Доллар белгісі

АҚШ доллар үшін алаңдай бастады

2295
Жақында ғана жарияланған шолуда АҚШ конгресінің зерттеу қызметі долларға тәуелділікті әлсірету үшін әлемнің барлық қажетті құралы бар екенін мәлімдеді

Вашингтон санкцияларға көп жүгінуінің салдарынан өз валютасын басымдық рөлінен айыра жаздады. Конгресс осы мәселеге мойын бұрды. Әлем долларға тәуелділіктен қарқынды түрде арылуға тырысып жатыр. Балама ақшалай бірліктермен есеп айырысуға ауысу Америка экономикасына қаншалықты кері әсер ететіні туралы РИА Новости материалында.

АҚШ әлемді санкциялардың шырмауында қалдырды десек те болар. Қазір басқа елдерге қатысты шамамен сегіз мың экономикалық шектеу қолданыста тұр және бұл тізімді толықтыру тоқтар емес. Доллар әлемдік экономиканың басты валютасы болғандықтан, Вашингтон кім көрінгенге талап қоя алады.

Операциялардың 70% -тен астамы Америка валютасында орындалады. Доллар еркін айналымда сатлып, конвертацияланады. Үкімет мұны ешқандай жолмен реттемейді. Оның үстіне, Америка Құрама Штаттарының экономикасы әлі де әлемдегі тұрақты, ашық және ең ірі экономика болып саналады.
Бұл Ақ үйге жеке адамдарға және америкалық компанияларға Вашингтон үшін жарамсыз болып табылатындармен тікелей бизнес жүргізуге тыйым салуға және нарықтың басқа қатысушыларына аумақтан тыс санкциялармен қорқытуға мүмкіндік береді.

Алайда, үнемі осылай жалғаса беруі мүмкін емес. Жақында ғана жарияланған шолуда АҚШ конгресінің зерттеу қызметі долларға тәуелділікті әлсірету үшін әлемнің барлық қажетті құралы бар екенін мәлімдеді.

Жарияланған құжатта санкциялар Американың өзі үшін экономикалық шығындарға айналып жатқаны айтылған. Себебі, олар америкалық жеке және заңды тұлғалар қатысуы ықтимал коммерциялық келісімшарттарға шектеу қойып отыр.

Шолу авторлары атап өткендей, америкалық валюта көптеген онжылдықтар бойы халықаралық экономикалық транзакцияларда кеңінен қолданылып келеді. Бұл, әрине, АҚШ үшін тиімді. Оның үстіне, Ақ үй сыртқы саяси мақсаттарға қол жеткізуде долларға жиі сүйеніп келеді. Атап айтқанда, Ресейге, Иранға және Венесуэлаға қаржылық нарыққа шығуды қиындатудың құралы ретінде қолдануда.
Зерттеу орталығы әзірлеген құжатта осы елдердің баламалы валютада есеп айырысуға көшуі Америка экономикасына кері әсерін тигізеді және доллардың мәртебесіне нұқсан келтіретіні туралы мәселе көтерілген. Шындығында, бұл қазірдің өзінде болып жатқан жағдай.

Соңғы жылдары юань жүйелі түрде долларды "шайқалтып" келеді. 2016 жылдан бастап қытай валютасы халықаралық валюта қорының резервтік валютасы болып табылады. Дамушы ел мұндай құрметке бірінші рет ие болып отыр. Содан кейін Бейжің " Бір белдеу – бір жол" ауқымды ықпалдастық бағдарламасы аясында Шанхай биржасында юаньмен белгіленген мұнай фьючерстерінің саудасын іске қосты.

Дегенмен де, әлемдік транзакциялардағы юаньның үлесі әлі де аз. Оны кеңейтуге мемлекеттік және жеке берешектердегі еркін конвертацияныңжоқтығы, тұрақсыздық, көлеңкелі қаржы жүйесі кедергі келтіріп отыр.

Бірақ, цифрлық юань пайда болды. Экономистердің көпшілігі мемлекеттік криптовалюта доллармен бәсекелесуге қабілетті екенін айтуда. Өйткені, бұл ескірген SWIFT және CHIPS төлем жүйелерінен гөрі транзакцияларды тезірек жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Крипто-юань "Бір белдеу - бір жол" жобасында да кәдеге жарайды. Себебі, цифрлық валютадағы өзара есеп айырысулар Вашингтонның санкцияларынан қорғайды.

Ресейге қатысты сөз қозғайтын болсақ, 2019 жылы БРИКС елдерімен долларлық транзакциялар 73% -тен 49% -ке дейін төмендеді. Бұл ең алдымен еуроның арқасында (23%) мүмкін болды. Рубльдің үлесі де айтарлықтай артты: сегізден 14% -ке дейін. Сонымен қатар, БРИКС бойынша Мәскеудің сауда серіктесі ретінде Қытайдан кейінгі екінші орында тұрған Үндістанмен арадағы бұл көрсеткіш 50% -тен асты.

Қытаймен арадағы ұлттық ақшалай бірліктердегі есеп айырысулар - 25% болып, жеті жыл ішінде он есе өсті. Бұл ресейлік экономиканы долларсыздандыру және санкцияларға төзімділікті арттыру стратегиясының бір бөлігі.

Мәскеу мен Бейжің долларды жоспарға сәйкес екіжақты саудадан алып тастауда. 2014 жылы тараптар 150 миллиард юаньға (24,5 миллиард доллар) үш жылдық свопкелісіміне қол қойды. Бұл ұлттық валютаны ашық нарықта сатып алудың қажеттілігінсіз-ақ оны өзара қолжетімді етті. 2015 жылы барлық мәмілелер доллар арқылы орындалса, 2019 жылы мұндай құжаттардың тек жартысы ғана долларға тәуелді болып тұр.

Еуроаймақтағы жағдай ла осыған ұқсас: 2019 жылы еуро алғаш рет доллардан асып түсті. Бұл аймақтан тыс америкалық санкцияларға қарсы тұрған жалпыәлемдік қарқын мен Еуроодақтың еңбегі болып табылады.

Қазақстанның Ұлттық банкі
© Photo : Пресс-служба Национального банка Казахстана

2019 жылы Франция, Германия және Ұлыбритания INSTEX құралын құрды. Бұл "Еуропа экономикасына қатысушылар мен Иран арасындағы заңды коммерциялық операцияларды жеңілдетуге" бағытталған арнайы механизм. Кейінірек оған Бельгия, Дания, Нидерланды, Норвегия, Финляндия және Швеция қосылды.

Іс жүзінде, бұл механизм Еуропа елдеріне АҚШ-тың қаржы жүйесін айналып өтіп, Вашингтонның қарсы әрекет етуіне себеп тудырмай, Тегеранмен сауда жасауға мүмкіндік береді. Иран мен Еуропа арасындағы нақты ақша айналымын болдырмау үшін INSTEX несиелік балдарды пайдаланды.

Долларға тәуелділікті төмендету үшін еурокомиссия алдын-ала жоспар дайындады. Әр түрлі тауарларды жеткізуге еуроны ұсыну, сондай-ақ негізгі қаржылық бейімделулермен байланысты нормаларды қайта қарау және қажет болған жағдайда өзгерту ұсынылады деп болжануда. Сонымен қатар, реттеушілерге шетелдік фирмалардың еуропалық компанияларды иемденуіне тыйым салу құқығы беріледі.

Сұранысы мен танымалдылығы жағынан екінші орында тұрған доллар долларды ығыстыруды жалғастырып жатыр.

2295
Кілт сөздер:
АҚШ, доллар
Доллар

Ресей АҚШ-тың мемлекеттік қарызына миллиард доллар салды

80
Бағалы қағаздарды сату арқылы АҚШ үкіметі бюджет тапшылығын және басқа шығындарды жабады. АҚШ-тың мемлекеттік қарызы шамамен 28 триллион долларға жетті

НҰР-СҰЛТАН, 24 ақпан – Sputnik. Ресейдің Орталық банкі желтоқсанда АҚШ-тың мемлекеттік облигацияларына инвестицияны бірден миллиард долларға арттырды. Алайда соңғы жылдары Мәскеу бұл бағалы қағаздардан жүйелі түрде құтылып келе жатқан болатын. Олардың резервтегі үлесі 1 проценттен сәл асады, деп жазды  РИА Новости.

АҚШ қаржы министрлігінің мәліметі бойынша, қазіргі уақытта Ресейде 6,011 миллиард долларды құрайтын АҚШ-тың мемлекеттік облигациялары бар: оның ішінде 1,2 миллиарды ұзақ мерзімді және 4,8 миллиарды қысқа мерзімді. Желтоқсанда облигациялар қоры тағы бір миллиард долларға толықты.

Осы бағалы қағаздарды сату арқылы АҚШ үкіметі бюджет тапшылығын және басқа шығындарды жабады. АҚШ-тың мемлекеттік қарызы шамамен 28 триллион долларға жетті. 2010-2013 жылдары ресейлік салымдар 170 миллиардтан асты. Мәскеу ең ірі трежерис ұстаушылардың бірі болды. Бірақ 2014 жылдың сәуірінде Вашингтон санкциялар енгізгеннен кейін олардан құтыла бастады.

Доллар белгісі
© Sputnik / Наталья Селиверстова
2018 жылы Орталық банк жаппай сатылым өткізіп, АҚШ қазынашылық портфелін бірден екі есеге қысқартты. Халықаралық резервтердегі америкалық бағалы қағаздардың үлесі төмендеді. Орталық банк қаражатты алтынға, сондай-ақ еуро мен юаньға бағыттады.

Американың мемлекеттік қарызы АҚШ қаржы министрлігі шығаратын бағалы қағаздармен өлшенеді. Жеке және заңды тұлғалар, белгілі бір штаттар мен мемлекеттердің биліктері вексельдер мен мемлекеттік облигацияларды сатып ала алады. Бұл бағалы қағаздардан түсетін пайда үлкен емес. Шамамен 2,5-3 процент аралығында. Бірақ еуропалық немесе жапондық қарыз бойынша кіріс іс жүзінде нөлге тең.

Алайда АҚШ-тың мемлекеттік облигациялары әлемдегі ең сенімді және өтімді құралдардың бірі болып саналады. Оларды сатып алу және сату оңай.

"Уақытша бос қаражатты АҚШ-тың мемлекеттік қарызына салу тиімді. Мәселе миллиардтарда болғанда жылдық 2-3 процент өте көп ақша болады. Мұндай жағдайда саясат экономикалық шешімдерге әсер етпеуі керек", - деді Мемлекеттік думаның қаржы нарығы жөніндегі комитетінің мүшесі Дмитрий Скриванов РИА Новостиге берген сұқбатында.

Осылайша, трежерис көлемін ұлғайту арқылы Мәскеу өзінің нарықта бар екенін көрсетті. Бұл халықаралық резервтерді әртараптандыру үшін де қажет. Қазір Ресейде 590 миллиард доллар бар болса, оның алты миллиарды АҚШ-тың мемлекеттік қарызына салынған. Сарапшылар мұны Мәскеу әлемдік үрдісті ұстанып отыр деп түсіндіреді. Долларға деген сұраныс артып жатыр. Себебі, бұл валютаға құбылмалылық пен инфляция қатты әсер етпейді.

"Бір миллиард доллар өте қомақты сома. Оны шектеулі активтер жиынтығына салуға болады. Алтын аспандап кетті, еуро мен юаньдегі резервтердің үлесі онсыз да жоғары. Америкалық мемлекеттік қарызды сатып алу – бұл әртараптандыру элементі", - дейді Ресей-Азия өнеркәсіп иелері мен кәсіпкерлер одағының президенті Виталий Манкевич.

Желтоқсан айының соңындағы мәлімет бойынша АҚШ-тың мемлекеттік бағалы қағаздарының ірі қолданушысы Жапония (1,2 триллион доллар) екені белгілі болды. Бұрын бұл тізімде Қытай көш бастап тұрса, қазір Бейжіңнің үлесінде 1,06 триллион доллар бар. Сондай-ақ, Ұлыбритания 428,9 миллиард доллармен алғашқы үштікке енді.

Сауда соғысы салдарынан қытайлықтар жүйелі түрде осы құнды қағаздардан арылып, инвестициялар көлемін 200 миллиардқа қысқартты. Алайда Бейжіңнің қолында тұрған АҚШ-тың ірі мемлекеттік қарызы Вашингтонға қысым жасаудың күшті тетігі болып отыр.

Қазір болып жатқан текетірестер қорқынышты күшейтіп отыр. Егер АҚШ экономикасының шетелдік ірі кредиторы трежеристің жаппай сатылымын ұйымдастырса не болмақ? Мұның салдары апатты сипатта болады. Бұл нарықта дүрбелең тудыратыны анық.

Бірақ бұл Қытай үшін тиімсіз. Біріншіден, қысқа мерзім ішінде 100-200 миллиард тұратын облигацияларды сату олардың бағасын төмендетіп жібереді. Салдарынан Қытайдың өзінің сыртқы активтері мен резервтерінің бағасы айтарлықтай арзандап кетуі ықтимал.

Оның үстіне доллар да құлдырайды. Ал оның арзандауы Бейжіңге қажет емес. Америка валютасының әлсіреуі Қытай экспортын қымбаттатып жібереді.

Бірнеше жылдан бері Ресейдің Орталық банкі доллардан құтылып, алтынға басымдық беріп келеді. 2020 жылы бағалы металдың резервтердегі үлесі алғаш рет Америка валютасының көлемінен асып түсті. Ал ақпан айында монетарлық алтын қорының құны 136,7 миллиард долларға жетті. Бір жыл ішінде елдің алтын қоры шамамен 28 тоннаға өсті.

Бағалы металл – әмбебап ақшалай эквивалент. Ол проценттік табыс әкелетін активтерге қарағанда тартымды болып отыр. Сонымен қатар, санкциялардың кез келген тәуекелінен сақтандырады. Bloomberg агенттігі атап өткендей, Ресей ірі экономикасы және алтын валюталы қоры бар мемлекет долларлық активтерден арыла алатынын және еш қиналмайтынын бүкіл әлемге паш етті.

80
Ресей президенті Владимир Путин

Путин терроризмді ең басты қатер деп атады

33
Өткен жылдың желтоқсанында Шешенстан мен Ингушетия аумағында қылмыс жасаған соңғы ұйымдасқан бандалар тобы жойылды, деді Ресей басшысы

НҰР-СҰЛТАН, 24 ақпан – Sputnik. Ресей президенті Владимир Путин терроризмді ең қауіпті қатер деп атап, онымен күрес Сирияда да жүріп жатқанын атап өтті, деп хабарлады РИА Новости.

"Ең алдымен тұрақты жинақылық, алдын ала ойластырылған жедел іс-әрекеттер ең өткір, ең қауіпті қатерге – терроризмге қарсы күресті талап етеді", - деді Путин Ресей Федералдық қауіпсіздік қызметінің (ФСБ) алқа мәжілісінде.

Ресей өз аумағында да, одан тыс жерлерде де экстремизмге қарсы соғыс жүргізіп жатыр.

Президенттің айтуынша, өткен жылдың желтоқсанында Шешенстан мен Ингушетия аумағында қылмыс жасаған соңғы ұйымдасқан бандалар тобы жойылды, шет елдерде, соның ішінде Сирияда жұмыс атқарылып жатыр.  

33
Тақырып бойынша
Қазақстанда экстремизмнің қаупі қандай – әлемдік рейтинг жарияланды
Терроризм үшін сотталғандарды түрмеде қалай ұстайды?
Башар Асад: Сириядағы соғыс әлі тоқтаған жоқ
Пандемия державалар арасындағы сенім дағдарысын ушықтырып жіберді – Тоқаев
Кілт, иллюстративті фото

Тоқаев баспананы арзандатудың жолын ұсынды

3
Қолжетімді әрі сапалы үй салуды жандандыру үшін құрылыс компанияларымен оффтейк, яғни алдын ала сатып алу келісімін жасау керек

НҰР-СҰЛТАН, 25 ақпан – Sputnik. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев құрылыс компанияларымен алдын ала сатып алу келісімін жасасуды ұсынды. Соның нәтижесінде тұрғын үйлер "Нұрлы жер" бағдарламасындағы бағамен сатылады. Бұл туралы президент ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің бесінші отырысында мәлімдеді, деп хабарлайды Sputnik Қазақстан тілшісі.

Айтуынша, былтыр тұрғын үй құрылысының қарқыны 11,2 пайызға өскен.  Бұл жақсы көрсеткіш, алайда өңірлердің ахуалы әркелкі. Мәселен, пайдалануға берілген дайын үйлердің 40%-і тек Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларында. Оның үстіне бұл үйлердің көпшілігінің бағасы әлі де қымбат.

"Нарықтың өз ережесі бар. Нақты экономикалық факторларға байланысты құрылыс компаниялары қазір арзан үй салуға мүдделі емес. Сол себепті қолжетімді әрі сапалы үй салуды жандандыру үшін құрылыс компанияларымен оффтейк, яғни алдын ала сатып алу келісімін жасау керек. Соған сәйкес, тұрғын үйлер "Нұрлы жер" бағдарламасындағы бағамен сатып алынады", - деді Тоқаев кеңес отырысында.

Ол мұндай тәсіл сынақ жобалары аясында алдын ала пысықталғанын атап өтті. Енді мұны бүкіл ел бойынша жүзеге асыру қажет.

"Бұл қадам аз уақыт ішінде құны қолжетімді жаңа тұрғын үйлер салуға мүмкіндік береді", - деп санайды мемлекет басшысы.

Сонымен қатар, Тоқаев ауылдық жерлердегі тұрғын үй мәселесіне тоқталды.

Ол баспанаға ие болған жастар ауылда тұрақтап қалудан қашпайтынын айтты. Жалпы ауылдық жерде үй салу баспана мәселесін ғана шешпей, экономикалық белсендікті арттыруға және тұрмыс сапасын жақсартуға септігін тигізеді.

Депутат шенеуніктер былығы кесірінен кейбір отбасы үйсіз жүргенін айтты 

"Баспана мәселесі "Дипломмен ауылға" бағдарламасымен ғана шешілмейді. Бұл іске әлеуметтік жауапкершілігі бар жұмыс берушілерді жұмылдыру керек. Кәсіпкер өз жұмысшыларына арнап ауылда үй салса, мемлекет оған кеткен шығынның 50 пайызына дейін қайтаратын болады. Бұл қай жағынан алып қарасақ та, бәріне пайдалы", - деді Тоқаев.

Айтуынша, жұмыс дұрыс жолға қойылса, осы бастама ауылды дамытуға жан- жақты септігін тигізеді. Сондай-ақ, қажетті мамандарды, ең алдымен, мұғалімдер мен дәрігерлерді, мал дәрігерлерін ауылға тартуға мүмкіндік береді.

Президент үкіметке бұл тәсілді осы жылдың екінші жартысынан қалдырмай қолданысқа енгізуді тапсырды.

3
Кілт сөздер:
баспана, Қасым-Жомарт Тоқаев
Тақырып бойынша
Алматыда 8 мыңнан астам пәтер кімдерге беріледі
Қазақстанда процентсіз ипотека алуға болады: жалақы қанша болу керек
Қазақстандықтардың мемлекеттік тұрғын үй бағдарламасына қатысуына шектеу енгізілді
Баспана бағасы шарықтап кетті: депутаттар не дейді