанын жеткізді.

Сондай-ақ, Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Қырғызстандағы жағдайға байланысты Ресей президенті Владимир Путинмен, Өзбекстан басшысы Шавкат Мирзиеевпен телефон арқылы сөйлесті.

Атамбаевтың үйқамаққа алынуы

10 қазанда Қырғызстанның экс-президенті Алмазбек Атамбаев ұсталды. Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі мемлекеттік комитеттің хабарлауынша, Алмазбек Атамбаев Бішкектегі жаппай тәртіпсіздіктерді ұйымдастыру фактісі бойынша қозғалған қылмыстық іс аясында ұсталды.

Сондай-ақ, әлеуметтік желілерде Алмазбек Атамбаевтың әйелі Раиса Атамбаева мен олардың ұлы Қадыр мен Сейидтің де ұсталған суреттері пайда болды. 

6 қазанға қараған түні Бішкекте наразылық білдірушілер тергеу изоляторында болған бұрынғы президент Алмазбек Атамбаевты ҰҚК ғимаратынан босатты.

Бұрынғы президенттің адвокаты Алмазбек Атамбаев Бішкектегі Бірінші май аудандық сотының қаулысымен босатылғанын мәлімдеді. Соған сәйкес құжатта Атамбаевтың 2020 жылдың 11 қарашасына дейін үй қамауында болатындығы айтылған.

9 қазанда экс-президент Бішкектегі митингіде сөз сөйлеп, билікті қажет етпейтінін мәлімдеді.

218
Кілт сөздер:
Қырғызстан азаматтары, Қырғызстан
Тақырып бойынша
Жээнбеков: Ақаев пен Бакиевтің тағдырын қайталағым келмейді
"Нағыз дос олай істемейді". Жээнбеков Атамбаевты сынға алды
Жээнбеков Атамбаевтың үйіне жасалған шабуылға қатысты түсініктеме берді
Жээнбеков Тоқаевқа Қытайдан қырғыздарды әкелуге көмектескені үшін алғыс айтты
Қордайдағы қақтығыс: Тоқаев пен Жээнбеков не жайлы сөйлесті?
АҚШ пен Қытай жалауы, иллюстративті фото

Қытай АҚШ-тың ұлттық қарызын сатуға дайын

40
(Жаңартылды 20:41 26.10.2020)
Қытай мен АҚШ арасындағы текетірес қайта өрши түсті: олардың сауда соғысы технологиялық соғысқа айналды

Вашингтон қытайлық жобаларды ұлттық қауіпсіздікке төнетін қауіп деп бұғаттаса, ҚХР өзінің басты қаруын еске салды: АҚШ мемлекеттік облигацияларының триллион долларлық портфелін сату – доллар бағамын да, бағалы қағаздар нарығын да төмендетуі мүмкін. Бұл бүкіл әлемдік экономика үшін өте қауіпті сценарий. Пекиннің қандай қадамға баруы мүмкін екенін РИА Новости зерделеп көрді.

Технологиялық соғыс

Қаңтарда әлемнің екі ірі экономикасы сауда соғысын тоқтатуға бағытталған маңызды қадам жасады, яғни бірінші кезең келісіміне қол қойды. Бірақ COVID-19 пандемиясы бәрін жоққа шығарды. Вашингтон Пекинді коронавирусты таратты деп айыптап, қаржылай өтемақы талап етті. Сонымен қатар, америкалықтар Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымын (ДДҰ) Қытайға пәрмен берді деп сөгіп, одан шығатынын жариялады.

АҚШ президентін сайлау жақындаған сайын шиеленіс күшейе түсуде. Трамп қытайлық компаниялардың Америка экономикасына келтірген экономикалық залалын тағы да еске түсірді. Оның пайымынша, Қытай америкалықтардың өндірісін өздеріне "сүйреп" әкеліп, олардың технологиялық құпияларын ұрлаған.

Тамыз айында Вашингтон Бейжіңді сайлау науқанына интернет және әлеуметтік медиа арқылы араласып отыр деп айыптады. Бұл жерде назар қытайлық TikTok қосымшасына ауды. Оған тыйым салу қажет, әйтпесе ҚХР үкіметі бұл қызметті пайдаланатын америкалық азаматтардың деректеріне қол жеткізе алады, деп хабарлады Ақ үй.

TikTok иесін – Қытайдың ByteDance компаниясын бизнесті америкалық компанияларға сатуға мәжбүрлеп отыр. Мұны 12 қарашаға дейін жасау қажет. Ондай болмаған жағдайда, қызмет бұғатталып қалады, деп қорқытты Трамп.

Пекиннің бұған қалай жауап беретіні әзірге белгісіз. Сарапшылардың пікірінше, Қытай билігінің TikTok-қа ара түсуге айтарлықтай себебі жоқ. Өйткені олар оны "зиянды", "дөрекі контентті" таратады, "социализм құндылықтарына" сәйкес келмейді және қытай жастарының арасын ыдыратады деп есептейді.

Бірақ Вашингтон Қытайдың ең ірі технологиялық компанияларының бірі Huawei-ге де қысым жасауда. Пекин қазірдің өзінде "ұлттық қауіпсіздікке қауіп төндіруі" мүмкін деген шетелдік компанияларға стратегиялық материалдар мен технологияларды экспорттауға тыйым саламыз деп мәлімдеп отыр.

Байыпты әңгіме

Сонымен қатар, Пекин ҚХР-да ықпал етудің едәуір маңызды тетіктері бар екенін еске салды. Бұл жердегі әңгіме триллион доллар болатын АҚШ мемлекеттік облигациясы туралы болып отыр.

АҚШ-пен болған сауда соғысының әсерінен Қытай бұл бағалы қағаздардан жоспарлы түрде құтыла бастады. 2014 жылдың қарашасында 1,32 триллион долларлық көрсеткіш шыңынан АҚШ-тың ұлттық қарызына салынған инвестиция 200 миллиардтан астам қаржыға төмендеді. Нәтижесінде 2019 жылдың маусымына қарай, шетелдік қазынашылар арасындағы көшбасшылық Жапонияға өтті: Токиода олар 1,12 триллионды құрайды.

АҚШ-тың қаржы минстрлігінің соңғы есебі көрсеткендей, қыркүйектің ортасына қарай Қытай портфелі 1,08 триллионға қысқарды. Бірінші жартыжылдықта Пекин қазынашылық облигацияларын 106 миллиардқа төмендетті. Бұл 2015 жылдан бергі сатылымның ең жылдам қарқынын көрсетеді.

Алайда, мәселе тек экономикалық текетірес туралы ғана емес. Қытайдың АҚШ үкіметінің қарызынан құтылуды жалғастыру себептерінің бірі – баспа машиналарының тынымсыз жұмысы нәтижесінде доллардың құлдырау қаупінің туындауы.

Қарыз да өсіп барады. Сегіз айда АҚШ 7,7 триллион болатын қазынашылық облигацияны шығарды, бұл – рекордтық көрсеткіш. Яғни, экономикаға тек қарыз алу арқылы қолдау көрсетіліп отыр.

Пекин Вашингтонның экономикалық проблемаларды баспа машиналарының көмегінсіз шеше алмайтынын көріп отыр, сондықтан америкалық мемлекеттік қарызға инвестиция салу өте қауіпті, деп атап өтеді қытайлық Global Times.

Үлкен сатылым

АҚШ пен Қытай арасындағы шиеленістің күшеюі тек "америкалық экономиканың екінші ірі шетелдік несие берушісі бұған шыдамай, қазынаның кең ауқымды сатылымын ұйымдастыруы мүмкін" деген алаңдаушылығын үдетеді. Ал мұндай қадамның салдары сөзсіз, апатты болады. Мұндай бағалы қағаздарды жаппай шығару нарықта дүрбелең тудырады.

Алайда, бұл Қытайдың өзі үшін тиімсіз. Біріншіден, қысқа мерзімде 100-200 миллиард долларлық облигацияларды сату олардың бағаларын төмендететіні сөзсіз. Мұндай жағдайда, Қытайдың сыртқы активтері мен резервтерінің құны, сондай-ақ арзандаған бағалы қағаздарды сатудан түсетін түсімдер де айтарлықтай төмендейді.

Сонымен қатар, доллар құлдырайды, ал ол ҚХР-ға қажет емес. Америкалық валютаның әлсіреуі қытайлық экспортты қымбаттатады.

Сонымен қатар, АҚШ-тың қазынашылық міндеттемелерден шығуы, егер сауда соғысы түбегейлі бақылаудан шығып кетсе, Пекиннің юаньді бақылау мүмкіндігін айтарлықтай шектейді. Ал қазынашылық облигацияларын сатудан түскен доллар бір жерге салынуы қажет, ал бұл оңай емес.

Проблемалар тек Қытайда ғана туындамайды. Ол ешкімге оңай түспесі анық.

"Америкалық облигациялар пирамидасын құлату дегеніміз – бүкіл әлемді қаржылық хаос жағдайына түсіру дегенді білдіреді. Оны 1998 немесе 2008 жылдардағы дағдарыспен салыстырғанда – бұл баланың әңгімесі ғана. Сондықтан жақын аралықта мұндай нәрсенің болуы екіталай", – дейді Chatex криптовалюталық банктің басшысы Майкл Росс-Джонсон.

Доллар мен қазынашылықтан бас тарту кезең-кезеңмен жүруі мүмкін. Бұл процес соңғы бірнеше жылдан бері орын алып келеді. Қытайдың жетекші экономистерінің бірі, Шанхай қаржы және экономика университетінің профессоры Си Цзюньяннің бағалауы бойынша, "оқиғалар қалыпты түрде дамыған жағдайда" Пекин АҚШ-тың қазынашылық облигациялар портфелін шамамен 800 миллиард долларға дейін "біртіндеп қысқартады" деп есептейді. Алайда, күрделі жағдай кезінде ұсынылатын нұсқа әлі де алынып тасталған жоқ, мысалы, әскери қақтығыс жағдайында.

40
Кілт сөздер:
АҚШ, қытай
Қырғызстанның бұрынғы президенті Алмазбек Атамбаев, архивтегі сурет

Алмазбек Атамбаев аштық жариялады

93
Саясаткер 5-6 қазанда уақытша босатылғанға дейін бір жылдан астам уақыт МҰҚК-тің тергеу изоляторында отырды. 10 қазан күні ол қайта ұсталды

НҰР-СҰЛТАН, 26 қазан – Sputnik. Алмазбек Атамбаев Мемлекеттік ұлттық қауіпсіздік комитетінің тергеу изоляторынан №1 тергеу изоляторына ауыстырылды. Қырғызстанның экс-президентінің адвокаты Сергей Слесарев оның аштық жариялағанын мәлімдеді.

Саясаткерді не үшін басқа изоляторға ауыстырғаны әзірге белгісіз, мемлекеттік жазаны орындау қызметі бұл жағдайға қатысты түсініктеме берген жоқ, деп хабарлайды Sputnik Қырғызстан.

"Біз медициналық қызмет алу үшін Алмазбек Шаршенұлын № 47 колонияға ауыстыруын сұраған едік. Бірақ, оны СИЗО–1-ге, жертөленің орын-жайына ауыстырды, ол жерде бұрын өлім жазасына кесілгендерді ұстайтын. Кәріз жүйесі жұмыс істемейді, камераның есіктері ашық, жылу жақында ғана қосылды. Осыған байланысты бүгін менің қорғалушым аштық жариялады", - деді Слесарев.

Қырғызстандағы оқиға

5 қазан күні Бішкекте Жогорку Кенеш сайлауының нәтижелеріне қарсы митинг өтті. Кешке таман наразылық білдіргендер мен милиция арасында қақтығыс басталып, мыңдаған адам зардап шекті, біреуі көз жұмды. Түнде митингке шыққандар парламент ғимаратын басып алды, кейін Алмазбек Атамбаев пен оның жақтастарын, Садыр Жапаров пен түрмеде отырған басқа да саясаткерлерді босатты.

10 қазанда Алмазбек Атамбаев пен босатылғандардың бір бөлігі қайта ұсталды.

Бұған дейін ол қылмыс әлемінің серкесі Азиз Батукаевты заңсыз босатқаны үшін сотталған еді. Сот Қой-Таш оқиғалары бойынша қозғалған қылмыстық істі де қарап жатыр.

93
Кілт сөздер:
Қырғызстан, Алмазбек Атамбаев
Тақырып бойынша
Атамбаев 11 қарашаға дейін үйқамаққа алынды
Қырғызстанның экс-президенті Атамбаев ауруханаға түсті
Қашықтан оқу

Ақтөбе облыстық білім басқармасының былығы ашылды

0
Ақтөбе облысының білім басқармасы 5 000 ноутбуктың әрбіреуін 250 000 теңгеге сатып алған. Алайда ол кезде оның нарықтық бағасы 149 000 теңге болған  

НҰР-СҰЛТАН, 26 қазан – Sputnik. Ақтөбе облыстық білім басқармасының жұмысын тексерген арнайы бақылау тобы оқушыларға арналған ноутбуктерді жоғары бағамен сатып алу фактісін анықтады, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан "Ақтөбе - адалдық алаңы" жобалық кеңсесіне сілтеме жасап.

Ресми мәліметке сәйкес, осыдан екі жыл бұрын облыстық білім басқармасы мен жекеменшік компания арасында компьютерлік техниканың 5 000 данасын жеткізу туралы келісімшарт рәсімделген. Сол кезде әрбір компьютердің бағасы 149 мың теңге болған.

"Алайда білім басқармасы әрбір компьютерді  250 мың теңгеден қабылдапты. Барлық лот бойынша келісімшарттардың жалпы сомасы 1 миллиард 250 миллион теңгеден асып кеткен. Компьютерлердің конфигурациясы әлсіз болған. Оған қоса, сервистік қызмет көрсетілмеген. Ал пандемия кезінде ондай қызметтің болғаны маңызды", - дейді мамандар.

Оқи отырыңыз: Шымкентте білім саласындағы бірқатар басшы істі болды 

Сонымен қатар, техникалық сипаттама бойынша барлық компьютерде үш жылдық сервистік қызмет көрсетуге кепілдік болған. Соған қарамастан, білім басқармасы қажет болған жағдайда техникаға қызмет көрсету үшін тағы бюджеттен ақша бөлген.   

0
Кілт сөздер:
Ақтөбе облысы, білім күні
Тақырып бойынша
Әжетханаға камера орнатқан: Павлодар білім басқармасының басшысы өз әрекетін түсіндірді
Оқушыларға берілген роутердің интернет трафигі неге тез таусылып қалады