Таулы Қарабақ

Қарабақта ресейлік бітімгерлерді кім күтіп отыр?

424
Таулы Қарабақта ресейлік әскери бақылаушылар болуы қажет, бірақ бұл туралы соңғы шешімді қарсылас тараптар қабылдайды, деп мәлімдеді Ресейдің сыртқы істер министрі Сергей Лавров

Ең алдымен, Әзербайжан мен Армения "көк дулыға" туралы келісімге келуі керек. Ресей президентінің баспасөз хатшысы Дмитрий Песков: "Кез келген бітімгершілік күштерді, бақылаушыларды, жалпы кімді болса да орналастыру екі тараптың келісімімен ғана мүмкін болады", - деп баса айтты. Және ол: "Әзірге біз бұған қатысты жауап естімедік", - деп толықтырды өз сөзін, деп жазады РИА Новости. 

14 қазанда Әзербайжан президенті Ильхам Әлиев түріктің Haber Turk телеарнасына берген сұқбатында: "Егер тараптардың бірі вето қойса, бұл мүмкін болмай қалады. Екінші мәселе - бұл егеменді Әзербайжан аумағы екенін бәрі түсінуі керек. Біздің келісіміміз болмаса, ешкім ешкімді жібере алмайды. Бұл халықаралық құқықты бұзу", деді.

Әзербайжан көшбасшысы бақылаушыларды енгізу шиеленісті бейбіт жолмен реттеудің негізгі қағидаттарында көзделгенін еске салды. "Бұл ең соңғы нүкте. Бірақ ешқандай ілгерілеушілік болмағандықтан, бұл мәселе әлі де талқылануда", - деді Әлиев.

Ол Түркияны келіссөздерге тарту қажет деп санайды және Қарабақ қақтығысымен 1992 жылдан бері айналысып келе жатқан ЕҚЫҰ-ның Минск тобының тиімділігіне күмәнданады. Оның тең төрағалары - Ресей, Франция және АҚШ, ал мүшелері - Армения мен Әзербайжаннан бөлек, Беларусь, Германия, Италия, Швеция, Финляндия және Түркия.

"Бұл топта аймаққа кіре алмайтын және ықпал ете алмайтын елдер бар, - деп түсіндірді Әлиев. – Егер  қақтығысты шешкіміз келсе, бізге нақты татуласуға ықпал ете алатындай мемлекеттер қажет. Әрине, біз бұл рөлде Түркияны көріп отырмыз".

Армения премьер-министрі Никол Пашинян Ресейдің бітімгершілік күштеріне қатысты нұсқаны қарастыру керектігін атап өтті. "Бірақ мұндай мәселелерді ЕҚЫҰ-ның Минск тобы аясында кеңірек талқылауымыз керек", - деді Армения лидері Al Jazeera арнасына.

Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымның (ҰҚШҰ) бас хатшысы Станислав Зась ҰҚШҰ-ның тұрақты кеңесіне Армения премьер-министрі Никол Пашинян мен Армения сыртқы істер министрлігінің басшысы Зохраб Мнацаканяннан Таулы Қарабақтағы жағдайға байланысты өтініштер келіп түскенін хабарлады.

"Аймақтағы бітімгершілік туралы белсенді пікірталас жүріп жатыр", - деді Зась. Сондай-ақ, ол: "Біз ЕҚЫҰ-ның Минск тобына мүше елдердің оларға берілген өкілеттіктер шеңберінде ғана қатысқанын қолдаймыз", деп нақтылады.

9 қазанда Армения мен Әзербайжанның сыртқы істер министрлері Зограб Мнацаканян мен Джейхун Байрамов Сергей Лавровтың көмегімен Мәскеуде бітімгершілік орнату туралы келісімге келді. Соғыс өртін келесі күні түске дейін тоқтау туралы ұсынылған еді. Алайда ұрыс қимылдары қайта жанданды.

Ресейдің Кавказ бойынша сарапшысы, саясаттану ғылымдарының кандидаты Артур Атаев бітімгерлерді күтіп тұрған қиындықтар туралы айтады. "Географиялық тұрғыдан алғанда, бұл аймақ өте күрделі. Әзірге байланыс сызығын қай жерде жүргізуге болатындығы туралы түсінік жоқ. Бір тарап Таулы Қарабақ пен оған жақын орналасқан жеті аймақ ТҚР-ға (мойындалмаған Таулы Қарабақ республикасы – редакция ескертпесі) тиесілі деп санайды. Басқалар үшін Қарабақтың өзі және оның айналасындағы жерлер - Әзербайжан аумағы. Бұл көзқарастар арасында алшақтық бар", - дейді ол.

Саясаттанушының айтуынша, әскери қимылдар жүріп жатқанда, бітімгершілік миссиясын байыпты талқылауға болатындай объективті алғышарттар жоқ. "Бірақ жаңа эскалация пайда болды. Әрине, қақтығыс аймағында кез-келген келісімді бұзуға дайын әскерилендірілген құрылымдардың мүшелері бар. Ресейдің сыртқы барлау қызметінің бастығы Сергей Нарышкин Кавказға Таяу Шығыстан содырлардың  жіберілгенін атап өтті. Мұндай мәлімдемелер жайдан-жай жасалмайды", - дейді Атаев.

Бір жағынан, Ресейдің Кавказға - Оңтүстік Осетия мен Абхазияға бітімгершілік күштерін орналастыру тәжірибесі бар. Бұл қақтығысушы тараптардың ең болмағанда, қандай да бір диалог құруына көмектесті. Бірақ грузин армиясының Цхинвалдегі ресейлік бақылаушыларға шабуылы қарсыластарын үшінші күшпен бөлу идеясын айтарлықтай нашарлатты.

"Мұндай тапсырмаларды орындайтын әскери қызметшілер кез-келген жағдайда келіссөздер жүргізуге машықтанған. Оңтүстік Осетия мен Абхазияда атыс сызығы, байланыссыз аймақ және басқалар туралы келісімдер болды. Бірақ алған жарақатынан 68 орыс сарбазы мен офицері қаза тапты. Енді Мәскеу контингентті келесі ыстық аймаққа әкелу керек пе деген сұраққа жауап беру кезінде бұл мәселенің барлық жағымды және жағымсыз жақтарын өте мұқият таразылайтын болады", - деді өз пікірімен бөліскен сарапшы.

Бұдан шығудың жолы - ҰҚШҰ күштерінің тараптардың бөлінуіне қатысуы. "Бұл ұйымның өсу нүктесі болады", - деп есептейді Атаев.

Өткен ғасырдың 80-ші жылдары мен 90-шы жылдардың басында аймақтағы жанжалдасушы тараптар Кеңес армиясы мен КСРО ІІМ ішкі әскерлерінің бөліктерін ажыратып алды. Бірақ оларды барлығы бірдей бітімгер деп қабылдаған жоқ - армяндар да, әзербайжандар да әскерилерді қарсыласқа көмектесті деп айыптады.

Сергей Шатько Таулы Қарабақ автономиялық аймағында үкіметтік байланыс полкі бөлімшесінің құрамында жүріп тапсырмаларды орындады. Ол өзін соғыс қимылдарының ардагері деп атамайды – Қарабақтағы ұрыс қимылдарын басынан өткерген әскери қызметшілерде мұндай мәртебе жоқ. Ол сол жылдардағы "бітімгершілік күштердің" түсініксіз құқықтық жағдайы мен 1990 жылдардың басындағы шатасқан саяси жағдайдың арасында параллель жүргізді.

"Біз жанжалдасқандарды татуласуға және зорлық-зомбылықтан қорғалуға тиіс отандастарымыз ретінде қарадық, - деп еске алады Шатько. — КСРО ІІМ училищесі курсанттар шоғырланған батальонының  офицері айтқандай: "Ойран салынып, адамдар өлтірілуде, біздің міндетіміз —кеңес билігінің осы жерде болғанын, қазір де бар екенін және болашақта да болатынын көрсету". Алайда одан ештеңе шықпады. Шамасы, орталық бұл жағдайды қалай шешуге болатынын түсінбеген. Әртүрлі адамдар кездесті, ой-санасы ашық жандар көп болды, бірақ біздің артымыздан түкіргендер де табылды, бізді басқа тараптың сойылын соғып жүр деп айыптады. Олар тыныштықты қажет етпеді, біздің қаруымыз бір-бірін ату үшін қажет болды".

Соңғы бөлімшелер Степанакерттен 1992 жылдың көктемінде кетті, тараптар ұрыс қимылдарын жүргізді, сондықтан іс жүзінде мемлекет деп саналмайтын елден армия бөлімшелерін шығару үшін әскери операция ұйымдастырылды.

"Екі тараптың саясаткерлері бейбітшілікке емес, билікке ұмтылды. Содан кейін жаңа соғыс толқынына ұлтшылдар келді, - деп жалғастырды сөзін Шатько. — Олар жалғыз нәрсені ғана қалады - өзі қойған шарттармен жеңіске жету. Басқа ештеңе емес. Ішкі әскерлер, бұрынғы Кеңес армиясының бөлімшелері Қарабақтан кетіп қалды және бәрі күйреді. Ешкім де соғысушы тараптарды ажыратуға тырыспады. Қап тауы әскери округінің меншігі бөлінгеннен кейін тараптар қару-жарақ пен әскери техниканы қолдарына алды. Кең ауқымды соғыс басталды".

1990 жылдардың басында ішкі қызметтің генерал-майоры Владимир Ворожцов Қап тауына іссапармен барады. Қазір оны ащы мысқылмен есіне түсіреді: оның әріптестері бұрын қай жерде тапсырма орындағанына байланысты біресе "Арменияның батырлары", біресе "Әзербайжанның батырлары"  болып жүрді.

"Бұрын әскери күштер армян немесе әзербайжан аумағында болған кезде жергілікті тұрғындардың көңіл-күйін өздеріне әбден сіңіріп алғандықтан, олар өздерін қақтығысқа қатысушы ретінде қабылдаудың аз-ақ алдында қалады", - деп мойындады ол. - Кеңес  армиясы екі тарапты да қолдады деген айыптау осыдан шықты. Бірақ негізінде, сарбаздар бейбіт тұрғындарды қорғады. Кейбіреулері осыған бола өз өмірін құрбан етті ".

Ворожцовтың пікірінше, Ресейде бітімгершілік миссиясына қажетті тәжірибе де, жеке құрам да бар.

"Технологиялар пысықталды. Ең тиімдісі, бірақ іске асырылуы қиыны жалпы патрульдеу: жанжалдасушы тараптардың әскерилері мен бітімгер бірлесіп байланыс сызығын тексереді. Бұл біріншіден, адамдар арасындағы байланыс, екіншіден, олар өз адамдарына оқ атпауы қажет", - деп түсіндірді ол.

Ворожцовтың айтуы бойынша, бітімгердің кім болуы тек жергілікті тұрғындардың көзқарасына байланысты емес.

"Сенім іс-әрекеттің арқасында пайда болады. Бірақ басты шарт - қарсылас тараптардың тек осы әскери қызметшілердің болуына келісім беруі", - дейді генерал. - Ал бұл таза саяси мәселе. Мақсаттары айқын болған кезде контингентті енгізудің өз мәні бар. Мұны Баку де, Ереван да және Мәскеу де түсінеді".

424
Мәскеудегі АҚШ елшілігі

Ресей елшілігі АҚШ-та алты азаматының айыпталуына қатысты түсініктеме берді

32
(Жаңартылды 09:33 21.10.2020)
Вашингтондағы Ресей елшілігі АҚШ-тың бүкіл әлемдегі хакерлік және тұрақсыздандыру әрекеттеріне қатысы бар деп Ресей азаматтарына таққан айыптарын жоққа шығарады

Бұған дейін АҚШ-тың әділет министрлігі мен федералды тергеу бюросы басқа елдердің инфрақұрылымына шабуыл жасау мақсатында хакерлік шабуылдарға және зиянды бағдарламалардың таралуына қатысы бар деп бес ресейлікті айыптағаны белгілі. Атап айтқанда, оларға 2017 жылы NotPetya вирусының таралғаны үшін айып тағылуда, деп мәлімдеді дипломатиялық миссияның өкілі РИА Новости агенттігіне.

АҚШ-тың болжамынша, бұл адамдар бас барлау басқармасының қызметкерлері және олар Оңтүстік Кореядағы Олимпиадаға кибершабуылдарды ұйымдастырған. Өз кезегінде Ұлыбритания да Ресей барлау қызметі Токидағы Олимпиада ойындарын кейінге қалдырғанға дейін ұйымдастырушыларға кибершабуыл жасауды жоспарлағанын мәлімдеді.

"Мұндай жаңалықтардың шындыққа жанаспайтындығы және америкалық қоғамда көңіл-күйді қоздыруға, тыңшылардың ізіне түсуге бағытталғандығы анық. Мұның бәрі бірнеше жылдан бері Вашингтонның саяси өмірінің айрықша сипатына айналып келеді. АҚШ билігі бір кездердегі прагматикалық Ресей-АҚШ қарым-қатынасын бұзып, өз тұрғындарына Ресейге және онымен байланысты барлық дүниеге қатысты теріс түсінікті жасанды түрде таңып отыр", - деп түсіндірді бұл туралы елшілік өкілі.

Агенттікке сұқбат беруші Ресейдің бүкіл әлемді "тұрақсыздандыратын операцияларға" қатысуға деген ниетінің жоқтығын және болмағанын атап өтті.

"Бұл біздің сыртқы саясатымызға, ұлттық мүдделерімізге, сондай-ақ мемлекеттер арасындағы қарым-қатынастың қалай құрылатындығы жөніндегі таным-түсінігімізге сәйкес келмейді. Ресей басқа елдердің егемендігін құрметтейді және олардың ішкі ісіне араласпайды", - деп толықтырды ол сөзін. 

АҚШ пен Ұлыбританияның ресейлік хакерлерді түрлі шабуылдар, оның ішінде Токио Олимпиадасының ұйымдастырушыларына қатысты әрекетке айыптауы негізсіз екенін және оның ішкі аудиторияға бағытталғанын мәлімдеді.

32
ту

"Тым болмағанда тырысып көру қажет": СНВ-3-ті ұзарту туралы сарапшы пікір білдірді

20
Кремль АҚШ-тың стратегиялық шабуылдаушы қару-жарақты шектеу және қысқартуға (СНВ-3) қатысты мәлімдемесіне түсініктеме бере келе, Вашингтонмен стратегиялық тұрақтылық төңірегіндегі байланысы жалғаса беретінін жеткізді

Sputnik радиосының эфирінде саясаттанушы Константин Блохин кіммен келіссөздер жүргізу оңай болатынын айтты.

Мәскеу Вашингтонмен арадағы стратегиялық тұрақтылық төңірегіндегі байланыс америкалық тараптың Ресей президенті Владимир Путиннің СНВ-3-ті бір жылға ұзарту туралы ұсынысынан бас тартқанына қарамастан жалғасады деп үміттенеді, деп хабарлады президенттің баспасөз хатшысы Дмитрий Песков.

Бұған дейін Ақ үй Путиннің қазіргі келісімшартты бір жылға алғышартсыз ұзарту туралы ұсынысынан бас тартатынын мәлімдеген еді.

"Біз америкалық тараппен байланыс кез-келген жағдайда жалғасады деген үміттеміз. Жалпы алғанда, әрине, президент айтқандай, келісімшарттың ұзартылуы уақытты ұта тұруға, қару-жарақты бақылау бойынша маңызды және байыпты келіссөздерге қажетті 12 айға қол жеткізуге мүмкіндік беретін еді", - деді Песков.

Ол сондай-ақ, бүкіл әлемді осы "жаһандық тұрақтылық пен қауіпсіздіктің негізін қалаушы тастан" айырудың кері салдары орасан болатынын атап өтті.

"Сондықтан, әрине, біз америкалық серіктестерімізден бұл құжатты ұзартуға дайын екендігін естігіміз келеді", - деді президенттің баспасөз хатшысы.

Оның айтуынша, әзірге ешқандай нәтиже байқалмайды. Алайда, бұл жағдай "байланыстарды толығымен тоқтату керек" дегенді білдірмейді.

Sputnik радиосының эфирінде РҒА-ның қауіпсіздік мәселелерін зерттеу орталығының жетекші ғылыми қызметкері, саясаттанушы Константин Блохин келісімшарттың тағдыры көп жағдайда, АҚШ-тағы президент сайлауында кімнің жеңіске жететініне байланысты болатынын айтты.

"Республикалық партияның төрағасы Дональд Трамп, біріншіден, Қытайды жек көреді және СНВ-3-ті Қытаймен байланыстырады. Екіншіден, республикалық партия дәстүрлі түрде қару-жараққа бақылауды жоюға тырысып отыр. Бұл жерде кіші Джордж Буштың әкімшілігі кезінде америкалықтардың зымыранға қарсы қорғаныс келісімшартынан шыққанын еске түсіруге болады. Трамптың өзі аралық және қысқа қашықтықтағы зымырандар туралы шарттан және "Ашық аспан" келісімшартынан шықты. Егер ол сайлауда жеңіске жетсе, СНВ-3-тен шығу ықтималдығы өте жоғары", - деп есептейді Блохин.

Егер демократтардың өкілі Джо Байден жеңіске жетсе, онда америкалықтың айтуынша, келісімді ұзарту мүмкіндігі бар.

"Демократиялық партия әдеттегідей ресейліктермен стратегиялық тұрақтылық туралы келіссөздер жүргізуді қолдайды. Естеріңізге сала кетейін, Барак Обаманың әкімшілігі Дмитрий Медведевпен бірге қазіргі келісімшартты ұзартқан еді. Алайда, кім жеңсе де, бірнеше айда жаңа келісімшартты жасау мүмкін емес. Сондықтан, бір жыл ішінде жаңа келісімшартты жасау үшін, ең болмағанда, қазіргі келісімшартты ұзартуға тырысу қажет. Бұл идея анағұрлым қызықты көрінеді", - деп атап өтті ол.

СНВ-3 – Ресей мен АҚШ арасындағы қару-жарақты шектеу және қысқарту туралы қазіргі қолданыстағы жалғыз келісімшарт. Бұл келісімнің мерзімі 2021 жылдың 5 ақпанында аяқталады, ал егер оны ұзартпаса, әлемде ең ірі ядролық державалардың арсеналын шектейтін құралдар қалмайды.

Стратегиялық шабуылдаушы қару-жарақты шектеу және қысқарту туралы келесімшарт 2011 жылдың 5 ақпанында күшіне енді. Онда әр тараптың өз ядролық арсеналдарын қысқартуы қарастырылған. Сонда жеті жыл ішінде және одан кейінгі жылдары қару-жарақтың жалпы саны 700 құрлықаралық баллистикалық зымыраннан, суасты қайықтарындағы баллистикалық зымыраннан және ауыр бомбалаушыдан, сондай-ақ, 1550 оқтұмсықтан және 800 ұшыру қондырғыларынан аспайтын болады.

20
Ақша, теңге

Мәжіліс пен мәслихат сайлауына жұмсалатын қаржы көлемі жарияланды 

6
(Жаңартылды 16:21 21.10.2020)
Халық санының өсуіне байланысты сайлауға кететін шығындардың көлемі артып отыр. Биыл қараша айында кандидаттарды ұсыну мен партиялық тізімдерді тіркеу шаралары атқарылады

НҰР-СҰЛТАН, 21 қазан – Sputnik. Орталық сайлау комиссиясы мәжіліс пен мәслихаттар сайлауына жұмсалатын қаржының көлемін жариялады, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан тілшісі.

Комиссия мүшесі Сәбилә Мұстафинаның айтуынша, халық санының өсуіне байланысты сайлауға кететін шығындардың көлемі артып отыр. Биыл қараша айында кандидаттарды ұсыну мен партиялық тізімдерді тіркеу шаралары атқарылады. Желтоқсанда үгіт-насихит басталады. Ал келесі жылы 10 қаңтарда сайлау өтеді. Сондықтан шығындардың басым бөлігі осы жылға жоспарланған. 

"2020 жылға үкіметке ұсынылған шығындардың сметасы 10,8 миллиард теңгені құрайды. Осы қаржының басым бөлігі  10 061 сайлау комиссиясында жұмыс істейтін 70 681 адамның еңбекақысына жұмсалады. Ол, шамамен, 7,3 миллиард теңге, яғни, жалпы шығындардың 68 проценті", - деді Мұстафина ОСК-ның бүгінгі отырысында. 

Оның айтуынша, қалған 3,5 миллиард теңге (32% ) бюллетеньдерді шығаруға, полиграфиялық қызметтерге, ақпараттық жұмысқа және сайлау комиссияларының ұйымдастырушылық шараларына жұмсалады. Карантиндік ережелер де сақталады. Сондықтан комиссия мүшелеріне жеке қорғаныс құралдары таратылады. Оған 341,4 миллион теңге бөлінеді. 

"Ал келесі жылдың шығындары 2021-2023 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заңда қарастырылған. Оның көлемі - 4,5 миллиард теңге. Осы қаржының барлығы дерлік сайлау комиссияларының мүшелері алатын жалақыға жұмсалады. Осылайша, жалпы парламент мәжілісі мен мәслихаттардың сайлау науқанына кететін шығындардың жобалық сметасы 15,3 миллиард теңгені құрайды", - деп атап көрсетті Мұстафина.

6
Кілт сөздер:
қаржыландыру, сайлау, Мәжіліс
Тақырып:
Мәжіліс сайлауы
Тақырып бойынша
Мәжіліс депутаты қайтыс болды
Мәжіліс сайлауының тарихы
"Өте маңызды қадам": Нығматулин алдағы мәжіліс сайлауы туралы айтты
Мәжіліс сайлауы: кім дауыс бере алады
Мәжіліс сайлауы қалай өтеді – орталық комиссия тәртібін жариялады